المواد القانونية

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م : سه‌رۆكی زانكۆ سێ یاریده‌ده‌ری ده‌بێ بۆ هه‌ریه‌ك له‌ كاروباری كارگێریی و دارایی، كاروباری زانستی و خوێندنی باڵا و كاروباری قوتابییان و له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ دوای پاڵاتنیان له‌ لایه‌ن سه‌رۆكی زانكۆوه‌ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێن به‌ پێی ئه‌م پێوه‌رانه‌ی خواره‌وه‌: 1. بڕوانامه‌ی دوكتۆرای هه‌بێ. 2. به‌ پایه‌ی به‌لانی كه‌م پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر بێ. 3. ماوه‌ی به‌لانی كه‌م (10) ده‌ سالأ خزمه‌تی زانكۆیی هه‌بێ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: 1. به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك بۆ ئه‌ندازیاره‌ كشتوكاڵییه‌كان داده‌مه‌زرێ خودان كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی خۆی ده‌بێ و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و كارگێری ده‌بێ، پێی ده‌گوترێ سه‌ندیكای ئه‌ندازیاره‌ كشتوكاڵییه‌كانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق و باره‌گاكه‌ی له‌ هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێم ده‌بێت و بۆی هه‌یه‌ لق له‌ مه‌ڵبندی پارێزگاكانی هه‌رێمدا بكاته‌وه‌. 2. تا هه‌ڵبژاردنی گشتی ئه‌نجام ده‌درێت لیژنه‌یه‌كی ئاماده‌ كار له‌ (15) ئه‌ندام به‌ ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان پێك دێت.

مادده‌ی سی یه‌م:

مادده‌ی سی یه‌م: دارایی سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: پاره‌ی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا و ئابوونه‌ی ساڵانه‌. دووه‌م: داهاته‌كانی ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا بنیاتیان ده‌نێت. سێیه‌م: ره‌سم و به‌خششی مۆڵه‌تدانی نووسینگه‌ كشتوكاڵییه‌كان. چواره‌م: پیتاك و قازانجی ئه‌و ئاهه‌نگانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا سازیان ده‌كات له‌گه‌ڵ قازانجی چاپه‌مه‌نیه‌كانیدا.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی چل و چواره‌م

مادده‌ی چل و چواره$م: 1/دادوه‌ر تا ته‌مه$نی شه‌ست و سێ ساڵی پڕ نه‌كاته‌وه‌ خانه‌نشین ناكرێ و مووچه‌كه‌شی به‌مه$رجێ پارێزه‌ری نه‌كا گشت ئه‌و مووچه‌ و سه‌رمووچانه‌ ده‌بێ كه‌ له‌ كاتی خانه‌نشینكردنیدا وه‌ری ده‌گرتن. 2/ئه‌گه‌ر دادوه‌ر له‌ كاتی خزمه$تكردنیدا مرد مووچه‌ی خانه‌نشینه‌كه‌ی (ئه‌گه‌ره$هه‌قی هه‌بوو) گشت ئه‌و مووچه‌ و سه‌ر مووچانه‌ ده‌بێ كه‌ وه‌ری ده‌گرتن. 3/ ده‌شێ دادوه‌ر پێش ته‌واو كردنی ئه‌و ته‌مه$نه‌ی به‌ پێی بڕگه‌ (1)ی ئه‌م مادده$یه‌ دیاری كراوه‌ له‌سه‌ر خواستی خۆی به‌ پێی حوكمی یاسای خانه‌نشینی شارستانی (قانون التقاعد المدنی)خانه‌نشین بكرێ یا له‌به$ر هۆی ته‌ندروستی بكرێ كه‌ حوكمی بڕگه‌ (2)ی سه‌ره‌وه‌ی به‌سه‌ردا ده‌درێ. 4/ئه‌و دادوه‌ره$ی خانه‌نشین ده‌كرێ مووچه‌ی گشت مۆڵه‌ته$ ئاساییه‌كانی خۆی ده‌درێتێ له‌سه‌ر بنچینه‌ی كۆی هه‌موو ئه‌و مووچه‌ مانگانه‌یه‌ی وه‌ری ده‌گرت له‌ مه‌رجێ له‌ (180) ڕۆژ زیاتر نه‌بێ.

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی زانستی ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خواره‌وه‌ی ده‌بێ: یه‌كه‌م: تایبه‌تمه‌ندییه‌ زانستییه‌كان: 1ـ بڕیاردان له‌سه‌ر كردنه‌وه‌ی لقه‌ زانستییه‌كان 2ـ بڕیاردان له‌سه‌ر پلانی ته‌واوكردنی ناته‌واویه‌كان له‌ میلاكی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ 3ـ جێبه‌جێ كردنی پلانی وه‌رگرتن له‌ ئه‌نجومه‌نی كوردستانی 4ـ به‌دواداچوونی پرۆگرامه‌كان و هه‌ڵسه‌نگاندیان به‌مه‌به‌ستی نوێكردنه‌وه‌یان و رۆیشتن له‌گه‌ڵ په‌ره‌سه‌ندنه‌ زانستیه‌كان 5ـ پێشنیاز كردنی پرۆگرامه‌كانی خوێندن و گۆڕینیان بۆ پته‌وكردنی باری زانستی و پێشكه‌ش كردنیان به‌ وه‌زاره‌ت بۆ بڕیاردان له‌سه‌ری 6ـ راگرتنی خوێندن به‌گشتی و یان به‌شێكی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ (6) رۆژ زیاتر نه‌بێ 7ـ دانانی میكانیزمێك بۆ جێبه‌جێ كردنی پلانی وه‌زاره‌ت و ستراتیجییه‌ته‌كه‌ی. دووه‌م: تایبه‌تمه‌ندییه‌ كارگێڕییه‌كان 1ـ بڕیاردان له‌سه‌ر پلانه‌كانی په‌یوه‌ندیه‌ رۆشنبیرییه‌ دوو قۆڵییه‌كان له‌گه‌ڵ ده‌زگا زانستیه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم و جێبه‌جێ كردنیان. 2ـ گرێبه‌ست كردن له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌و ته‌كنیكارانی بیانی 3ـ ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین له‌سه‌ر ئیفاد و خواستن (اعاره‌) مۆڵه‌ته‌كانی خوێندن له‌ ناو هه‌رێمدا 4ـ جێبه‌جێ كردنی پلانی ئاماده‌ كردنی میلاكی زانستی و هونه‌ریی و كارگیریی ده‌سته‌. سێیه‌م: تایبه‌تمه‌ندییه‌ داراییه‌كان 1ـ ئاماده‌ كردنی پلانی بودجه‌ی ساڵانه‌و وه‌به‌رهێنان. 2ـ په‌سند كردنی بڕیاری لیژنه‌كانی تایبه‌ت به‌ كوژاندنه‌وه‌و نرخاندن و كرێ و فرۆشتنی ماڵی گوێزراوه‌و نه‌گوێزراوه‌ی ده‌سته‌ به‌پێی یاسا كارپێكراوه‌كان له‌ هه‌رێمدا. 3ـ بریاردان له‌سه‌ر ژمێریارییه‌ كۆتاییه‌كان.

مادده‌ی سی و چواره‌م

مادده‌ی سی و چواره‌م: ماوه‌ی خوێندن و پراكتیك له‌ ئه‌نجومه‌نی كوردستانی له‌ نێوانی 4 ساڵ تاكو 7 ساڵی ساڵنامه‌یی یه‌.

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م:

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م: دارایی سه‌ندیكا له‌ مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1. ره‌سمی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكای ئه‌ندامه‌ كاراكان شه‌ست دیناره‌، بۆ به‌شدار بووانیش، بیست دیناره‌. 2. ره‌سمی به‌شدار بوونی ساڵانه‌ی ئه‌ندامه‌ كاراكان په‌نجا دیناره‌ بۆ به‌شدار بووانیش پانزده‌ دیناره‌. 3. ره‌سمی كردنه‌وه‌ی پێشانگای ئه‌هلی و پێشاندانی شانۆگه‌ری و ئاهه‌نگی هونه‌ری و ئه‌مه‌ش به‌ رێنمایی تایبه‌تی راده‌یه‌كی بۆ داده‌نرێت، به‌ مه‌رجێك له‌ سه‌د دینار پترنه‌بێت. 4. ئه‌و یارمه‌تییانه‌ی كه‌ لایه‌نی ره‌سمی و هی دیكه‌ به‌شداریی تێدا ده‌كه‌ن. 5. ده‌سكه‌وتی ئاهه‌نگ و پیتاكی گشتی كه‌ سه‌ندیكا ئه‌نجامی ده‌دا. 6. قازانجی ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا بونیادیان ده‌نێ. 7. قازانجی چاپه‌مه‌نییه‌كانی سه‌ندیكا. 8. ئه‌و كرێیه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دات له‌ كاتی ناوبژی كردن دا (التحكیم). 9. كرێی پشتگیری كردنی شیاوی كارمه‌ندانی سه‌ندیكا و ئه‌و‌ شایه‌تمانیانه‌ی كه‌ ده‌ری ده‌كات. 10. پیتاك و به‌خششه‌كان.

مادده‌ی سی و نۆزده‌م

مادده‌ی سی و نۆزده‌م: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ له‌مانه‌ پێكدێت: ـ 1ـ سه‌نته‌ری خوێندنه‌ ستراتیجیه‌كان 2ـ سه‌نته‌ری توێژنه‌وه‌ی زانستی و ته‌كنۆلۆجی دووه‌م: ئه‌ركی سه‌نته‌ری ئاماژه‌ بۆ كراو له‌ بڕگه‌ی یه‌كه‌می ئه‌م مادده‌یه‌دا ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆی به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دكتۆراو به‌ پایه‌یه‌كی زانستی كه‌ له‌ پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر كه‌متر نه‌بێ و خزمه‌تێكی زانكۆیی هه‌بێ كه‌ له‌ ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ. سێیه‌م: ده‌سته‌ بودجه‌یه‌كی تایبه‌تی ده‌بێ كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌ركه‌كانیدا بگونجێ.

مادده‌ی چل و سێیه‌م

مادده‌ی چل و سێیه‌م: یه‌كه‌م: وه‌زاره‌ت هه‌موو رێكارێكی ئوسوڵی ده‌گرێته‌به‌ر بۆ داخستنی هه‌ر ده‌زگا یا لق یا نووسینگه‌یه‌ك كرابێته‌وه‌ یا بكرێته‌وه‌ له‌ هه‌رێم به‌رله‌وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندیی. دووه‌م: هه‌ر ده‌زگایه‌ك یا لقێك یا نووسینگه‌یه‌ك به‌بێ وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندیی وه‌زاره‌ت دابمه‌زرێ، به‌سه‌ر پێچییه‌كی یاسایی داده‌نرێ و پێویسته‌ وه‌زاره‌ت رێكاری ئوسوڵی بۆ داخستنی بگرێته‌ به‌ر. سێیه‌م: حوكمه‌كانی بڕگه‌ی دووه‌م له‌م مادده‌یه‌دا هه‌موو لقه‌كان یا نووسینگه‌ دامه‌زراوه‌كان له‌ هه‌رێم به‌ر له‌ ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ ده‌گرێته‌وه‌، گه‌ر هه‌ریه‌ك له‌مانه‌ نه‌هاتنه‌ ژێرباری حوكمه‌كانی.

مادده‌ی چل و چواره‌م

مادده‌ی چل و چواره‌م: یه‌كه‌م: ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ پایه‌ی خۆیان و هه‌موومافێكیان له‌م یاسایه‌ و یاساكانی تر و ئه‌و پێڕه‌وه‌ وڕێنماییانه‌ كه‌ به‌ هۆیه‌وه‌ ده‌رچوون ده‌پارێزرێ له‌ حاڵه‌تی ته‌نسیب كردنیان یا ته‌فه‌روغیان له‌ فرمانی ده‌ره‌وه‌ی زانكۆ و ده‌سته‌كان و دامه‌زراندنیان. یان گواستنه‌وه‌یان بۆ فه‌رمانێك له‌ ده‌ره‌وه‌ی سه‌نته‌ری وه‌زاره‌ت یا سه‌نته‌ری زانكۆ و ده‌سته‌كان و، ماوه‌ی مانه‌وه‌شیان له‌و فه‌رمانانه‌ به‌ خزمه‌تی زانكۆیی كرده‌نی بۆ مه‌به‌سته‌كانی پله‌پێدان و سه‌رمووچه‌و به‌رزكردنه‌وه‌و خانه‌نشینی ده‌ژمێردرێت. دووه‌م: ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ مافی پله‌پێدانی زانستی دوای خانه‌نشین كردنیان یاخود له‌ حاڵه‌تی دامه‌زراندنیان یان گواستنه‌وه‌یان بۆ فرمانی ده‌ره‌وه‌ی ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا ده‌كه‌وێ له‌ باری بوونی مه‌رجی پێویست بۆ پله‌پێدانیان به‌بێ مه‌رجی ده‌رس گوتنه‌وه‌.

مادده‌ی چل و یه‌كه‌م

مادده‌ی چل و یه‌كه‌م: ده‌زگا ناوبراوه‌كان له‌ مادده‌ی چلی ئه‌م یاسایه‌دا ده‌كه‌ونه‌ به‌ر حوكمی هه‌موو یاساو پیڕه‌و و رێنماییه‌ به‌ركاره‌كان.

مادده‌ی چله‌م

مادده‌ی چله‌م: ده‌شێ به‌پێی یاساو رێنمایی و به‌رزه‌فتیه‌كان زانكۆ یان كۆلێج یاخود په‌یمانگا یان نووسینگه‌ی مه‌شق و شیاندنی باڵای ئه‌هلی له‌ بواری خوێندنی باڵا له‌ هه‌رێم دابمه‌زرێ.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: نه‌قیب ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا ده‌كات له‌ هه‌موو مامه‌ڵه‌كان له‌به‌ر ده‌م ده‌زگا دادوه‌ری و كارگێری و ده‌سته‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان و ئه‌هلییه‌كان و له‌ كۆنگره‌كانیشدا، له‌گه‌ڵ راستاندنی مامه‌ڵه‌كان و بڕوانامه‌ی تایبه‌ت به‌ سه‌ندیكا و، بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی بدات به‌ هه‌ر ئه‌ندامێكی رای له‌سه‌ر بێت له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن. دووه‌م: سه‌رۆكایه‌تی كردنی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجومه‌ن.

مادده‌ی بیست و دووه‌م:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: یه‌كه‌م: نه‌قیب خۆی ته‌رخان ده‌كات بۆ كاری سه‌ندیكا به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌ن. دووه‌م: نابێت رێژه‌ی خۆته‌رخانكه‌ران بۆ كاری سه‌ندیكاییی به‌ داواكاری ئه‌نجومه‌ن و ره‌زامه‌ندی وه‌زیر له‌ سێیه‌كی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن پتر بێت، نه‌قیبیشی له‌گه‌ڵدا بێ.

مادده‌ی شازده‌م

مادده‌ی شازده‌م: كاركردن به‌ حوكمی بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ی سی و هه‌شته‌م له‌ یاساكه‌دا راده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌. ته‌ڵاق دوو به‌شه‌: 1. گیڕانه‌وه‌یی(ره‌جعی): ده‌شێ مێرد له‌كاتی عیدده‌ سه‌ردانی ژنه‌كه‌ی بكات بێ گرێبه‌ستكردنه‌وه‌ به‌ مه‌رجێك ئاره‌زووی هه‌ردووكیان له‌سه‌ر چاكبوونه‌وه‌بێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1. ده‌زگا : ده‌زگای گشتی شه‌هید. 2. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌زگای گشتی شه‌هید. 3. سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌زگای گشتی شه‌هید (سه‌رۆكی ده‌زگا). 4. بزووتنه‌وه‌: بزووتنه‌وه‌ی رزگاری خوازیی كوردستانی عێراق. 5. شه‌هید: شه‌هیدی بزووتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق. 6. كه‌م ئه‌ندام: تووش بوو به‌ كه‌م ئه‌ندامیی له‌ ئه‌نجامی بزوتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ كاری پێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: بڕگه‌ی (یه‌كه‌م) له‌ مادده‌ چوارده‌ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: ئه‌و كه‌سه‌ی ناوی له‌ لیسته‌كه‌ دوو خرابێته‌وه‌، ناشێ هیچ جۆره‌ ئیشێكی پارێزه‌ری بكات تا سه‌ر له‌نوێ ناوی تۆمار نه‌كرێته‌وه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة