المواد القانونية

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: به‌رێوه‌به‌ریه‌تییه‌كانی دیوانی وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانیان: 1-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی كاروباری ئیداری و دارایی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌یه‌ری گشتی كه‌ بوانامه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بی و سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌م به‌رێوه‌به‌رێتیانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ئیداره‌ی خودیه‌تی. ب- به‌رێوه‌به‌رێتی ژمێریاری. ج-به‌رێوه‌به‌رێتی چاودێری و پێداچوونه‌وه‌ی دارایی. د- به‌رێوه‌به‌رێتی خزمه‌تگوزاری. ه- به‌رێوه‌به‌رێتی په‌یوه‌ندی و گه‌یاندن. و-به‌رێوه‌به‌رێتی مه‌خزه‌نه‌كان. ز- به‌رێوه‌به‌رێتی نه‌خشه‌دانان و به‌دوا داچوون كه‌ له‌م وه‌حدانه‌ پێك دێ: 1-وه‌حده‌ی توێژینه‌وه‌ و لێكۆلینه‌وه‌ی پراكتیكی. 2-وه‌حده‌ی راهێنانی هونه‌ری. 3- وه‌حده‌ی كۆمپیوته‌ر. 4-وه‌حده‌ی سه‌رژمێری و زانیاری. 5-وه‌حده‌ی كتێبخانه‌. 2-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی كار باری هونه‌ری: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ بروانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و له‌ خاوه‌نانی كارمه‌ندی لێهاتوویی بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌م به‌رێوه‌به‌رایه‌تیانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: 1-به‌رێوه‌به‌رێتی گه‌یاندنی ته‌ل دار بێ ته‌ل. 2- به‌رێوه‌به‌رێتی خزمه‌تگوزاری پۆسته‌و بروسكه‌ و ته‌له‌فۆن. 3- به‌رێوه‌به‌رێتی گواستنه‌وه‌. 4- به‌رێوه‌به‌رێتی كه‌ل و په‌ل هێنان و كرین 5- به‌رێوه‌به‌رێتی كه‌ش و هه‌وا. 6-به‌رێوه‌به‌رێتی جێبه‌جێ كردنی پرۆژه‌كان.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری هه‌رێمی كوردستان–عێراق ئه‌ركی دابینكردنی پاره‌ی وه‌زاره‌ت و ئیداره‌كان ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ به‌گوێره‌ی داهاتی دارایی به‌رده‌ست و به‌پێی یاسا و سیسته‌م و رێنماییه‌ كارپێكراوه‌كان.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌ركی پێكهاته‌و به‌شه‌كانی وه‌زاره‌ت به‌ پێڕه‌و دیار ده‌كرێن. دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ هه‌ر به‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌ك یان لقێك یان به‌شێك یان هۆبه‌یه‌ك یان یه‌كه‌یه‌ك له‌ چوارچێوه‌ی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌پێی پێویستییه‌كانی کارو له‌ كاتی پێویستیدا بكاته‌وه‌ یان تێكه‌ڵ بكات یان هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه‌. سێیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێت.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت بۆ جێبه‌جێ كردن و وه‌دیهێنانی ئه‌م ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌ هه‌وڵ ده‌دات: یه‌كه‌م: دانانی ستراتیجیه‌ت و سیاسه‌ت و پلان بۆ په‌ره‌پێدان و گه‌شه‌پێدانی وه‌به‌رهێنانی كه‌رتی كشتوكاڵی (رووه‌كی و ئاژه‌ڵی) بۆ سه‌رچاوه‌كانی ئاوی(سه‌ر زه‌وی و ژێر زه‌وی) له‌ هه‌رێم بۆ وه‌دیهێنانی باشترین به‌كارهێنانی(الاستخدام الامپل) سامانی ئاو و، جێبه‌جێ كردنی پلانی ستراتیژی پێنج ساڵه‌ی كه‌رتی كشتوكاڵ له‌ پێناو كیفایه‌تی خۆیی له‌ مه‌وادی خۆراكی هه‌رێم له‌ به‌روبوومه‌ كشتوكاڵیه‌كاندا. دووه‌م: ئاماده‌ كردنی لێكۆڵینه‌وه‌ی سوودی هونه‌ری و ئابووریی بۆ ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تن و، ئه‌نجامدانی لێكۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌تی، له‌وانه‌ش: لێكۆڵینه‌وه‌ی رووپێوكردنی خاك و، ئاماده‌كردنی نه‌خشه‌ی به‌روبوومی كشتوكاڵ و، ئه‌نجامدانی توێژینه‌وه‌ی زانستی و،دانانی نه‌خشه‌ ئه‌ندازه‌ییه‌كان و، ئاماده‌كردنی به‌رنامه‌ی گه‌شه‌پێدان و، كاركردن له‌سه‌ر سه‌رپه‌رشتی كردن و به‌دواداچوونی جێبه‌جێكردنی پرۆژه‌كانی وه‌زاره‌ت به‌پێی پلانه‌ بڕیار له‌سه‌ر دراوه‌كان. سێیه‌م:دامه‌زراندنی پرۆژه‌ ستراتیژییه‌كان، له‌وانه‌ش، دامه‌زراندنی به‌نداو(السدود)و، پرۆژه‌ی ئاودێری و، پرۆژه‌كانی پاراستنی سامانی ئاوی سه‌رزه‌وی و ژێر زه‌وییه‌ به‌كارهێنانی ئامێری تازه‌ بابه‌ت. چواره‌م:كاركردن بۆ رێكخستنه‌وه‌ی ژێرخانی كه‌رتی كشتوكاڵ، به‌ جۆرێك، كه‌ گه‌شه‌پێدانی به‌روبوومی كشتوكاڵی به‌هه‌ردوو به‌شه‌كه‌یه‌وه‌ رووه‌كی و ئاژه‌ڵی گه‌شه‌پێبدات. پێنجه‌م: دانانی پلانی تایبه‌تی بۆ نه‌هێشتنی مه‌ترسییه‌كان لافاوو، كۆنترۆڵكردنی سێڵاو(السیول)و، به‌ڕێوه‌بردنی ئاوه‌ڕێژه‌ی(حه‌وزی) رووباره‌كان و، رێكخستنی دابه‌شكردنی ئاوو، رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی وشكه‌ساڵی و چاره‌سه‌ركردنی ئاسه‌واره‌كانی له‌سه‌ر سه‌رچاوه‌كانی ئاو. شه‌شه‌م: بنیادنانی تاقیگه‌و، وێستگه‌ی تاقیكردنه‌وه‌و، گه‌شه‌پێدانی بنكه‌كانی توێژینه‌وه‌ی كشتوكاڵی و، ئه‌نجامدانی تاقیكردنه‌وه‌ی زانستی به‌هاوكاری له‌گه‌ڵ زانكۆكان و، كاركردن بۆ گشتاندنی ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌كان و گه‌یاندنیان به‌ جوتیاران له‌ رێگه‌ی داموده‌زگاكانی رێنماییكردنی كشتوكاڵییه‌وه‌، به‌مه‌به‌ستی په‌ره‌پێدانی چه‌ندایه‌تی و چۆنایه‌تیی به‌رهه‌م. حه‌وته‌م: پێشنیاركردن وتۆژینه‌وه‌ له‌ و ئامرازانه‌ی كه‌ ده‌بنه‌ هۆی زامن كردنی به‌كارهێنانی زه‌وی وزاری كشتوكاڵی و كاركردن بۆ وه‌به‌رهێنانی و پاراستنی و چاره‌سه‌ركردنی جۆری ئاوو په‌ره‌پێدان وچاككردنی دامه‌زراوه‌كانی ئاودێری و خاك له‌ رێگای جه‌خت كردن له‌سه‌ر جێبه‌جێ كردنی یاساكانی كشتوكاڵی و ئاو وژینگه‌ به‌ جۆرێك كه‌ له‌گه‌ڵ پێوه‌ره‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا بگونجێت. هه‌شته‌م: جێبه‌جێ كردنی ئه‌و یاسایانه‌ی كه‌ تایبه‌تن به‌ چه‌سپاندنی مافی ده‌ستكاری كردن له‌ زه‌وی و زاری كشتوكاڵی جوتیاران و یه‌كلاكردنه‌وه‌ی ئه‌و زه‌وییانه‌ی كه‌ یه‌كلاكردنه‌وه‌یان ته‌واو نه‌بووه‌ یان بڕیاره‌كانی چه‌سپاندنی مافی زه‌وی تیایاندا به‌پێی یاسای چاكسازی كشتوكاڵی پله‌ی كۆتایی وه‌رنه‌گرتووه‌. نۆیه‌م: هه‌نگاونان به‌ره‌و پێكهێنانی یه‌كه‌ی گه‌وره‌ی به‌رهه‌می(الانتاج) كشتوكاڵ و، هاندانی(تشجیع)یه‌كه‌ بچووكه‌كان به‌ تێكه‌ڵكردنی و یه‌كتر ته‌واو كردن(التكامل). ده‌یه‌م: كاركردن له‌سه‌ر هاندان و رێكخستنی وه‌به‌رهێنان له‌ كه‌رتی كشتوكاڵ به‌ هه‌ردوو به‌شه‌كه‌یه‌وه‌ رووه‌كی و ئاژه‌ڵی و كه‌رتی ئاو وپێشكه‌شكردنی ئاسانكاری پێویست بۆیان تا به‌شداری له‌ گه‌شه‌كردنی كشتوكاڵی هه‌رێمدا بكه‌ن. یازده‌م: كاركردن بۆ بووژاندنه‌وه‌و گه‌شه‌پێدان و په‌ره‌پێدانی پرۆژه‌كانی سامانی ئاژه‌ڵ و پاشكۆكانی له‌ هه‌رێمداو وپه‌یڕه‌وكردنی شێوازی زانستی بۆ پاراستنی ئه‌م سامانه‌ له‌ نه‌خۆشی و زیادكردنی به‌رهه‌م و چاككردنی جۆره‌كانی. دوازده‌م: كاركردنی به‌رده‌وام و، دانانی پلانی زانستی بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی به‌ڵاو نه‌خۆشی و درم، له‌گه‌ڵ فه‌راهه‌مكردنی ئه‌و رێگایانه‌ی كه‌ زامنی پاراستنی ده‌كه‌ن و، رێگا له‌ بڵاوبوونه‌وه‌یان ده‌گرن. سێزده‌م: بایه‌خدان به‌ باغداری و دارستان(سروشتی و ده‌ستكرد)و له‌وه‌رگاكان و پاراستنیان، چونكه‌ سامانی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانین و پشتیوانی كردن له‌ قه‌ده‌غه‌ كراوه‌ سروشتییه‌كان(المحمیات الگبیعیه‌). چوارده‌م: گه‌شه‌پێدانی ده‌رامه‌تی به‌شه‌ری و، پێشكه‌شكردنی خزمه‌تی رێنماییكردن و، تێگه‌یاندنی جوتیارو ره‌زه‌وانان ده‌ربارهیان باشترین به‌كارهێنانی سامانی ئاوی و، بنه‌ماكانی به‌رهه‌مهێنانی كشتوكاڵی و، پشتبه‌ستن به‌ ته‌كنۆلۆجیاو پێداویسته‌ هاوچه‌رخه‌كانی كشتوكاڵ، به‌ جۆرێك،كه‌،خزمه‌تی كه‌رتی كشتوكاڵ له‌ هه‌رێمدا بكات. پازده‌م: پشت به‌ستن به‌ سیاسه‌تی تایبه‌ت به‌ به‌رێوه‌بردنی ته‌واوكاری سامانه‌ ئاوییه‌كان و توندكردنه‌وه‌ی یاساكان و ده‌ربه‌ست كردنی ئه‌و كه‌رتانه‌ی به‌كاری ده‌هێنن به‌ جێبه‌جێ كردنی له‌ پێناو پاراستنی سامانی ئاوی له‌ هه‌رێمدا و كاركردن به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ته‌كان یا داموده‌زگا حكومیه‌كانی دیكه‌ و، هه‌روه‌ها ئه‌و رێكخراوه‌ حكومییانه‌ی كه‌سه‌ر به‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانن له‌ پێناو په‌ره‌پێدانی كه‌رتی كشتوكاڵی و سامانی ئاوی و، ئاگادار بوون له‌و رۆڵه‌ زیندووه‌ی كه‌ له‌ وه‌رگرتنی بڕیاره‌ خۆجیه‌تی ونیشتمانی و هه‌رێمی و نێوده‌وڵه‌تی سامانه‌ ئاویه‌كان و راسپارده‌كانیدا ده‌یگێرێ. شازده‌م: هاندانی جووتیاران بۆ دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵه‌ی هه‌ره‌وه‌زی كشتوكاڵی پسپۆر بۆ كه‌رتی تایبه‌ت و به‌شداریكردنی له‌ پێناو دروست كردنی یه‌كه‌ی به‌رهه‌مهێنانی گه‌وره‌دا. حه‌ڤده‌م: هاندانی پیشه‌سازی خۆراك به‌ رێگای زامن كراو و دابین كردنی كه‌ره‌سته‌ی خاوی كشتوكاڵی بۆ پیشه‌سازی. هه‌ژده‌م: گرینگیدان به‌ سامانی ماسیی و په‌روه‌رده‌كردنی مێشهه‌نگ. نۆزده‌م: پاراستنی به‌روبوومی كشتوكاڵی ناوخۆو، دانانی سیاسه‌تی بازاڕكاری و هه‌ڵگرتن(التخزینیه‌)و، به‌شداریكردن له‌ دانانی نرخ له‌سه‌ر به‌روبوومه‌كانی كشتوكاڵ.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: خه‌رجیه‌كان: بۆ خه‌رجیه‌كانی ساڵی دارایی 2013 گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (16.942.749.000.000) شازده‌ تریلیۆن و نۆ سه‌دو چل و دوو ملیار و حه‌وت سه‌دو چل و نۆ ملیۆن دینار داده‌نرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دابه‌ش ده‌كرێت: 1. گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (11.608.958.000.000) یازده‌ تریلیۆن و شه‌ش سه‌دو هه‌شت ملیارو نۆ سه‌دو په‌نجاو هه‌شت ملیۆن دینار بۆ خه‌رجیه‌كانی به‌گه‌ڕخستن (تشغیلی) و، به‌م شێوه‌یه‌ دابه‌ش ده‌كرێت: أ- گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (11.507.171.000.000) یازده‌ تریلیۆن و پێنج سه‌دو حه‌وت ملیارو سه‌دو حه‌فتاو یه‌ك ملیۆن دینار بۆ خه‌رجیه‌كانی به‌گه‌ڕخستنی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان. ب- گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (55.000.000.000) په‌نجاو پێنج ملیار دینار بۆ خه‌رجیه‌كانی په‌رله‌مانی هه‌رێمی كوردستان. ج- گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (46.787.000.000) چل و شه‌ش ملیارو حه‌وت سه‌دو هه‌شتاو حه‌وت ملیۆن دینار بۆ خه‌رجیه‌كانی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی. 2. گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (5.333.791.000،000) پێنج تریلیۆن و سێ سه‌دو سی و سێ ملیارو حه‌وت سه‌دو نه‌وه‌ت و یه‌ك ملیۆن دینار بۆ خه‌رجیه‌كانی وه‌به‌رهێنان و، به‌م شێوه‌یه‌ دابه‌ش ده‌كرێت: أ- گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (4.419.492.600.000) چوار تریلیۆن و چوار سه‌دو نۆزده‌ ملیارو چوار سه‌دو نه‌وه‌ت و دوو ملیۆن و شه‌ش سه‌د هه‌زار دینار بۆ خه‌رجی پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنان. ب- گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (914.298.400.000) نۆ سه‌دو چوارده‌ ملیارو دوو سه‌دو نه‌وه‌ت و هه‌شت ملیۆن و چوار سه‌د هه‌زار دینار بۆ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و گه‌شه‌پێدانی پرۆژه‌كانی پارێزگاو قه‌زاو ناحیه‌كان، وه‌ پێویسته‌ له‌ سه‌ر پارێزگار پلانی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی پارێزگاو ئه‌و قه‌زاو ناحیانه‌ی سه‌ر به‌ پارێزگاكه‌ن و كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی پارێزگاوه‌ په‌سه‌ندكرابێ، پێشكه‌شی وه‌زاره‌تی پلاندانان بكات به‌مه‌به‌ستی لێكۆڵینه‌وه‌و په‌سه‌ندكردنی، به‌مه‌رجێك ڕه‌چاوی ئه‌و ناوچانه‌ بكرێت كه‌ زیاتر زیانیان پێكه‌وتووه‌ له‌ ناو پارێزگاو له‌گه‌ڵ ژماره‌ی دانیشتووه‌كانی، و گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (150.000.000.000) سه‌دو په‌نجا ملیار دینار، له‌ ته‌رخانكراوه‌كانی گه‌شه‌پێدانی پارێزگاكان، بۆ كۆمه‌ك و چاككردنی پرۆژه‌كانی كاره‌با ته‌رخان ده‌كرێت و به‌شی هه‌ر پارێزگایه‌ك به‌گوێره‌ی چڕی دانیشتووانی دیاری ده‌كرێت، و 5% له‌ به‌شی هه‌ر پارێزگایه‌ك بۆ كۆمه‌کى پرۆژە کشتوکاڵییەکانى پارێزگاکان. دووه‌م: كورتهێنان: كورتهێنانی نه‌خشه‌ بۆ درێژراو به‌ بڕی (1.684.900.000.000) یه‌ك تریلیۆن و شه‌ش سه‌دو هه‌شتاو حه‌وار ملیارو نۆ سه‌د ملیۆن دینار ده‌خه‌مڵێنرێت و ئه‌م كورتهێنانه‌ به‌مانه‌ی خواره‌وه‌ داده‌پۆشرێت: 1. گوژمه‌ی ته‌رخانكراو بۆ وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ له‌ بودجه‌ی به‌گه‌ڕخستنی ئیتیحادی بۆ پاسه‌وانانی هه‌رێم له‌ نێو ته‌رخانكراوه‌كانی وه‌زاره‌تی به‌رگری ئیتیحادی به‌گوێره‌ی یاساكانی بودجه‌ی ئیتیحادی بۆ ساڵه‌ داراییه‌كانی (2007 تاوه‌كو 2012)، یان هه‌ر ئیستحقاقێكی تری حكومه‌تی هه‌رێم له‌ بودجه‌ی ئیتیحادی. 2. رێنوێنیكردنی خه‌رجی و زیادكردنی كۆكردنه‌وه‌ی داهاته‌كان. سێیه‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوریی هه‌رێم ئه‌م گوژمه‌ پارانه‌ی له‌ خواره‌وه‌ دیاری كراون، ببڕێت له‌ كۆی گشتیی ته‌رخانكراوه‌كانی بودجه‌ی به‌گه‌ڕخستنی (جگه‌ له‌ قه‌ره‌بووی فه‌رمانبه‌ران) سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم، په‌رله‌مان، سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری، ئه‌نجومه‌نی ئاسایش و ده‌زگای ئاسایشی هه‌رێم، یه‌ده‌گی وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری، و گوژمه‌ پاره‌كان به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دابه‌ش ده‌كرێن: 1- ته‌رخانكردنی گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (20) بیست ملیار دینار بۆ وه‌زاره‌تی رۆشنبیری و لاوان بۆ جێبه‌جێكردنی پێداویستیه‌كانی ژێرخانیی رۆشنبیریی به‌گوێره‌ی بڕیاری ژماره‌ (14)ی ساڵی 2012ی تایبه‌ت به‌ ناساندنی شاری سلێمانی به‌ پایته‌ختی رۆشنبیریی هه‌رێم. 2- ته‌رخانكردنی گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (10) ده‌ ملیار دینار بۆ سندوقی كۆمه‌ككردنی تووشبووانی شێرپه‌نجه‌، كه‌ به‌پێی یاسای ژماره‌ (11)ی ساڵی 2012 دامه‌زراوه‌. 3- گۆژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (40) چل ملیار دینار ده‌خرێته‌ سه‌ر ته‌رخانكراوه‌كانی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ به‌ مه‌به‌ستی دابه‌شكردنی وه‌ك به‌خشینێك به‌سه‌ر تاكه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ ئه‌وانه‌ی مووچه‌یان له‌ (600.000) شه‌ش سه‌د هه‌زار دینار، كه‌متره‌. 4- گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (10) ده‌ ملیار دینار ده‌خرێته‌ سه‌ر ته‌رخانكراوه‌كانی وه‌زاره‌تی شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوان به‌ مه‌به‌ستی دروستكردنی یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون بۆ كه‌سوكاری شه‌هیدان. 5- گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (10) ده‌ ملیار دینار ده‌خرێته‌ سه‌ر ته‌رخانكراوه‌كانی وه‌زاره‌تی شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوان به‌ مه‌به‌ستی دابه‌شكردنی وه‌ك به‌خشینێك به‌سه‌ر كه‌سوكاری شه‌هیدان ئه‌وانه‌ی مووچه‌یان له‌ (600.000) شه‌ش سه‌د هه‌زار دینار، كه‌متره‌. 6- گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (5) پێنج ملیار دینار ده‌خرێته‌ سه‌ر ته‌رخانكراوه‌كانی وه‌زاره‌تی كارو كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی بۆ هاوكاریكردنی خاوه‌ن پێداویستیه‌ تایبه‌ته‌كان ئه‌وانه‌ی پله‌ی كه‌مئه‌ندامیان له‌ 49% زیاتره‌. 7- گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (5) پێنج ملیار دینار ده‌خرێته‌ سه‌ر ته‌رخانكراوه‌كانی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ بۆ دووباره‌ نۆژه‌نكردنه‌وه‌و چاككردنی قوتابخانه‌ زیان پێكه‌وتووه‌كان. 8- گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (3) سێ ملیار دینار ده‌خرێته‌ سه‌ر ته‌رخانكراوه‌كانی ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆی مافه‌كانی مرۆڤ،. 9- گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (2) دوو ملیار دینار ده‌خرێته‌ سه‌ر ته‌رخانكراوه‌كانی ده‌سته‌ی پاراستنی ژینگه‌. 10- گوژمه‌یه‌ك به‌ بڕی (1) یه‌ك ملیار دینار ده‌خرێته‌ سه‌ر ته‌رخانكراوه‌كانی ئه‌نجومه‌نی باڵای خانمان.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائعی كوردستان)دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: گشت داهاته‌كانی ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی له‌ ناوه‌نده‌وه‌ ته‌مویل ده‌كرێن وه‌ك داهاتێكی كۆتایی بۆ گه‌نجینه‌ی گشتی تۆمار ده‌كرێن و له‌ بودجه‌كانی پێداچوونه‌وه‌ی مانگانه‌ به‌دیار ده‌خرێن. دووه‌م: به‌ده‌ر له‌ حوكمی بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌، پێویسته‌ له‌ سه‌ر وه‌زیری دارایی و ئابوری: 1. ئه‌و بڕه‌ پاره‌ی داهاتی مانگانه‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی، به‌ سه‌رجه‌م فه‌رمانگه‌كانیه‌وه‌، ده‌سته‌به‌ری ده‌كات، بخاته‌ سه‌ر بودجه‌ی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ به‌مه‌به‌ستی كڕینی ده‌رمان و ئامێرو پێڕاگه‌یشتنی خه‌رجیه‌كانی چاككردنه‌وه‌ به‌ هه‌موو جۆره‌كانیه‌وه‌و به‌گوێره‌ی داواكاری وه‌زاره‌ت به‌هاوپێچی خشته‌ی داهاته‌ ڕاسته‌قینه‌ ده‌سته‌به‌ركراوه‌كان و ئه‌و رێگایانه‌ی كه‌وا بڕیاردراوه‌ بۆ خه‌رجكردنیان. 2. ئه‌و بڕه‌ پاره‌ی داهاتی مانگانه‌ی وه‌زاره‌تی كاره‌با، به‌ سه‌رجه‌م فه‌رمانگه‌كانیه‌وه‌، ده‌سته‌به‌ری ده‌كات، بخاته‌ سه‌ر بودجه‌ی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ به‌مه‌به‌ستی (چاككردن و پێشخستن و جێبه‌جێكردنی پرۆژه‌كانی ووزه‌ی كاره‌با)و به‌گوێره‌ی داواكاری وه‌زاره‌ت به‌هاوپێچی خشته‌ی داهاته‌ ڕاسته‌قینه‌ ده‌سته‌به‌ركراوه‌كان و ئه‌و رێگایانه‌ی كه‌وا بڕیاردراوه‌ بۆ خه‌رجكردنیان. 3. رێژه‌ی 50%ی كۆی گشتی داهاتی ڕسوماتی مۆڵه‌تدان و، ڕسوماتی تۆماركردن و، ئه‌و غه‌رامانه‌ی كه‌وا وه‌زاره‌تی ناوخۆ وه‌ریانده‌گرێت، بخاته‌ سه‌ر بودجه‌ی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ به‌مه‌به‌ستی به‌كارهێنان و خه‌رجكردنی له‌ پێناو سه‌لامه‌تیی هاتوچۆ، ئه‌ویش به‌گوێره‌ی مادده‌ (11)ی یاسای هاتوچۆی ئیتیحادی ژماره‌ (86)ی ساڵی 2004ی پیاده‌كراو له‌ هه‌رێمی كوردستان – عێراق به‌ یاسای ژماره‌ (36)ی ساڵی 2007. 4. ڕه‌چاوكردنی مادده‌ی چل و دووی یاسای به‌ڕێوه‌بردنی شاره‌وانییه‌كانی هه‌رێمی كوردستانی ژماره‌ (6)ی ساڵی 1993ی هه‌مواركراو و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی به‌گوێره‌ی بڕگه‌ی چواره‌می مادده‌ حه‌ڤده‌می ئه‌م یاسایه‌، به‌ وه‌زیری شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار دراوه‌.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م:

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: ئه‌وه‌ی پاڵێوتراوه‌ بۆ پركردنه‌وه‌ی هه‌ر پایه‌یه‌ك له‌م پایانه‌ ده‌بێ موماره‌سه‌ی كاركردنی كه‌متر نه‌بێ له‌: 1. ده‌ ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ پله‌ی نه‌قیب. 2. پێنج ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی كردن. 3. سێ ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ ئه‌ندامیه‌تی لیژنه‌كانی سه‌ندیكایی له‌ پارێزگاكان.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: سه‌ندیكا له‌سه‌ر داواكارییه‌ك پێك دێ كه‌ به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ پازده‌ پزیشكی دروستی ئاژه‌ڵ كه‌ ماوه‌ی كاركردنیان له‌م پیشه‌یه‌دا له‌ پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێ، پێشكه‌ش به‌ لایه‌نی تایبه‌تمه‌ندی ده‌كه‌ن وه‌ ده‌سته‌ی ئاماده‌كار ئیش و كاره‌كانی سه‌ندیكا هه‌ڵده‌سورێنن تاكو هه‌ڵبژاردن ده‌كرێ.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م:

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: مه‌رجه‌كانی بۆ چوونه‌ ناو رێزی سه‌ندیكا: یه‌كه‌م: ده‌بێ ده‌رچووی كۆلێژی پزیشكی دروستی ئاژه‌ڵ بێت و به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی هه‌بێت و دانیشتووی هه‌رێمی كوردستان بێت. دووه‌م: داوایه‌كی نووسراو هاوپێچ له‌گه‌ڵ (به‌ڵگه‌ نامه‌ی ده‌رچوون له‌ كۆلێژ یان بڕوانامه‌ی ده‌رچوون و به‌ڵێننامه‌ی پابه‌ندبوون به‌ یاسا و پێره‌وی سه‌ندیكا) پێشكه‌ش بكات له‌گه‌ڵ دوو وێنه‌ی نوێی شه‌خسی. سێیه‌م: به‌ تاوانێكی ناسیاسی یان به‌ كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ر حوكم نه‌درابێ. چواره‌م: دانی ئه‌و ره‌سمانه‌ی كه‌ بریاریان له‌سه‌ر دراوه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: وه‌زیری درایی و ئابووری بۆی هه‌یه‌ رێنوێنی پێویست بۆ ئاسان كردنی جێ به‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: داهاتی هه‌رێمی كوردستان بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ له‌ مادده‌ی یه‌كه‌مدا هاتووه‌ به‌ (225،000،000) دوو سه‌د وبیست وپێنج ملیۆن دینار ده‌خه‌ملێندرێ.

مادده‌ی یازده‌یه‌م

مادده‌ی یازده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌ و له‌ رۆژی (1/9/1996) ـه‌وه‌ جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری رێنوێنی پێویست بۆدانانی راده‌ی ده‌سته‌ڵاتی خه‌رج كردن بۆ كارگێڕییه‌ حكومیه‌كان ده‌ربكات له‌ ماوه‌یه‌كدا كه‌ له‌ دوو هه‌فته‌ له‌رۆژی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌وه‌ ره‌ت نه‌كات.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م:

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی تۆمار كردنی داوای چوونه‌ ریزی سه‌ندیكاوه‌ سه‌یری داواكه‌ ده‌كات. دووه‌م: پێشكه‌ش كاری داواكه‌ له‌ مێژووی ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ر داواكه‌ی، به‌ ئه‌ندامی سه‌ندیكا ده‌ژمێردرێ و هه‌ر له‌ هه‌مان مێژووشدا ناوی له‌ تۆماری سه‌ندیكادا ده‌نووسرێت. سێیه‌م: خودان داواكارییه‌كه‌، ئه‌وه‌ی داواكارییه‌كه‌ی بۆ چوونه‌ ناو رێزی سه‌ندیكا ره‌فز كراوه‌ بۆی هه‌یه‌ بڕیاری ره‌فزه‌كه‌ له‌لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمدا (تمیز) بكات له‌ ماوه‌ی پانزده‌ رۆژ له‌ مێژووی ئاگادار كردنه‌وه‌ و بڕیاره‌كه‌ش بنه‌بڕ ده‌بێت.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: دامه‌زراندن و ره‌زامه‌ندنی ده‌ربڕین له‌سه‌ر ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌ و خانه‌نشین كردن و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی بۆ خزمه‌ت له‌ پله‌ی ملازم به‌ره‌وسه‌ره‌وه‌، به‌ پیشنیازی وه‌زیری پێشمه‌رگه‌ و به‌ ره‌زامه‌ندنی فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی پاراستنی هه‌رێم (زێڕه‌ڤانی) ده‌بێت یان ئه‌و كه‌سه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاتی پێ ده‌دات. دووه‌م : سه‌رۆك ئه‌ركانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان و یاریده‌ده‌ره‌كانی و فه‌رمانده‌ی فرقه‌كان و پایه‌ سه‌ربازییه‌ تایبه‌تیه‌كان به‌ پێشنیازی فه‌رماندهیی گشتی هێزه‌كانی پاراستنی هه‌رێم و ره‌زامه‌ندیی فه‌رمانده‌ی گشتی داده‌مه‌زرێن.

مادده‌ی سێیه‌م :

مادده‌ی سێیه‌م : مه‌رجه‌كانی پێدانی پله‌ی ملازم له‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان (زێره‌ڤانی هه‌رێم) به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێ: یه‌كه‌م : هاووڵاتی هه‌رێمی كوردستان بێ. دووه‌م : (20) ساڵی ته‌مه‌نی ته‌واو كردبێت و له‌ (26) ساڵیش زیاتر نه‌بێت. سێیه‌م: خاوه‌ن ئابڕوویه‌كی پاش و ره‌وشتێكی به‌رزبێت و له‌سه‌ر تاوانێك یان كه‌تنێكی ئابڕوو به‌ر حوكم نه‌درابێ . چواره‌م : ده‌رچووی یه‌كێك له‌ مانه‌ بێت : 1. یه‌كێك له‌ كۆلێجه‌كانی سه‌ربازی. 2. كۆلیج یا په‌یمانگا باڵاكان به‌ مه‌رجێك ماوه‌ی خوێندنه‌كه‌ یان له‌ چوار سالأ كه‌متر نه‌بێ. ج-خوله‌ تایبه‌تیه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان. پێنجه‌م: مه‌رجه‌كانی ته‌ندروستیء توانای جه‌سته‌یی تێدا بێته‌ دی. شه‌شه‌م:مه‌رجه‌كانی بڕگه‌ی (دووه‌م وچواره‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ئه‌و ئه‌فسه‌رانه‌ ناگرێته‌وه‌ كه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ی تێكۆشه‌ر بوون له‌ ریزه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان پله‌ی ئه‌فسه‌رییان پێ به‌خشراوه‌. حه‌وته‌م: ده‌رچووانی كۆلێژه‌كانی كۆمه‌ڵه‌ی پزیشكی و ئه‌ندازیاریی له‌ كاتی خۆ به‌خشكردنیان له‌ ڕیزه‌كانی پێشمه‌رگه‌(زێڕه‌ڤانی هه‌رێم) پله‌ی ملازمی یه‌كه‌میان پێده‌درێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: مووچه‌ء سه‌رمووچه‌ی ساڵانه‌ی ئه‌فسه‌ره‌كان به‌ پێی یاسا دیاری ده‌كرێن.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: پله‌ی ئه‌فسه‌ره‌كان به‌پێی ئه‌م مه‌رجانه‌ی كه‌ له‌م یاسایه‌ دا هاتوون به‌رز ده‌كرێنه‌وه‌، دوای ته‌واوكردنی ماوه‌ی دیاری كراوی خزمه‌ته‌كه‌یان له‌ پایه‌كه‌یاندا له‌ ریزه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان وبه‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌: پایه‌ ماوه‌ی پایه‌ به‌رزكردنه‌وه‌ مولازم سێ ساڵ مولازمی یه‌كه‌م سێ ساڵ نه‌قیب چوار ساڵ رائید چوار ساڵ موقه‌دده‌م چوار ساڵ عه‌قید چوار ساڵ عه‌مید چوار ساڵ لیوا شه‌ش ساڵ فه‌ریق شه‌ش ساڵ فه‌ریقی یه‌كه‌م .......... مه‌رجه‌كانی پله‌ به‌رزكردنه‌وه‌و پێشخستن ء سزاء مۆڵه‌ته‌كان، به‌ یاسا دیاری ده‌كرێن.

مادده‌ی حه‌فته‌م:

مادده‌ی حه‌فته‌م: یه‌كه‌م : پێشمه‌رگه‌ی خۆبه‌خشكه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ خۆبه‌خشه‌یه‌ كه‌ له‌ نێوان پله‌ی پێشمه‌رگه‌ تا جێگری ئه‌فسه‌ری پله‌ نایاب، ڕاژه‌ی پێشمه‌رگایه‌تی كردۆته‌ پیشه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی دیاركراو. دووه‌م : دامه‌زراندن ء پله‌پێدان و گواستنه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ له‌ سنفێكه‌وه‌ بۆ سنفێكی ترء كۆتایی هێنان به‌ خزمه‌ته‌كه‌ی و خانه‌نشین كردنی یاخود گه‌ڕاندنه‌وه‌ی بۆ خزمه‌ت، به‌ پێی پێره‌وێك و به‌فه‌رمانی وه‌زیر یا ئه‌وه‌ی ده‌سته‌لاتی پیده‌دات ده‌بێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة