أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكا.
مادده دوازدهیهم
مادده دوازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێدهكرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ماددهی یهكهم له یاسای یانهسیبی ئاوهدانكردنهوهی ههرێمی كوردستان ژماره (7)ی ساڵی 1993 ههموار دهكرێت و بهم شێوهیه دهبێت: لیژنهیهك پێك دههێنرێت به ناوی یانهسیبی ئاوهدانكردنهوهی ههرێمی كوردستانی-عێراق به سهرۆكایهتی وهزیری ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدان و به ئهندامیهتی نوێنهرانی ههموو وهزارهتهكانی ههرێم و ئهنجومهنی خوێندنی باڵا لێپرسراوی فهرمانگهی (ئامار)هوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: داهاتی سندوقهكه له مانه پێك دێت: 1. ئابوونهی بهشداربوونی رۆژنامهوانان. 2. دهسنگه (منحه) و كۆمهكی حكومهتی ههرێم. 3. وهزارهتی رۆشنبیری رێژهی (10%) له مزو كرێی ئهو ئیعلانانهی كه له رۆژنامهو كهناڵهكانی دیكهی راگهیاندندا بڵاودهكرێنهوه بۆ سندوقهكهی دادهبڕێ. 4. ئهو بڕه پارهیهی كه ئهنجومهنی سهندیكا له كۆتایی ههموو ساڵێكدا له پاكی پارهی حازری سهندیكاكه بۆ سندوقهكهی دادهبڕێ به مهرجێ له رێژهی (50%)ی پاره حازر بهدهستهكه كهمتر نهبێ. 5. دهسنگهو بهخششی دارایی جۆر به جۆر، دوای رهزامهندیی لایهنی پهیوهندیدار. 6. ئهو پارهیهی كه ساڵانه، له ههر رۆژنامه و ئاژانسی دهنگوباس و دهزگایهكی راگهیاندن وهردهگێرێ، سا هی چاپكردن یان بڵاوكردنهوهی یان دابهش كردن بن، به مهرجێ له ههزار دینار كهمتر نهبێ. 7. داهاتهكانی وهبهرهانینی پارهی سندوقهكه. 8. قازانجی ئهو بزاڤ و چالاكییانهی كه دهستهی سندوقهكه بۆ بهرژهوهندی سندوقهكه دهیگێڕێ. 9. ههر داهاتێكی دیكه كه موستهههقی سندوقهكه بێت.
ماددەی ههژده:
ماددەی ههژده: 1. ناوی رۆژنامهوانهكه له تۆماری سهندیكای رۆژنامهوانانی ههرێمهوه دهگوازرێتهوه بۆ تۆماری رۆژنامهوانه خانهنشینهكان. 2. رۆژنامهوان، كه بڕیاری خانهنشینی یهكهی خۆی وهرگرت، ئیدی دوای (3) سێ مانگ له وهرگرتنی بریارهكه پێویسته دهست له ئیش و كاری رۆژنامهوانی ههڵبگرێ، خۆئهگهر سهرپێچیی كرد، ئهوا ئهنجومهنی سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستان ئینزاری دهكا كه واز لهو سهرپێچی یه بهێنێ، خۆئهگهر هاتوو ئهم جارهش وازی نههێنا ئهوه، لهو بارهدا مووچهی خانهنشینی یهكهی دهوهستێ تا ماوهیهك كه ئهنجومهنی سهندیكا ئهو ماوهیه دیاردهكا.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: وهزارهت ئهنجومهنێكی راوێژی ههیه و پێك دێت له: یهكهم: وهزیر سهرۆك دووهم: ههردوو بریكاری وهزارهت ئهندام، له حاڵهتی ئاماده نهبوونی وهزیر، بریكاری دێرینی وهزارهت سهرۆكایهتیی ئهنجومهنهكه دهكات. سێیهم: راوێژكاران ئهندام. چوارهم: بهڕێوهبهرانی گشتیی وهزارهت ئهندام. پێنجهم: ههر شارهزا یان پسپۆرێك كه وهزیر له ناوخۆی وهزارهت یان دهرهوهی ههڵیدهبژێرێت، بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانی ههبێت.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: وهزارهت بریتییه لهم پێكهاتانهی دادێن: یهكهم: وهزیر: ئهو سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسه له ئاراسته كردنی كارو سیاسهتهكهی و، سهرپهرشتی كردن و چاودێری كردنی چالاكییهكانی و، له ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهكی به گوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه لهوهوه دهردهچن و به سهرپهرشتیی ئهویش جێبهجێ دهكرێن، بهرپرسه، له ههموو ئهوانهی پهیوهندیی به ئهركهكانی وهزارهت و پێكهاتهكان و دهسهڵاتهكانی و تێكڕای كاروباری تهكنیكی و دارایی و ئابووری و كارگێڕی و رێكخستنهوه ههیه، بهوهی ئهندامێكی هاوكاریهتی بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیران بهرپرس دهبێت، بۆشی ههیه ههندێك له دهسهڵاتی خۆی بداته ههر كام له دوو بریكارهكهی وهزارهت، یان بهڕێوهبهرانی گشتی، یان كهسێك كه له وهزارهتدا به گونجاوی دهزانێت. دووهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر، بهڕێوهی دهبات، بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێناوه و، چهند فهرمانبهرێكیش یاریدهی دهكهن. سێیهم: بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری رۆشنبیری و هونهر: یاریدهی وهزیر دهدات له ئاراسته كردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروباری له چوارچێوهی ئهو دهسهڵاتهی لهلایهن وهزیرهوه پێی دهسپێردرێت، به مهرجێك بهلای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی پسپۆریی زانكۆی بهدهست هێنا بێت و لهوانهی خاوهن شارهزایی و كردن(ممارسه) بێت. چوارهم: بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری وهرزش و لاوان: یاریدهی وهزیر دهدات له ئاراسته كردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروباری له چوارچێوهی ئهو دهسهڵاتهی له لایهن وهزیرهوه پێی دهسپێردرێت، به مهرجێك بهلای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی پسپۆریی زانكۆی بهدهست هێنا بێت و لهوانهی خاوهن شارهزایی و كردن(ممارسه) بێت. پێنجهم: نووسینگهی ههردوو بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر، بهڕێوهی دهبات، بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێناوه و، چهند فهرمانبهرێكیش یاریدهی دهكهن. شهشهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار زیاتر نابێت، به مهرجێك بهلای كهمهوه ههڵگری بڕوانامهی بهرایی پسپۆریی زانكۆ بن و، لهوانهی خاوهن شارهزایی و كردن(ممارسه)ن و، لهلایهن وهزیریشهوه پسپۆرایهتییهكهیان دیاری دهكرێت. حهوتهم: بهڕێوهبهریهتییه گشتییهكان: وهزارهت لهم بهڕێوهبهرایهتییه گشتیانهی دادێن پێك دێت، ههر یهكهشیان بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات، كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێناوه و لهوانهی خاوهن شارهزایی و كردن(ممارسه)ن: 1ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی دیوان. 2ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كتێبخانهی گشتی. 3ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی راگهیاندن و چاپ و بڵاوكردنهوه. 4ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری وهرزش. 5ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری لاوان. 6ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونهری توركمان. 7ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونهری سریان. 8ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی رۆشنبیری و هونهر و وهرزش و لاوان له پارێزگاكانی ههرێم و ئیدارهی گهرمیاندا.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاری گشتی: سهرپهرشتیی (السیوله)ی نهختینهی خهزینهی گشتی و چۆنێتی دهسكاریكردنی بۆ جێبهجێكردنی بودجهی گشتیی ههرێم به ههردوو بهشهكهیهوه بهشی بهردهست(الجاری)و بهشی وهبهرهێنان له ئهستۆ دهگرێت، ههروهها پهرهپێدانی سیستهمی ژمێریاری گونجاو بۆ رێكخستنی لایهنی دارایی ئهنجامهكانی جێبهجێكردنهكهی له ئهستۆ دهگرێت و، كۆنتڕۆڵی ژمێریاریهتی دهسكاریكردنی دارایی لهسهر ههموو یهكه جێبهجێكارهكان دادهنێت و، روونكردنهوهكانی ژمێریاریهتی بۆ یهكهكانی كهرتی حكومی كه له مهركهزهوه پارهدار دهكرێن، دیار دهكات و، ئهنجامهكانی بهپێی ئوسووڵی ژمێریاریهتی دهخاته بهرچاو وسیستهمهكانی چاودێری ناوخۆ لهسهر دهسكاریكردنی ئهموالی گشتی پهرهپێدهدات و پێداویستهكانی سهركهوتنیان بۆ فهراههم دهكات و سهرپهرشتیی جێبهجێكردنیان دهكات چاودێری كردنی خهرجی رابوردوو و خهرجی پاش ئهویشهوه. لهو سهرپێچییه داراییانهش دهپێچێتهوه كه جێبهجێكردنیان به وهزارهتهكه دهسپێردرێت. بهڕێوهبهرێكی گشتیش سهرۆكایهتیی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنابێت و، به ئهزموون و پسپۆڕ بێت.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهنجومهن: 1- له وهزارهتهكهدا ئهنجومهنێك به سهرۆكایهتی وهزیر پێكدههێنرێت و، ههریهكه لهمانهی خوارهوهشی تێدا دهبن: أ ـ بریكاری وهزارهت ئهندام دهبێت ب ـ راوێژكارهكان ئهندام دهبن ج ـ بهڕێوهبهره گشتییهكانی وهزارهت ئهندام دهبن د ـ ههر پسپۆرێك لهناوهوه یان له دهرهوهی وهزارهتهكه، كه وهزیر بیهوێ له كاتی پێویستدا داوای هاوكاری لێ بكات بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانی ههبێ. 2ـ ئهنجومهن گفتوگۆی پلانه گشتییهكهی وهزارهت و پهسند كردنی و، بهدواداچوونی جێبهجێكردنی له ئهستۆ دهگرێ و، سیاسهتی دارایی و ئابووری پێشنیاز دهكات و، گفتوگۆ لهسهر راپۆرته خولاوخولهكان لێكۆڵینهوه لهسهر ئهو كۆسپانه دهكات كه رێگری له رهوتی كارهكانیدا دهكهن و، چارهسهری بهكرداریان بۆ پێشنیاز دهكات و، له پڕۆژهی یاسا و پێڕۆ و ئهو رێنماییانهش دهكۆڵێتهوه كه پێوهندییان به ئیشهكانییهوه ههیه و رای خۆیشی لهسهر ههموو بابهتێك دهدات كه پێش چاوی دهخرێت.
ماددهی حهڤدهیهم:
ماددهی حهڤدهیهم: ئهوهی بۆ ئهندامیهتی ژوور دهپالێورێت دهبێ ئهم مهرجانهی تێدا بێ: 1-هاوڵاتی ههرێمی كوردستانی عێراق بێ. 2-تهمهنی له (25)ساڵ كهمتر نهبێ. 3-بازرگانی كردبێ و یا پرۆژهیهكی پیشهسازی ههبووبێ و به لایهنی كهمهوه ماوهی پێنج ساڵی پر كردبێتهوه له ئهندامیهتی یهكێك له ژوورهكانی بازرگانی و پیشهسازی یان یهكێ لوهژوورهكانی بازرگانی عێراقی یا یهكێتی پیشهسازیهكانی عێراقی كه له پێش كارپێكردنی نامهیهكی سهرهتایی زانكۆییان ههبێ دهبێت سێ ساڵ ههر وهك بهرێوهبهره دهسهڵات پێدراوهكانی (المدراْ المفوچون) كۆمپانیا تایبهتییهكان لهو ماددهیه بهدهر دهكرێن به مهرجێ له كاتی پێشكهش كردنی داخوازی خۆپاڵاوتن دا سێ ساڵ یهك له دوای یهكی لهو فهرمانهدا بهسهر بردبێ. 4-تهواوی ئابوونهكانی به ژوور دابێ.
ماددهی حهڤده
ماددهی حهڤده: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: پێویسته وهزیره پێوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی پازده
ماددهی پازده: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت ناخرێته بهركار.
ماددهی چوارده
ماددهی چوارده: ئهنجومهن بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ سانا كردنی بهركارخستنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: 1-ماوهی دهستهی تهنفیزی چوار ساڵی رۆژژمێرییه (تقویمیه)، به مهرجێ ئهندامهكانی دوای ههر خولێكی ئۆڵهمپی سا، ساز بدرێ یان نهدرێ، یهكسهر دهسنیشان بكرێن. 2- لهپاش كۆتایی هاتنی ئهم خوله ئۆڵهمپییهی ئێستا، ماوهی دهستهی تهنفیزیی یهكهم چوار ساڵی رۆژژمێری دهبێت.
ماددهی دوازده
ماددهی دوازده: حساباتی ئهنجومهن دهكهوێته ژێر ركێفی ریقابهی داراییهوه.
ماددهی یازده
ماددهی یازده: دارایی ئهنجومهن لهمانه پێك دێت: 1-ئهو بڕه پارانهی كه له بوجهی ههرێمدا بۆی دانراوه. 2- داهاتی دهزگاو یاریگه وهرزشییهكانی سهر به ئهنجومهن. 3- كرێی ماڵ و موڵكی گواستهنی و ناگواستهنیی ئهنجومهن. 4- باربۆو بهخشش. 5- رهسمی ئیجازه پێدانی كردنهوهو رهسمی تازهكردنهوهی ئیجازهی ئهو یاریگهو یانه وهرزشییانهی كه لهلایهن كهرتی تایبهتهوه بهڕێوهدهبرێن.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: ئهنجومهنی دهزگا بۆی ههیه، بهبێ ئهوهی پابهندبێت به حوكمهكانی یاسا ژماره (32)ی ساڵی 1986 (یاسای فرۆشتن و بهكرێدانی موڵك و ماڵی دهوڵهت)هوه، ههموو جۆره زهوی و زارو عیقارێ بهپێی رێنماییگهلێ كه سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران دهریدههێنێ بهكرێ بدات و بهكرێ بگرێ و بیكڕێ و بیفرۆشێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: بۆ گهیشتن به قهرهبوێكی دادوهرانه بۆ كهسانی پهیوهندیدار دهشێ لاری بوون (اعتراض) نیشان بدان لهسهر بڕیاری لیژنه تایبهتمهنده جێبهجێ كارهكانی حوكمهكانی ئهم بڕیاره له لای دادگا بهرای شوێنی عهقارهكه له ماوهی (15) رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردبوون به بڕیارهكهوه، بڕیاری دادگاش بن بڕه، وه لهسهر دادگاكانیشه كه به پهله سهیری ئهم لاری بوونانه بكهن.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: بۆ دڵنیابوون له ئهنجامی چالاكییهكانی ژمێریاریی و كارگێڕیی له رووی یاسایی و رێنماییه داراییه پهیڕهوكراوهكان، دیوان بۆی ههیه: 1-پشكنین و وردبینی مامهڵهكانی خهرجییهكان لهبارهی مووچهو دهرماڵهو پاداشتهوه بكات بۆ دڵنیابوون له چۆنیهتی خهرجكردنیان . 2-دڵنیابوون له نهبهزاندنی سنووری پشتیوانه داراییهكان له بودجهی پهسهندكراو. 3-دڵنیابوون له بهكارهێنانی دارایی گشتی بۆ ئهو مهبهستانهی كه بۆی تهرخانكراوه، ههروهها دڵنیابوون له بهفیڕۆ نهدان و دهست بڵاوی لهگهلأ ههڵسهنگاندنی سوودهكانی. 4-چاودێری و ههڵسهنگاندنی كارو چالاكیهكان بهپێی ماددهكانی ئهم یاسایه. دووهم: پشكنین وردبینی كردنی مامهڵهكانی خهمڵاندن و بهدهستهێنان و وهرگرتنی داهات بۆ دڵنیابوون له ههڵسوكهوته پهیڕهوكراوهكان و چۆنیهتی جێبهجێ كردنیان. سێیهم: پێشكهش كردنی كۆمهكی هونهریی له بوارهكانی ژمێریاریی و چاودێری و ههموو كاروبارێكی كارگێڕی و رێكخستن كه پهیوهندییان پێیهوه ههبێت. چوارهم: رێكخستنی خولی فێركاریی بۆ فهرمانبهرانی دیوان و دهزگا حكومیهكان بۆ بهرزكردنهوهی توانایان و دیوان بۆی ههیه بهپێی یاسا پهیڕهوكراوهكان دهرماڵهیان بۆ دابین بكات. پێنجهم: دیوان رای خۆی لهسهر خشتهو بهیاننامهو راپۆرته پهیوهندیدارهكان به ئهنجامی كارو چالاكی دارایی بۆ ئهو لایهنانه دهردهبڕێت كه لهژێر چاودێری دارایی دانراون لهگهلأ دهربڕینی راوبۆچوون لهبارهی شێوازی رێكخستنی بهپێی یاسا و رێسای ژمێریاریی پهیڕهوكراو، بۆ دڵنیابوون له ئاستی گونجاندنی لهگهلأ راستی و گونجاندنی لهگهلأ ناوهنده داراییهكان و ئهنجامهكانی. شهشهم: دهرخستنی بهڵگهكانی گهندهڵی و فێڵكردن و بهفیڕۆدان و خراپ بهكارهێنان وبێ توانایی له كاروباری وهرگرتن و خهرجكردن و بهكارهێنانی دارایی گشتی له ئهنجامی وردبینی و ههڵسهنگاندنی كارو چالاكی فهرمانگهكان. حهوتهم: لێكۆڵینهوه و ئاگاداركردنهوه لهو كاروبارانهی پهیوهندییان ههیه به لێهاتوویی بهدهستهێنان و خهرجكردن و بهكارهێنانی ماڵی گشتی وهك چۆن به فهرمی لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراقهوه داواكراوه. ههشتهم: بهدواداچوونی جێبهجێ كردنی یاساو رێنماییه دارایی و ژمێریارییه كار پێكڕاوهكان بۆ دڵنیابوون له جێبهجێ كردنی و شیاوی وگونجانی لهگهلأ ئهو پێشكهوتنه نوێیانهی له ههرێم ڕوویان داوهو سهرنج راكێشان بهرهو چۆنیهتی دهركهوتنی کورتهێنان و پێشكهشكردنی پێشنیازی پێویست به ههماههنگی لهگهلأ لایهنی پهیوهندیدار به مهبهستی پێشخستنی یا ههمواركردنی ئهو یاساو پێڕهو ورێنماییانه.