أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی بیست و حهوتهم:
ماددهی بیست و حهوتهم: وهزیر، بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: وهزارهت ئامانجی دهبێ بۆ: یهكهم:دانانی ستراتیژو سیاسهت وپلانگهلێك بۆ پهرهپێدان و گهشهپێدان ووهبهرهێنانی دهرامهته ئاوییهكانی(سهرزهوی و ژێرزهوی)له ههرێمدا،وئاماده سازی توێژینهوهكانی بهكهڵكهاتنی تهكنیكی و ئابووری بۆ پرۆژهكانی دهرامهته ئاوییهكان ودروستكردنی بهنداوو پرۆژهكانی ئاودێری و پاراستن و بهگهرخستنیان و ههڵسهنگاندنی دروستی(سلامه) بهنداوهكان و بهكارهێنانی ئاو بۆ بهدیهێنانی نمونهترین بهكارهێنانی ئاوو پاراستنی خاكو خۆل له چوارچێوهی پلانهگشتیهكانی ههرێم دا. دووهم:دانانی پلانگهلی تایبهت بۆ رێگرتن له مهترسییهكانی لافاوو كۆنترۆڵكردنی سێڵاوو گۆلی رووبارهكان و،رێكخستن و دابهشكردنی ئاوو،چاوكردنهوه ووشیاركردنهوهی خهڵك له گرنگیی پاراستنی سامانی ئاو. سێیهم:دابینكردنی ئاو بۆ كهرته بهكاربهرهكانی ئاوی (كشتوكالأ،ئاوی خواردنهوه،بهكارهێنانی ناو مالأ و بۆ گهشتوگوزار،بهكارهێنانی بۆ پیشهسازی و وهبهرهێنانی وزهی كارهبا..هتد) بهپێی پلانگهلی بریار لهسهردراو،بهجۆرێ،كه خزمهتی گهشهپێدان بكات له ههرێمدا و رای خۆشی لهسهر داواكاریهكانی دامهزراندنی پرۆژهگهلێ دهدات كه پێوهندییان به كارخستنهكانی ئاوهوه ههبێ. چوارهم:سهرپهرشتیكردن و بهدواداچوون بۆ جێبهجێكردنی پرۆژهكانی دهرامهته ئاوییهكان بهپێی ئهو پلانهی كه بریاری لهسهردراوه ئهمهش،بهنداوهكان و ئهستێڵهكان(الخزانات)و پرۆژهكانی ئاودێری دهگرێتهوه. پێنجهم:پاراستنی ئاوی سهرزهوی و ژێرزهوی له پۆخڵی و،پێشتریش لایهنهكانی ژنیگه بگرێتهوه، به جۆرێ كه، لهگهلأ پێوهره نێودهوڵهتیهكاندا بگونجێ. شهشهم: گرتنهبهری ڕێگای هاوچهرخ به مهبهستی كهمكردنهوه لهبهفیڕۆدانی ئاو لهكاتی بهكارهێنانیدا لهبواره جیاكاندا. پێكهاتهكانی وهزارهت
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له (4/7/1992) وه جێبهجێ دهكرێ و، له رۆژنامهی رهسمیشدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه بۆ ئهم یاسایه واتاكانی بهرامبهریهتی:ـ یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم: وهزارهت : وهزارهتی دهرامهته ئاوییهكان له ههرێمدا. سێیهم: وهزیر : وهزیری دهرامهته ئاوییهكان. چوارهم : بریكار : بریكاری وهزارهت. پێنجهم : ئهنجومهن : ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهت.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: لهسهر وهزارهتی كشتوكاڵ و خاوهن زهوی و جوتیارو كهشتیارو ئهوانهی پهیوهندییان به كشتوكاڵهوه ههیه، ههریهكهو بهپێی پسپۆڕایهتی و دهسهڵاتی خۆی ئهمانهی خوارهوه ئهنجام بدات: یهكهم: بایهخ به زهوی كشتوكاڵی بدرێت و، بۆ جگه له مهبهستهكانی كشتوكاڵ بهكار نههێنرێت یا بهبێ چاندن بهجێ نههێڵدرێت و رێگا نهدرێت به هیچ شتێك پهیتی كز بكات یا بڕشتی كهم بكات. دووهم: پهیڕهوكردنی شێوازی زانستی نوێ له كردهوه كشتوكاڵییهكاندا. سێیهم : ئامرازه پێویستییه كهفائه بهرزهكان له بهرههمهێناندا بهكاربهێنرێن. چوارهم: بایهخ به مهكینه وئامێرو ترۆمپا كشتوكاڵییهكان بدرێت و بیرو كارێزو كانیاوه سروشتییهكان و ئامرازو شێوازهكانی بهرههمهێنانی دیكهش له زیان پێكهوتن بپارێزرێن. پێنجهم: بایهخ به شینایی ههر له كاتی چاندییهوه تا كاتی دروێنه یاخود لێكردنهوه بدرێت و، رێگه به هیچ شتێك نهدرێت له ناویان ببات یا زیانیان پێ بگهیهنێت و له زیندهوهره زیانبهخشهكانی كشتوكاڵ و سووتان و لافاویش بپارێزرێن. شهشهم: سامانی ئاژهڵی و ماسی و پهلهوهرو مێرووی سوودبهخش بپارێزرێن و چاودێری بكرێن و له ههموو ئهو شتانه بپارێزرێن كه زیانیان پێ دهگهیهنێت. حهوتهم: پێرهوكردنی سیستهمی خولهكانی كشتوكاڵی و، دهستنیشان كردنی ئهندازهی ئهو پانتاییانهی كه لهههر ناوچهیهكدا پێویسته به بهروبوومی دیاركراو بچێنرێن. ههروهها دیاركردنی جۆرهكانی تۆو وپهیین و و قڕكهری بوونهوهری زیانبهخش و وادهكانی بهكارهێنانیان بهپێی پلان و رێنماییهكانی وهزارهتی كشتوكاڵ. ههشتهم: پاراستن و خزمهتكردنی باخهكان و بهرو میوهكانیان تا پێدهگهن و دهبرێنه بازاڕ نابێ پشت گوێ بخرێن. نۆیهم: پێرۆ كردنی سیستهمی عهمار كردنی دروست وبێ وهی بۆ بهروبوومهكان.
ماددهی چوارده
ماددهی چوارده: ئهركی سهرشانی لیژنه زهپتییه ئهوهیه سهیری ئهو سكاڵا و شكاتانهی بكات كه له مهكتهبی تهنفیزییهوه بۆی ههواڵه دهكرێ، ههروهها ئهو سهرپێچیانهش كه دهقهكانیان لهم یاسایهدا هاتووه، ئهم لیژنهیه له سێ ئهندام و ئهندامێكی یهدهگ پێك دێت، مهكتهبی تهنفیزی دایاندهمهزرێنێ به مهرجێ له كهمی بڕوانامهی ئامادهییان ههبێ و پێوهندیی به سامانی رووهكی یان ئاژهڵدارییهوه ههبێ، ئهم لیژنهیه له نێوان ئهندامهكانیدا سهرۆكێ بۆ خۆی ههڵدهبژێرێ.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: 1/ئهنجوومهنی لق له (5) ئهندام و (2) ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه لهوانهی كه له پیشهكهدا ماوهیهك ئیشیان كردبێ له (5)ساڵ كهمتر نهبێ ئهوانه ئهندامانی لق ههڵیاندهبژێرن. 2/مهرجه ئهندامانی ئهنجوومهنی لق له دانیشتوانی ههرێم بێ وله ههرێم نیشتهجێ بێ. 3/ئهنجوومهنی لق له نێو ئهندامهكانیدا سهرۆكی لق وسكرتێرێك وسهرپهرشتكارێكی دارایی ههڵدهبژێرێ. دووهم: ئهنجوومهنی لق ئهم كارانه دهگرێته ئهستۆ: 1/ جێ بهجێ كردنی پلانی بڕیار لهسهر دراوی کار، له كۆبوونهوهی دهستهی گشتی ورێنماییهكانی ئهنجوومهنی سهندیكا. 2/كاركردن له پێناوی بهرزكردنهوهی ئاستی پیشهیی. 3/بهڕێوهبردنی كاروباری دارایی. 4/ئهو كاروبارانهی نهقیب یا ئهنجوومهنی سهندیكا پێی دهسپێرن. 5/دامهزراندنی كارمهندانی لق ودهسنیشان كردنی مووچهیان ئهمهش دوای پهسهند كردنی ئهنجوومهن دهبێ. 6/دهسنیشان كردنی ئهو كهسهی نوێنهرایهتی لق دهكات له لیژنه رهسمیهكاندا بهرهزامهندی ئهنجومهنی سهندیكا.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: 1. نابێ پزیشكی مۆڵهتدراو پتر له عیادهیهك له ههرێمدا بكاتهوه. 2. نابێ پزیشك عینوانی پسپۆرییهك لهههر لقێك له لقهكانی پزیشكی ههڵگرێ تهنیا دوای وهرگرتنی ئهو لهقهبه دهبێ بهرێگایهكی ئوسووڵی لهلایهنێكی تایبهتمهند وتۆماركردنی له سهندیكادا. 3. پزیشكی سهر به دهوڵهت وههموو كهرتهكانی دیكه بۆی ههیه دهست بداته پیشهكهی له دهرهوهی كاتی دهوامی رهسمی دا به پێی ئهو ههلومهرجهی كه سهندیكا بۆیانی دیاركردووه. 4. حوكمهكانی رێككهوتننامه وگرێبهندهكان بۆ ئهندامه كوردهكان وبیانییهكان وئهوانهی له پارێزگاكانی دیكهی عێراق دێن پێویسته رهچاو بكرێن، له كاتێكدا گهر رێيان پێ بدرێ دهست بدهنه پیشهكه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ماددهی چوارهمی یاسای ژماره (9)ی ساڵی (1993) ههموار دهكرێ و، بهم شیوهیه دهخوێنرێتهوه: 1- بهڕێوهبهریهتی گشتی پۆلیسی هاتوچۆ، بۆ ئهو بهرێوهبهرێتییه گشتیانە زیاد دهكرێ كه له ماددهی چوارهمی یاسای ژماره (9)ی ساڵی (1993)ی وهزارهتی ناوخۆدا ناویان هاتووه، دهبێ به بڕگهی (7)ی ماددهكهی سهرهوه. 2- بهڕێوهبهرییهكانی پۆلیسی هاتوچۆی پارێزگاكان به خۆیان و ههموو پێكهاتهكانیانهوه، له بهرێوهبهرێتیی گشتیی پۆلیس دەکرێنەوەو بە بەرێوەبەرێتیی گشتیی پۆلیسی هاتوچۆوه دهبهسترێن.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێ بهجێ دهكرێ.
ماددهی پازده :
ماددهی پازده : ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت ناخرێته بهركار .
ماددهی چواردهم :
ماددهی چواردهم : بڕگهی (ب) له ماددهی (371) لهكاردهخرێ .
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: نابێ ئهندام پایهی نهقیبی وئهم پایانهی خوارهوه پێكهوه كۆبكاتهوه: 1. سهرۆكایهتی پهرلهمان. 2. وهزیر یان بریكاری وهزیر له وهزارهتهكانی ههرێمدا. 3. بهڕێوبهری گشتی له وهزارهتی تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتیدا. 4. بهڕێوبهری كۆمپانیایهكی بازرگانی.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: 1. نوێ كردنهوهی مۆڵهتی دهستدانه پیشه له ماوهی مانگی كانوونی دووهمی ههموو ساڵێكدا ئهنجام دهدرێ وئهگهر ههر ئهندامێك لهو ماوهیەدا دواكهوت بهبێ عوزری ڕهوای وا كه ئهنجوومهن قهناعهتی پێ بێ، له دهست دانه پیشهكهی قهدهغه دهكرێ ومۆڵهتی كاركردنی پێ نادرێـتهوه تاكو دوو قات ئابۆنهی نوێ كردنهوهی نهدات. 2. ئهگهر ئهندام له نوێ كردنهوهی مۆڵهتهكهی بۆ دوو ساڵی یهك له دوا یهك دواكهوت وهیچ عوزرێكی ڕهوای نهبوو، ئهوا ناوی له تۆماری سهندیكا دهگوژێندرێتهوه وماوه نادرێ دهست بداته پیشهكهی و، ئهگهر ویستی دووباره ناوی تۆمار بكرێتهوه دهبێ ئابوونهی چوونه ناو سهندیكا وئابوونهی نوێ كردنهوهی مۆڵهتی دهست دانه پیشهكهی دووقات بدات. 3. ئهگهر ئهندامێ، مهرجێ لهمهرجهكانی چوونه ناو سهندیكای لهدهست دا ئهوه مافی ئهندامییهكهی له دهست دهدا وبه بڕیارێكی ئهنجوومهن پیشهكهی لێ قهدهغه دهكرێ، بهڵام بۆی ههیه لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا له ماوهی (30) رۆژدا كه له رۆژی ئاگاداركردنییهوه دهست پێ دهكا تانه له بڕیارهكه بدات، بڕیاری دادگاش چی بێ ههر ئهوهیه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی یازدهیهم:
ماددهی یازدهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا تایبهتمهنده به جێبهجێ كردنی ئهوانهی خوارهوه: 1. كاركردن له پێناو بهدی هێنانی ئهركهكانی سهندیكا به پێی ئهوهی كه له ماددهی سێیهمی ئهو یاسایه هاتووه. 2. پێشكهش كردنی پێشنیاز لهبارهی ههموار كردنی یاسای سهندیكا و پێرهوی ناوخۆ، بۆ دهستهی گشتی. 3. جێ بهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی. 4. دامهزراندنی كرێكاری خزمهتگوزاری بۆ سهندیكا و دهستنیشان كردنی كرێیهكانیان و ههموار كردنیان. 5. تهماشاكردنی داواكاری بۆ هاتنه ناو سهندیكا و بریاردان لهسهر قبووڵ كردنی ئهندام و بهشداربووان. 6. ههڵبژاردنی نوێنهری سهندیكا له لیژنه رهسمییهكان و هی تریشدا ئهگهر نهقیب نهبووبێته نوێنهری سهندیكا. 7. ناردنی ئهو كێشه و شكایهتانهی كه بۆی دێ، بۆ لیژنه تایبهتمهندهكان. 8. دامهزراندنی لقی سهندیكا له پارێزگاكانی ههرێم به پێی مهرجهكانی دیاری كراو له پێرهوی ناوخۆی سهندیكادا. 9. پێكهوهنانی لیژنهی لاوهكی بۆ بهدی هێنانی مهبهستهكانی سهندیكا. 10. بڕیار دان لهسهر واز هێنانی نهقیب یا جێگرهكهی یاخود ههر ئهندامێكی سهندیكا یا لیژنهكانی. 11. دامهزراندنی نوێنهری سهندیكا لهو پارێزگایانهی كه لقی سهندیكایان نییه. 12. دامهزاندنی وردكاری ژمێریاری بۆ ئهنجامدانی وردكاری ساڵانه. 13. رێكخستنی پلیتی ههڵبژاردن و بهڵگهنامهكانی دیكهو سهرپهرشتی كردنی كرداری ههڵبژاردن به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه. 14. دهرهێنانی رێنمایی گونجاو لهگهڵ ئهم یاسایه و پێرهوی ناوخۆدا بهمهبهستی ئاسان پیاده كردنی. 15. مافی قهرزكردن و به قهرزدان و پێشكهشكردنی یارمهتی دارایی ههیه، بهو شێوهیهی كه مهبهستهكانی سهندیكا بهدی بێنێ. 16. دامهزرراندن و بهرێوهبردنی یانهكانی هونهرمهندان به پێی یاسای كۆمهڵهكان و پێرهوی تایبهت بهو یاسایه.
ماددەی سيازدە:
ماددەی سيازدە: ماددهی (324) له ههرێمی كوردستاندا له كاردهخرێ و ئهمهی خوارهوه جێگای دهگرێتهوه. (دادوهر له رۆژی دیاركراودا دهست دهكات به لێپێچینهوه دهربارهی راستی و دروستی بهلاغهكهو گوێ له دیفاعی بهلاغ لێدراوهكه دهگرێ و له كۆتایی لێپێچینهوهكهشدا، ئهگهر بهتهواوی بۆ دهركهوت كه هیچ پێویست ناكا ئیجرائات دژ به كابرای بهلاغ لێدهراوهكه وهربگیردرێ، ئهوا،بڕیارێك بهرهتكردنهوهی داواكه دهردههێنی، یان داواكه قبولأ دهكات و داواش لهو كابرایه دهكات كه بهڵێننامهیهك به كهفالهتی كهسێ یان بهكهفالهتی زیاترهوه پێشكهش بكات).
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراقه ئهم یاسایه جێ بهجێ بكات.
ماددهی دوازده:
ماددهی دوازده: ماددهی (320) له ههرێمی كوردستاندا له كاردهخرێ و ئهمهی خوارهوه جێگای دهگرێتهوه. (دادوهر له رۆژی دیاركراودا دهست دهكات به لێپێچینهوه دهربارهی راستی و دروستی بهلاغهكهو گوێ له دیفاعی بهلاغ لێدراوهكه دهگرێ و، له كۆتایی لێپێچینهوهكهشدا، ئهگهر بهتهواوی بۆی دهركهوت كه هیچ پێویست ناكا ئیجرائاتی پاراستنی ئاشتی وهربگیردرێ، ئهوا، بڕیارێك به رهتكردنهوهی داواكه دهردههێنێ، یان داواكه قبول دهكات و داواش لهو كابرایه دهكات كه بهڵێننامهیهك به كهفالهتی كهسێ یان به كهفاڵهتی زیاترهوه پێشكهش بكات).
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی ره سمیی ( وهقایعی كوردستان)هوه جێبهجێ دهكرێت.