أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
دووەم
دووەم : لایەنە پەیوەندیدارەکان کۆنفراس و کۆڕ و کۆبوونەوە و مەراسیمی تایبەت بە بڵاوکردنەوەی رۆشنبیری و پەیامی پێکەوە ژیانی ئاشتیانە لەو پارێزگایە ساز دەکەن و ، حکومەت بودجەیەکی تایبەتی ساڵانە بۆ ئەم مەبەستە دیاری دەکات.
پێنجەم
پێنجەم : کار بە هیچ دەقێکی ناکۆک لەگەڵ حوکمەکانی ئەم بڕیارەدا ناکرێت .
چوارهم
چوارهم/ وهزیره پهیوهندارهكان دهبێ حوكمهكانی ئهم بڕیاره جێ بهجێ بكهن.
چوارەم
چوارەم: پێویستە لەسەر ئەنجومەنی وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەکان ئەم بڕیارە جێبەجێ بکەن و پەیڕەو و رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبەجێ کردنی حوکمەکانی دەربکەن .
سێیهم
سێیهم: كار بههیچ دهقێكی تر ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم بڕیارهدا نهگونجێ.
سێیەم
سێیەم: هەر دەقێ پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت ناخرێتە بەركار.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: ئهنجومهن، له حهوت ئهندامی ئهسڵیو دوو ئهندامی یهدهك پێك دێت و، له نێوانیاندا، سهرۆك و جێگرهكهی ههڵده بژێردرێن و، خول بهخولیش، ههر دوومانگ جارێك كۆدهبێتهوه.سهرۆك، بۆی ههیه، لهكاتی پێویستدا، بانگهێشتی بكات بۆ كۆبوونهوهی نائاساییو، كۆبوونهوهكهش، به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامهكانی دهبهسترێو، بڕیارهكانیشی بهزۆرینهی ئهندامه ئامادهبووهكانی وهردهگری َو، لهكاتی یهكسانبوونی دهنگهكانیش، بهولایهدادێ كه سهرۆك دهنگی دهداتێ. دووهم: سهرۆكی ئهنجومهن، مافی خۆكاندیدكردنی بۆ زیاتر له دوو خولی دوابه دوای یهكدا نییه. سێیهم: ئهگهر ئهندامی ئهنجومهن له ئامادهبوونی سێ كۆبوونهوهی دوابهدوای یهك یان پێنج كۆبوونهوهی جیاجیادا، له ماوهی ساڵێكدا، بهبێ پاساوێكی ڕهوا دواكهوت، بهدهست كێشاوه له ئهنجومهن، دادهنرێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: چوونه ناو سهندیكا به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه پێشكهش به نهقیب دهكرێ و بهڵگهنامه پێویستهكانی پێوه دهلكێنرێت. دووهم: داواكاری چوونه ناو سهندیكا دهخرێته بهر دهمی ئهنجومهن له ماوهی (15) رۆژ له مێژووی تۆماركردنهوه له سهندیكادا و ئهنجومهن لهسهرییهتی لهو ماوهیهدا بیبڕێنێتهوه ئهگهر ئهو ماوهیهش تێپهری و نهبڕاندرایهوه به قبوڵ كراو حسێب دهكرێ. سێیهم: ئهنجومهن بۆی ههیه داواكاری چووونه ناو سهندیكا به بڕیارێكی هۆدار رهفز بكات، وه خاون داواكاریش بۆی ههیه له لای دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا له ماوهی (30) رۆژ له مێژووی ئاگاداربوونیهوه تانهی لێ بدا، بڕیاری دادگاش بنبره.
ماددهی نۆزدهیهم:
ماددهی نۆزدهیهم: ئهندامی ئهنجومهن به دهست له كاركێشراوه دهژمێردرێ ئهگهر له ماوهی (ساڵێكدا) بهبێ عوزری رهوا له سێ دانیشتنی یهك له دوای یهك یاخود له پێنج دانیشتنی پهراگهندهدا ئاماده نهبوو.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم : سهرباری ئهو ئهركانهی بهپێی یاسای وهزارهت به ئهنجومهن سپێردراوه، ئهم ئهرك و دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه :- یهكهم : پێشنیار كردنی سیاسهتی گشتی بۆ پاراستنی ژینگه له ههرێمداو دهستنیشانكردنی ئامانج و كاره گرنگهكانی ژینگهتێیدا. دووهم : دانپێدانان وپشت بهستان به تایبهتمهندی و پێوانهكانی پێوهری رهگهزهكانی ژینگه . سێیهم : دانپێدانانی مهرج و بهرزه فتكاریهكانی دهبێ له دامهزراوو چالاكیهكاندا ههبێ كه كاریگهری زیانگهیاندنی لهسهر ژینگه ههیه یان دهبێته هۆی تێكدانی هاوسهنگییهكهی. چوارهم : دانپێدانانء پشت بهستن بهڕێنمایی و بڕیارو بهرزهفتكاریهكانی پێویست بۆ جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه و ئهوانهی به هۆیهوه دهرچوون. پێنجهم : یهككردنی پلانهكانی فریاكهوتن كه لایهنهكانی پهیوهندیدار بۆ ڕووبهڕووبونهوهی كارهساتهكانی ژینگه ئامادهی دهكات. شهشهم : ئهنجامدانی رووپێوكردنی پێویست بۆ دهسنیشانكردنی شوێنهواری ژینگهیی كه له ئهنجامی بهكارهێنانی چهكی قهدهغهكراوی نێودهوڵهتی یهوه له ههرێم دا دروستبووه.
ماددهی بیست ویهكهم
ماددهی بیست ویهكهم : یهكهم : ههركهسێك ببێته هۆكار بهكردهوهی كهسیی خۆی یان كهمتهرخهمی، یان كردهوهی ئهو كهسانهی لهژێر سهرپهرشتی یان چاودێری یان كۆنتڕۆڵی ئهو دابن، لهكهسان و لایهنگرانی، یان سهرپێچی یاساكان و پێڕهو وڕێنماییهكان بكات، وزیان بهژینگه بگهیهنێ، بهپرسیاردهبێء دهبێ قهرهبووی بكاتهوه و، زیانهكهش لاببات و، بارودۆخهكهش بگهڕێنێتهوه بۆ كاتی جارانی بهرلهكهوتنهوهی زیانهكه، لهو ماوهیهی لهلایهن وهزارهت دیاریكراوهو بهو مهرجانهی كه دایناوه، له حاڵهتی كهمتهر خهمی یان مل نهدان بۆ ئهنجام دانی، وهزارهت بۆی ههیه پاش ئاگاداركردنهوهی رێ و شوێن و رێكاری مسۆگهر بۆ لابردنی زیانه كه بگرێته بهر و سهبهیكاریش ههموو ئهو مهسرووفانهی بۆ ئهم مهبهسته كردوویهتی سهرباری خهرجییه كارگێرییهكان له ئهستۆ دهكرێ لهگهڵ رهچاوكردنی ئهم پێوهرانهی خوارهوه: 1. پلهی مهترسیداری ئهو مادده پیسانهو جۆرهكانی. 2. كاریگهری پیسبوون لهسهر ژینگه له ئێستاء ئایندهدا. دووهم : بهرپرسیاریهتی سهبهبكاری ئهو زیانانهی لهئهنجامی سهرپێچیكردن له پیادهكردنی حوكمهكانی بڕگهی ( یهكهم) لهم ماددهیهدا له بهر چاو دهگیرێ . سێیهم : حوكمهكانی یاسای شارستانی عێڕاقی سهبارهت به ڕێساكانی بهپرسیاریهتی پیادهدهكرێن، لهههر شتێك لهم یاسایهدا دهقی بۆ نههاتبێ. چوارهم : ڕێكخراوهكانی كۆمهڵگهی مهدهنیء زیانلێكهوتووان لهتاكهكان بۆیان ههیه، به پێی حوكمهكانی بهندی (یهكهم) لهم ماددهیهدا داوا بهرزبكهنهوه. پێنجهم : ههركاتێ خهرجیهكانی لابردنی پیسی وهرگیرا بهسندوق دهسپێردرێ، تاكو بۆ لابردنی پیسیهكه بهكار دههێندرێت.
ماددهی بیست وحهوتهم
ماددهی بیست وحهوتهم : وهزارهت ئاستهكانی پیسكردنی ڕێگه پێدراو بۆ ئهو غازه زیانبهخشانه (انبعاپات) دادهنێ كه له ههموو چالاكیه پیسكهرهكانی ههوا دهكهوێتهوه و ئهوانهی خوارهوهی تیدا دیاردهكرێت: یهكهم : ئهو ئاستانهی ڕێگهیان پێدراوه بۆ ئهو غازه زیانبهخشانه (انبعاپات) به هۆی سووتاندنی سووتهمهنی یان ههر ماددهیهكی دیكه بۆ ههر مهبهستێك له مهبهستهكان. دووهم : ئهو ئاستانهی ڕێگهیان پێدراوه بۆ ئاستهكانی ژاوهژاو. سێیهم : ئهو ئاستانهی ڕێگهیان پێدراوه بۆ ئاستهكانی تیشكاوهری یان چڕكردنهوهی مادده تیشكاوهرهكانی كه له ههر چالاكیهكی تیشكاوهریهوه دهردهچێت.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهنی پەیمانگا ئهو ئیش و كارانه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: ئامادهكردنی پلانی ساڵانهی پهیمانگهی دادگوزارهی ههرێم و بهدواداچوونی بهكارخستنی. دووهم: ئامادهكردنی بوجهی ساڵانه و حیسابكاری كۆتایی پهیمانگاكه و هی تیمارگهكانی. سێیهم: لهناو ئهندامهكانی خۆیدا لیژنهیهك له (3) سێ پزیشكی دادگوزاری پێك دههێنێ له وانهی كه هێشتا لهو وهزیفهدان، بۆ ئهوهی سهیری ئهو نارهزاییانه بكات كه دهربارهی راپۆرتهكانی پزیشكی دادگوزاری پێشكهش دهكرێن. چوارهم: ههر پێشنیارێكی به باشی بزانی بۆ بهرنامهی پزیشكی دادگوزاری و خوێندنی باڵای پسپۆری بۆ پزیشكانی دادگوزاری، پێشكهشی دهكات. پێنجهم: كردنهوهی خولی مهشق ئیقرارا دهكات بۆ خاوهن پیشه پزیشكی و تهندروستی و هونهرییهكان له پزیشكیی دادگوزاریدا. شهشهم: رادهسپێرێ كه ئیجازهی خوێندن بدرێت به كارمهندانی تیمارگهی دادگوزاری یان ئیفاد بكرێ. حهوتهم: رادهسپێرێ كه پاداشت بدرێ به كارمهندانی تیمارگهی دادگوزاری وهك دنهدانێك بۆ كاره نایابهكانیان. ههشتهم: سهیری ههموو شتێك دهكات كه وهزیر یان بهرێوهبهری پهیمانگا بۆی ههواڵه بكات.
ماددهی سی و پێنجهم:
ماددهی سی و پێنجهم: یهكهم: دادوهر بهپێی ئهم مهرجانهی خوارهوه دادهمهزرێ: ـ 1ـ دهبێ بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له یاسا یاخود هاوتاكهی ههبێ. 2ـ دهبێ له دوای دهرچوونی له كۆلێجی یاسا بهلانی كهم بۆ ماوهی 10 ساڵ له فرمانی لێكۆڵهرهوهی دادی یان یاریدهری دادوهری یاخود دادنووس یان جێبهجێ كاری داد یان بهڕێوهبهری چاودێری ناكامان یاخود له فهرمانگهی تۆماركردنی خانووبهره$ یاخود ههمان ماوهی ناوبراو دهستی دابێته$ پیشهی پارێزهری یان فهرمانبهری دادی كاركرده$ له بهشی یاسادا له فهرمانگهو دهزگا فهرمیهكان كه بهلایهنی كهمهوه ساڵانه پێنج داوای دادگاكاندا دهیبێت له ماوهی دهسته دانهكاریش لهو فهرمانه ناوبراوانه پێنج ساڵه ئهگهر بڕوانامهی ماجستێری له یاسا بهدهست هێنابێ و سێ ساڵه ئهگهر بڕوانامهی دكتۆرای له یاسا به دهست هێنابێ چ جا ئهوهی دهستهدانه كارهكهی پێش وهدهست هێنانی ئهو دوو بڕوانامهیهبێ یاخود له دوایاندا بێت. 3ـ تهمهنی له 30 ساڵ كهمتر نهبێ. 4ـ دهبێ عیراقی بێت. 5ـ زمانی كوردی و عهرهبی بهخوێندنهوهو نووسینهوه بهباشی بزانێ. 6ـ له تاقیكردنهوهی به زارهكی و بهنووسین لهبهردهم ئهنجومهنی دادوهریی دهربچێت. 7ـ پێویسته هیچ ناتهواوییهكی جهستهیی نهبێت، كه رێگه له جێبهجێ كردنی ئهركهكانی بگرێ. 8ـ دهبێ ناوبانگ و رهوشتی باش بێت. 9ـ دهبێ بهڵێن بدات دوای دامهزراندنی كاری حزبی نهكات. 10-نابێ به تاوانێكی دهسته ئهنقهستی نا سیاسی یا كهتنێكی ئابڕووبهر حوكمدرابێ. دووهم: ماوهی كاركردن له پارێزهری و ئهو فرمانانهی كه له بڕگه(یهكهم/2)دا ناویان هاتووه بۆ مهبهستی بهرز كردنهوهو سهرموچه$ و پایهپێدان حیسێب دهكرێ.
ماددهی سی و حهوتهم:
ماددهی سی و حهوتهم: یهكهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه لهنێوان جێگرانی سهرۆك یاخود كۆنترین دادوهرانی دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی خزمهتی دادوهری له بیست وپێنچ سالأ كهمتر نهبێ. دووهم: جێگری سهرۆك لهنێو دادوهرانی دادگای پێداچوونهوهو له نێوان دادوهرهكانی پۆلی یهكهم دا دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی كاركردنی له خزمهتگوزاری دادوهری له بیســـت ودوو ســالأ كهمتر نهبێ. سێیهم: دادوهر له دادگای پێداچوونهوه له نێوان دادوهرانی پۆلی یهكهم دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی كاركردنی له خزمهتی دادوهری له بیست سالأ كهمتر نهبێ و ماوهیهك له دوو سالأ كهمتر نهبێ له یهكێك لهم پایه دادوهریانهی خوارهوه كاری كردبێ: 1-سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه. 2-جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه. 3-دادوهری دادگای تێههڵچوونهوه. 4-سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتی دادوهری. 5-ئهو پارێزهرهی ماوهیهك كاری له پارێزهری كردبێ كه له 25 سالأ كهمتر نهبێ. چوارهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهو جێگرهكانی و دادوهری دادگای پێداچوونهوه به مهرسوومێكی ههرێمی ولهسهر پاڵاوتنی لهلایهن ئهنجومهنی دادوهرییهوه دادهمهزرێن.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: پێویسته زانكۆ بهمانهی خوارهوه پابهند ببێت: یهكهم: پێویسته پێڕهوێكی تایبهت به مامۆستا خۆتهرخانكار و گرێبهستكارهكان دابنێت، لهگهڵ دیاریكردنی ئهو گهرهنتیانهی پێویسته بۆیان دابین بكرێت و مهرجهكانی دامهزراندنیان و كۆتایی پێهێنانی خزمهتكردنیان. دووهم: ڕهچاوكردنی رێژهی مامۆستایان بهنیسبهت قوتابیان و بهگوێرهی ستاندهره جیهانیهكانی ههر پسپۆڕیێك. سێیهم: ههردوو بڕگه (یهكهم) و(دووهم)ی ئهم ماددهیه ملكهچی پهسهندكردنی دڵنیایی جۆری له وهزارهت دهبن.
ماددهی سی و ههشتهم:
ماددهی سی و ههشتهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه به پلهی وهزیر دهبێ و مووچهو دهرماڵهی وهزیر وهردهگرێ.
ماددهی سی و نۆیهم:
ماددهی سی و نۆیهم: مووچهو دهرماڵهی دادوهرانی دادگای پێداچوونهوهو دادوهرهكانی دیكه به یاسا دهستنیشان دهكرێن.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم : یهكهم : بهپێی پێشنیازی ئهنجومهن، وهزارهت پلانێكی بنچینهیی بۆ پاراستنی ژینگه له ههرێمدا دادهنێء ئهم پلانه له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه بڕیاری لێ دهدرێت. دووهم : پلانی پاراستنی ژینگهی بنچینهیی ملكهچی ئهو چاو پێداخشاندنهوه دهوریه دهبێ كه ههردوو ساڵ جارێك وهزیر لهسهر پێشنیاری ئهنجومهن ئهنجامی دهدات ء دان بهو ههمواركردنانهدا دهنرێ كه بهبڕیارێك له ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهردهكرێت. سێیهم : چاوپێداخشاندنهوهی دهوری بهپشت بهستن بهحاڵهتی ژینگهیی له ههرێم ئهنجام دهدرێ لهگهڵ رهچاوكردنی پهرهسهندنهكانی جیهانی له بوارهكانی زانستی ء توێژینهوهو تهكنۆلۆژیادا.