المواد القانونية

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ده‌سه‌ڵاته‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستان-عێراق جێگای ده‌سه‌ڵاته‌كانی فیدراڵی ده‌گرنه‌وه‌ له‌ هه‌ر شوێنێكی یاسای ناوبراودا هاتبن.

مادده‌ی یازده‌م:

مادده‌ی یازده‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ پاش تێپه‌ڕبوونی سی رۆژ له‌رۆژی بڵاوبوونه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان)دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی سێ یه‌م:

مادده‌ی سێ یه‌م: كۆمه‌ڵه‌ پابه‌ندی ئه‌و بیر و باوه‌ره‌ بنچینه‌یی یانه‌ی ده‌بێ كه‌ له‌ لایه‌ن كۆمه‌ڵانی خاچی سوور و هه‌یڤی سووری نێوده‌وڵه‌تی یه‌وه‌ په‌یره‌و ده‌كرێن كه‌ ئه‌مانه‌ن: 1-مرۆڤایه‌تی:كۆمه‌ڵه‌ هه‌وڵده‌دا یارمه‌تی مرۆچایه‌تی به‌بێ جیاوازی پێشكه‌ش به‌ وانه‌ بكا كه‌ پێویستیان پێ یه‌تی و كۆشش ده‌كا بۆ به‌رگرتن له‌ ئه‌شكه‌نجه‌ی مرۆڤ و سووكردنی باری هه‌ر كۆی هه‌بێ و هه‌روه‌ها پاراستنی ژیان و ته‌ندروستی زامنكردنی رێز گرتن له‌ كه‌سایه‌تی مرۆڤ و چه‌سپاندنی له‌ یه‌كتر گه‌یشتن و دۆستایه‌تی و هاوكاری و ئاشتی هه‌میشه‌یی له‌ نێوان گه‌لاندا. 2-جیاوازی نه‌كردن: كۆمه‌ڵه‌ جیاوازی نه‌كردن له‌ نێوانی كه‌ساندا له‌سه‌ر بنچینه‌یی ره‌گه‌ز یا توخم یا دین یا بارودۆخی كۆمه‌ڵاتی یا سیاسی یان ناكاو ته‌نیا ته‌قه‌للا ده‌دا یارمه‌تی پێشكه‌ش به‌ كه‌سان به‌ پێی ئه‌شكه‌نجه‌یان بكا له‌گه‌ڵ پێشخستنی ئه‌و حاله‌تانه‌دا زیاتر پێویستیان هه‌یه‌. 3-بێ لایه‌نی: كۆمه‌ڵه‌ له‌ كاتی كرداری جه‌نگی دا بێ لایه‌ن راده‌وه‌ستێ و وه‌رگرتنی باوه‌ری هه‌مووان ده‌پارێزێ و له‌ هیچ كاتێك دا به‌شداری له‌و ناكۆكیانه‌دا ناكا كه‌ شێوه‌ی سیاسی یا ره‌گه‌زی یا دینی یا مه‌زهه‌بییان هه‌یه‌. 4-سه‌ربه‌خۆیی: كۆمه‌ڵه‌ سه‌ربه‌خۆیه‌ و ئه‌م شێوازه‌ی ده‌پارێزێ كه‌ هه‌میشه‌ ماوه‌ی ده‌دا به‌ پێی بیر و باوه‌ره‌كانی كار بكا به‌و مانایه‌ی كه‌ ده‌بێته‌ یاریده‌ده‌ری ده‌سه‌ڵاته‌ گشتییه‌كان له‌ چالاكی مرۆیی یه‌كان داو له‌ ژێر ركێفی یاساكاننی هه‌رێمدا ده‌بێ. 5-خۆبه‌خشی: (تگوع): كۆمه‌ڵه‌ بزوتنه‌وه‌یه‌كی فریا گوزاری خۆبه‌خشی یه‌و كار له‌ پێناوی به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی دا ناكات. 6-جیهانگیری: كۆمه‌ڵه‌ پابه‌ندی بزوتنه‌وه‌ی نێوده‌وڵه‌تی خاچی سوور و هه‌یڤی سووره‌ وه‌ك بزووتنه‌وه‌یه‌كی جیهانگیری ده‌بێ تا مافی هاوتای هه‌بێ و ئه‌ركی هاریكاری له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵه‌كانی تردر له‌ ئه‌ستۆی بێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: تێوه‌گلان له‌ تاوانی ده‌رهه‌ق به‌ ئافره‌تدا، به‌ بیانووی هۆكاری شه‌ریف، بۆ مه‌به‌ستی به‌ركارخستنی حوكمه‌كانی مادده‌گه‌لی (128، 130، 131)ی یاسای سزاكانی ژماره‌ (111)ی هه‌موار كراوی ساڵی 1996 به‌ پۆزشی (مه‌عزه‌ره‌تی) یاسایی سزا سووك كه‌ر له‌ قه‌ڵه‌م نادرێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ پاراستن ده‌یانگرێته‌وه‌: 1- كاره‌ نووسراوه‌كان. 2- ئه‌و كارانه‌ی به‌زاره‌كی ده‌گوترێنه‌وه‌، وه‌ك وانه‌و وتارو په‌ندبێژی و ئه‌وه‌ی هاوشێوه‌یانه‌. 3- خوێندنه‌وه‌ی به‌ئاشكرای قورئانی پیرۆزو سرووده‌ ئاینیه‌كان. 4- كاره‌ شانۆییه‌كان، و شانۆگه‌رییه‌ ستران و مۆسیقاسازه‌كان یان ئه‌و كارانه‌ی به‌جوله‌و هه‌نگاوی هونه‌ری ئه‌نجام ده‌درێن، وه‌ك سه‌ماو نواندنی هێماكار (پانتۆمیم). 5- كاری موسیقایی، دیجیتالی بێت یان هی تر، چ ووشه‌ی له‌گه‌ڵدا بێت یان نا. 6- كاری سینه‌مایی و بیستراو – بینراو. 7- كاری فۆتۆگرافیی و كاره‌ هاوشێوه‌كانی وه‌ك سلاید چ وێنه‌ بێت یان فیلم. 8- كاره‌كانی نیگاركێشیی، وێنه‌گرتن، په‌یكه‌رتاشی، هه‌ڵكۆڵین، هونه‌ره‌ پراكتیكی و دیكۆرسازییه‌كان. 9- كاری ته‌لارسازیی. 10- وێنه‌ی ڕوونكه‌ره‌وه‌، نه‌خشه‌، دیزاین، پلانكاری، و كاری به‌رجه‌سته‌كراوی په‌یوه‌ست به‌ جوگرافیاو تۆبۆگرافیا. 11- به‌رنامه‌كانی كۆمپیوته‌ر به‌ هه‌ر زمانێكه‌وه‌ بێت. 12- داتا بێس. 13- كاری وه‌رگیراو. دووه‌م: پاراستن ناونیشانی كاره‌كه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ هه‌تا ئه‌گه‌ر نیشانده‌ریش نه‌بێت له‌ سه‌ر بابه‌ته‌كه‌ی.

مادده‌ی چوارده‌م:

مادده‌ی چوارده‌م: فۆلكلۆر موڵكی گشتی گه‌له‌و وه‌زاره‌ت مافه‌كانی دانه‌ری به‌سه‌ردا پیاده‌ ده‌كات و كار ده‌كات بۆ پاراستنی فۆلكلۆر له‌ شێواندن وده‌سكاریكردن.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: له‌سه‌ر سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌ رێنمایی پێویست ده‌ربهێنێ بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێكردنی حوكمی ئه‌و یاسایه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: مافه‌ داراییه‌كانی دانه‌ر شیاوی ده‌ستلێهه‌ڵگرتن و گواستنه‌وه‌ن به‌شێوه‌یه‌كی نیمچه‌یی یان به‌ ته‌واوی، چ به‌ به‌رامبه‌ر بێت یان بێ به‌رامبه‌ر، وه‌ ته‌نها دانه‌ر، یان جێگره‌وه‌ گشتیه‌كه‌ی له‌ دوای خۆیدا، مافی سوودمه‌ندی دارایی كاره‌كه‌ی هه‌یه‌، جا رێگه‌ی پیاده‌كردنی ئه‌م مافه‌ به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت، له‌م پێناوه‌شدا دانه‌ر بۆی هه‌یه‌ مۆڵه‌ت بدات یان رێگه‌بگرێت له‌مانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: فرۆشتن یان دابه‌شكردن یان به‌كرێدان یان نیشاندانی كاره‌كه‌. دووه‌م: كۆپیكردن، چاپكردن، تۆماركردن و وێنه‌گرتنی كاره‌كه‌ به‌ گشت ئامرازه‌ به‌رده‌سته‌كان. سێیه‌م: وه‌رگێرانی كاره‌كه‌ بۆ سه‌ر زمانێكی تر یان لێوه‌رگرتنی یان هه‌مواركردنی یان ده‌ستكاریكردنی یان كورتكردنه‌وه‌ی یان گونجاندنی یان هه‌ر كارڕاییه‌كی تر. چواره‌م: هاورده‌كردنی دانه‌ی ئه‌و كاره‌ی كه‌وا له‌ ده‌ره‌وه‌، چ به‌ ڕه‌زامه‌ندی دانه‌ر یان به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌ودا، بڵاوكراوه‌ته‌وه‌. پێنجه‌م: به‌جێگه‌یاندنی كاره‌كه‌. شه‌شه‌م: گواستنه‌وه‌ی كاره‌كه‌ بۆ جه‌ماوه‌ر به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك و به‌هه‌ر ئامرازێك بێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: دانه‌ر مافی دارایی و مه‌عنه‌وی هه‌یه‌و، دانه‌رو جێگره‌وه‌ گشتیه‌كه‌ی مافی مه‌عنه‌وی نه‌شیاو بۆ به‌سه‌رچوون یان ده‌ستلێهه‌ڵگرتن، پیاده‌ ده‌كه‌ن، كه‌ ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌وه‌: 1- مافی خستنه‌به‌رده‌ستی كاره‌كه‌ بۆ جه‌ماوه‌ر بۆ یه‌كه‌مجار، له‌ كاتێكی دیاریكراوداو به‌و رێگه‌یه‌و ئامرازه‌ی دانه‌ر دیاری ده‌كات. 2- مافی خستنه‌پاڵی كاره‌كه‌ بۆ دانه‌ر. 3- مافی بڵاوكردنه‌وه‌ی كاره‌كه‌ی به‌ناوی ڕاسته‌قینه‌ی خۆی یان به‌ناوێكی خوازراو یان به‌بێ ناو. 4- مافی رێگه‌نه‌دان به‌ هه‌مواركردنی كاره‌كه‌ به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ ببێته‌ شێواندن یان ده‌ستكاری كردنی، وه‌ هه‌مواركردن له‌ بواری وه‌رگێڕاندا به‌ ده‌ستدرێژی له‌سه‌ر ئه‌م مافه‌ هه‌ژمار ناكرێت، ئه‌گه‌ر وه‌رگێر ئاماژه‌ به‌و شوێنانه‌ی لای بردوون یان گۆڕانگاری تیادا كردووه‌ پشتگوێ نه‌خات، یان به‌م كاره‌ی زیان بگه‌ینێت به‌ ناوبانگ و پێگه‌ی ئه‌ده‌بی یان هونه‌ری یان زانستیی دانه‌ر. 5- مافی رێگه‌نه‌دان به‌ هه‌ر ده‌ستدرێژیه‌ك بۆ سه‌ر كاره‌كه‌ی. 6- مافی پاشگه‌زبوونه‌وه‌ له‌ گرێبه‌سته‌كانی ده‌ستلێهه‌ڵگرتن یان ڕه‌فتاركردن به‌ مافه‌ داراییه‌كانی خۆی، ته‌نانه‌ت له‌ دوای بڵاوكردنه‌وه‌ی كاره‌كه‌شی و كێشانه‌وه‌ی له‌ ده‌ستاوده‌ستكردن، ئه‌گه‌ر ئه‌م پاشگه‌زبوونه‌وه‌یه‌ پێویستی هه‌بێت بۆ پاراستنی كه‌سایه‌تیی و ناوبانگی خۆی، به‌ مه‌رجێك ئه‌وه‌ی مافه‌كانی سوودمه‌ندی پێدراوه‌ له‌و زیانه‌ی كه‌ ده‌بێته‌ ده‌رئه‌نجامی پاشگه‌زبوونه‌وه‌ له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌سه‌ری پێكهاتوون یان دیاریكراو له‌ لایه‌ن دادگاوه‌، قه‌ره‌بوو بكرێته‌وه‌. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی نه‌بوونی میراتگری دانه‌ر یان وه‌سیه‌ت بۆكراو، ئه‌وا وه‌زاره‌ت ئه‌و مافانه‌ی له‌ بڕگه‌ (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌ هاتوون، پیاده‌ ده‌كات.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ (4) له‌ یاسای ژماره‌ (3) ی ساڵی 1992 دوای هه‌مواركردنی به‌م شێوه‌یه‌ی ده‌خوێنرێته‌وه‌: پێویسته‌ ئه‌وه‌ی به‌ سه‌رۆك یا جێگر یاخود وه‌زیر داده‌مه‌زرێت ئه‌و مه‌رجانه‌ی لێ بێته‌ دی كه‌ له‌ مادده‌ (21)ی یاسای ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستانی عێراق ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992 دا هاتوون جگه‌ له‌ مه‌رجی ته‌مه‌ن بۆ وه‌زیر به‌شه‌رتێك ته‌مه‌نی بووبێته‌ بیست ویه‌ك ساڵ.

مادده‌ی بیست و شه‌ش:

مادده‌ی بیست و شه‌ش: تیمارگه‌ی دادگوزاری، له‌ كاتی زه‌روردا بۆی هه‌یه‌ داوا له‌ دادوه‌ری لێ پێچانه‌وه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كە بكات كه‌ فه‌رمان بدات لاشه‌كه‌ به‌ر له‌ تێپه‌ر بوونی دوو مانگ بنێژرێت.

مادده‌ی بیست و حه‌وت:

مادده‌ی بیست و حه‌وت: هه‌ر زه‌برێكی پزیشكی دادگوزاری، ده‌شێ له‌ كاتی زه‌رووردا به‌ بڕیاری دادوه‌ری لێ پێچانه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیدار و ره‌زامه‌ندی سه‌رۆكی دادگای جینایات كه‌ ئه‌و دادوه‌ره‌ی پێوه‌نده‌، له‌ پارێزگایه‌كه‌وه‌ هه‌واڵه‌ی پارێزگایه‌كی دی بكرێت.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌نجومه‌نی ڕاوێژكاری بۆ وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پێكدێ:- یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكه‌. دووه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌ندامه‌ وله‌كاتی ئاماده‌نه‌بوونی وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌ن ده‌كات. سێیه‌م: ڕاوێژكاره‌كانی وه‌زاره‌ت: ئه‌ندامن. چواره‌م: به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كانی وه‌زاره‌ت: ئه‌ندامن. پێنجه‌م: نوێنه‌رێك له‌ هه‌ر وه‌زاره‌تێك له‌ وه‌زاره‌ته‌كانی په‌یوه‌ندیدار وده‌زگا ته‌ندروستیه‌ زانستییه‌كان به‌ مه‌رجێك پله‌یان له‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی كه‌متر نه‌بێت وله‌سه‌ر داوای وه‌زیر به‌شداری ده‌كه‌ن. شه‌شه‌م: هه‌ر شاره‌زایه‌كی پسپۆڕ له‌ ناوه‌وه‌ وده‌ره‌وه‌ی وه‌زاره‌ت كه‌ وه‌زیر ده‌ستنیشانیان ده‌كات.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌و رێكارانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری و وه‌زاره‌تی بازرگانی له‌ هه‌رێمی كوردستان بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ی سه‌ره‌وه‌ بریاریان له‌سه‌ر دراوه‌، به‌ ئوسووڵی و به‌ركار داده‌نرێن.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌و رێكارانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری و وه‌زاره‌تی بازرگانی له‌ هه‌رێمی كوردستان بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ی سه‌ره‌وه‌ بڕیاریان له‌سه‌ر داوه‌ به‌ر له‌ ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ به‌ ئوسووڵی و به‌ركار داده‌نرێن.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێ یه‌م:

مادده‌ی سێ یه‌م: وه‌زیر سه‌رۆكه‌ی باڵای وه‌زاره‌ت و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنوێنی كردنی كاره‌كانیدا و له‌وه‌وه‌ بڕیار و رێنمایی و فه‌رمانه‌كانی سه‌باره‌ت ئه‌ركه‌كاكنی وه‌زاره‌ت و دام و ده‌زگاكانی و گشت گكارو باره‌ ئیداری و هونه‌ریه‌كان له‌ چوار چێوه‌ی ئه‌م یاسایه‌ و یاسا كارپێكراوه‌كانی تردا له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانیشدا به‌رپرسیاره‌ به‌و مانایانه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة