المواد القانونية
ماددهی چوارهم: كۆر بۆ بهدیهێنانی ئهمانهی خوارهوه ههوڵ دهدات: 1. كاركردن بۆ ههڵبژاردنی ووشهی یهكگرتوو له ناو شێوه جیاوازهكانی زمانی كوردیدا بۆ گهیشتن به شێوازێكی رهسمی و یهكگرتوو. 2. پاراستنی سهلامهتی زمانی كوردی و پاككردنهوه و پێشخستنی. 3. گهشه پێدان به دراساتی كوردی و توێژینهوه زانستی و زمانهوانیهكان بۆ ئهوهی له كاروانی پێشكهوتنی زانستی و رۆشنبیری دانهبڕیت. 4. زیندوو كردنهوهی كهلتووری كوردی و ئیسلامی له زانست و ئاداب و هونهر و بهدهرخستنی رۆڵی زاناكانی كورد لهم بوارانهوه. 5. گرینگی دان به خوێندنهكانی دیرۆك و شارستانییهتی كورد و كوردستان. 6. هاندان و یارمهتیدانی دانان (التألیف) و وهرگێران له زمانی كوردییهوهو بۆ زمانی كوردی. 7. پتهو كردن و سازدانی پهیوهندی لهگهڵ كۆره زانستییهكان و زانكۆكان و مهڵبهندهكانی توێژینهوهی زانستی له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا.
المادة الخامسة عشرة – تنفذ الاحكام الصادرة بموجب هذا القانون فورا عدا احكام الاعدام فلا تنفذ الا بعد تصديق المجلس الوطني لقيادة الثورة وللمجلس الوطني سلطة تخفيف جميع العقوبات الصادرة من المحاكم او الاعفاء منها .
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: وهزارهت پارهی تێچووی دامهزراندنی ئهو ئاوبارهو پردو دامهزراوانهی كه خۆی ئهنجامی داون له سوودمهندهكان وهری دهگرێتهوه لهسهر داوای خۆیان له رێگای تایبهتییهكان ئهگهر دامهزراوهكه لهسهر داوای خۆیان بوو.. دووهم: یهكهی كارگێڕی پارهی تێچووی لابردنی لهو دهستدرێژییهی كه لهسهر قهدهغهكراوهكانی ڕێگا گشتیهكان كراوه بهپێی ئهو لیستانه وهرگرتراوه كه به پێی یاسای وهرگرتنهوهی قهرزی حكومهت ژماره (56)ی ساڵی 1977 و ههموار كراوهكانی ئامادهكراوه.
ماددهی بیست: پێویسته لهسهر وهزارهت و ئهو بهڵێندهر یان كۆمیانیانهی كه نوێنهرایهتی دهكهن بهردهوامبوونی ڕۆیشتنی ئاوو رووبارو جۆگهو خوێدهڵێن دابین بكهن كه دهكهونه ڕێگای پڕۆژهگهلی ڕێگه گشتیهكان و پردهكانهوه، ههروهها ڕێگای جێگرهوهش بۆ ئهو ڕێگایانه دابین بكات كه ههن و دهكهونه ڕێگای پڕۆژه تازهكانیان له قۆناغهكانی جێبهجێكردنی پڕۆژهكاندا.
ماددهی پێنجهم: كۆر ئامانجهكانی خۆی بهم رێگایانهی خوارهوه بهدهست دێنێ: 1. دانانی فهرههنگ و مهوسوعاتی زانستی و زمانهوانی. 2. دهركردنی گۆڤار و چاپكراوهكان و گرینگی دان به كاروباری بڵاوكردنهوه. 3. بڵاوكردنهوهی كتێب و بهڵگهنامه و لێتوێژینهوهی دهقه كۆنهكان. 4. سازدانی كۆنگرهی زانستی و زمانهوانی و بهستنی كۆر و سیمیناری رۆشنبیری و بهشداری كردن له كۆنگرهكانی دهرهوهی ههرێمدا. 5. رێزلێنان له زانا و ئهدیب و توێژهرهوه و هونهرمهندان. 6. دامهزراندنی كتێبخانهیهك و دروستكردنی چاپخانهیهك. 7. دروستكردنی بنكهیهك بۆ بهدهست هێنان و پاراستنی دهستنووسهكان.
ماددهی بیست و دووهم: وهزیری داد بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
المادة الثامنة والثلاثون : حماية الشهود والخبراء تتعهد الدولة الطالبة باتخاذ كافة الاجراءات اللازمة لكفالة حماية الشاهد او الخبير من اية علانية تؤدي الى تعريضه او اسرته او املاكه للخطر الناتج عن الادلاء بشهادته او بخبرته، وعلى الاخص : 1- كفالة سرية تاريخ ومكان وصوله الى الدولة الطالبة ، ووسيلة ذلك . 2- كفالة سرية محل اقامته وتنقلاته واماكن تواجده . 3- تتعهد الدولة الطالبة بتوفير الحماية الامنية اللازمة التي تقتضيها حالة الشاهد او الخبير واسرته ، وظروف القضية المطلوب فيها ، وانواع المخاطر المتوقعة .
ماددهی شهشهم: كۆر پیك دێ له: 1. ئهندامه كاراكان (أعضاء عاملین) كه ژمارهیان له (9) كهس كهمتر نهبێ و له (15) كهس زیاتر نهبێ و (5) كهس لهو ئهندامانه (متفرغ) دهبن. 2. ئهندامانی یاریدهدهر (مؤازرین). 3. ئهندامانی شهرهف.
ماددهی چواردهم: كاركردن به ماددهی سی و پێنجهم له یاساكهدا ڕادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه:- 1- تهڵاقی سهرخۆش یان شێت و كهم ئهقل و ناچاركراو یان ئهو كهسهی شت لێك جیاناكاتهوه له ئهنجامی تووڕهیی یان كارهساتی كتوپڕیاخود پیریی یان نهخۆشی ناكهوێ. 2- تهڵاقی ئهو نهخۆشه دهكهوێ كه نهخۆشی مهرگێتی یان له بارێكدا بووه كه ئهگهری له ناوچوونی زۆربێ، ئهگهر لهو نهخۆشیهدا یان لهو حاڵهتهدا مرد، به مهرجێك ههستی جیاكردنهوهی له دهست نهدابێت، ژنهكهی دهبێته میراتگری ههرچهنده تهڵاقهكهش (بائین) بێت.
الهوامش (1)- صححت المادة 3 بحيث اضيفت كلمة (متعدد) بموجب بيان التصحيح المنشور في جريدة الوقائع العراقية بالعدد (4302) في 16-12-2013 (2)- صححت المادة 4 بحيث اضيف حرف (الواو) الى البند ثالثاً بموجب الفقرة رقم (2) من بيان التصحيح المنشور في جريدة الوقائع العراقية بالعدد 4302 في 16-12-2013 (3)- صححت كلمة (ميليشات) الواردة في الفقرة (ب) من البند (اولا) من الماده 9 الى كلمة (ميليشيات ) بموجب بيان التصحيح المنشور في جريدة الوقائع العراقية بالعدد 4302 in 16-12-2013 - صححت الفقرتان (ا) و(د) من المادة 9 بموجبالمادة (2) من بيان تصحيح في قانون تخصيص منح مالية لاعضاء الجمعية الوطنية العراقية تاريخ 01-01-2006 ، النص القديم للفقرتين (ا) و(د): ا- تتكون القوات المسلحة العراقية والاجهزة الامنية من مكونات الشعب العراقي، بما يراعي توازنها وتماثلها دون تمييز او اقصاء، وتخضع لقيادة السلطة المدنية، ولا دور لها في تداول السلطة . د- يقوم جهاز المخابرات الوطني العراقي بجمع المعلومات، وتقويم التهديدات الموجهة للامن الوطني، وتقديم المشورة للحكومة العراقية، وبموجب مبادئ حقوق الانسان المعترف بها (4)- صحح البند (اولا) من الماده 76 بموجب بيان التصحيح المنشور في جريدة الوقائع العراقية بالعدد (4302) في 16/12/ 2013 بحيث استبدلت كلمة (مكن) الى كلمة (من) (5)- صحح البند (ثانيا) من الماده 77 بموجب بيان التصحيح المنشور في جريدة الوقائع العراقية بالعدد (4302) في 16-12-2013 بحيث استبدلت كلمة (مايعدلها) بكلمة (مايعادلها) (6)- صحح البند (رابعا) من الماده 121 بموجب بيان التصحيح المنشور في جريدة الوقائع العراقية بالعدد (4302) في 16/12/ 2013 بحيث استبدلت كلمة (تأسس) بكلمة(تؤسس) (7)- صحح البند (ثانيا) من الماده 126 بموجب بيان التصحيح المنشور في جريدة الوقائع العراقية بالعدد (4302) في 16/12/ 2013 بحيث استبدلت كلمة (انتخابتين) بكلمة (انتخابيتين) - صحح البند (اولا) من الماده 126 بموجب بيان التصحيح المنشور في جريدة الوقائع العراقية بالعدد (4302) في 16-12-2013 بحيث استبدلت كلمة (لخمس 5/1) الى كلمة (لخمس 1/5) (8)- صحح البند (ثالثا) من الماده 135 بموجب بيان التصحيح المنشور في جريدة الوقائع العراقية بالعدد (4302) في 16-12-2013 بحيث استبدلت كلمة (المتناضرة) الى كلمة (المتناظرة) * - تم تصحيح الاخطاء المطبعية الواردة في الدستور بموجب بيان التصحيح المنشور بجريدة الوقائع العراقية ذي العدد ( 4017) لسنة 2006 1 – في البند ( ثانيا ) من المادة (2) وردت كلمة ((يتضمن )) و الصحيح ((يضمن )) 2 – في البند (ثالثا ) من المادة (29) وردت كلمة ((بصورة )) و الصحيح (( بصوره )) 3 – سقطت كلمة (( مجلس )) من عبارة (( و يقدم إلى رئيس مجلس النواب )) من الفقرة (ب) من البند ( سابعا ) من المادة (61) 4 – سقطت كلمة ((والمحافظ)) من البند رابعا من المادة (122) و تكون كلمة (( وصلاحياتهما ))بدلا من (( وصلاحياتها )) 5 – تكون كلمة ((اقتراح )) بدلا من كلمة ((قتراح )) في البند أولا من المادة (126) 6 – وجوب حذف حرف (( الواو )) من عبارة ((وأمام القانون ))الواردة في البند خامسا من المادة (135) 7 – المادة (7) الفقرة (أولا) وردت كلمة ( التفكير ) و الصحيح هو ( التكفير) 8 – المادة (77) الفقرة (أولا ) وردت كلمة ( ما يعدلها) و الصحيح هو ( مايعادلها) 9 – كرر بيان التصحيح المنشور في الوقائع العراقية , العدد (4015) كلمة ( ولا دور لها ) ضمن التصحيح الخاص بالمادة (9) أولا فقرة (أ) عنوان التشريع: بيان تصحيح الاخطاء المطبعية الواردة في العدد (4012) لسنة 2005 التصنيف دستور الجهة المصدرة العراق - اتحادي نوع التشريع بيان رقم التشريع لا يوجد تاريخ التشريع 21-02-2006 سريان التشريع ساري المصدر الوقائع العراقية | رقم العدد : 4017 | تاريخ العدد: 21-02-2006 | رقم الصفحة: 11 | عدد الصفحات: 1 المحتوى استنادا إلى أحكام المادة الثامنة من قانون النشر في الجريدة الرسمية ذي الرقم (78) لسنة 1977 , تصحح الأخطاء المطبعية الواردة في العدد (4012) في 28-12-2005 الخاصة بدستور جمهورية العراق و كما يلي :- 1 – في البند ( ثانيا ) من المادة (2) وردت كلمة ((يتضمن )) و الصحيح ((يضمن )) 2 – في البند (ثالثا ) من المادة (29) وردت كلمة ((بصورة )) و الصحيح (( بصوره )) 3 – سقطت كلمة (( مجلس )) من عبارة (( و يقدم إلى رئيس مجلس النواب )) من الفقرة (ب) من البند ( سابعا ) من المادة (61) 4 – سقطت كلمة ((والمحافظ)) من البند رابعا من المادة (122) و تكون كلمة (( وصلاحياتهما ))بدلا من (( وصلاحياتها )) 5 – تكون كلمة ((اقتراح )) بدلا من كلمة ((قتراح )) في البند أولا من المادة (126) 6 – وجوب حذف حرف (( الواو )) من عبارة ((وأمام القانون ))الواردة في البند خامسا من المادة (135) 7 – المادة (7) الفقرة (أولا) وردت كلمة ( التفكير ) و الصحيح هو ( التكفير) 8 – المادة (77) الفقرة (أولا ) وردت كلمة ( ما يعدلها) و الصحيح هو ( مايعادلها) 9 – كرر بيان التصحيح المنشور في الوقائع العراقية , العدد (4015) كلمة ( ولا دور لها ) ضمن التصحيح الخاص بالمادة (9) أولا فقرة (أ) لذا اقتضى التنويه دائرة الوقائع
ماددهی سی و یهكهم: دهبێ ئهوهی به عهمیدی پهیمانگا دادهمهزرێ له پلهی مامۆستا و بهرهژووردا بێ دوای ههڵبژاردنی له لایهن دهستهی دهرس ووتنهوهی پهیمانگاوه و به بڕیاری ئهنجومهنی وهزیران لهسهر ئامۆژگاری ئهنجومهن و بۆ ماوهی چوار ساڵ دهبێ. 2-عهمیدی پهیمانگا ئهو دهسهڵات و تایبهتكاری یانهی عهمیدی كۆلێجی دهبێ كه لهم یاسایهدا دیار كراون و به شێوهیهك كه لهگهڵ ئامانجهكانی پهیمانگادا بگونجێ.
ماددهی بیست و ههشتهم: 1-ئهنجوومهنێك دهزگا بهرێوه دهبا كه پێك دێ له سهرۆكهكهیی و عهمیدهكانی پهیمانگاكان و وهزارهته پهیوهندارهكان له وانهی به لایهنی كهمهوه له رادهی بهرێوهبهری گشتی دان و له دیاركردنیاندا كامهندی و پسپۆری له لایهن سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیرانهوه بۆ ماوهی دوو ساڵ دهیێ و دهشێ نوێ بكرێتهوه، ههروهها نوێنهرێكی ههڵبژێردراو له لایهن دهستهی دهرس وتنهوهی ههر پهیمانگایهك بۆ ماوهی دوو ساڵ. 2-ئهنجومهنی دهزگا ئهو تایبهتكاری و دهسهڵاتانه بهجێ دێنێ كه به ئهنجومهنی زانكۆ سپێردراون به شێوهیهك كه لهگهڵ بارودۆخی دهزگا بگونجێ و بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به سهرۆكی دهزگا بسپێرێ. 3-تایبهتكاری چۆنێتی بریارهكانی به پێی مادده (13،14)ی ئهم یاسایه دهبێ.
ماددهی سێیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایهدا جێبهجێ بكهن.
ماددهی چوارهم: یهكهم: پێشهكی (ماددهی شهشهم) له یاساكهدا ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دهستهی گشتی ههر دوو ساڵ جارێك به ئاماده بوونی زۆرینهی ئهندامانی یهكێتی یان نوێنهرهكانیان كۆبونهوهیهكی فراوان دهكات بۆ بهدیهێنانی ئهمانهی خوارهوه: ـ دووهم: بڕگهی یهكهمی (ماددهی شهشهم) له یاساكهدا ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: ههڵبژاردنی دهستهی باڵای یهكێتی بهدهنگدانی نهێنی و راستهوخۆ به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان كه پێك دێت له (9) نۆ ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهك.
ماددهی چوارهم: بڕیاری ژماره (43)ی ساڵی 1992 ههڵدهوهشێتهوه و، ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: ئهندامی پهرلهمان مافی ئهوهی ههیه چهكی كهسی خۆی ههبێ و، ههڵیگرێ (دهمانچه یان چهكی ئۆتوماتیكی) یاخود ههردووكیان بهیهكهوه و، ئهو حهقهشی دهبێ دوای تهواو بوونی ئهندامیهتیشی ههیبێ و ناسنامهی ئهندامیهتی یاخود ناسنامهی یهكێتی پهرلهمانتارانی كوردستان بهبهڵگهنامهیهكی فهرمی دادهنرێ، ئهندامیهتی دهسهلمێنێ به مۆڵهتێكی یاسایی دادهنرێ و دهسهڵاتی ئهوهی پێدهدات كه ئهم مافه بهكار بێنێ بهدهر له حوكمهكانی یاسای چهكی ژماره (16)ی ساڵی 1993 یاخود ههر یاسایهكی دیكه جێی بگرێتهوه.
ماددهی یهكهم: راژهی تاكهكانی پاسهوانان كه بهردهوامن له راژهكهیان لهلای ئهندامان، به راژهیهكی كردهنی دادهنرێ بۆ مهبهستی سهرمووچه و بهرزكردنهوه و خانهنشینی و حوكمهكانی یاسای راژه و خانهنشینی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆی ژماره (18)ی ساڵی 2011ی ههمواركراو كه له ههرێم كاری پێدهكری یاخود ههر یاسایهكی دیكه جێی بگرێتهوه، تاكهكانی پاسهوانان كه دهكهونه بهر حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه.
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه پاش تێپهڕبوونی (سی) رۆژ له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان) جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی دووهم: پۆلیس وئاگركوژێنهوه ههمان روتبه وپلهی ئێستای فرمانهكهی خۆی دهبێت ویاسای ژماره (1)ی ههمواركراوی ساڵی 1978ی خزمهتگوزاری وخانهنشینی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆی بهسهردا دهخرێته كار.
ماددهی سێیهم: 1-وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهتهو بهرپرسیاری یهكهمی جێبهجێ كردنی سیاسهتهكهی و سهرپهرشتی كردنی بهجێهێنانی یاسا و پهیره و رێنماییهكانیهتی. ههر له وێشهوه ئهو فهرمان و رێنمایانه دهردهچن كه پهیوهندیان به ئهركهكانی وهزارهت و دام و دهزگاكانی و گشت كارو باره ئیداری و عهسكهری و رێك و پێكی و هونهرییهوه له چوار چێوهی ئهم یاسایه و یاسا كارپێكراوهكانی تردا ههیه بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به یریكاری وهزارهت و بهرێوهبهره گشتییهكان یا سهرۆكهكانی فهرمانگه سسهرهكییهكانی وهزارهت یا سهرۆكهكانی وهحده ئیدارییهكان له ههرێمدا بسپێرێ و لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیرانیشدا بهو مانایهی ئهندامێكی هاوبهشیهتی بهرپرسیاره. 2-بریكاری وهزارهت: به پێی ئهو دهسهڵاتانهی وهزیر پێیانی دهسپێرێ یاریدهی وهزیر لهو ئهركانهی سهرهوهدا دهدا. 3-نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا و ژمارهیهك فهرمانبهر یاریدهی دهدهن. 4-نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا. 5-پارێزگارهكانی ههرێم. 6-دهستهی پشكنینی ئیداری. 7-دهستهی پشكنینی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ. 8-راوێژكاران: وهزیر بۆ ههر كارێك كه پهیوهندی به كارو باری وهزارهتهوه ههبێ به پێی تایبهتكاریان راوێژیان پێ دهكا و دامهزراندنیان به پێشنیازی وهزیر و پهسهند كردن له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهبێ. 9-دادگای هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ. 10-فهرمانگهی یاسایی.
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم بهرێوهبهرێتیی یه گشتیانه پێك دێ: 1-بهرێوهبهرێتی گشتی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهرێوبهرێتیانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهرێوبهرێتی ئیداره و كاروباری ناوخۆ. ب- بهرێوبهرێتی راگهیاندن و پهیوهندی. ج- بهرێوبهرێتی ژمێریاری. د- بهرێوبهرێتی نهخشهدانان و بهدوا داچوون. 2- بهرێوبهرێتی گشتی پۆلیس: بهرێوبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه روتبهی له روتبهی عهقیدی پۆلیس كهمتر نهبێ و ئهمانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهرێوبهرێتی یهكانی پۆلیس له پارێزگاكانی ههرێمدا. ب- بهرێوبهرێتی یهكانی پۆلیسی هاتوچۆ له پارێزگاكاندا. ج- بهرێوبهرێتی یهكانی بهرگری شارستانی (الدفاع المدنی) له پارێزگاكاندا. د- بهرێوبهرێتی پۆلیسی كارهبا. ه- بهرێوبهرێتی قوتابخانهكانی پۆلیس. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی ئاسایش: بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهرنامهیهكی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهرێوهبهرێتیانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهرێوبهرێتی یهكانی ئاسایشی پارێزگاكان. ب- بهرێوبهرێتی نیشته ووڵاتی (الاقامه)و پاسهپۆرت و سهفهر كردن. 4- بهرێوبهرێتی گشتی پۆلیسی سنوورو و گومرگ: بهرێوهبهرێكی گشتی له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا كه روتبهكهی له روتبهی عهقیدی پۆلیس كهمتر نهبێ و ئهم بهرێوهبهرێتیانهی پێوه دهبهسترێنهوه: أ-بهرێوبهرێتی یهكانی پۆلیسی گومرگ له پارێزگاكاندا. ب- بهرێوبهرێتی یهكانی پۆلیسی سنوور له پارێزگاكاندا. 5- بهرێوبهرێتی گشتی ئیدارهی ناوخۆ: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهیهری گشتی كه باوهرنامهی سهرتایی زانكۆی ههبێ سهرۆكایهتی دهكا و دام و دهزگاكانی ئیدارهی ناوخۆیی پێوه دهبهسترێنهوه. 6-بهرێوهبهریهتی گشتی رهگهزنامهو باری شارستانیی (الجنسیه و الاحوال المدنیه) بهرێوهبهرێكی گشتی كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ سهرۆكایهتی دهكا و بهرێوهبهرێتییهكانی رهگهزنامهو باری شارستانیی پارێزگاكانی ههرێمه پێوه دهبهسترێنهوه.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة