المواد القانونية
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا هاودژ بێت.
ماددهی نۆیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران ئهم یاسایه جێبهجی بكات.
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانییهوه جێبهجی دهكرێت و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم دام و دهزگایانه پێكدێ: 1/ مهڵبهندی وهزارهت كه پێكدێ له : أ/ نووسینگهی وهزیر: مووچهخۆرێك به پلهی بهوهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ لهكارمهندان وپسپۆران بێ. ب/نووسینگهی بریكار:مووچه خۆرێك له كامهندان وپسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. ج/فهرمانگهی یاسایی كه پهیوهندی راستهوخۆ لهگهڵ وهزیردا دهبێ. 2/بهڕێوهبهری گشتی یهكان: ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی یه گشتیهكان مووچه خۆرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان ولێهاتوویی بێ چهند بهڕێوبهرێتی و بهشێكشیان پێوه دهبهسترێتهوه كه ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی مووچهخۆرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆیی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان و لێهاتووان بێ و ههر بهشێكیش مووچهخۆرێك له كارمهندان و پسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. أ-بهرێوبهری گشتی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی كه ئهم بهڕێوبهرێتیی یانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهڕێوبهری كاروبارو بهرێوهبردن و كهسان. دووهم/بهرێوهبەرێتی كاروباری دارایی و پێداچوونهوه. ب- بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچوون كه ئهم بهرێوبهرێتی و بهشانه پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/بهرێوبهری نهخشهدانان و لێكۆڵینهوه. دووهم/بهڕێوبهرێتی بهدواداچوون وپشكین. سێ یهم/ بهرێوبهرێتی سهرژمێری وكۆمپیوتهر. چوارهم/بهڕوبهرێتی هێزی كارگه و پهرهپێدان. پێنجهم/ بهشی خزمهتگوزاری ئهندازیاری. جـ-بهڕێوبهرێتی گشتی شارهوانیهكان كه ئهم بهڕێوبهرێتی و بهشانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهرێوبهرێتی موڵك و زهوی وزار. دووهم/ بهڕێوبهرێتی كاروباری هونهری كه ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ/بهشی لێكۆڵینهوه و توێژینهوه. ب/ بهشی سكێچ كێشانی. ج/بهشی ئهندازیاری هاتووچۆ د/بهشی كارگه و ماشینهكان. سێیهم/ بهڕێوبهرێتی نهخشهدانان و بهدواداچوون. چوارهم/بهشی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی . پێنجهم/ سهرۆكایهتی شارهوانیهكانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم وبهڕێوبهرێتیهكانی شارهوانی یان. د/بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانی ئاوهدانی كه ئهم بهڕێوبهرێتانهی پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/ بهڕێوبهرێتیلێكۆڵینهوه و توێژینهوه و سكێچ كێشان بهراشكاوی. دووهم/بهڕێوبهرێتی سكێچ كێشانی بنچینهیی و جوداكردنهوه. سێ یهم/بهڕێوبهرێتیهكانی نهخشهدانانی ئاوهدانی له پارێزگاكانی ههرێمدا. ه/بهڕێوبهرێتی گشتی ئاووئاوهڕۆ كه ئهم بهڕێوبهرێتی یانهی پێوه دهبهسترێتهوه: یهكهم: بهرێوبهرێتی ئیش پێكرنو چاككردنهوه. دووهم:بهڕێوبهرێتی گهنجینهكان. سێیهم: بهڕێوبهرێتی كاروباری بهڕێوهبردن دارایی. چوارهم: بهڕێوبهرێتی یهكانی ئاوو ئاوهڕۆ له پارێزگاكانی ههرێمدا. و/ دهستهی گشتی گهشتوگوزار كه ئهرك ودام و دهزگاكانی پهیڕهوێكی تایبهتی رێكدهخرێ. ز/یهكهم/ ئهنجومهنێكی راوێژكاری بهناوی ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزارهوه پێكدێ كه وهزیر سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهش ئهندامی دهبن: 1-بریكاری وهزارهت. 2-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانان وبهدواداچوون جێگری سهرۆك مقرری ئهنجومهن. 3-بهڕێوبهری گشتی ئاوو ئاوهڕۆ. 4-سهرۆكی دهستهی گشتی گهشتوگوزار. 5-بهڕێوبهری گشتی شارهوانیهكان. 6-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانانی ئهوهدانی. 7-بهڕێوبهری گشتی بهڕێوهبردن ودارایی. 8-راوێژكاری یاسایی. 9-سهرۆكهكانی شارهوانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم. دووهم: ئهركهكانی ئهنجومهن. 1-دارشتنی ئامانجه گشتیهكانی نهخشی وهزارهت. 2-لێكۆڵینهوهی ئهو نهخشه سهرهتاییانهی لهلایهن بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانهوه ئامادهكراون وبهدواداچوو لهبهر رۆشنایی ئهو نهخشانهی لهلایهن دام ودهزگاكانی وهزارهتهوه پێشكهشكراون وبڕیار لهسهردانیان. 3-بهدواداچوونی نهخشهی وهزارهت وچاودێری كردنی جێ بهجێكردنی. 4-پێشنیازكردنی سیاسهتی دارایی وئابووری وهزارهت. 5-لێكۆڵینهوهی ئهو پرۆژهی یاسا وپهیرهو رێنمایی یانهی پهیوهندی یان به كاروئانجهكانی وهزارهتوه ههیه وههر تێبینی و ئامۆژگاری یهكیش كه پهسهندیان دهكا. 6-لێكۆڵینهوهی ئهو راپۆرته دهوری یه گشتی یهی وهزارهت كه لهلایهن بهرێویهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچووندا ئامادهكرێ و لێكۆڵینهوهی ئهوكۆسپانهی دێته رێگای و پێشنیازكردنی چارهسهری عهمهلی بۆیان. سێیهم: ئهنجوومهن لهسهر داوای وهزیر كۆ دهبێتهوه (نصاب)ی كۆبوونهوهش به ئاماده بوونی سهرۆكی ئهنجوومهن و دوولهسێ بهشی ئهندامانیك
ماددهی پێنجهم: أ/ئهرك و تایبهتكارییهكانی دام ودهزگاكانی وهزارهت به پهیرهوێك دیاری دهكرێن. ب/وهزیر بۆی ههیه بهرێوبهرێتی بهش و لقی نوێ به پێی پێویست پێكبێنێ یا بیانخاته پاڵ یهكتر. ج/وهزیر بۆی ههیه بهپێی پێویست لیژنهی ههمیشهیی یا كاتی پێكبێنێ.
ماددهی شهشهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردی جێ بهجێ كردین ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم. سێیهم: وهزیر : وهزیری شارهوانیهكانی ههرێم. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتیی شارهوانیهكانی ههرێم. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ڕاوێژكاریی وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم.
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا هاودژ بێت.
ماددهی نۆیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران ئهم یاسایه جێبهجی بكات.
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانییهوه جێبهجی دهكرێت و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم: ههرێمی كوردستانی عێراق ئاڵایهكی دهبێت به شێوهی لاكێشهیی، كه پانییهكهی دوو لهسهر سێی درێژیهكهی دهبێت و، دابهش كراوه لهسهر سێ لاكێشه ئاسۆیی یهكسان له درێژی و پانی داو پێكهاتهكهی بهم شێوهیهیه: 1. لاكێشهی سهرهوه رهنگی سووره و، هێمای شههیدانی بزاڤی رزگاری خوازی كورده. 2. لاكێشهی ناوهراست رهنگی سپی دهبێت، هێمای ئاشتی و ئازادی و دیموكراسی و لێبوردنه (تسامح)، كه خهڵكی كوردستان ئاواته خوازیهتی. 3. خۆرێكی زهرد دهكهوێته ناوهراستی لاكێشه سپیهكهوهو، چهقهكهی خاڵی یهكتربڕینی تیرهی لاكێشه سپیهكه دهبێت و، تیرهی خۆرهكه ئهوهندهی پانایی لاكێشه سپییهكه دهبێت و، (21) بیست و یهك تیشكی لێوه دهردهچێت به شێوی سێگۆشه دوو لا یهكسان و، بنكهكانی ( 1/21 ) یهك لهسهر بیست و یهك له چێوهی گۆی خۆرهكه دهبێت و، درێژیشیان بگاته نیوهی ههردوو لاكێشه سوور و سهوزهكه، خۆره زهردهكه هیمای بهردهوام بوونی ژیان و زانست و هیواو ئومێدهو، (21) بیست و یهك تیشكهكهیش هێمای جهژنی نهورۆزی نهتهوایهتییه، رۆژی بهرخودان و راپهرین و شۆرش رزگاریی دژ به زوڵم و زۆر و چهوساندنهوه. 4. لاكێشهی خوارهوه رهنگی سهوز دهبێت و، هیمای كشتوكاڵ و سروشت و ژینگهی كوردستانه.
ماددهی دووهم: ئامانجی وهزارهت ئهمانهی خوارهوهیه: یهكهم: پێشكهش كردنی خزمهتگوزاری خۆجێیهتی وشارهوانی بۆ دابین كردنی پێویستیهكانی دانیشتوان له ئاوی پاك وئاوهڕۆ وئاوی باران ودروستكردنی رێگاوپرد وتونێل لهناو سنووری شارهوانییهكان و بهرزكردنهوهی ئاستی خزمهتگوزاریی ههمهجۆری شارهوانی له رووی چهندیی وچۆنییهوه تاكو شارو شارۆچكه وگوندهكان دهگرێتهوه،لهگهلأ دابین كردنی پێویستیهكانی هاونیشتمانیان له سهیرانگاو یاریگاكان. دووهم: پلاندان وبهڕێوهبردن وڕاپهڕاندنی كارو ئهركهكان بهجۆرێكی وا دهگرێته ئهستۆ كه بهشداریی له خولقاندنی گهشه سهندنی ئابووری خۆجێیهتی بكات، ئهمهش له رێگهی گرتنه بهری سیاسهتێكی كارا دهبێ بۆ بهكارهێنانی زهوی ونهخشهكێشانی بیناسازیی وئاوهدانی. سێیهم: ئاماده كردنی ئاووههوای لهبار بۆ پارێزگاریكردن له ژینگهی پاك ودروست وگرنگیدان به ناوچه سهوزهكان لهشارو شارۆچكهكاندا. چوارهم: كاركردن له پێناوی هێنانی سهرمایه وهاندنی وهبهرهێنانی بیانی وخۆجێیهتی له كهرتهكانی پهیوهندیدار بهكارهكانی وهزارهت وئهمهش به هاو ئاههنگی لهگهلأ دهستهی وهبهرهێنان له ههرێمدا دهبێت.
ماددهی سێیهم: وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێكدێ:ـ یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته وبهرپرسه له كارهكانی وئاراستهكردنی سیاسهتهكهی دا وسهرپرشتی وچاودێری چالاكییهكانی دهكات وههر لهویشهوه ئهو بڕیارو فهرمان ورێنماییانه دهردهچن كه پهیوهندییان به ئهركهكانی وهزارهت ودهزگاكانیهوه لهرووی هونهیی ودارایی وكارگیرێی ورێكخستنهوه ههیه بهپێی حوكمهكانی یاسا وبهرپرسیشه بهرامبهر ئهنجومهنی وهزیران بهو پێیهی كه ئهندامێكی هاوكاره لهو ئهنجومهنهدا وبۆی ههیه ههندێ له دهستهڵاتهكانی بدات به بریكاری وهزارهت یا بهڕێوهبهرهگشتیهكان یان ئهوهی له وهزارهتدا بهشیاوی دهزانێ. دووهم: بریكاری وهزارهت: یارمهتی وهزیر دهدات له ئاراستهكردنی كاروباری وهزارهت وسهرپهرشتی كاروبارهكانی له چوارچێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه لهلایهن وهزیرهوه پێی دهدری ودهبێ بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت، و پسپۆڕ بێ. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات و بهڕێوهی دهبات كه به پلهی بهڕێوهبهر بێت وبڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. چوارهم:نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات و بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وچهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. پێنجهم:بهڕێوهبهرایهتیهكانی مهركهزی وهزارهت: 1. بهرێوهبهرایهتی كاروباری یاسایی. 2. بهرێوهبهرایهتی چاودێری. 3. بهرێوهبهرایهتی راگهیاندن. 4. بهرێوهبهرایهتی پهیوهندییهكان. 5. بهرێوهبهرایهتی بانكی زانیاریی. 6. بهرێوهبهرایهتی پهرهپێدانی كارگێڕی وهونهریی. 7. بهرێوهبهرایهتی ژینگه. شهشهم:راوێژكاران: ژمارهیان له چوار زیاتر نابێ ودهبێ بڕوانامهی بهرایی زانكۆیان ههبێت وخاوهنی شارهزایی و كارامهیی بن و پسپۆڕییهكهشیان لهلایهن وهزیرهوه دهسنیشان دهكرێ. حهوتهم: بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كارگێڕیی و دارایی: بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت وخاوهنی شارهزایی وكارامهیی بێت. ههشتهم: بهرێوهبهرایهتیی گشتی پلاندان وبهدواداچوون: بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهنی شارهزایی وكارامهیی بێت. نۆیهم: بهرێوهبهرایهتی گشتی بۆ نهخشهكێشانی بیناسازیی:بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. دهیهم:بهڕێوهبهرایهتی گشتی پڕۆژهكان:بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. یازدهم:بهڕێوهبهری گشتی ئاوو ئاوهڕۆكان: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. دوازدهم:بهڕێوهبهری گشتی شارهوانیهكان له پارێزگاكانی ههرێم دا: ههر یهك لهوانه بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات و بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وپسپۆڕوخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. سێزدهم:سهرۆكایهتی شارهوانی له مهركهزی ههموو پاریزگایهك له پاریزگاكانی ههرێم: له ههر پارێزگایهك سهرۆكێكی شارهوانی ههڵبژێردراو سهرۆكایهتی دهكات بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی.
ماددهی دووهم: ئهو جێگایانهی كه ئالای لهسهر ههڵدهدرێ له (پهیرهو) دیاری دهكرێ.
ماددهی سێیهم: ههڵكردنی ئاڵا له كاتی خۆرههڵاتن دهبێت و، هاتنه خوارهوهشی له كاتی خۆرئاوا بووندا.
ماددهی چوارهم: دروست و چاپ و دابهشكردنی ئاڵا به رهزامهندی وهزراهتی رۆشنبیری دهبێت.
ماددهی پێنجهم: نابێت ئاڵا له بۆنه نیشتمانی و نهتهوایهتی و ئاههنگهكاندا بهرز بكرێتهوه یان به كار بێت، ئهگهر هاتو كهم و كوڕی ههبوو لهمهڕ گۆرانی رهنگهكانی و پاك و پوختی و درانی.
ماددهی شهشهم: ههڵدانی ئاڵا شان به شانی ئاڵای عێراق دهبێت لهو بۆنانهی كه ئاڵای عێراقی تێدا ههڵدهدرێت و، تا قهوارههی دهستووری فیدراڵیهت دهچهسپێت بۆ چارهسهركردنی كێشهی كورد له عێراق دا.
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه پهیرهوێكی تایبهتی دهربكات بۆ ئاسان كردنی جێبهجێ كردنی بهندهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا هاودژ بێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة