المواد القانونية
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی یهكهم: ماددهی یهكهم ههموار دهكرێ و ئهمهی خوارهوه دهخرێته كۆتایی ماددهی سێیهمهوه: (مافی ئهوهیشی ههیه كه كۆبوونهوه لهگهڵ دادوهران و قازیهكاندا بكات، به دادوهرانی دادگای تهمییز و كارمهندانی دهزگاكانی دیكهی دادگهریشهوه بۆ دهستهبهركردنی ئامانجهكانی وهزارهت)
ماددهی دووهم: ماددهی (4) ههموار دهكرێ و بهم شێوهیه دهخوێندرێتهوه: 1. نووسینگهی وهزیر: بهرێوهبهرێكی خاوهن بروانامهی زانكۆ بهرێوهی دهبا. 2. بهرێوهبهرایهتی دادگهری گشتی: بهرێوهبهرێكی گشتی بهرێوهی دهبا به مهرجێ به لانی كهم دادوهری پله (2) بێ و لهم بهرێوهبهرایهتیانه پێك دێت: یهكهم: بهرێوهبهرایهتی كهسی (الافراد) بهرێوهبهرێك بهرێوهی دهبات كه خاوهن بڕوانامهی زانكۆ بێت. دووهم: بهرێوبهرایهتی ژمێریاری: بهرێوهبهرێك بهرێوهی دهبات كه خاوهن بڕوانامهی زانكۆ بێ و پسپۆری ههبێ و ئهم بهشانه به خۆوه دهگرێ: 1. بهشی ژمێریاریی. 2. بهشی وردهكاری. سێیهم: بهرێوهبهرایهتی خزمهتگوزاری: یهكێك بهریوهی دهبا خاوهن بڕوانامهی زانكۆ بێ و بهشی گهنجینه (المخازن) به خۆوه دهگرێ. چوارهم: بهرێوهبهرایهتی پهیوهندییهكانی دادگهری و یاسایی: بهرێوهبهرێكی خاوهن بڕوانامهی به كالۆریۆس له یاسا بهرێوهی دهبا و لهم بهشانهی خوارهوه پێك دێ: 1. بهشی پهیوهندییهكانی دادگهری. 2. بهشی پهیوهندییهكانی یاسایی. ج- بهشی راگهیاندنی یاسایی. پێنجهم: بهرێوهبهرایهتی نهخشهدانان و به دواداچوون: بهرێوهبهرێكی خاوهن بڕوانامهی زانكۆ بهرێوهی دهبا و لهم بهشانهی خوارهوه پێك دێت: 1. بهشی نهخشه كێشان. 2. بهشی بهدواداچوون. 3. بهشی سهرژمێری (ئاماركردن). 4. بهشی بیناسازی (مبانی).
ماددهی سیازدهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان پێویسته حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی dوازدهم: كار بههیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی یازدهم: ههر بابهتێك لهسهرچاوهكانی دهرهوهی ههرێم وهرگیرابێ یاخود وهرگێڕدرابێ له بهرپرسیارێتیی تاوانهكانی بڵاوكردنهوه نابووردرێ.
ماددهی دهیهم: حوكمهكانی ماددهی (نۆیهم) ئهو رۆژنامهو چاپكراوانه ناگرێتهوه كه بهمهبهستی زانستی تهواو لهلایهن دهزگا حكومی و زانكۆكان و سهنتهرهكانی تۆژینهوهی زانستی دههێنرێن.
ماددهی نۆیهم: یهكهم: رۆژنامهنووس و سهرنووسهر، بهبڕێك پاره غهرامه دهكرێن كه له (1،000000) یهك ملیۆن دینار كهمتر و له (5،000000 ) پێنج ملیۆن دینار پتر نهبێ. كاتێك یهكێك لهم خاڵانهی خوارهوهی بڵاوكردهوه:- 1- چاندنی تۆی ڕق و كینهو لێكترازاندنی پێكهاتهكانی كۆمهڵ. 2- سوكایهتیكردن به بیرو باوهڕهء ڕێء ڕهسمه ئایینیهكان. 3- سوكایهتیكردن به سیمبول و پیرۆزییهكانی ههر ئایین و ئایینزایهكء لهكهداركردنیان. 4- ههربابهتێك پهیوهندی به نهێنیهكانی ژیانی تایبهتی تاكهوه ههبێ، ههر چهنده راستیش بێ، بهڵام بڵاوكردنهوهی ببێته هۆی لهكهداربوونی. 5- جنێودان وتوانجی ناڕهواو ناوزڕاندن. 6- ههر بابهتێك زیان به رێكاری لێكۆڵینهوهو دادوهری بگهیهنێ تهنیا مهگهر دادگا رێگای به بڵاوكردنهوهی دابێ. 7- پێشێلكردنی پرهنسیپهكانی بهڵێننامهی (میپاق شرف)ی فیدراسیۆنی نێودهوڵهتی ساڵی (1954)ی ههمواركراو كه پاشكۆی ئهم یاسایه. دووهم: رۆژنامهی بڵاو كهرهوه به بڕێك پاره غهرامه دهكرێت كه له (5،000000) پێنج ملیۆن دینار كهمترو له (20،000000) بیست ملیۆن دینار پتر نهبێت، ئهگهر یهكێك لهوانهی له بڕگهی (یهكهم)دا هاتووه بڵاو كردهوه. سێیهم: لهكاتی دووبارهكردنهوهدا دادگا بۆی ههیه سزا داراییهكهی زیاد بكا، به مهرجێك له دوو هێندهی پارهی سزاكه كه له بڕگهكانی(یهكهم و دووهم)ی سهرهوهدا هاتوون پتر نهبێ. چوارهم: داواكاری گشتی و زیان پێ گهیشتوو بۆیان ههیه بهپێی یاسا داوا تۆمار بكهن.
ماددهی ههشتهم: یهكهم: لهكاتی گرتنهبهری رێكاری یاسایی بهرامبهر به رۆژنامهنووس كه بهكارێك تۆمهتبار دهكرێ پهیوهندی به پیشهكهیهوه ههیه، سهندیكای لێ ئاگادار دهكرێتهوه. دووهم: نابێ لێكۆڵینهوه لهگهلأ رۆژنامهنووس بكرێ، یا شوێنی كارو ماڵهكهی بپشكنرێ لهبهر ئهو هۆیهی له بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه مهگهر به بڕیاری دادوهریی نهبێ ء نهقیب یان ئهوهی به شێوهیهكی یاسایی جێی دهگرێتهوه بۆی ههیه له كاتی لێكۆڵینهوهدا ئامادهبێ. سێیهم: له ههر لێكۆڵینهوهیهكی سزاییدا، نابێ دیكۆمێنت و زانیاری و بهیاننامهو پهڕاوگهكانی رۆژنامهنووس به بهڵگهی تۆمهتباركردن له دژی بهكاربهێنرێ، تهنیا مهگهر پهیوهندییان به بابهتی سكاڵای تۆماركراو له دژی رۆژنامهنووسهوه ههبێت. چوارهم: نووسینء بلاوكردنهوه لهسهر كارهكانی فهرمانبهر یان كهسێكی ڕاسپێردراو بۆ خزمهتگوزاری گشتی یان، سیفهتی نوێنهرایهتی گشتی ههبێ تاوان نی یه ئهگهر هاتو بلاوكردنهوهكه له چوارچێوهی ئهركی فهرمانبهریء خزمهتی گشتیء نوێنهرایهتی دهرنهچێ بهو مهرجهی بهلگهی سهلمێنهری دانه پالییان لهسهر ههبێ. پێنجهم: نابێ دوای تێپهڕبوونی(90)نهوهد رۆژ له مێژووی بڵاوكردنهوه هیچ جۆره رێكارێكی یاسایی له بهرامبهر رۆژنامهنووس بگیرێتهبهر.
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهن به ههماههنگی لهگهڵ لایهنانی پسپۆر یان پهیوهندیدار، ئهم ئهركانهی دادێن دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: دامهزراندن و دامهزراندنهوه و بهرز كردنهوه له راژهی گشتی و له سهر بنهمای پێوهری پیشهیی و توانا و پێویستی و بهو جۆرههی لهگهڵ پسپۆرایهتیی ئهنجومهنهكانی خۆجێیی یهكهكانی كارگێڕیدا ناكۆك نهبێت لهگهڵ بهدی هێنانی هاوسهنگی له نێوان پارێزگاكاندا. دووهم: داڕشتنی سیاسهتی راژهی گشتی و دیاری كردنی ئامرازهكانی پیاده كردنی و ههڵسهنگاندنی ئاستی بهجێ گهیاندن. سێیهم: پێشنیار كردنی یاسا و رێسای رێكخستن و پهرهپێدانی كاروباری وهزیفهی گشتی یان را دهربڕین تێیاندا. چواردهم: ئاماده كردنی پهیكهری وهزیفیی وهزارهتهكان و لایهنانی گرێ نهدراو به وهزارهت و ههموو دامهزراوێك كه وهزیفهی گشتیی تێدایه. پێنجهم: شیكردنهوه و وهسف كردنی وهزیفهی گشتی و دانانی مهرجهكانی پڕ كردنهوهی. شهشهم: دانانی سیاسهتی تایبهت به مهشق و شیاندنی فهرمانبهرانی راژهی گشتی. حهوتهم: دانانی سیاسهت و پرهنسیپ كه بهدی هێنانی هاوسهنگی له نێوان ژمارهی فهرمانبهران له فهرمانگهكانی جۆربهجۆری ههرێم و راژهی پێشكهش كراو مسۆگهر دهكات. ههشتهم: ئهنجام دانی لێكۆڵینهوه و توێژینهوهی پهیوهندیدار به پهرهپێدانی وهزیفهی گشتی و پێشكهش كردنی راسپارده لهبارهیهوه به لایهنی پهیوهندیدار له ههرێمدا. نۆیهم: ئاماده كردنی راپۆرتێكی ساڵانه لهبارهی كارهكانی ئهنجومهن كه بریتی بێت له پێداچوونهوه به پرۆسهكانی دامهزراندن و ئهو راسپاردانهی به پێویستیان دهزانێت بۆ بهرز كردنهوهی ئاستی راژهی گشتی و بهرز كردنهوهی بۆ سهرۆكایهتیی ههرێم و سهرۆكایهتیی پهرلهمان و سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیران. دهیهم: ئاماده كردنی راپۆرتی ساڵانه لهبارهی ههر وهزارهتێك یان ئهو لایهنهی گرێدراوی وهزارهت نییه و بهرز كردنهوهی بۆ سهرۆكایهتیی ههرێم و سهرۆكایهتیی پهرلهمان و سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیران، بریتیش بێت له راسپارده و پێشنیاری پێویست بۆ مسۆگهر كردنی باش بهجێ گهیاندنی كار. یازدهیهم: ئاماده كردنی پرۆژه بودجهی تایبهت به ئهنجومهن بۆ تۆمار كردنی له نێو بودجهی گشتیی ههرێمدا. دوازدهم: بهجێ گهیاندنی رووماڵ و لێكۆڵینهوه و ئامار و پێشكهش كردنی ئهو پێشنیارانهی پهیوهندییان به بهدی هێنانی هاوسهنگی له نێوان پهیكهری مووچه و ئاستی گشتیی بژێوییهوه ههیه، لهبهر رۆشنایی خهرجیی گوزهران و نرخی كاڵا و خزمهت و پێوهرهكانی ئابووری و دیاری كردنی ئاستی ههره نزمی گوزهرانی تاك له وهزیفهی گشتیدا. سێزدهم: ئهنجومهن بۆی ههیه شیانی ئهو كهسانه تاقی بكاتهوه، كه دهخوازرێت دابمهزرێن یان دابمهزرێندرێنهوه، چ به دیمانه یان تاقی كردنهوهی به نووسین یان به ههردووكیان پێكهوه، بۆ ئاشنا بوون به خهسڵهت و توانستی جهسته و شیانهكانیان، ئهوانهش لهوه بهدهر دهبن كه راژهی پێشوویان له وهزیفهیهكدا ههیه و تێیدا چهسپاون یان ههڵگری بڕوانامهی باڵان، تهنیا مهگهر ژمارهی ئهوانهی بۆ بهدهست هێنانی ئهو وهزیفانهی داوا كراوه پڕ بكرێنهوه لهو وهزیفانه زیاتر بێت. چواردهم: بایهخ دان به دامهزراندنی خاوهن پێداویستی تایبهت لهو وهزیفانهی لهگهڵ توانا و شیانیاندا دهگونجێت.
ماددهی ههشتهم: پهیكهری ئهنجومهن و میكانیزمی كار یهكهم: ئهنجومهن پێك دێت له: 1- سهرۆكی ئهنجومهن. 2- جێگری سهرۆكی ئهنجومهن. 3- بهڕێوهبهرانی گشتی له ئهنجومهندا. 4- راوێژكاری ئهنجومهن. دووهم: 1- سهرۆكی ئهنجومهن به پلهی (بریكاری وهزارهت) دهبێت. 2- جێگری سهرۆكی ئهنجومهن و ئهندامانی به پلهی بهڕێوهبهری گشتی دهبن. سێیهم: ئهنجومهنی وهزیران سهرۆكی ئهنجومهن و جێگرهكهی و ئهندامان كاندید دهكات و، به پێی ئهم مهرجانهی دادێن به مهرسوومێكی ههرێمی دادهمهزرێن: 1- هاووڵاتیی ههرێم بێت و تێیدا نیشتهجێ بێت. 2- ههڵگری بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت و خاوهن شارهزایی و شیان بێت كه شایسته به وهرگرتنی وهزیفهكه بێت و له بواری پسپۆرایهتیی خۆیدا راژهی ههبێت. 3- ژیاننامه و رهفتاری باش بێت. 4- به تاوان یان كهتنێكی ئابڕووبهر حوكم نهدرا بێت. چوارهم: ئهو كاندید كردنهی له بڕگهی (سێیهم)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه به پێی ئهم میكانیزمهی دادێ دهبێت: 1- ئهنجومهنی وهزیران دهرگای هاتنه پێش له ههموو دهزگاكانی راگهیاندن (بینراو و بیستراو و خوێندراوه) بۆ ماوهیهك كه له سی رۆژ زیاتر نهبێت رادهگهیهنێت. 2- راگهیاندنهكه ههموو مهرجهكانی كاندید كه لهم یاسایهدا هاتوون، دهگرێته خۆ. پێنجهم: سهرۆك و جێگری سهرۆك و ئهندامانی ئهنجومهن به پێی یاسا بۆ ماوهی (5) ساڵ كه بۆ یهك جار قابیلی نوێ كردنهوهیه دادهمهزرێن. شهشهم: سهرۆك، هێندهی پهیوهندیی به كاروباری كارگێڕی و دارایی تایبهت به ئهنجومهنهوه ههبێت، دهسهڵاتی وهزیری تایبهتمهند پیاده دهكات، بۆشی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی به جێگرهی بدات.
ماددهی نۆیهم: یهكهم: ئهندامانی ئهنجومهن ئهركی بهڕێوه بردنی ئهو فهرمانگانهی له بهندهكانی (یهكهم و دووهم و سێیهم و چوارهم) له ماددهی ههشتهمی ئهم یاسایهدا هاتوون، دهگرنه ئهستۆ. دووهم: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر كه به لای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههیه، نووسینگهی سهرۆكی ئهنجومهن بهڕێوه دهبات.
ماددهی یهكهم: بۆ مهبهستی ئهم یاسایه زاراوهكانی خوارهوه ماناكانیان له بهرامبهردا هاتووه:- یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان ـ عیراق. دووهم : سهندیكا : سهندیكای رۆژنامهنووسانی كوردستان. سێیهم: نهقیب : نهقیبـی رۆژنامهنووسانی كوردستان. چوارهم: رۆژنامهگهری: پیشهی رۆژنامهگهرییه له كهناڵه جیاوازهكانی راگهیاندندا. پێنجهم: رۆژنامهنووس: ههركهسێك كه لهبواری رۆژنامهگهرییدا له ههر كهناڵێكی ڕاگهیاندندا كار دهكا. شهشهم: رۆژنامه: ههر چاپكراوێك كه به شێوهیهكی خولی و به ناوێكی دیاریكراو و به ژمارهی ڕیز بهندو بهرێكوپێكی دهربچێ و دابهش بكرێ.
ماددهی بیست و نۆیهم: بهرههمهێنهری كاری سینهمایی یان رادیۆیی یان تهلهفزیۆنی یان دهنگیی ئهم مافانهی خوارهوه پیاده دهكات: یهكهم: كۆپیكردنی ڕاستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆی كارهكهی به ههر رێگهیهك یان به ههر شێوهیهك، چ به شێوهیهكی كاتی بێت یان ههمیشهیی، به كۆپیكردنی دیجیتالی ئهلیكترۆنیشهوه. دووهم: دابهشكردنی كارهكهی له رێگهی فرۆشتن یان ههر ڕهفتارێكی تری گوێزهر بۆ خاوندارێتی. سێیهم: بهكرێدانی بازرگانی كارهكهی. چوارهم: خستنی كارهكهی بۆ بهردهستی جهماوهر.
ماددهی پێنجهم: وهزیر، بۆی ههیه، بهپێی رێنمایی، دهرماڵه بهكارمهندان بهپێی سروشتی ئیشهكهی یان جێگای جوگرافیی ئیشهكهی یان بهپێی بهرپرسیارێتی وهزیفی یان بهپێی به ئهزموونیی ئهو كارهمهنده، ببهخشێ.
ماددهی شازده: یهكهم: ئهنجومهن بهدهنگدانی نهێنی نوێنهرێ (جێگرێ) بۆ نهقیب لهناو ئهندامهكانی خۆیدا ههڵدهبژێرێ. دووهم: ئهنجومهن ههر هیچ نهبێ مانگی جارێك كۆبوونهوهیهكی ئاسایی سازدهدات و، دهشێتیش لهسهر داوای نهقیب یان داوای سێیهكی ئهندامهكانی، كۆبوونهوهگهلی ناوهخت (أستثنائي) ساز بدات.
ماددهی دوازده: پێویسته ئهنجومهنی سهندیكا، له ماوهی مانگی كانونی دووهمی ههموو ساڵێكدا كۆبوونهوهیهكی ساڵانه، به ئاماده بوونی نهقیب و ئهندامانی ئهنجومهن وسهرۆكانی لقهكانی پارێزگاكان بۆ ئهم مهبهستانهی خوارهوه سازبدات: 1. ئیقراركردنی بوجهی ساڵانهو حساب و حسابكاریی كۆتایی. 2. وتووێژ لهسهر راپۆرتی ساڵانهو كاروباری سهندیكاو ئیقراركردنیان. 3. سهیركردن پێشنیارهكان كه لهبارهی ههمواركرنی یاساو پێرۆی ناوخۆی سهندیكاوه دێن بۆ ئهنجومهن.
ماددهی دهیهم: 1. پزیشكی ددان دوای وهرگرتنی ئیجازه، ناشێ له ههرێمدا زیاتر له یهك عیاده بكاتهوه. 2. پزیشكی ددان تا نازناوی پسپوڕی وهرنهگرێ و له سهندیكا تۆماری نهكا مافی ئهوهی نابێ، ئهو نازناوه له هیچ لقىَ لة لقهكانی پزیشككاریی دداندا ههڵبگرێ. 3. پزیشكانی ددان، ئهوانهی سهر به دهوڵهتن یان سهر بهكهرتهكانی دیكهن، بۆیان ههیه بهپیێ بهندو بهستێ كه سهندیكا بۆیان دیاردهكا پیشهی خۆیان دوای دهوامی رهسمییش، مومارهسه بكهن.
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی ڕاوێژكاریی وهزارهت: لهمانهی خوارهوه پێك دێت: 1. وهزیر: سهرۆكه. 2. بریكاری وهزارهت: جێگری سهرۆكه. 3. ڕاوێژكارهكان: ئهندامن. 4. بهرێوهبهره گشتییهكان: ئهندامن. 5. ههر شارهزایهكی دی، كهوهزیر لهناو وهزارهتهكه یان له دهرهوهیدا بهباشی بزانێ: ئهندامه.
ماددهی دوازدهیهم: ئهم یاسایه لهڕۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة