المادة السابعة والأربعون تسجيل الاتفاقية لدى الأمم المتحدة والإسكوا تحيل جهة الإيداع نسخة موثقة من الاتفاقية بعد دخولها حيز النفاذ وصور من وثائق التصديق أو الانضمام إليها إلى الأمين التنفيذي للجنة الأمم المتحدة الاقتصادية والاجتماعية لغربي آسيا (الإسكوا) للتسجيل ،كما تقوم جهة الإيداع بإحالة نسخ موثقة من اية تعديلات تجري عليها0

المادة السادسة والأربعون الدخول حيز التنفيذ -1 تصبح هذه الاتفاقية نافذة المفعول بعد ثلاثين يوماً من تاريخ إيداع وثائق تصديق ثلاث من الدول العربية عليها 0 2- تسري هذه الاتفاقية بالنسبة لأي دولة تصادق أو تنضم إليها بعد تاريخ نفاذ الاتفاقية ، عند انتهاء ثلاثين يوماً من تاريخ إيداع وثيقة تصديقها أو انضمامها لدى الأمانة العامة لجامعة الدول العربية0

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌رك و فرمان وه‌زاره‌ت: 1. پێشنیازكردنی پلانگه‌لی گشتی سیاسه‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێ كردن له‌ بوارگه‌له‌ نیشته‌جێ كردن و بینایه‌و رێگاوبانی هه‌رێمدا (رێگاوبانی هاتوچۆی خێرا و پرد و تۆنێلیش له‌گه‌ڵدا بێ). 2. وه‌به‌ركارخستنی سیاسه‌تی بڕیاردراوو، پێشنیازكردنی پلانی ساڵانه‌و قۆناغه‌پلان و قۆناغی دوورمه و‌دا كه‌ بۆ به‌كارخستنیان پێویستن. 3. ئاماده‌كردنی لێكۆلینه‌وه‌ تایبه‌ته‌كان له‌ چوارچێوه‌ی كه‌رتی وه‌زاره‌ته‌كه‌دا، هه‌روه‌ها لێكۆلینه‌وه‌ی سوودی ئابووری و هونه‌ریی ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ له‌ چوارچێوه‌ی پلانی وه‌زاره‌تدا پێشنیاز ده‌كرێن. 4. دانانی هێلكارو به‌رنامه‌ی كاری پلانه‌ ته‌سدیقكراوه‌كان وبه‌ركارخستنی پرۆژه‌كانیان به‌شێوه‌یه‌كی راسته‌وخۆ له‌لایه‌ن پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌، یان سپاردنیان به‌ به‌ڵێنده‌ران. 5. دانانی هێلكاری ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ وه‌زاره‌ت خۆی ده‌یانخاته‌ به‌ركار، هه‌روه‌ها دانانی هێلكاری ئه‌و پرۆژانه‌ش كه‌ سه‌ر به‌ وه‌زاره‌ته‌كانی دیكه‌ن له‌سه‌ر داواكردنی ئه‌و وه‌زاره‌تانه‌ یان له‌سه‌ر داوای ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 6. پاراستن و ئیدامه‌ پێدانی رێگاوبانه‌ گشتییه‌كان، به‌رێگاكانی هاتوچۆی خێراییشه‌وه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووری شاره‌وانیه‌كان، هه‌روه‌ها پاراستن و وه‌گه‌ڕخستنی پێل و وێستگه‌ میحوه‌رییه‌كانی كێش (الاوزان) و پردو تونێله‌كان و زامنكردنی جیازی (الاثاث) و پاسه‌وانی كردنیان. 7. ئه‌و پرۆژانه‌ش كه‌ پێی ده‌سپێردرێن، له‌ريَطةي داموده‌زگا هێلكارو كارڕاپه‌ڕاندنه‌كان خۆیه‌وه‌ به‌ ئه‌نجامیان ده‌گه‌یه‌نێ، یان ده‌یانسپێرێ به‌ به‌ڵێنده‌ران. 8. له‌گەڵ ئه‌زمووندارانی بیانی یان ل له‌گەڵ كۆمپانیاكان یان ده‌زگا پسپۆره‌كاندا گرێبه‌ستی مۆر ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی له‌ دایه‌ره‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌دا ئیش بكه‌ن، یان هه‌ندێ كار ته‌واو بكه‌ن كه‌ پێی سپێردراوه‌، ئه‌ویش به‌ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 9. پێشنیازكردنی پلانگه‌ل و پرۆژه‌گه‌لی فراژووكاری (التنمویه‌) له‌ چوارچێوه‌ی پلانه‌ گشتییه‌كانی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێ كردنداو، جێ به‌جێ كردنیان به‌ ته‌نسیق له‌گه‌لَ لایه‌ن و وه‌زاره‌ته‌ پێوه‌ندیداره‌كاندا. 10. ئاماده‌ كردنی بوجه‌ی ئاسایی ساڵانه‌و بوجه‌ی پلانه‌كان و حساب و حسابكاری كۆتایی ساڵانه‌و، به‌رزكردنه‌وه‌یان بۆ لایه‌نی پێوه‌ندیدار بۆ ته‌سدیقكردنی. هه‌موو حساباتێكیشی ملكه‌چی دیوانی ریقابه‌ی دارایی یه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ له‌م ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی - عیراق. 2. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستانی عیراق. 3. وه‌زاره‌ت:وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێ كردن . 4. وه‌زیر:وه‌زیری ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێ كردنی هه‌رێم. 5. بریكار: جيَطري وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێ كردنی هه‌رێم .

مادده‌ی دوازده‌م: تۆماری رێكخراو رێكخراو له‌سه‌ریه‌تی ئه‌و تۆمارانه‌ی دادێی هه‌بێت و ده‌بێ له‌لایه‌ن دادنووسیشه‌وه‌ ئه‌رێ كرابن: یه‌كه‌م: تۆماری ئه‌ندامان: ناو، ناونیشان، ته‌مه‌ن، ره‌گه‌ز، پله‌ی خوێندن و رۆژی بوونه‌ ئه‌ندام تۆمار كرابێت. دووه‌م: تۆماری بڕیاره‌كان: بریتی ده‌بێت له‌ بڕیاره‌كانی هه‌ریه‌ك له‌ ده‌سته‌ی كارگێڕی رێكخراوه‌كه‌ و ده‌سته‌ی گشتی و، ناوی ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ به‌پێی پێره‌وه‌كه‌ی نوێنه‌رایه‌تی رێكخراو ده‌كات و تۆماره‌كه‌ش له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی كارگێڕی رێكخراوه‌كه‌وه‌ ئیمزا ده‌كرێ. سێیه‌م: تۆماری ژمێریاری: داهات و خه‌رجییه‌كانی رێكخراوی تیادا تۆمار ده‌كرێت. چواره‌م: تۆماری بنه‌ڕه‌ت (تۆماری هه‌بووه‌كان): هه‌موو سامانی گواسته‌ و نه‌گواسته‌ی رێكخراوكه‌ی تیادا تۆمار ده‌كرێت.

المادة الخامسة والأربعون مسؤولية متابعة تنفيذ الاتفاقية وتعديلها 1- يكون مجلس وزراء النقل العرب هوالجهة المسؤولة عن تنفيذ هذه الاتفاقية وتطويرها وتعديلها بما يحقق أهدافها 0 2- يشكل مجلس وزراء النقل العرب لجنة فنية من ممثلين عن الاطراف المتعاقدة ،لمتابعة تنفيذ هذه الاتفاقـية والنظر في أي عوائق تعترض تطبـيقها واقتراح الآليات التي تضمن تنفيذ موادها وتجتمع خلال ثلاثة أشــهر من تاريخ نفاذ الاتفاقية وتجتمع بعد ذلك ســنوياً وكلما دعت الحاجة بناء ًعلى طلب أحد أطراف الاتفاقية وبمشاركة الأمانة التنفيذية للجنة الأمم المتحدة الاقتصادية والاجتماعية لغربي آسيا (إسكوا) ومن يراه المجلس بصفة مراقب . 3- يكون للجنة الفنية المشار إليها في الفقرة (2) أعلاه ،أمانة مشتركة بين كل من الأمانة العامة لجامعة الدول العربية والأمانة التنفيذية للجنة الأمم المتحدة الاقتصادية والاجتماعية لغربي آسيا (إسكوا)0 4- وتجتمع اللجنة الفنية بالتناوب في مقر الأمانة لجامعة الدول العربية ومقر لجنة الأمم المتحدة الاقتصادية والاجتماعية لغربي آسيا (إسكوا) ويمكن لأي من الدول الاطراف استضافة اجتماع اللجنة الفنية ويتم توجيه الدعوة لاجتماعات اللجنة الفنية من قبل الأمانة المشتركة بمذكرة تحمل شعاري المنظمتين 0 5- تتم المراسلات مع الأمانة المشتركة للجنة الفنية من خلال الأمانة الفنية لمجلس وزراء النقل العرب. 6- تتخذ اللجنة الفنية توصيتها بأغلبية ثلثي الأعضاء بشأن المشاكل الناتجة عن تفسير وتطبيق هذه الاتفاقية 0 7- ترفع اللجنة الفنية توصيتها إلى المكتب التنفيذي لمجلس وزراء النقل العرب لاتخاذ اللازم بعد الاستئناس بنتائج بحث تلك التوصيات في الاجتماعات المختصة بلجنة الأمم المتحدة الاقتصادية والاجتماعية لغربي آسيا (إسكوا)0

مادده‌ی یه‌كه‌م: هه‌ر پیاوێ له‌ ده‌ره‌وه‌ی دادگا ماره‌ی ژنی خۆی ببڕێ سزا ده‌درێ به‌ حه‌پس كردنی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌شه‌ مانگ كه‌متر نه‌بێ و له‌ ساڵێك زیاتر نه‌بێ، یان به‌ غه‌رامه‌یه‌ك له‌ (3) سێ هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ پێنج هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێ. خۆ ئه‌گه‌ر هات و ژنی هه‌بوو وله‌ ده‌ره‌وه‌ی دادگا ژنێكی دیكه‌ی به‌سه‌ر هێنا، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا سزای حه‌پسییه‌كه‌ی بۆ ماوه‌یه‌ك ده‌درێ له‌ (3) سێ ساڵ كه‌متر نه‌بێ و له‌ پێنج ساڵیش زیاتر نه‌بێ.

المادة الرابعة والأربعون التوقيع والتصديق والانضمام 1- تكون هذه الاتفاقية متاحة للدول العربية للتوقيع عليها وتخضع للمصادقة من الدول الموقعة عليــها طبقاً لنظمها الدسـتورية وتودع وثائق التصديق لدى الأمانة العامة لجامعة الدول العربية التي تعد محضراً بإيداع وثيقة تصديق كل دولة وتبلغه إلى الدول المتعاقدة الاخرى0 2- يجوز لدول الجامعة العربية غير الموقعة على هذه الاتفاقية أن تنضم إليها بعد دخولها حيز النفاذ ، بإعلان يرسل إلى الأمين العام لجامعة الدول العربية وبإيداع وثيقة الانضمام لدى الامانة العامة للجامعة0 3- يبلغ الأمين العام الأطراف المتعاقدة بانضمام أي دولة الى الاتفاقية .

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر، بۆی هه‌یه‌، به‌پێی رێنمایی، ده‌رماڵه‌ به‌كارمه‌ندان به‌پێی سروشتی ئیشه‌كه‌ی یان جێگای جوگرافیی ئیشه‌كه‌ی یان به‌پێی به‌رپرسیارێتی وه‌زیفی یان به‌پێی به‌ ئه‌زموونیی ئه‌و كاره‌مه‌نده‌، ببه‌خشێ.

مادده‌ی شازده‌: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ده‌نگدانی نهێنی نوێنه‌رێ (جێگرێ) بۆ نه‌قیب له‌ناو ئه‌ندامه‌كانی خۆیدا هه‌ڵده‌بژێرێ. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن هه‌ر هیچ نه‌بێ مانگی جارێك كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی سازده‌دات و، ده‌شێتیش له‌سه‌ر داوای نه‌قیب یان داوای سێیه‌كی ئه‌ندامه‌كانی، كۆبوونه‌وه‌گه‌لی ناوه‌خت (أستثنائي) ساز بدات.

مادده‌ی دوازده‌: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا، له‌ ماوه‌ی مانگی كانونی دووه‌می هه‌موو ساڵێكدا كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ساڵانه‌، به‌ ئاماده‌ بوونی نه‌قیب و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن وسه‌رۆكانی لقه‌كانی پارێزگاكان بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌ سازبدات: 1. ئیقراركردنی بوجه‌ی ساڵانه‌و حساب و حسابكاریی كۆتایی. 2. وتووێژ له‌سه‌ر راپۆرتی ساڵانه‌و كاروباری سه‌ندیكاو ئیقراركردنیان. 3. سه‌یركردن پێشنیاره‌كان كه‌ له‌باره‌ی هه‌مواركرنی یاساو پێرۆی ناوخۆی سه‌ندیكاوه‌ دێن بۆ ئه‌نجومه‌ن.

مادده‌ی ده‌یه‌م: 1. پزیشكی ددان دوای وه‌رگرتنی ئیجازه‌، ناشێ له‌ هه‌رێمدا زیاتر له‌ یه‌ك عیاده‌ بكاته‌وه‌. 2. پزیشكی ددان تا نازناوی پسپوڕی وه‌رنه‌گرێ و له‌ سه‌ندیكا تۆماری نه‌كا مافی ئه‌وه‌ی نابێ، ئه‌و نازناوه‌ له‌ هیچ لقىَ لة لقه‌كانی پزیشككاریی دداندا هه‌ڵبگرێ. 3. پزیشكانی ددان، ئه‌وانه‌ی سه‌ر به‌ ده‌وڵه‌تن یان سه‌ر به‌كه‌رته‌كانی دیكه‌ن، بۆیان هه‌یه‌ به‌پیێ به‌ندو به‌ستێ كه‌ سه‌ندیكا بۆیان دیارده‌كا پیشه‌ی خۆیان دوای ده‌وامی ره‌سمییش، موماره‌سه‌ بكه‌ن.

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌نجومه‌نی ڕاوێژكاریی وه‌زاره‌ت: له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1. وه‌زیر: سه‌رۆكه‌. 2. بریكاری وه‌زاره‌ت: جێگری سه‌رۆكه‌. 3. ڕاوێژكاره‌كان: ئه‌ندامن. 4. به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان: ئه‌ندامن. 5. هه‌ر شاره‌زایه‌كی دی، كه‌وه‌زیر له‌ناو وه‌زاره‌ته‌كه‌ یان له‌ ده‌ره‌وه‌یدا به‌باشی بزانێ: ئه‌ندامه‌.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ڕۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی یازده‌یه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكا.

مادده‌ی ده‌یه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

مادده‌ی نۆیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌ پێ پێویست له‌ چوارچێوه‌ی دام و ده‌زگاكانیدا به‌ش و هۆبه‌ی (اقسام وشعب)ی نوێ پێك بێنێ یا له‌ یه‌كیان بدا.

مادده‌ی هه‌شته‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ كۆمیته‌ی كاتی و هه‌میشه‌یی دروست بكات به‌ كارێكی دیاری كراو.

مادده‌ی نۆزده‌: مادده‌ی بیست و سێ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: رۆژنامه‌وان ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ یه‌كێ له‌م عینوانانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: 1. خاوه‌ن ئیمتیاز 2. سه‌رنووسه‌ر 3. جێگری سه‌رنووسه‌ر 4. به‌ڕێوه‌به‌ری نووسین 5. سكرتێری نووسین 6. نووسه‌ر 7. وه‌رگێڕی رۆژنامه‌وانی 8. په‌یامنێری رۆژنامه‌گه‌ری 9. وێنه‌گری رۆژنامه‌گه‌ری 10. شێوه‌كارو(كاریكاتێر كار)ی رۆژنامه‌گه‌ری 11. ته‌صمیمكاری رۆژنامه‌ 12. هه‌ڵه‌چنی رۆژنامه‌ 13. رێكخه‌ری ئه‌رشیفی رۆژنامه‌گه‌ری 14. ژنه‌فتكاری رۆژنامه‌وانی

مادده‌ی چواره‌م: مادده‌ی (چواره‌م) هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: سه‌ندیكا: بۆ وه‌دیهانینی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ تێده‌كۆشێ: 1. رێزگرتن و داكۆكی له‌ ئازادیی رۆژنامه‌وانی و ئازادیی راده‌ربڕین، هه‌روه‌ها داكۆكی له‌ مافی رۆژنامه‌وانان و زامنكردنی پاراستنیان به‌ جێ هێنانی ئه‌رك و فرمانیاندا. 2. ئه‌ركی ده‌ستكه‌وتنی ده‌نگوباسی و زانیاریه‌كانیان بۆ ئاسان بكا. 3. وه‌رگرتنی سه‌ندیكا له‌ یه‌كێتیگه‌لی رۆژنامه‌گه‌ریی جیهانی و ئیقلیمیدا، هه‌روه‌ها هه‌ڵبه‌ستنی پێل و پێوه‌ندی له‌گه‌ڵیاندا. 4. قاڵكردنی رۆژنامه‌وانان به‌هه‌موو شێوازێ بلوێ وبكرێ. 5. پشتیوانی و لایه‌نگرتن له‌ رۆژنامه‌وانان له‌ حاڵه‌تی زه‌رووردا. 6. به‌رجسته‌ كردنی رژێمی فیدراڵی، یان هه‌ر شتێكی دی كه‌ گه‌لی كوردستان خۆی به‌ دڵی بێ. 7. داكۆكی كردن له‌ بنه‌ماكانی دیموكراسی و، ئازادییه‌ بنه‌ڕه‌ته‌كان و، ئاشتی و بنه‌ماكانی مافی مرۆڤ. 8. پشتیوانی له‌ خه‌باتی گه‌لی كوردستان له‌ پێناوی وه‌دیهانینی مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی خۆی و، ره‌واج پێدانی بنه‌ماي لێبورده‌یی و بێ زه‌بروزه‌نگی له‌ كۆمه‌ڵگه‌داو، داكوتانی ره‌گی برابوونی نه‌ته‌ویی و ئایینی و یه‌كسانی له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا. 9. به‌شداری كردن له‌ بنیادنانی ده‌وڵه‌تی ده‌زگاكاری و، به‌هێزكردنی بنه‌مای جیاكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كان. 10. پاراستنی سه‌روه‌رێتیی یاساو سه‌ربه‌خۆیی دادوه‌ری. 11. پاراستن و به‌ره‌وچاكتر گۆڕینی رۆشنبیریی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی.