المواد القانونية

مادده‌ی چوارده‌:

مادده‌ی چوارده‌: بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ی شازده‌ هه‌موار ده‌كرێ و، به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 1. سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ له‌ پارێزگاكاندا لق بكاته‌وه‌، لیژنه‌ی لق له‌ بێنچ ئه‌ندام پێك دێت ئه‌ندامانی لق له‌و رۆژنامه‌وانه‌ كارایانه‌ی له‌ پارێزگاكه‌دا به‌ پیشه‌ی رۆژنامه‌گه‌رییه‌وه‌ خه‌ریكن هه‌ڵیانده‌بژێرن.

مادده‌ی پازده‌:

مادده‌ی پازده‌: بڕگه‌ی (4) له‌ مادده‌ی نۆزده‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: 1. رۆژنامه‌وانێ به‌پێی حوكمه‌كانی یاسای خانه‌نشینی رۆژنامه‌وانانی هه‌رێم خانه‌نشین كرابێ ده‌شێ، له‌ رێگای گرێبه‌ستیی كاره‌وه‌ له‌ داموده‌زگای رۆژنامه‌گه‌ری و ڕاگه‌یاند ندا ئیش بكات به‌ ره‌چاو كردنی ئیمتیازه‌كانی رۆژنامه‌وانی كارا.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: 1. وه‌زیر: به‌رپرسی باڵای وه‌زاره‌ته‌كه‌و به‌رپرسی یه‌كه‌می به‌ركارخستنی سیاسه‌تی وه‌زاره‌ته‌كه‌و سه‌رپه‌رشتی به‌ركارخستنی یاساو پێڕۆ و رێنماییه‌كانێتی. له‌ چوارچێوه‌ی سنووری ئه‌م یاسایه‌و یاسا به‌ركاره‌كانی دیكه‌شدا هه‌موو بڕیارو فه‌رمان و رێنماییه‌كیش كه‌ ئه‌ركی سه‌رشانی وه‌زاره‌ته‌كه‌و پێكهاته‌و سه‌ڵاحییاته‌كانی و كاروباری دیكه‌ی ئیداری و هونه‌رییه‌تی، له‌لایه‌ن خۆیه‌وه‌ ده‌رده‌چن و، بۆیشی هه‌یه‌، به‌شێ له‌ سه‌ڵاحییاتی خۆی بدات به‌ بریكاره‌كانی وه‌زاره‌ت و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان یان به‌ سه‌رۆكانی دایه‌ره‌ سه‌ره‌كیه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌. وه‌زیر به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌رپرسیاره‌، چونكه‌ خۆشی ئه‌ندامێكی هاوكاری ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یه‌. 2. بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری پیشه‌سازی و نه‌وت و كانزاكان: ئه‌و ئه‌رك و فرمانانه‌ ده‌گرێته‌ ده‌ست كه‌ وه‌زیر له‌ بواری كه‌رتی پیشه‌سازی و نه‌وت و كانزاكاندا پێی ده‌سپێرێ. 3. بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری كاره‌با: ئه‌و ئه‌رك و فرمانانه‌ ده‌گرێته‌ ده‌ست كه‌ وه‌زیر له‌ كه‌رتی كاره‌بادا پێی ده‌سپێرێ. 4. مه‌كته‌بی وه‌زیر: فرمانبه‌رێ، به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، بڕونامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تایی هه‌بێ، ژماره‌یێ فرمانبه‌ر یاریده‌ی ده‌ده‌ن.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: ماوه‌ی خوێندنی سه‌ره‌تایی شه‌ش ساڵه‌ و ماوه‌ی خوێندنی ئاماده‌یی شه‌شه‌ ساڵه‌، بۆ خوێندنی ناوه‌ندی، سێ یه‌كی تریش بۆ خوێندنی ئاماده‌یی یه‌ك له‌ دوای یه‌ك. هه‌ر وه‌كو وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ بۆی هه‌یه‌ قوتابخانه‌ی سه‌ره‌تایی كه‌ ماوه‌ی كه‌متربێ بۆ ئه‌وانه‌ بكاته‌وه‌ كه‌ له‌ ته‌مه‌نی خوێندنی سه‌ره‌تاییدا و لێ ی دواكه‌وتوون ته‌مه‌ن له‌ (10-15) ده‌شگونجێ یه‌ك قوتابخانه‌ ته‌نیا به‌شیك له‌ پله‌یه‌كی خوێندن بگرێته‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1-فێركردنی گشتی و نه‌وجه‌وانان له‌م ده‌ه‌ پله‌ی سه‌ره‌كی خۆی ده‌نوێنی: أ-پله‌ی فێركردنی سه‌ره‌تایی. ب-پله‌ی فێركردنی ئاماده‌یی. 2-پله‌ی فێركردنی ئاماده‌یی دابه‌ش ده‌كرێته‌ سه‌ر دوو ئاست: أ-ئاستی خوێندنی ناوه‌ندی. ب- ئاستی خوێندنی ئاماده‌یی. 3-باخچه‌ی مندالان پێش پله‌ی فێركردنی سه‌ره‌تایی دێ ورێ خۆشكه‌ره‌ بۆی.

مادده‌ی بیست و سێ یه‌م:

مادده‌ی بیست و سێ یه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌شێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی ب بریكای وه‌زاره‌ت یا سه‌رۆكی فه‌رمانگه‌ سه‌روكییه‌كانی وه‌زاره‌ت بسپبَرێ.

مادده‌ی بیست و دووه‌م:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: 1-به‌ پێره‌وێك هه‌یكه‌لی ئیداری مه‌ڵبه‌ندی وزاره‌ت ده‌زگاكانی دیار ده‌كات. 2-وه‌زیر یا ئه‌وه‌ی كه‌ رای ده‌سپێرێت بۆی هه‌یه‌ لیژنه‌ی كاتیی بۆ جێ به‌جێ كردنی هه‌ندێ ئه‌ركی دیاری كراو پێك بهێنێ.

مادده‌ی هه‌ژده‌:

مادده‌ی هه‌ژده‌: بڕگه‌ی (شه‌شه‌م) له‌ مادده‌ی بیست دوو هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 6- داهاتی چاپه‌مه‌نیه‌كانی سه‌ندیكا.

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: ناشێ ئه‌ندامان نووسینگه‌ی پسپۆری دابنێن به‌ بێ ئیجازه‌ وه‌رگرتن له‌ سه‌ندیكاوه‌. سه‌ندیكا (100) سه‌د دینار ره‌سمی ساڵانه‌ی ئه‌و ئیجازەيە وه‌رده‌گرێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: سه‌ندیكا له‌مانه‌ پێك دێ: 1/ ده‌سته‌ (هه‌یئه‌) ی گشتی. 2/ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3/لیژنه‌ی زه‌پتی (الانضباط). 4/لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگا‌كان.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌ندامان تاكو مۆڵه‌ت له‌ سه‌ندیكا وه‌رنه‌گرن و ره‌سمێكی ساڵانه‌ كه‌ بڕه‌كه‌ی (100) سه‌د دیناره‌ نه‌ده‌ن، بۆیان نییه‌ نووسینگه‌ی كشتووكاڵی بكه‌نه‌وه‌.

مادده‌ی یانزده‌یه‌م

مادده‌ی یانزده‌یه‌م: سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات). چواره‌م: هۆبه‌كانی سه‌ندیكا و لیژنه‌كانی. پێنجه‌م: لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكاندا.

مادده‌ی سێزده‌م

مادده‌ی سێزده‌م: ده‌سته‌ی گشتی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی ساڵانه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ ده‌به‌ستێ: یه‌كه‌م: راستاندنی بودجه‌ی ساڵانه‌و ژمێریاری كۆتایی. دووه‌م: ووت و وێژ كردن له‌سه‌ر راپۆرتی ساڵانه‌ی ئه‌نجومه‌ن و بڕیار له‌سه‌ر دانی. سێیه‌م: سه‌یر كردنی ئه‌و پێشنیازانه‌ی كه‌ له‌باره‌ی هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكاوه‌ پێشكه‌ش كراون. چواره‌م: بڕیار دان له‌سه‌ر په‌یره‌وی ناوخۆ و هه‌مواركردنی.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی هه‌شته‌می یاساكه‌ هه‌موار بكرێ، به‌م شێوه‌یه‌ بخوێندرێته‌وه‌: 1) ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌ندامانی سه‌ندیكا، یا بریكاره‌كان، كه‌ به‌ پێی ئەم یاسایه‌ ئیلتزاماتی خۆیان به‌جێ هێناوه‌ پێكدێت، ئه‌م ده‌سته‌ گشتیه‌ش به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاتی سه‌ندیكاكه‌ داده‌نرێ, وهه‌ر (3) سێ ساڵیش جارێ له‌ مانگی كانوونی دووه‌مدا، كۆبوونه‌وه‌ی گشتی ئاسایی خۆی له‌ باره‌گای سه‌ندیكاكه‌، به‌ بڕیارێكی ئه‌نجوومه‌ن وله‌سه‌ر داواكردنی سه‌رۆكی سه‌ندیكا (نقیب) ده‌گێڕێ، وله‌و كۆبونه‌وه‌یه‌دا سه‌رۆكی سه‌ندیكا وهه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گیش بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجوومه‌ن وئه‌ندامی لیژنه‌ی (ئينزيبات) هه‌ڵده‌بژێرێ, (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو له‌سێی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی دێته‌ جێ و ئه‌گه‌رنه‌شهاتبا جێ ئه‌وا له‌و باره‌دا دوای تێپه‌ڕبوونی پازده‌ رۆژ به‌سه‌ر كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌مدا هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌مان كات و جێگه‌دا ئه‌نجام ده‌درێ و(نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌نجامدانی ده‌سته‌ی گشتی دێته‌ جێ و ئه‌گه‌ر نه‌شهاتبا‌ جێ، ئه‌وا ئه‌نجوومه‌نی پێشتر بۆ خولێكی دیكه‌ش به‌رده‌وام ده‌بێت. 2) ئه‌گه‌ر هات و ژماره‌ی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا له‌ (500) ئه‌ندام زیاتر بوو، ئه‌وا هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ له‌رێگه‌ی بریكاره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێ، و رێژه‌ی نواندنیش له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌ن یا ئه‌وه‌ی كه‌ فرمانی هه‌ڵده‌سوڕێنێ به ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكاكه‌شه‌وه‌ دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی بیست و چواره‌م:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر فه‌رمانگه‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان وێنه‌یه‌ك له‌ فه‌رمانی دامه‌زراندنی جیۆلۆجی له‌ لای خۆیان بده‌نه‌ سه‌ندیكا.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م:

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: 1/خۆنوسین له‌ سه‌ندیكادا، به‌ داواكارییه‌كی نووسراو ده‌بێ كه‌ بدرێ به‌ نه‌قیب، یا به‌ سه‌رۆكی لق له‌ پارێزگه‌كاندا، ده‌شبێ هاوپێچ به‌ڵگه‌نامه‌گه‌لی پێویستی له‌گه‌ڵدا بێ. 2/ئه‌و داواكاریی خۆنووسینه‌، له‌ماوه‌ی (30) سی رۆژدا، كه‌ له‌ رۆژی له‌ سه‌ندیكا تۆماركردنییه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، ده‌خرێته‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ن. ئه‌نجومه‌نیش هه‌ر له‌و ماوه‌یه‌دا ده‌بێ سه‌یری بكا و بیبڕێته‌وه‌، ده‌نا ئه‌گه‌ر ماوه‌كه‌ به‌سه‌ربچێ و ئه‌نجومه‌ن نه‌یبڕیبێته‌وه،‌ ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، داواكارییه‌كه‌ به‌ قبوڵكراو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 3/ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌، به‌ بڕیارێكی هۆنیشانده‌ر (مسبب) داواكارییه‌كه‌ بداته‌وه‌ دواوه‌، له‌و باره‌دا، داواكاره‌كه‌ش بۆی هه‌یه،‌ له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، له‌به‌رده‌م دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستاندا تانه‌ له‌ بڕیاره‌كه‌ بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه‌ و ده‌بڕدرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی سییه‌م

مادده‌ی سییه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ پێڕه‌وی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات. دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة