المواد القانونية

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ده‌بێ ئه‌ندام ئه‌م مه‌رجانه‌ی لێ بێته‌ دی: 1. له‌ هاووڵاتییانی كوردستانی عێراق بێ یاخود لێی دابنیشێ. 2. به‌ تاوانێكی ناسیاسی یا كه‌تنێكی ئابڕووبه‌ر سزا نه‌درابێ. 3. بڕوانامه‌یه‌كی هه‌بێ كه‌ له‌ به‌كالۆریۆس یا هاوتای له‌ پزیشكی دا كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی سێ یه‌م

مادده‌ی سێ یه‌م: سه‌ندیكا بۆ به‌دیهێنانی ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌ كار ده‌كات: یه‌كه‌م: پێشخستنی پیشه‌كه‌و پاراستنی و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی پیشه‌یی و رۆشنبیری و ته‌كنیكی ئه‌ندامانی. دووه‌م: ئاماده‌ كردنی ئه‌ندامان و رێكخستنی هه‌وڵ و كۆششیان له‌ بواری خزمه‌تگوزاریی گه‌شه‌ كردنی كشتوكاڵی له‌ هه‌رێمدا. سێ یه‌م: كار كردن له‌ پێناوی به‌هێز كردنی گیانی هاوكاری و هاورێیه‌تی كردن له‌ نێوان ئه‌ندامان و به‌رگری كردن له‌ ماف و چاودێری كردنی به‌رژه‌وه‌ندیان به‌ پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاری و ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی بۆیان. چواره‌م: هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ تێكرای فه‌رمانگه‌ و دامه‌زراو و سه‌ندیكا و رێكخراوه‌ كشتوكاڵییه‌كاندا و پته‌وكردنی په‌یوه‌ندییه‌كان له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ كشتوكاڵییه‌ هه‌رێمی و جیهانی یه‌كاندا به‌ جۆرێك كه‌ به‌ره‌و پێش چوونی كشتوكاڵ و په‌ره‌سه‌ندنی له‌ هه‌رێمی كوردستاندا مسۆگه‌ر بكا. پێنجه‌م: رێكخستنی رێسای ده‌ست دانه‌ پیشه‌ و چاودێری كردنی پیاده‌كردنه‌كه‌ی.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی نۆیه‌م له‌ یاساكه‌دا هه‌موار بكرێ، به‌م شێوه‌یه‌ بخوێندرێته‌وه‌: 1) ده‌سته‌ی گشتی له‌هه‌موو ئه‌ندامانی سه‌ندیكا، یا بریكاره‌كان، كه‌ بەپێی ئه‌م یاسایه‌ ئیلتزاماتی خۆیان به‌جێهێناوه‌ پێكدێت. ئه‌م ده‌سته ‌گشتیه‌ش به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاتی سه‌ندیكاكه‌ داده‌نرێ وهه‌ر (3) سێ ساڵیش، جارێ، له‌ مانگی كانونی دووه‌مدا، كۆبوونه‌وه‌ی گشتی ئاسایی خۆی له‌باره‌گای سه‌ندیكاكه‌دا به‌ بڕیارێكی ئه‌نجوومه‌ن وله‌سه‌ر داواكردنی سه‌رۆكی سه‌ندیكا (نه‌قیب) ده‌گیرێ، وله‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌دا سه‌رۆكی سه‌ندیكا وهه‌شت ئه‌ندام ودوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گیش بۆ ئه‌ندامێیه‌تی ئه‌نجومه‌ن وئه‌ندامانی لیژنه‌ی (ئینزيبات) هه‌ڵده‌بژێرێ، و(نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو له ‌سێی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی یا بریكاره‌كان، دێته‌ جێ، وئه‌گه‌ر نه‌شهاته‌ جێ، ئه‌وا له‌و باره‌دا، دوای تێپه‌ڕبوونی پازده‌ رۆژ به‌سه‌ر كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌مدا، هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌مان كات و جێگه‌دا ئه‌نجام ده‌درێ و (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان با بریكاران به‌جێ دێ و به‌ ته‌واو داده‌نرێ، ده‌نا ئه‌گه‌ر وانه‌بێ، ئه‌وا ئه‌نجوومه‌ن له‌م باره‌دا بۆ خولێكی دیكه‌ش له‌سه‌ر كاروفرمانی خۆی ناپچرێ و به‌رده‌وام ده‌بێت. 2) ئه‌گه‌رهات و ژماره‌ی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی له‌ (500) ئه‌ندام زیاتر بوو، ئه‌وا هەڵبژاردنەكە لە ڕێگەی بريكارەكانەوە ئەنجام دەدرێ وڕێژەی نواندنیش له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌ن یان ئه‌وه‌ی كه‌ فرمانی هه‌ڵده‌سورێنێ، به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیشكاكه‌شه‌وه‌ دیاری ده‌كرێ.

المادة السابعة

المادة السابعة التحويلات الحرة أولاً: يضمن كل طرف متعاقد وفقاً لقوانينه وأنظمته لمستثمري الطرف المتعاقد الآخر التحويل الحر من والى خارج إقليمه بدون تأخير , لاستثماراته ودفعات التحويلات المتعلقة بالاستثمارات . وينبغي أن تشمل هذه المبالغ , وليس على سبيل الحصر : أ‌- رأس المال الأولى والمبالغ الإضافية لإدامة وتنمية استثمار ما . ب‌- العوائد . ج – المدفوعات بموجب عقد بما في ذلك اتفاقية قرض . د – الأموال المتأتية من البيع او التصفية الكاملة او الجزئية للاستثمار . هـ- دفعات التعويض بموجب المواد 5 و 6 و 8 من هذه الاتفاقية . و- الدفعات الناشئة عن تسوية نزاع حول الاستثمار . ز- المكاسب والمكافآت الأخرى للموظفين المتعاقد معهم من الخارج فيما يتعلق باستثمار ما . ثانياً: يتعين على كل طرف متعاقد أن يضمن وجوب إجراء دفعات التحويلات المشار اليها في الفقرة (أولا) من هذه المادة بدون أية قيود بعملة قابلة للتحويل بحرية وسعر الصرف السائد في السوق بتاريخ التحويل الى العملة المراد التحويل إليها . ثالثاً: في حالة عدم وجود سوق للصرف الأجنبي فإنه يتعين أن يكون السعر الواجب استعماله هو سعر الصرف الأحدث لتحويل العملات الى حقوق السحب الخاصة . رابعاً: في حالة التأخير في إجراء التحويل من قبل الطرف المتعاقد المضيف , فإن التحويل يجب أن يشمل الفائدة حسب السعر التجاري المقرر على اساس السوق للعملة المعنية من التاريخ الذي طلبت فيه الحوالة حتى تاريخ الحوالة الفعلية وأن يتحملها الطرف المتعاقد الأخر . خامساً: للدولة المضيفة عند الضرورة ولحماية ميزان المدفوعات فرض إجراءات احترازية تراها مناسبة على عملية التحويل لمدة لاتزيد على (180) مئة وثمانين يوما ويمكن تمديدها للمدة التي تراها مناسبة وفق إجراءات عامة ومعلنة .

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: 1. چوونه‌ ناو سه‌ندیكا به‌ داواكارییه‌كی نووسراو ده‌بێ وپێشكه‌ش به‌ نه‌قیب یا سه‌رۆكی لق له‌ پارێزگا ده‌كرێ وبه‌ڵگه‌نامه‌ پێویسته‌كانی پێوه‌ ده‌لكێنرێ. 2. داواكاریی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا، له‌ماوه‌ (30) رۆژ له‌ مێژووی تۆمار كردنی له‌ سه‌ندیكا، ده‌خرێته‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ن، وئه‌نجومه‌نیش پێویسته‌ له‌و ماوه‌یه‌دا بیبرێته‌وه‌ وئه‌گه‌ر ئه‌و ماوه‌یه‌ ره‌ت بوو ویه‌كلانه‌كرایه‌وه‌ ئه‌و داوا كاره‌ به‌وه‌رگیراو له‌ سه‌ندیكا داده‌نرێ. 3. ئه‌نجوومه‌ن بۆی هه‌یه‌ به‌ بڕیارێكی هۆدەرخەر داواكاریی چونه‌ ناو سه‌ندیكا ره‌ت بكاته‌وه‌ وخاوه‌ن داواكه‌ش بۆی هه‌یه‌ له‌لای دادگای ته‌مییزی هه‌رێمی كوردستانی عێراق له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی پێراگه‌یاندنیه‌وه‌ تانووت له‌و بڕیاره‌ بدات و بڕیاری دادگاش بنبڕه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: پێویسته‌ ئه‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی مامۆستایان و وانه‌بێژان بێنه‌دی: 1- پێویسته‌ ده‌رچووی زانكۆ یان په‌یمانگه‌ یان خولی پێگه‌یاندنی بواری په‌روه‌رده‌و فێركردن بێت. 2- له‌ ڕووی ته‌ندروستی و په‌روه‌رده‌ییه‌وه‌ لێهاتوو بێت. دووه‌م: پێویسته‌ رێژه‌ی ئه‌ندامه‌ هه‌میشه‌ییه‌كانی ده‌سته‌ی مامۆستایان له‌ (80%)ی كۆی گشتی كارمه‌نده‌ وانه‌بێژه‌كان كه‌متر نه‌بێت.

مادده‌ی هه‌ژده‌م

مادده‌ی هه‌ژده‌م: ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ئه‌نجومه‌ن یان یه‌كێك له‌ لیژنه‌كانی ئه‌گه‌ر له‌ سێ دانیشتنی یه‌ك له‌ دوای یه‌كدا ئاماده‌نه‌بوو یاخود له‌ پێنج دانیشتنی جیاجیا له‌ ماوه‌ی ساڵێكدا به‌بێ عوزرێكی ره‌وا به‌ وازهێنه‌ر له‌ كاره‌كه‌ی داده‌نرێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێدانی پله‌ی سه‌ربازی به‌ پێی یاسا په‌یڕه‌و كراوه‌كان ده‌بێت

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م : وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ هه‌یكه‌لی رێكخستنی وه‌زاره‌ت به‌جۆرێكی وا دابنێ كه‌ ئامانجه‌كانی له‌ به‌ڕێوه‌بردنی پێشمه‌رگه‌ بێنێته‌دی له‌ پێناوی جێبه‌جێ كردنی ئه‌ركه‌كانی پاراستن وزیره‌ڤانی هه‌رێم و به‌رگری كردن لێی و ده‌ستنیشان كردنی ئه‌رك و تایبه‌تمه‌ندییه‌كانیی و ده‌سته‌ڵات و ئه‌ركه‌كانی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌ پێڕه‌و ده‌بێ به‌مه‌رجێك له‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ ده‌ربچێ.

مادده‌ی سی و سێیه‌م

مادده‌ی سی و سێیه‌م: 1/ئه‌گه‌ر شكاتێك پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا كرا، ئه‌وا ده‌ینێرێ بۆ لقی په‌یوه‌ندیدار بۆ ئه‌وه‌ی رای خۆی ورێنمایی خۆی ده‌رببڕێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر له‌لایه‌ن هه‌ر كامێكیانه‌وه‌ ئیسپات نه‌بوو، ئه‌و كاته‌ ده‌نێردرێ بۆ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتكردن. 2/سه‌رۆكی لیژنه‌، مێژووی دانیشتن دیاری ده‌كات وبه‌ پزیشكه‌كه‌ی راده‌گه‌یه‌نێ. 3/دانیشتنه‌كانی لیژنەی به‌رزه‌فت كردن نهێنی ده‌بێت.

المادة الثامنة

المادة الثامنة الحلول أذا قامت دولة متعاقدة أو وكالتها المعنية أو أي جهة أخرى معينة من قبلها (الطرف الضامن) تأسست في أو تم إنشاؤها في تلك الدولة المتعاقدة بتسديد دفعة بموجب تعويض أو ضمان ضد أخطار غير تجارية تعهدت به ويتعلق باستثمار في إقليم الدولة المتعاقدة الأخرى (الدولة المضيفة) فإن على الدولة المضيفة الاعتراف : أ‌- بالتنازل للطرف الضامن بموجب القانون او اتفاق قانوني عن جميع الحقوق والمطالبات الناتجة عن تلك الأخطار والتي دفعت للمستثمر . ب‌- يحق للطرف الضامن ممارسة مثل هذه الحقوق وتنفيذ تلك المطالبات والالتزامات المتعلقة بالاستثمار استناداً الى مبدأ انتقال الحقوق . ج – لا يتم الإحلال محل الدائن الا بعد موافقة الجهات المعنية في كلا الدولتين .

المادة التاسعة

المادة التاسعة تسوية النزاعات بين مستثمر وطرف متعاقد أولاً: ينبغي تسوية أي نزاع ناشئ عن استثمار بين طرف متعاقد ومستثمر تابع للطرف المتعاقد الاخر بالطرق الودية بما في ذلك الوساطة والتوفيق . ثانياً: في حال تعذر تسوية النزاع طبقا للفقرة (أولا) من هذه المادة واستيفاء طرق المراجعة الداخلية خلال (180) مئة وثمانين يوما من تاريخ تقديم الطلب المكتوب للتسوية فانه يجوز لأحد طرفي النزاع تقديم المنازعة إلى : أـ المحاكم المختصة للطرف المتعاقد الذي يكون الاستثمار قد جرى في إقليمه , أو , ب ـ التحكيم بواسطة المركز الدولي لتسوية نزاعات الاستثمارات (ICSID ) المؤسس بموجب اتفاقية تسوية نزاعات الاستثمارات بين الدول ومواطني الدول الأخرى الموقع عليها في واشنطن بتاريخ 18 آذار 1965 (المشار إليه فيما يلي بالمركز) إذا كان الطرفان المتعاقدان طرفا فيها , أو ، ج ـ التحكيم بموجب التسهيلات الإضافية للمركز إذا كان أحد الأطراف المتعاقدين موقعا على الاتفاقية المشار إليها في الفقرة الفرعية (ب) من هذه المادة , أو , د ـ أية هيئة تحكيم مشكلة لهذا الغرض التي يتعين إقامتها بموجب قواعد لجنة الأمم المتحدة للقانون التجاري الدولي ( UNCITRAL ) . ثالثاً: لا يحق للمستثمر , الذي قدم النزاع إلى محكمة وطنية طبقا للفقرة ثانيا ( أ ) من هذه المادة أو إلى احد إجراءات التحكيم المذكورة في الفقرات من ثانيا ( ب ) إلى ( د ) الحق في متابعة دعواه أمام أية محكمة أو هيئة أخرى . وسيكون خيار المستثمر فيما يتعلق بالمحكمة أو هيئة التحكيم نهائيا وملزما . رابعاً: لا يحق لأي من الطرفين المتعاقدين الذي هو طرف في النزاع اثارة اعتراض في أي مرحلة من مراحل إجراءات التحكيم أو تنفيذ قرار تحكيم على اساس ان المستثمر الذي هو الطرف الآخر للنزاع , قد استلم تعويضا عن الأضرار التي تشمل جزءاً من أو كامل خسائره بمقتضى التامين . خامساً: يكون قرار التحكيم نهائيا وملزما لطرفي النزاع ويتم تنفيذه طبقا للقانون الوطني . سادساً: لا يحق للمستثمر إقامة الدعوى على الطرف المتعاقد المضيف للاستثمار على النحو الوارد في هذه المادة بعد مرور (5) خمس سنوات من تاريخ علم المستثمر الحقيقي او المفترض بموضوع النزاع . سابعاً: يعد المستثمر الذي يحمل جنسية الدولة المضيفة للاستثمار مواطنا لهذه الدولة – بغض النظر عن أي جنسية أخرى يحملها – لغايات تطبيق أحكام هذه المادة . ثامناً: لا يسري شرط الدولة الأكثر رعاية على أحكام هذه المادة .

المادة العاشرة

المادة العاشرة تسوية النزاعات بين الطرفين المتعاقدين أولاً: تسوى النزاعات بين الطرفين المتعاقدين بخصوص تفسير أو تطبيق هذه الاتفاقية بقدر ما يكون ذلك ممكناً بواسطة المفاوضات و الوساطة و التوفيق . ثانياً: اذا تعذر تسوية النزاع طبقا لأحكام الفقرة (أولاً) من هذه المادة في غضون (180) مائة وثمانين يوما فيمكن لأي من الطرفين تقديمه إلى هيئة تحكيم . ثالثاً: تشكل هيئة التحكيم هذه لكل نزاع منفرد بحيث يتعين على كل طرف متعاقد ان يعين محكما واحدا ويتفق هذان المحكمان على مواطن دولة ثالثة كرئيس لهيئة التحكيم . وينبغي تعيين هذين المحكمين في غضون (60) ستين يوما من التاريخ الذي قام فيه طرف متعاقد بإبلاغ الطرف المتعاقد الأخر بعزمه على تقديم النزاع إلى هيئة تحكيم علي إن يتم تعيين رئيسها في غضون (60) ستين يوما أخرى . رابعاً: أذا لم تراع المدد المبينة في الفقرة (ثالثا) من هذه المادة , فانه يجوز لأي من الطرفين المتعاقدين في غياب أي ترتيب أخر ذي صلة , الطلب من رئيس محكمة العدل الدولية أجراء التعيين اللازم , فإذا كان رئيس محكمة العدل الدولية مواطنا لأي طرف من الطرفين المتعاقدين او اذا منع خلافاً لذلك من تأدية المهمة المذكورة فأنه يتعين الطلب من نائب الرئيس أجراء التعيين اللازم ,فإذا كان غير قادر على القيام بذلك , فانه يتعين الطلب من عضو محكمة العدل الدولية الذي يليه اقدمية بإجراء ذلك التعيين . خامساً: ينبغي إن تضع هيئة التحكيم قواعد إجراءاتها . سادساً: تتوصل هيئة التحكيم إلى قرارها بمقتضى الاتفاقية الحالية وقواعد القانون الدولي . وتتخذ الهيئة قرارها بأغلبية الأصوات ويكون القرار نهائيا وملزما . سابعاً: يتعين إن يتحمل كل طرف متعاقد تكلفة ممثله الخاص وتمثيله القانوني في إجراءات التحكيم , وإما تكلفة الرئيس و التكاليف الباقية ,فتقسم بالتساوي بين كلا الطرفين المتعاقدين ومع ذلك , فانه يحق لهيئة التحكيم ان تقرر في قرارها توزيعا آخر للتكاليف .

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: سه‌رۆكایه‌تی ده‌سته‌ی ئه‌ركان پلانی جێبه‌جێ كردن بۆ به‌دێهینانی ئه‌و ئامانج و ئه‌ركانه‌ داده‌نی كه‌ له‌ مادده‌ی دووه‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتوون.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م : وه‌زاره‌ت له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدی: یه‌كه‌م : وه‌زیر : به‌رپرسی یه‌كه‌مه‌ له‌ وه‌زاره‌ت و به‌رپرسه‌ له‌ كاره‌كانی و ئاراسته‌كردنی سیاسه‌ته‌كه‌ی وسه‌رپه‌رشتی كردنی چالاكییه‌كانی وله‌ویشه‌وه‌ فه‌رمان و رێنمایی ده‌رده‌چن له‌ هه‌موو ئه‌وشتانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌ پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت و هه‌موو كاروباری سه‌ربازی و هونه‌ری و دارایی و كارگیریی و رێكخستنه‌وه‌ هه‌یه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسا و به‌رپرسه‌ له‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌و ناوه‌ی ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ لێی و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ده‌سته‌ڵاته‌كانی به‌ فه‌رمانبه‌ره‌ پله‌ تایبه‌تییه‌كان له‌ وه‌زاره‌تدا بدات، هه‌ریه‌كه‌یان به‌پێی پسپۆری خۆی. دووه‌م : وه‌كیل وه‌زاره‌ت : یارمه‌تی وه‌زیر ده‌دات له‌ سیاسه‌ت و شێوه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی وه‌زاره‌ت و، له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی كه‌ له‌ په‌یڕه‌وی ناوخۆی وه‌زاره‌ت بۆی ده‌سنیشان كراوه‌ یان ئه‌وه‌ی له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌سپێردرێ سه‌رپه‌رشتی كاروباره‌كانی ده‌كا. سێیه‌م: ئه‌میندارێتی گشتی: ئه‌میندارێكی گشتی (به‌ پله‌ی تایبه‌تی) به‌ڕێوه‌ی ده‌بات و به‌رپرسه‌ به‌ وه‌زیر و چه‌ند یاریده‌ده‌رێك بۆ راپه‌راندنی كاروباری كارگێڕی و جه‌نگاوه‌ران و یاسایی وشارستانی یاریده‌ی ده‌ده‌ن و ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی وده‌زگایانه‌ی خواره‌وه‌ی پێوه‌ده‌لكێ: 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی گرێبه‌سته‌كانءكڕیاری وچه‌كداركردن وكه‌ڵءپه‌ل پێدان. 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی تاكه‌كان ءخۆبه‌خشكه‌ران. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ڕاگه‌یاندنء ڕۆشنبیریء هۆشیاریی نیشتیمانی. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری خانه‌نشینیی پێشمه‌رگه‌و چاودێری خاوه‌ن پێویستیه‌ تایبه‌تیه‌كان. 5. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی بودجه‌و به‌رنامه‌كان (ژمێریاری سه‌ربازی). 6. فه‌رمانگه‌ی یاسایی. 7. دادگا سه‌ربازیه‌كان. چواره‌م: پشكێنه‌ریه‌تی گشتی: ئه‌فسه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات به‌مه‌رجێك پله‌كه‌ی له‌ (لیواء) كه‌متر نه‌بێ و ده‌بێته‌ (پشكێنه‌ری گشتی) و كاره‌كه‌یش پشكنین و به‌دوا داچوونی ده‌زگا و پێكهاته‌كان و یه‌كه‌كانی سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ ده‌بێ بۆ وه‌ستان له‌سه‌ر هه‌ڵوێست و باری هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ و هه‌ڵسه‌نگاندنی ئاستی ئاماده‌یی شه‌ڕكردنی و پیاده‌كردنی ئه‌وفه‌رمان و رێنماییانه‌ی كه‌ له‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ ده‌رچوون و ئه‌مه‌ش به‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی راپۆرتی ده‌وری و ناده‌وری ده‌بێت بۆ وه‌زیر به‌مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردن و په‌ره‌پێدان. پێنجه‌م: فه‌رمانگه‌ی چاودێری دارایی: فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی و كاره‌كه‌یشی ئه‌نجامدانی هه‌موو پێویستییه‌كه‌ له‌ باره‌ی وردبینی و چاودێری كاروباری دارایی و به‌دوا داچوون و پیاده‌كردنی رێنمایی وبنچینه‌ی دارایی وژمیریارییه‌ له‌ وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌كان و چۆنیه‌تی گرتنی سه‌رپێچیه‌ داراییه‌كانه‌. شه‌شه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هه‌ماهه‌نگی وپه‌یوه‌ندیه‌كان: كاره‌كه‌ی دروستكردن و رێكخستنی په‌یوه‌ندییه‌كانه‌ له‌گه‌لأ ده‌زگاو لایه‌نه‌ شارستانی و سه‌ربازییه‌ فه‌رمیه‌كانی په‌یوه‌ندیدار به‌كاروباری وه‌زاره‌ت. حه‌وته‌م: سه‌رۆكایه‌تی ده‌سته‌ی ئه‌ركه‌كان: ئه‌فسه‌رێكی ڕوكن سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ پله‌كه‌ی له‌ لیوا كه‌متر نه‌بێ و سه‌رپه‌رشتی لایه‌نی پسپۆڕی سه‌ربازی له‌ وه‌زاره‌ت ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ وله‌و كاروبه‌رپرسیاریه‌تیه‌ی كه‌ پێی سپێردراوه‌ دوو یاریده‌ده‌ر له‌ ده‌سته‌ی ئه‌ركان (ئۆپڕاسیۆنه‌كان) و( كارگێریی و میره‌) یارمه‌تی ده‌ده‌ن وئه‌م ده‌سته‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ گشتی و پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ی پێوه‌ی به‌ند ده‌بن: 1- یاریده‌ده‌ری سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ئه‌ركان بۆ ئۆپراسیۆنه‌كان: 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئۆپراسیۆنه‌كان. 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پلاندانان و په‌ره‌پێدان ونوێكردنه‌وه‌. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی مه‌شقی سه‌ربازی و باوه‌ڕیی. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گه‌یاندن. 5. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ڕێكخستن. 6. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پۆله‌كان. 7. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی یاریه‌كانی سه‌ربازییه‌كان. 2- یاریده‌ده‌ری سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ئه‌ركان بو كارگیریی ومیره‌: أ- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كارگیریی. ب- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی میره‌. ج- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری پزیشكی. د- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی عینه‌ و عه‌مباره‌ مه‌ڵبه‌ندییه‌كان. ه- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌شغال و نیشته‌جێ كردنی سه‌ربازیی. و- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی چاپخانه‌ سه‌ربازییه‌كان. ز- فه‌رمانده‌یی شوێنه‌كان(مواقع). هه‌شته‌م: پێكهاته‌كانی نیزامی زێره‌ڤانی هه‌رێم: به‌ پێڕه‌ و رێك ده‌خرێن. نۆیه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی هه‌واڵگری: كارو ئه‌ركه‌كه‌ی دابین كردنی ئاسایشی باره‌گه‌ و پێكهاته‌كان و كۆكردنه‌وه‌ی زانیارییه‌كانی هه‌واڵگری مه‌یدانی وستراتیژی وهه‌ڵسه‌نگاندنیان و دا زانیان له‌ خزمه‌تی وه‌زاره‌تی پیشمه‌رگه‌ وپكهاته‌كانی وباره‌گا باڵاكانی په‌یوه‌ندیداره‌. ده‌یه‌م: سه‌ركردایه‌تی هێزه‌كانی یه‌ده‌گ: كاروباره‌كه‌ی به‌ پێڕه‌و رێك ده‌خرێ. یازده‌م: ئه‌نجومه‌نی به‌رگری وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پێكدێ: 1. وه‌زیر: سه‌رۆكه‌. 2. بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌ندامه‌ و له‌كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌ن ده‌كات. 3. ئه‌مینداری گشتی: ئه‌ندامه‌. 4. سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ئه‌ركان: ئه‌ندامه‌. 5. به‌ڕێوه‌به‌ری هه‌واڵگری گشتی: ئه‌ندامه‌. 6. پشكێنه‌ری گشتی: ئه‌ندامه‌. 7. فه‌رمانده‌ی هێزی یه‌ده‌گ: ئه‌ندامه‌. 8. وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ پشت به‌ راوێژكار و شاره‌زایان له‌كاتی پێویستدا ببه‌ستێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی (5)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: داهاته‌كانی سندوق له‌م سه‌رچاوانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدێن: 1ـ ئابونه‌ی به‌شداربوونی پارێزه‌ران له‌ سندوقدا. 2ـ ئه‌و پوولانه‌ی تایبه‌تن به‌ سندوقه‌كه‌. 3ـ (15%)ی ئه‌و مزوكرێیه‌ی به‌پارێزه‌ر ده‌درێ له‌و ده‌عوایانه‌دا كه‌ لیژنه‌ی به‌شكردنی ده‌عواكان به‌پێی یاسای پارێزه‌رایه‌تی پێی ده‌سپێرێ. 4ـ به‌خششه‌ جۆراوجۆره‌كانی به‌ ره‌زامه‌ندی ده‌سه‌ڵاته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان. 5ـ ده‌ستگیرۆیی و یارمه‌تییه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی ڕوودانی كورتهێنان له‌ سندوقدا ئه‌وا وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری هه‌رێم پڕكردنه‌وه‌ی كورتهێنانی سندوقه‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت.

المادة الحادية عشرة

المادة الحادية عشرة التصاريح أولاً: يتعين على كل طرف متعاقد طبقا لقوانينه وأنظمته معاملة جميع الطلبات المتعلقة بالاستثمارات معاملة ذات أفضلية ومنح التصاريح اللازمة المطلوبة في إقليمه فيما يتعلق بالاستثمارات من قبل مستثمري الطرف المتعاقد الآخر بالسرعة الممكنة . ثانياً: ينبغي على كل طرف متعاقد وفقا لقوانينه وأنظمته منح سمة الدخول والبقاء المؤقتين إلى الأشخاص الطبيعيين المستخدمين من الخارج كتنفيذيين أو مدراء أو إحصائيين أو موظفين فنيين فيما يتعلق باستثمار ما من قبل احد مستثمري الطرف المتعاقد الآخر و الذين يعتبر وجودهم حيويا للمشروع . كما يتعين منح أفراد العائلة المباشرين لمثل هؤلاء الموظفين معاملة مماثلة بخصوص الدخول والبقاء المؤقت في إقليم الطرف المتعاقد المضيف .

المادة الثانية عشرة

المادة الثانية عشرة إجراءات الحماية لأي طرف متعاقد اتخاذ أية إجراءات ضرورية لحماية مصالحه الأمنية ومنها : أ‌- التدابير اللازمة لمنع الجريمة ومكافحتها . ب‌- التدابير اللازمة لمنع تهريب وتجارة السلاح والذخيرة . ج – معدات الحرب والصفقات والمواد والخدمات لغرض تجهيز مؤسسة رسمية عسكرية او شبه عسكرية او أمنية بشكل مباشر او غير مباشر . د – أعمال متعلقة بتنفيذ سياسات وطنية او اتفاقيات دولية بخصوص منع انتشار الاسلحة النووية او معدات متفجرة نووية او غير نووية . هـ - تنفيذ التزاماته بموجب ميثاق الأمم المتحدة للمحافظة على السلم والأمن الدوليين . و – ما يتخذه احد الطرفين المتعاقدين من إجراءات وقت الحرب او الطوارئ وفق التشريعات الوطنية . ز – التدابير اللازمة لحماية البيئة من التلوث . ح – التدابير اللازمة لمكافحة الرشوة وغسيل الأموال .

المادة الثالثة عشرة

المادة الثالثة عشرة تطبيق القواعد الأخرى اولاً: اذا كانت أحكام قانون أي طرف من الطرفين المتعاقدين او الالتزامات الدولية القائمة حالياً او التي قررت فيما بعد بين الطرفين المتعاقدين إضافة للاتفاقية الحالية تتضمن أحكاما عاماً او محددة , تمنح استثمارات مستثمري الطرف المتعاقد الآخر الحق في معاملة أكثر أفضلية مما هو منصوص عليه بموجب الاتفاقية الحالية , فأن مثل هذه الأحكام الى مدى كونها أكثر أفضلية , سترجح على الاتفاقية الحالية . ثانياً: يتعين على كل طرف متعاقد مراعاة أي التزام تعاقدي آخر قد دخل فيه مع مستثمر من مستثمري الطرف المتعاقد الآخر فيما يتعلق بالاستثمارات الموافق عليها من قبله في اقليمه .

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت، ئه‌م ئه‌رك وفرمانانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: به‌رهه‌م هێنان و و زامنكردن و دابه‌شكردنی وزه‌ی كاره‌با. دووه‌م:به‌گه‌ڕخستن وچاكردنه‌وه‌ی به‌رده‌وامی بنكه‌كانی به‌رهه‌مهێنانی كاره‌باو، تۆڕه‌كانی گه‌یاندن و دابه‌شكردنی. سێیه‌م: به‌شداری كردن له‌ به‌هێز كردنی ئابووریی نیشتمانیدا له‌ بواری به‌رهه‌مهێنانی وزه‌و گواستنه‌وه‌ی و گه‌یاندن به‌ به‌شدارانی به‌گشت توێژه‌كانیه‌وه‌و كۆنترۆلأ كردنی تۆڕی كاره‌باو كۆكردنه‌وه‌ی كرێكانی و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی ئه‌نجامدانی كار، به‌ مه‌به‌ستی په‌له‌ لێكردن له‌ پێشخستنی ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی و رۆشنبیری له‌ هه‌موو لایه‌كی هه‌رێمدا له‌ رێگه‌ی دامه‌زراندنی ویستگه‌ی به‌رهه‌مهێنی نوێ وپێشكه‌وتوو بۆدابینكردنی پێداویستی كاره‌با بۆ هه‌نووكه‌ وئاینده‌ جگه‌ له‌ دامه‌زراندن وفراوانكردنی تۆڕی گواستنه‌وه‌و دابه‌شكردنی كاره‌با، بۆ ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ پێداویستی زیادبوونی بارگه‌كان (الاحمال)و، به‌رزكردنه‌وه‌ی پله‌ی دڵنیاییدا بگونجێ و، گه‌یاندنی ته‌زووی كاره‌با بۆ به‌شداران، به‌پێی ئاكاره‌كانی پێوانه‌یی داواكراو. چواره‌م:ئاماده‌كردنی پلانی ساڵانه‌و دوورخایه‌ن بۆ كه‌رتی كاره‌باو، سه‌رپه‌رشتیكردنی جێبه‌ جێكردنی پلانه‌ بریار له‌سه‌ردراوه‌كان و، هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌نجامی جێبه‌ جێكردنه‌ كه‌. پێنجه‌م: ئاماده‌كردنی لێتۆژینه‌وه‌ی كه‌ڵكی هونه‌ری و ئابووری له‌سه‌ر پرۆژه‌كانی وه‌زاره‌ت و، پێشنیازی تۆماركردنیان له‌ نێو پلانه‌كانی وه‌زاره‌تدا و، جێبه‌جێكردنی پرۆژه‌ بریار له‌سه‌ر دراوه‌كان و ره‌چاوكردنی سه‌لامه‌تیی ژینگه‌. شه‌شه‌م:كۆشش بۆ وه‌كێشكردنی سه‌رمایه‌و، هاندانی وه‌به‌رهێنانی نیشتمانی و بیانی له‌و كه‌رتانه‌دا كه‌ پێوه‌ندییان به‌ ئیشوكاری وه‌زاره‌ته‌كه‌وه‌ هه‌یه‌. حه‌وته‌م: هه‌ماهه‌نگی وته‌واوكاری (التكامل) له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌كانی فیدراڵدا.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة