المواد القانونية
ماددهی دهیهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چلهم: یهكهم: پلهكانی دادوهران چوار پلهن(أ، ب، ج، د)له پلهی (د) ـهوه دهست پێدهكهن. دووهم: بهرزكردنهوهی دادوهر له پلهیهك بۆ پلهیهكی بهرزتر به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری دهبێ، ئهمهش دوای بهسهربردنی ماوهی یاسایی كه پێنج ساڵه. سێیهم: ئهنجومهنی دادوهریی له كاتی سهیركردنی بهرزكردنهوهی دادوهر، راپۆرتی سهرۆكی ناوچهكانی تێههڵچوونهوه، وسهرپهرشتانی دادوهری رهچاو دهكرێن لهبارهی ئهوهی پهیوهندیی به توانایی و باش بهڕێوهبردنی كارهكانی و ئهوهی پهیوهندی بهرهوشتیهوه ههیه. چوارهم: ئهنجومهنی دادوهری بڕیاری بهرزكردنهوهی دادوهر دهدات ئهگهر ساغ بووهوه شیاوی بهرزكردنهوهكهیه. پێنجهم: ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه به بڕیارێكی هۆدار بهرزكردنهوهی دادوهر بۆ ماوهیهك له سێ مانگ كهمتر نهبێ و له ساڵێكیش پتر نهبێ وبۆ زیاتر له جارێكیش دوابخات، ئهگهر بینی شیاوی ئهو بهرزكردنهوهیه نیه. شهشهم : ماوهی بهرزكردنهوه له پلهیهك بۆ پلهیهكی بهرزتر به پێنج سالأ دهستنیشان دهكرێت.
ماددهی بیست و سێ یهم:وهزیر بۆی ههیه بهشێك له دهسهڵاتهكانی خۆی ب بریكای وهزارهت یا سهرۆكی فهرمانگه سهروكییهكانی وهزارهت بسپبَرێ.
ماددهی چل ویهكهم: یهكهم: پۆلهكانی دادوهران چوار پۆلن(یهكهم، دووهم، سێیهم، چوارهم)و له پۆلی چوارهمهوه دهست پێدهكهن. دووهم: دادوهر له پۆلێكهوه بۆ پۆلێكی تر به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری و لهسهر داوایهك بهرز دهكرێتهوه كه پێشكهش به ئهنجومهنی دادوهری دهكرێ به مهرجێك تۆژینهوهیهكی یاسایی پێشكهش بكات و مووچهی رادهی نزمی ئهو پولهی وهرگرتبی كه بۆی بهرزدهكرێتهوهو پێنج ســاڵی له پۆلهكهی بهسهر بردبێ. سێیهم: ئهنجومهنی دادوهری له كاتی پێشكهش كردنی داواكاری بهرزكردنهوهكه دهبێ رای دادگای پێداچوونهوهو سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوهو سهرۆكایهتی د هستهی سهرپهرشتی دادوهری لهبارهی توانای دادوهرو شیاوی بۆ بهرزكردنهوهكه وهرگرێ . چوارهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی داواكارییهكهو شیاوی ئهو دادوهره به بهرزكردنهوه به نووسراوێك وهك له بهندی(3)سێیهمی ئهم ماددهیهدا هاتووهو لهگەڵ رای خۆی بۆ ئهنجومهنی دادوهریی بهرزدهكاتهوه. پێنجهم: ئهنجومهنی دادوهریی له ههڵسهنگاندنیدا بۆ لێهاتوویی دادوهر بۆ بهرزكردنهوهی پشت بهو نووسراوانه دهبهستێ كه له ههردوو بهندی (3و 4)ی ئهم ماددهیهدا هاتوون، لهگهڵ راپۆرتهكانی ساڵانه كه لهلایهن سهرۆكانی سهرپهرشتیارانی دادوهریی یهوه بهرزكراونهتهوهو ئهو حوكمانهی كه دادوهر به ماندووبوونێكی له راده بهدهر دهریكردوون یاخود له ناوهڕۆكیاندا بیڕورای یاسایی وایان تێدایه ئهوه نیشاندهدات كه بهدوای چالاكی فقهی و دادوهریدا چووه. سهرهرای راپۆرتی ئهو لێژنهیهی كه وتووێژی لهسهر تۆژینهوه یاساییهكهی كردووه كه پێشكهشی كردبوو، لهگهلأ ئهو پلهیهی كه وهری گرتووهو ئهگهر دهركهوت لێهاتووه بۆ ئهو بهرزكردنهوهیه، بڕیاری بنبڕیی بهرزكردنهوهكهی دهردهكهن وپێی رادهگهیهنرێ و ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه بهرزكردنهوهكه به بڕیارێكی هۆدار بۆ ماوهیهك له شهش مانگ كهمتر نهبێ و لهساڵێك پتر نهبێت دوا بخات بۆ زیاتر له جارێك كه بینرا شیاوی ئهوه نییه.
ماددهی چوارهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیاریك ناكرێت گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بن.
ماددهی سێیهم: وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێكدێ:ـ یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته وبهرپرسه له بهرێوهبردنی كارهكانی وسهرپهرشتی وچاودێری كردنی چالاكییهكانی و،لهوهوه ئهو بڕیار و فهرمان ورێنماییانه دهردهچن كه پهیوهندییان به ئهركهكانی وهزارهت وپێكهاتهكانی ودهستهڵات وههموو كاروباره هونهری ودارایی وكارگێریی ورێكخستن به پێی حوكمهكانی یاساوه ههیه و بهرپرسه بهرامبهر ئهنجومهنی وهزیران بهو ناوهی كه ئهندامێكی هاوكاره لهو ئهنجومهنهدا و بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی بدات به بریكاری وهزارهت یا بهرێوهبهره گشتیهكان یان ههر كهسێكی لهوهزارهتدا به شیاوی دهزانێ. دووهم: بریكاری وهزارهت: یارمهتی وهزیر دهدات له ئاراستهكردنی كاروباری وهزارهت وسهرپهرشتی كردنی كارهكانی له چوارچێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه لهلایهن وهزیرهوه پێی دهدرێ و دهبێ بڕوانامهی زانكۆی ههبێت. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهر بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. چوارهم:نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهر بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت وچهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. پێنجهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار كهس زیاتر نابێ ودهبێ خاوهن بڕوانامهی زانكۆبن و خاوهن شارهزایی و كارامهیی بن. شهشهم:پشكنێری گشتی: بهپلهی بهرێوهبهری گشتی دهبێ وژمارهیهك له فهرمانبهرانی خاوهن شارهزایی وپسپۆڕیی یاریدهی دهدهن وراستهوخۆ به وهزیرهوه دهبهسترێتهوه فهرمانگهكانی چاودێری كۆمهڵایهتی وتۆری پاراستنی كۆمهڵایهتی وخانهكانی دهوڵهت وچاكسازیی كۆمهڵایهتی دهپشكنێ. حهوتهم:بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری كارگێریی ودارایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كار و بیمی كۆمهڵایهتی:بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتیه گشتییهكانی چاودێری وگهشهپێدانی كۆمهڵایهتی له پارێزگاكانی ههرێمدا: ههر یهك لهوانه بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. دهیهم:بهڕێوهبهرایهتی گشتی چاكسازیی كۆمهڵایهتی:فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات وئهمانهی پێوه دهلكێ:ـ 1. بهڕێوهبهرایهتی چاكسازیی گهوران لهههر پارێزگایهك له پارێزگاكانی ههرێم. 2. بهڕێوهبهرایهتی چاكسازیی ژنان ومنداڵان لهههر پارێزگایهك له پارێزگاكانی ههرێم.
المادة 86 – لا يوجد نص لهذه المادة في القانون المزود.
ماددهی سێیهم: سهندیكا له پێناو وهدیهانينی ئهمانهدا كۆشش دهكا: 1/بهرز ڕاگرتنی پیشهكه و پاراستنی و، بهرزكردنهوهی پلهو پایهی پیشهیی و رۆشنبیری و تهقهنیی ئهندامهكانی. 2/له رابوونهوهی ئابووری ههرێمدا هاوبهشی بكا و، شانبهشان لهگهڵ لایهنه پهیوهنددارهكانیشدا، بۆ رهنگڕشتنیان هاوكاری بكات. 3/رێكخستنی رێسا و شێوازی ههڵسوڕاندن و، موراقهبهكردنی وهكارخستنی پیشهكه. 4/هاوكۆمهكی لهگهڵ ههموو دایهره و دهزگا و سهندیكا و رێكخراوهكان و توندوتۆڵ كردنی پهیوهندی لهگهڵ ههیئه ئیدارییه ئیقلیميیهكاندا بهجۆرێكی ئهوتۆ كه سهویه وئاستی ئیدارهی ههرێمی كوردستانی عێراق باڵاتر بكا و بهرهو چاكتری ببات. 5/ههوڵ دهدا گیانی دۆستایهتی هاوپیشهیی (روح الزماله) و هاوكۆمهكی له نێوان ئهنداماندا بههێز بكا و دیفاع له مافهكانیان بكا و، بهرژهوهندیان بپارێزێ و، مشووری خزمهتگوزاریی ئابووری وكۆمهڵایهتییان بخوا وپێشكهشیانی بكات. 6/ههموو وزه و توانستهكان و شارهزایی ژمێریار و تهدقیقكاران بۆ خزمهت و پشت قایمكردنی حكومهتی ههرێم و ڕهگ داكوتانی پیڕۆی فیدراڵی خڕبكاتهوه و رێكیان بخات.
ماددهی یهكهم: جێبهجێ كردنی یاسای بنهمای دادگا سزاییهكانی سهربازیی عێراقی ژماره (30) ی ساڵی 2007 له ههرێمی كوردستان – عێراق و كاركردن به حوكمهكانی سهبارهت به هێزهكانی پێشمهرگه (پاسهوانی ههرێم).
ماددهی سێیهم: سهندیكا له پێناو وهدیهانينی ئهمانهدا كۆشش دهكا: 1/بهرز ڕاگرتنی پیشهكه و پاراستنی و، بهرزكردنهوهی پلهو پایهی پیشهیی و رۆشنبیری و تهقهنیی ئهندامهكانی. 2/له رابوونهوهی ئابووری ههرێمدا هاوبهشی بكا و، شانبهشان لهگهڵ لایهنه پهیوهنددارهكانیشدا، بۆ رهنگڕشتنیان هاوكاری بكات. 3/رێكخستنی رێسا و شێوازی ههڵسوڕاندن و، موراقهبهكردنی وهكارخستنی پیشهكه. 4/هاوكۆمهكی لهگهڵ ههموو دایهره و دهزگا و سهندیكا و رێكخراوهكان و توندوتۆڵ كردنی پهیوهندی لهگهڵ ههیئه ئیدارییه ئیقلیميیهكاندا بهجۆرێكی ئهوتۆ كه سهویه وئاستی ئیدارهی ههرێمی كوردستانی عێراق باڵاتر بكا و بهرهو چاكتری ببات. 5/ههوڵ دهدا گیانی دۆستایهتی هاوپیشهیی (روح الزماله) و هاوكۆمهكی له نێوان ئهنداماندا بههێز بكا و دیفاع له مافهكانیان بكا و، بهرژهوهندیان بپارێزێ و، مشووری خزمهتگوزاریی ئابووری وكۆمهڵایهتییان بخوا وپێشكهشیانی بكات. 6/ههموو وزه و توانستهكان و شارهزایی ژمێریار و تهدقیقكاران بۆ خزمهت و پشت قایمكردنی حكومهتی ههرێم و ڕهگ داكوتانی پیڕۆی فیدراڵی خڕبكاتهوه و رێكیان بخات.
ماددهی یهكهم: مهبهست له دهستهواژهكانی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: 1/ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2/سهندیكا: سهندیكای ژمێریار و تهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق. 3/ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا. 4/نهقیب: نهقیبی ژمێریار و تهدقیقكاران. 5/تۆمار: ئهو تۆماره تایبهتییهی سهندیكایه كه بۆ ناونیشان نووسینی ئهندامهكانی ئامادهكراوه. 6/پیشه: ههڵسوڕاندنی پیشهی ژمێریاری و تهدقیقكردنه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی سیازدهههم: 1/ ههر ئهندامێ، زهپتییه پیشهكهی لێ قهدهغه كردبێ، ناشێ لە كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا بهشدار بێت. 2/بڕیارهكان، له كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا، به زۆرینهی دهنگ دهدرێن، جا ئهگهر هات و دهنگهكان هاوتا بوون، ئهوه، لهوبارهدا، ئهو تایه قورس دهبێ (دیباتهوه) كه دهنگی نهقیبی لهگهڵه.
ماددهی بیست و پێنجهم: ژوور نابێ هیچ یارمهتی یان یاریدهی دارایی یا پیتاك یا سلفهیهك بدا به پێی پهسهند كردن له لایهن ئهنجومهنی یهكێتی یهوه تهنیا بۆ جێبهجێ كردنی (التزام) هكانی نهبێ.
ماددهی نۆزدهههم: ههر ئهندامێكی ئهنجومهن ئهگهر هات و له ساڵێكدا به پێ مهعزهرهتی ماقوڵ، له سێ دانیشتنی بانهوبان یهكدا ئامادهنهبێ، یان له پێنج دانیشتنی جیا بهجیادا ئاماده نهبێ، ئهوه، وهها له قهڵهم دهدرێ كه دهستی لهكاركێشاوهتهوه.
ماددهی نۆیهم: پێویسته لهسهرئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوته: پێویسته لهسهر دایهره رهسمییهكان و نیمچه رهسمیيهكانیش وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندن، یا ئیش پێ كردنی ههر فرمانبهرێكی ئهندام، بنێرن بۆ سهندیكا.
ماددهی سێیهم: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت ناخرێته بهركار.
ماددهی پێنجهم: 1/خۆنوسین له سهندیكادا، به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه بدرێ به نهقیب، یا به سهرۆكی لق له پارێزگهكاندا، دهشبێ هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێویستی لهگهڵدا بێ. 2/ئهو داواكاریی خۆنووسینه، لهماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی له سهندیكا تۆماركردنییهوه دهست پێ دهكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن. ئهنجومهنیش ههر لهو ماوهیهدا دهبێ سهیری بكا و بیبڕێتهوه، دهنا ئهگهر ماوهكه بهسهربچێ و ئهنجومهن نهیبڕیبێتهوه، ئهوه لهو بارهدا، داواكارییهكه به قبوڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3/ئهنجومهن بۆی ههیه، به بڕیارێكی هۆنیشاندهر (مسبب) داواكارییهكه بداتهوه دواوه، لهو بارهدا، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستاندا تانه له بڕیارهكه بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی پێنجهم: ماددهی شهشهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی دادێ دهخوێندرێتهوه: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون پهیوهست دهبێت به دروست كردنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه له ناوهندی پارێزگاكان) و (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون له قهزاو ناحیهكاندا) و رادهست دانیان له ماوهیهكدا كه له دوو ساڵ تێپهڕ نهكات له رۆژی دهست به بینا كردنی یهكهكانی نیشتهجێ بوونهوه.
ماددهی یهكهم: ماددهی ههشتهمی یاساكه ههموار بكرێ، بهم شێوهیه بخوێندرێتهوه: 1) دهستهی گشتی له ههموو ئهندامانی سهندیكا، یا بریكارهكان، كه به پێی ئەم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه پێكدێت، ئهم دهسته گشتیهش به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكه دادهنرێ, وههر (3) سێ ساڵیش جارێ له مانگی كانوونی دووهمدا، كۆبوونهوهی گشتی ئاسایی خۆی له بارهگای سهندیكاكه، به بڕیارێكی ئهنجوومهن ولهسهر داواكردنی سهرۆكی سهندیكا (نقیب) دهگێڕێ، ولهو كۆبونهوهیهدا سهرۆكی سهندیكا وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجوومهن وئهندامی لیژنهی (ئينزيبات) ههڵدهبژێرێ, (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو لهسێی ئهندامانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهرنهشهاتبا جێ ئهوا لهو بارهدا دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له ههمان كات و جێگهدا ئهنجام دهدرێ و(نصاب)یش به ئامادهبوونی سێیهكی ئهنجامدانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهر نهشهاتبا جێ، ئهوا ئهنجوومهنی پێشتر بۆ خولێكی دیكهش بهردهوام دهبێت. 2) ئهگهر هات و ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوا ههڵبژاردنهكه لهرێگهی بریكارهوه ئهنجام دهدرێ، و رێژهی نواندنیش لهلایهن ئهنجوومهن یا ئهوهی كه فرمانی ههڵدهسوڕێنێ به ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكاكهشهوه دیاری دهكرێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة