أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ماددهی نۆیهم ههڵدهوهشێنرێتهوهو، ئهمهی خوارهوه جێگهی دهگرێتهوه: وهزارهت، پۆڵ وقوتابخانه، به پێی شێوازی زانستی نوێ دادهمهزرێنێ بۆ چاودێریی: أ- ئهوانهی خاوهن پێویستیهكانی پهروهردهیی تایبهت. ب- سهركهوتووهكان وبههرهداران(الموهوبین).
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: سهرۆكی ههیئه بۆی ههیه كادێرگهلی وهزیفی و كارمهندان بۆ ههیئهتهكه دابمهزرێنێ، تهنها نوێنهری سهرۆكی ههیئهو بهڕێوهبهره گشتییهكان و ڕاوێژكارهكان نهبێ، كه ئهمانه لهلایهن سهرۆكی ههرێمهوه یان لهلایهن جێگرهكهیهوه دادهمهزرێن.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: سهرۆكی یهكێتییهكه، ئهم ئهرك وفرمانانهی خوارهوه، مومارهسه دهكا: 1ـ سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی دهستهی ئیداری دهكاو، ئهگهر خۆیشی لهوێ نهبێ، جێگرهكهی نوێنهرایهتیی دهكا. 2ـ خۆی، یان كهسێكی دی رادهسپێرێ، نوێنهرایهتیی یهكێتییهكه له بهردهمی دادوهری و لایهنهكانی دیكهدا بكات. 3ـ مومارهسهی ههموو ئهو سهڵاحییاتانه دهكا، كه دهستهی گشتی پێی داوه. 4ـ موستهنهدی پارهدان و (صكوك)و رهشنووسی دانیشتنهكان و نامهونامهكارییهكانی یهكێتییهكه واژوو دهكات. 5ـ سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی دهكا. دووهم: بهرپرسی دارایی، ئهرك وفرمانی دارایی یهكێتییهكه، له ئهستۆ دهگرێ و، سهرپهرشتیی تۆمار راگرتن (مسك السجلات) دهكاو، لهگهڵ سهرۆكی یهكێتییهكهشدا، (صكوك) و سهنهدهكان واژوو دهكات.
ماددهی سی:
ماددهی سی: كار به هیچ دهقێك ناكرێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا هاودژ بێ.
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: دهرمانساز بۆی ههیه دوای وهرگرتنی مۆڵهت له سهندیكا، شیكردنهوهی دهرمانسازی و كیمیاوی و (نهخۆشی- كیمیاوی) له باتی دهرمانسازی بكا، دوای تهواوكردنی خولێكی تاقیگهیی كه له لایهن وهزارهتی تهندروستییهوه مۆلهتی پێ درا بێت.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: یهكهم: دادگای تێههڵچوونهوه دهستهی باڵای دادوهری دادگاكانی پارێزگایهك یان زیاترهو، له سهرۆك و چهند جێگرێكی سهرۆك و دادوهران پێك دێت و تایبهتمهندیی دیاری كراو به پێی یاسا پیاده دهكا: دووهم: دادگاكانی تێههڵچوونهوه بهم شێوهیه پێكدێن:ـ 1ـ دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهی ههولێر، دادگاكانی پارێزگای ههولێر دهگرێتهوهو ناوهندهكهی له شاری ههولێر دهبێ. 2ـ دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهی دهۆك، دادگاكانی پارێزگای دهۆك دهگرێتهوهو ناوهندهكهی له شاری دهۆك دهبێ. 3ـ دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهی كهركووك، دادگاكانی پارێزگای كهركووك دهگرێتهوهو ناوهندهكهی به شێوهیهكی كاتی له شاری سلێمانی دهبێ. 4 ـ دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهی سلێمانی، دادگاكانی پارێزگای سلێمانی دهگرێتهوهو ناوهندهكهی له شاری سلێمانی دهبێ. سێیهم: ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه دادگای دیكهی تێههڵچوونهوه له كاتی پێویست دابمهزرێنێ. چوارهم: دهشێ دادگایهك یا زیاتر له دادگای تێههڵچوونهوه دابمهزرێنرێ یاخود دابڕینی دادگایهك یا زیاتر له دادگای تێههڵچوونه و لكاندنی به دادگایهكی دیكهی تێههڵچوونهوه به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری ئهنجام بدرێ.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: بهپێی حوكمهكانی یاسا له سهنتهری ههر پاریزگایهك دادگایهكی تاوانهكان بۆ سهیر كردنی داوای سزایی دیاریكراو دادهمهزرێ. دووهم: دهشێ له دادگایهكی تاوان زیاتر له پارێزگادا بهبریاری ئهنجومهنی دادوهری دابمهزرێ و تایبهتمهندیی نهوعی و شوێن و مهڵبهندی بهستنی تێدا دهستنیشان بكرێ. سێیهم: دهشێ دادگای تاوانهكان له دهرهوهی مهڵبهندی پارێزگا به بهیاننامهیهكی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهو له سهر پێشنیازێكی سهرۆكی دادگای تاوانهكان ببهسترێ.
ماددهی بیست و حهوتهم:
ماددهی بیست و حهوتهم: میراتگرانی دهرمانساز خاوهنی مۆڵهتی دهرمانهكه بۆیان ههیه له مێژووی مردنی دهرمانسازهوه بۆ ماوهی پێنج ساڵ سوود له مۆڵهتهكه وهربگرن دوای دامهزراندنی بهرێوهبهرێك بۆ دهرمانخانهكه.
ماددهی بیست و چوار:
ماددهی بیست و چوار: بهشی زانستی: بریتیه له یهكهی زانستی و به بناغهی فێركردنی باڵا دادهنرێ و ئهنجومهنێكی ههیه پێك دێت له: 1- سهرۆكی بهش: لهسهر پێشنیازی عهمیدی كۆلێژ به بڕیاری سهرۆكی زانكۆ دادهمهزرێ بهمهرجێ مهرتهبهی زانستی له ئوستادی یاریدهدهر كهمتر نهبێ. سهرۆكی بهش كاروباری ئیداری بهشهكه دهگێڕێ. 2- ژمارهیێ له ئهندامانی ههیئهی تهدریسی له (14) چوارده ئهندام زیاتر نهبن و له (8) ههشت ئهندامیش كهمتر نهبن، بهمهرجێ مهرتهبهی مودهڕیس یان بهرزتریان ههبێ، جا ئهگهر هات و ژمارهی پێویست فهراههم نهبوو، ئهوه، لهوبارهدا دهشێ ههندێكیان مهرتهبهی مودهڕیسی یاریدهدهریان ههبێ بهپێی ئهقدهمییهت. 3- ئهنجومهن ئهم ئیشه تایبهتانه ههڵدهسووڕێنێ: أ- گفتوگۆ لهسهر بهرنامهگهلی خوێندن و تاكهتاكهی بهرنامهكهو كتێبهكانی خوێندن دهكاو پێشنیازی ههمواركردنیان یان گۆڕینیان دهكا، ئهوهش لهبهر ڕۆشنایی راسپاردهكانی ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ب- پێشنیازكردنی پێداویستهكانی بهش له ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و هونهرییهكان، ههروهها بانگهێشتی ئوستاده میوانهكان. ج- ئیقراركردنی بةرنامةگەلى لێكۆڵینهوه زانستییهكان كه لهلایهن ئهندامانی بهشهوه پێشكهش كراون، ههروهها پێشنیازكردنی رێگای شیاو بۆ تهواوكردنیان و، راسپاردن بۆ پشتگیریی لێكۆڵینهوهی زانستی و كتێبگهلی دانراوو وهرگێڕدراوو، گرنگیدان بهبهحسهكانی قوتابیان و فهراههمكردنی پێداویستیگهلی جێ بهجێ كردنیان. د- بهركارخستنی بڕیارهكانی ئهنجومهنی كۆلیژ. ه- پێكهێنانی لیژنهگهلی پهروهردهیی و زانستی بهپێی پێداویستی بهش. و- سهرپهرشتیی رهوشی تهدریس و شێوازهكانی تهدریس و بةرةو چاكتربردنيان هەروەهاش سةرثةرشتى ئةندامانى هةيئەى تةدريسى و كارمهندهكانی دیكهی بهش كه ئهركی سهرشانی خۆیان بهجێ بگهیێنن. ههروهها سهرپهرشتی كاروباری زانستیی قوتابیان له قۆناغه جۆربهجۆرهكانی خوێندندا له رێگهی سهرپهرشتی سهرومڕ(الدائم)ی زانستییهوه. ز- بهدواداچوونی پهرهسهندنی زانستی مهعریفهو زانستهكان و، رێنمایی كردنی ئهندامانی ههیئهی تهدریسی بهرهو نوێكردنهوهی بهرنامهمهگهل و ماددهگهلی وانهكان بهجۆرێ لهگهل ئهم پهرهسهندنه زانستی و تهكنۆلۆجییهدا بگونجێ. ح- ههندێ سهڵاحییاتی خۆی دهدات بهسهرۆكی بهش.
ماددهی بیست و پێنجهم:
ماددهی بیست و پێنجهم: 1. كارهكانی لق له لایهن لیژنهیهكهوه بهرێوه دهچێ كه پێك هاتووه له سێ ئهندام و ئهندامێكی یهدهگ، بۆ ماوهیهك مومارهسهی پیشهكهیان كردبێت له سێ ساڵ كهمتر نهبێ وه به دهنگدانی نهێنیش له لایهن ئهندامانی لقهوه ههڵدهبژێردرێن. 2. لیژنه له نێوان ئهندامهكانی دا سهرۆكێك بۆ لق ههڵدهبژێرێ.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: داهاتهكانی سهندووق لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: بهشداری كردنی ساڵانه بهو بڕهی كهوا حكومهت له بودجهی گشتی ههرێمدا تهرخانی دهكات. دووهم: قازانجی بهرههم هێنانی سهرمایهی سهندووق و قازانجی چاڵاكییهكان. سێیهم: قازانجی وهرگرتنهوهی قهرزهكان. چوارهم: بهخشش و پیتاك و مینهح دوای وهرگرتنی رهزامهندی ئهنجومهنی وهزیران ئهگهر له دهرهوهی ههرێم بێت.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهم یاسایه ئهم ئامانجانهی ههیه: یهكهم: بهرزكردنهوهی ئاستی كۆمهڵایهتی و ئابووری لاوان له ههرێمدا. دووهم: بهكارخستنی وزهی لاوان كه دهستهبهری بهشداربوونی كارایان دهكات له گهشهپێكردنی ههرێمدا. سێیهم: هاندانی لاوان بۆ دهست پێشخهری دامهزراندنی پڕۆژه بچووكهكان له ڕێگهی دابین كردنی پشتیوانی دارایی بۆیان. چوارهم: ڕهخساندنی ههلی كاری زیاتر بۆ لاوان.
ماددهی دوانزدهیهم:
ماددهی دوانزدهیهم: یهكهم: لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) ئهم كارانه دهكا: 1. توێژینهوه لهو شكایهتانهی كه بۆی دێن. 2. جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی و راسپاردهكانی هۆبهكان و لێژنهكانی سهندیكا. دووهم: دهبێ لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) ئهو مهسهلهو كێشانهی كه تاوان پێك دێنن بنێرێت بۆ دادگای تایبهتمهند و، دهرچوونی حوكمی بێتاوانی یان بهردانی رێ لهوه ناگرێ كه لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) بڕیاری خۆی له حهق ئهو ئهندامه به پێی یاسا بدات.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: لیژنهی ناحیه: له سێ ئهندام و ئهندامێكی یهدهگ پێك دێت و له لایهن سهرۆكهكانی لیژنه گهلی گوندهكانهوه ههر سێ ساڵ جارێك ههڵدهبژێردرێن و لیژنهكهش له ناو ئهندامهكانی خۆیدا سهرۆكێك بۆ خۆیان ههڵدهبژێرن.
ماددهی بیست و شهش:
ماددهی بیست و شهش: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت ناخرێته بهركار.
ماددهی پانزدهم
ماددهی پانزدهم: یهكهم: نابێ ئهو ئهندامه بهشداری له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی دا بكات، ئهگهر به هۆی بهرزهفتكارییهوه (ئینزیباتی) دهست دانه پیشهكهی لێ قهدهغه كرابوو. دووهم: بڕیارهكانی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی بهزۆربهی دهنگ دهبێت و له كاتێكدا دهنگهكان وهك یهك دهرچوون، ئهوا بهو لایهدا دهلهنگێ كه سهرۆكی تێدایه.
ماددهی شانزدهم
ماددهی شانزدهم: ئهنجومهنێك كاروباری سهندیكا بهرێوه دهبات و لهمانه پێك دێت: یهكهم: نهقیب: مهرجه ماوهی دهست دانه پیشهكهی له (10) ده ساڵ كهمتر نهبێت. دووهم: جێگری نهقیب و چوار ئهندام لهوانهی ماوهی دهست دانه پیشهكهیان له (7) حهوت ساڵ كهمتر نهبێت. سێیهم: سهرۆكهكانی هۆبهكانی سهندیكا له وانهی ماوهی دهست دانه پیشهكهیان (5) پێنج ساڵ كهمتر نهبێت.
ماددهی سی و چوارهم:
ماددهی سی و چوارهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتمهندییانهی خوارهوه دهگرێته$ ئهستۆ. یهكهم: ئاماده$ كردنی پلان و نهخشه بۆ دهزگای دادوهری و تووێژ له سهركردنی و دهربڕینی تێبینیهكانی له بارهیهوه. دووهم: سهیر كردنی كاروباری دامهزراندن و بهرزكردنهوه و پایه پێدان و گواستنهوهو گهڕاندنهوهی دادوهرهكان و لێكۆڵینهوه له رهوشت و توانایان و سهرپهرشتی كردنی سهربهخۆیی دادوهری. سێیهم: ئاماده$ كردنی بودجهی ئهنجومهن و بهرزكردنهوهی بۆ ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق بۆ پهسند كردنی. چوارهم: لایهنی رێكخستنی كارگێڕیی و رێكخستنهكانی دادگاكان به كاروباری خزمهتی كارمهندانی و بهرزهفتكردنیانهوه تهنیا له تایبهتمهندیی ئهنجومهنی دادوهری دهبێ. پێنجهم: دیاریكردنی میلاكاتی دادگاكان و دامهزراندنی فهرمانبهرانی كه ئهو میلاكانه پڕ دهكهنهوهو ئهوانی دیكه له چوارچێوهی تهرخانكراوهكانی بودجهی ئهنجومهن دهبن. شهشهم: دانانی پێڕهوی ناوخۆ بۆ ئهنجومهن.
ماددهی چلهم:
ماددهی چلهم: یهكهم: پلهكانی دادوهران چوار پلهن(أ، ب، ج، د)له$ پلهی (د) ـهوه دهست پێدهكهن. دووهم: بهرزكردنهوهی دادوهر له پلهیهك بۆ پلهیهكی بهرزتر به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری دهبێ، ئهمهش دوای بهسهربردنی ماوهی یاسایی كه پێنج ساڵه. سێیهم: ئهنجومهنی دادوهریی له كاتی سهیركردنی بهرزكردنهوهی دادوهر، راپۆرتی سهرۆكی ناوچهكانی تێههڵچوونهوه، وسهرپهرشتانی دادوهری رهچاو دهكرێن لهبارهی ئهوهی پهیوهندیی به توانایی و باش بهڕێوهبردنی كارهكانی و ئهوهی پهیوهندی بهرهوشتیهوه ههیه. چوارهم: ئهنجومهنی دادوهری بڕیاری بهرزكردنهوهی دادوهر دهدات ئهگهر ساغ بووهوه شیاوی بهرزكردنهوهكهیه. پێنجهم: ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه به بڕیارێكی هۆدار بهرزكردنهوهی دادوهر بۆ ماوهیهك له سێ مانگ كهمتر نهبێ و له ساڵێكیش پتر نهبێ وبۆ زیاتر له جارێكیش دوابخات، ئهگهر بینی شیاوی ئهو بهرزكردنهوهیه نیه. شهشهم : ماوهی بهرزكردنهوه له پلهیهك بۆ پلهیهكی بهرزتر به پێنج سالأ دهستنیشان دهكرێت.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم : یهكهم : له ههریهك له سهنتهری وهزارهت و دهزگاكانیدا سندووقێك بۆ خوێندنی باڵا دادهمهزرێ و خاوهن كهسایهتی مهعنهوی دهبێ (سهر به خۆیی دارایی وكارگێریی وشیاوی یاسایی) و داهاتهكانی لهمانه پێكدێن. 1. رێژهی (10%) له قازانجهكان: 2. خوێندنی ئێواران. 3. نوسینگهكانی خزمهتگوزاری زانستی و راوێژكاریی. 4. كرێی پشكنینهكانی تاقیگهیی و توێژینهوه زانستیهكان. 5. ئهو رهسمانهی كه له زانكۆ و كۆلێجه و پهیمانگا نا حكومیهكان وهردهگیرێن. 6. بهخشین و بهخشش و پیتاك و وهقف كردن و باربوو (ئیكتیتاب) به پێی یاساكارییه پهیڕهو كراوهكان. 1. زانكۆی سهلاحهدین/ ههولێر. دووهم : ئهو داهاتانهی كه بهدهست دێن بهڕێژهی(50%) بۆ مهبهستهكانی هاندانی كارمهندان خهرج دهكرێ و ئهوهی دهمێنێتهوهش بۆ مهبهستی چاككردن (صیانه) و چارهسهركردنی خنكاندنهكانی تایبهت به پرۆسهی خوێندن و پهرهسهندنهكان له وهزارهتدا تهرخان دهكرێ. سێیهم : بهڕێوهبردنی سندووقهكه ئهنجومهنێك دهیگرێته ئهستۆ.