المواد القانونية
ماددهی پێنجهم: 1-ههر هاوڵاتییهكی عیراقی نبشتهجێی ههرێم كه بیهوێ چاپكراوێكی خوولهكی دهربكا دهبێ داخوازییهك پێشكهش به وهزیری رۆشهمبیری بكا تیایدا ناوی خۆی و ناوی سهرۆكی نووسین و ناوی چاپكروهكه و زمانهكهی دیاری بكا. 2-وهزیر دهبێ له ماوهی (30) رۆژدا له رۆژی تۆمار كردنی داخوازیهكهوه له لای وهزارهت بڕیاری خۆی له بارهیهوه بدا. 3-ئهگهر وهزیر له ماوهیهی برگهی (2)دا بڕیاری خۆی نهدا چاپكراوه خولهكییهكه له رووی یاساییهوه به رێپێدراو دادهنرێ. 4-له حاڵهتی رهت كردنهوهی داخوازیهكهدا خاوهنی داخوازییه رهتكراوهكه بۆی ههیه له ماوهی ده رۆژدا لهو رۆژهی پێی رادهگهێنرێ له لای دادگای پێداچوونهوه (تمییز)ی ههرێم تانووت له بڕیاری وهزیردا بڕیاری دادگاش بن بڕ (قگعی) دهبێ.
ماددهی شهشهم: 1-چاپكراوی خولهكی له كاتی دهرچوونی یهكهم ژمارهیهوه دهبێته خاوهنی بوون (وجود)ی لاسایی خۆی و ئهگهر خاوهنهكهی ویستی ئهو بوونهی نههێلێ، دهبێ به نووسین وهزارهتی لێ ئاگادار بكا و ئهو سا له رۆژی تۆمار كردنی ئاگادار كردنهوه له لای وهزارهت بوونه یاساییهكهی نامێنێ. 2-دهشێ خاوهنی (امتیاز) یا سهرۆكی نووسین یا ههردووكیان بگۆردرێن به مهرجێ وهزارهتی لێ ئاگادار بكرێ.
ماددهی حهوتهم: دهبێ خاوهنی (امتیاز)ی چاپكراوی خولهكی به پێی حاڵی چاپكراوهكه دهفتهری تۆماری یاسایی ئسوڵیی (السجلات القانونیه الاسولیه)ی سهلمێنراو له لایهن داد نووسهوه رێك بخا.
ماددهی ههشتهم: 1-ئهوهی دهیهوێ چاپكراوی ناخولهكی چاپ كا دهبێ پێشهكی له لای كتێبخانهی نیشتامنی ههرێم تۆماری بكا و دانهیهكی وهك خۆی (گبق الاصل) بهوی بسپێرێ. 2-ئهوهی چاپكراوی ناخولهكی دهدا به چاپ كردن دهبێ دوای چاپكردنی چهند دانهیهكی لێ بسپێرێ به كتێبخانهی گشتی ههرێم. 3-دهبێ چاپكراوی خولهكی كه چاپ دهكرێ ناوای دانهر یا دانهر و وهرگێر و پێشكهش كهری بۆ چتپ و بڵاوكهرهوهی (ناشر)و ساڵی چاپ كردنی و ئهو چاپخانهی لێ چاپ كراوه و ژماره و رۆژ سپاردنی به كتێبخانهی نیشتمانی و ژمارهی دانهكانی تێدا بێ.
ماددهی نۆیهم: بڵاوكردنهوه (النشر) لهو بابهتانه قهدهغهن كه هانی كردنی تاوان و كاری تیرۆرستی (الارهاب) دهدهن و رێ و شوێنی بۆ خۆش دهكهن و تین و توانای بۆدابین دهكهن یا جنێو و تانووت لێدان و ناو زراندنی كهسانیان تێدا بێ یا دهستدرێژییان بۆ سهر حورمهتی ئایین و مهزههبهكان و داب و نهریت و سیستهمی گشتی.
ماددهی دهیهم: خاوهنی (امتیاز) یا سهرۆكی نووسین و نووسهری وتار له چاپ كراوی خولهكی داو پێشكهشكهری چاپكراوی نا خولهكی، له حاڵهتی سهرپێچی كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایهدا، به پێی یاسا رهچاو كراوهكان دهكهون و هبر لێپرسینهوهی یاساییهوه .
ماددهی یازدهیهم: 1-ئهو داوا (دعوی) گشتیانهی له سهرپێچی كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهوهشێنهوه، له لایهن داواكاری گشتی (الادعاء العام)و پهسهند كردن لهلایهن وهزیری دادهوه دهكرێن، بهڵام ئهو داوا تایبهتیانهی لێی دهوهشێنهوه له لایهن زهرهمهندهوه دهكرێن. 2-ئهو داوایانهی له بڕگهی سهرهوهدا باس كراون نابێ دوای تێپهربوونی سێ مانگ له رۆژی بلاشوكردنهوه وه بۆ چاپكراوی خولهكی و له كاتی دهست كردنهوه به دابهش كردن له چاپ كراوه نا خولهكیدا له لایهن دادگاكانهوه دهبینرێن.
ماددهی دوازدهیهم: 1-حوكمی دادوهری به گوناهباركردنی خاوهنی (امتیاز)و سهرۆكی نووسین به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه له چاپ كراوی خولهكی دا خوودی چاپكراوهكه ناگرێتهوه و بوونی (وجود)ی بهردهوام دهبێ مهگهر خاوهنی (امتیاز) خۆی وههای حهز لێنهبێ كه ئهوسا حوكمی ماددهی شهشهمی ئهم یاسایهی بهسهردا جێبه جێ دهكرێ. 2-حهكمی دادوهری به گوناهباردنی پێشكهشكهری چاپكراوی نا خولهكی بۆ چاپ خوودی چاپكراوهكه دهگرێتهوه و تا كاتی لادانی هۆی گوناهباركردنهكه چاپ كراوهكه دهستی بهسهردا دهگیرێ و بڵاوكردنهوهی قهدهغه دهكرێ.
ماددهی پهنجا و دوو: 1. دادگاكان قهدهغه دهكرێن له سهیر كردنی ههر دعوایهك كه دژ به زانكۆ یان ههیئهی پهیمانگه تهقهنیهكان یان كۆلیژ یان ههر پهیمانگهیهك یان ههیئهی باڵای پسپۆڕه پزیشكییهكان بگرێتهوه سهبارهت به وهرگرتنی قوتابی و گواستنهوهو تاقیكردنهوهو سزای زهبتی كه بهسهر قوتابیاندا دهسهپێندرێت وهك دهركردنی قوتابی بههۆی دهرنهچوونی له تاقیكردنهوه یان بههۆی دیكهوه تهنها زانكۆ ههیئهی پهیمانگه تهقهنیهكان و ههیئهی باڵای پسپۆڕه پزیشكییهكان بۆیان ههیه ئهو شكاتانه یهكلابكهنهوه كه لهو رووهوه روودهدهن، ئهوهش بهپێی رێنماییگهلێ كه وهزارهت دهریدههێنێ. 2. دادگاكان قهدهغه دهكرێن له سهیركردنی دهعواگهلی راستكردنهوهی بڕوانامهو دهرهجه زانستییه عێراقی و بیانیهكان دوای قۆناغی دواناوهندی ههروهها قهدهغهیه سهیری دهعوای بهخشینی نازناو و بڕوانامهی زانستی فهخری بكهن.
ماددهی سێیهم: وهزارهت بریتییه لهم پێكهاتانهی دادێن: یهكهم: وهزیر: ئهو سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسه له ئاراسته كردنی كارو سیاسهتهكهی و، سهرپهرشتی كردن و چاودێری كردنی چالاكییهكانی و، له ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهكی به گوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه لهوهوه دهردهچن و به سهرپهرشتیی ئهویش جێبهجێ دهكرێن، بهرپرسه، له ههموو ئهوانهی پهیوهندیی به ئهركهكانی وهزارهت و پێكهاتهكان و دهسهڵاتهكانی و تێكڕای كاروباری تهكنیكی و دارایی و ئابووری و كارگێڕی و رێكخستنهوه ههیه، بهوهی ئهندامێكی هاوكاریهتی بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیران بهرپرس دهبێت، بۆشی ههیه ههندێك له دهسهڵاتی خۆی بداته ههر كام له دوو بریكارهكهی وهزارهت، یان بهڕێوهبهرانی گشتی، یان كهسێك كه له وهزارهتدا به گونجاوی دهزانێت. دووهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر، بهڕێوهی دهبات، بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێناوه و، چهند فهرمانبهرێكیش یاریدهی دهكهن. سێیهم: بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری رۆشنبیری و هونهر: یاریدهی وهزیر دهدات له ئاراسته كردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروباری له چوارچێوهی ئهو دهسهڵاتهی لهلایهن وهزیرهوه پێی دهسپێردرێت، به مهرجێك بهلای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی پسپۆریی زانكۆی بهدهست هێنا بێت و لهوانهی خاوهن شارهزایی و كردن(ممارسه) بێت. چوارهم: بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری وهرزش و لاوان: یاریدهی وهزیر دهدات له ئاراسته كردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروباری له چوارچێوهی ئهو دهسهڵاتهی له لایهن وهزیرهوه پێی دهسپێردرێت، به مهرجێك بهلای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی پسپۆریی زانكۆی بهدهست هێنا بێت و لهوانهی خاوهن شارهزایی و كردن(ممارسه) بێت. پێنجهم: نووسینگهی ههردوو بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر، بهڕێوهی دهبات، بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێناوه و، چهند فهرمانبهرێكیش یاریدهی دهكهن. شهشهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار زیاتر نابێت، به مهرجێك بهلای كهمهوه ههڵگری بڕوانامهی بهرایی پسپۆریی زانكۆ بن و، لهوانهی خاوهن شارهزایی و كردن(ممارسه)ن و، لهلایهن وهزیریشهوه پسپۆرایهتییهكهیان دیاری دهكرێت. حهوتهم: بهڕێوهبهریهتییه گشتییهكان: وهزارهت لهم بهڕێوهبهرایهتییه گشتیانهی دادێن پێك دێت، ههر یهكهشیان بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات، كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێناوه و لهوانهی خاوهن شارهزایی و كردن(ممارسه)ن: 1ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی دیوان. 2ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كتێبخانهی گشتی. 3ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی راگهیاندن و چاپ و بڵاوكردنهوه. 4ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری وهرزش. 5ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری لاوان. 6ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونهری توركمان. 7ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونهری سریان. 8ـ بهڕێوهبهرایهتیی گشتیی رۆشنبیری و هونهر و وهرزش و لاوان له پارێزگاكانی ههرێم و ئیدارهی گهرمیاندا.
ماددهی چوارهم: وهزارهت ئهنجومهنێكی راوێژی ههیه و پێك دێت له: یهكهم: وهزیر سهرۆك دووهم: ههردوو بریكاری وهزارهت ئهندام، له حاڵهتی ئاماده نهبوونی وهزیر، بریكاری دێرینی وهزارهت سهرۆكایهتیی ئهنجومهنهكه دهكات. سێیهم: راوێژكاران ئهندام. چوارهم: بهڕێوهبهرانی گشتیی وهزارهت ئهندام. پێنجهم: ههر شارهزا یان پسپۆرێك كه وهزیر له ناوخۆی وهزارهت یان دهرهوهی ههڵیدهبژێرێت، بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانی ههبێت.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: به پهیڕهوێك ئهرك و پسپۆرایهتیی پێكهاتهكانی وهزارهت دیاری دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه بهڕێوهبهرایهتی یان بهش یان هۆبهكانی وهزارهت له نوێ بكاتهوه یان تێكهڵ بكات یان ئیلغا بكات، ئهویش له كاتی پێویست و به ئامانجی پهرهپێدانی كاری وهزارهت. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی شهشهم: وهزیر بۆی ههیه گرێبهست لهگهڵ كهسانی ئاسایی و مهعنهوی، لهوانهی خاوهن شارهزاین و پسپۆریی له ناوخۆی ههرێم بكات، بۆ بهجێ گهیاندنی ئهو كارو ئهركانهی پێی دهسپێردرێت و بۆ ئهو ماوهیهی به گونجاوی دهبینێت و، ئهویش به مهبهستی بهجێ گهیاندنی ئامانجهكانی وهزارهت و، بهدهست هێنانی رهزامهندیی سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیران ئهگهر گرێبهست كردنهكه لهگهڵ كهسانی دهرهوهی ههرێمدا بوو.
ماددهی حهوتهم: یهكهم: یاسای وهزارهتی رۆشنبیری ژماره (14)ی ساڵی 2007 و، یاسای وهزارهتی وهرزش و لاوان ژماره (8)ی ساڵی 2007، ئیلغا دهكرێن. دووهم: ههموو موڵك و ههبوو و میلاكی كارمهندانی ههردوو وهزارهتی رۆشنبیری و، وهرزش و لاوان دێته ئهستۆی وهزارهتی رۆشنبیری و لاوانهوه.
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێت كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆكه.
ماددهی نۆیهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران و لایهنانی پهیوهندیدار، حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان)دا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی یهكهم: پێناسهكان مهبهستی ئهم یاسایه لهم زاراوهو دهستهواژانهی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم: وهزارهت: وهزارهتی رۆشنبیری و لاوانی ههرێم. سێیهم: كار: ههر كارێكی ئهدهبی یان زانستی یان هونهریی داهێنراو. چوارهم: داهێنان: ئهو ڕواڵهته داهێنهرهی كهوا ڕهسهنایهتی دهبهخشێته كارهكه. پێنجهم: كاری بهكۆمهڵ: ئهو كارهیه كه زیاتر له كهسێكی سروشتی بهشداری تێداكردووه، بهدهسپێشخهری و ئاراستهو سهرپهرشتی كردنی كهسێكی سروشتی یان مهعنهوهی كه به ناوی خۆی كارهكه بڵاودهكاتهوه. شهشهم: كاری هاوبهش: ئهو كارهیه كه كارێكی بهكۆمهڵ پێك ناهێنێت، و زیاتر له كهسێكی سروشتی بهشداری تێداكردووه، چ توانر پشكی ههر یهكێكیان جیابكرێتهوه یان نهتوانرا. حهوتهم: كاری وهرگیراو: ههر كارێك كهوا پشت به كارێك یان زیاتر له كارێكی پێشهخۆی ببهستێت، وهك وهرگێران، یان دابهشكردنی مۆسیقایی، یان وێنهگرتنی هونهری، یان پوختكردن، یان كورتكردنهوه، یان ههر شێوهیهكی تری ئهو كارانهی شیاوی دووباره دارشتنهوه یان گۆڕانكارین، ما دامهكێ له ڕووی دووباره رێكخستنهوه یان ههڵبژاردنی ناوهڕۆكهكهی، داهێنهر بێت. ههشتهم: دانهر: ئهو كهسهیه كهوا كارێك دادههێنێت. نۆیهم: بڵاوكردنهوه: بریتیه له دانانی كارێك یان دانه كۆپیكراوهكانی لهبهردهستی جهماوهر به ڕهزامهندی دانهرهكهی یان خاوهن مافهكانی و بهههر رێگهیهك یان ئامرازێكهوه بێت. دهیهم: كۆپیكردن: لهبهرگرتنهوهی وێنهیهك یان زیاتر له وێنهیهكی وهكیهك لهگهڵ دانه ڕهسهنهكهی كارهكه، بهههر رێگهیهك بێت یان له ههر شێوهیهك بێت، به تۆماركردنی ئهلیكترۆنی كاتیی یان ههمیشهیی كارهكهشهوه. یازدهم: چهسپاندن: مهبهست لێی تۆماركردنی دهنگ یان وێنه یان ههردووكیان له سهر ناوهندێكی ماددی به رێگهیهكی شیاو بۆ تێگهیشتن و كۆپیكردن و گواستنهوه. دوازدهم: فۆلكلۆر: بریتیه لهو كارانهی كهوا توێژه میللیهكان، وهك دهڕبڕینێك بۆ ناسنامه كولتورییهكانیان دایدههێنن، و له نهوهیهك بۆ نهوهیهكی تر دهگوازرێتهوهو یهكێك له توخمه بنهڕهتیهكانی كهلهپوورهكهیان پێكدههێنێت. سێزدهم: بهرنامهی كۆمپیوتهر: بریتیه له كۆمهڵه فهرمان و ئهرك و ستاندهرێك به زمانێكی پرۆگرامكراوی كۆمپیوتهرو گۆڕدراوه بۆ زمانی ئامێری كۆمپیوتهرو بهشێوهیهكی لۆجیكی رێكخراوهو دهبێته هۆی مامهڵهكردنی كۆمپیوتهر لهگهڵ داتاو دانهدهستی داتاو زانیاری نوێ. چواردهم: مافه هاوسێكان: بریتیه له مافی هونهرمهندی بهجێگهینهرو، بهرههمهێنهرانی تۆماره بیستراوهكان و، دامهزراوو ئێزگهو كۆمپانیاو دهستهكانی پهخشی تهلهفزیۆنی و رادیۆیی و خانهكانی بڵاوكردنهوه، بهبێ پێشێلكردنی مافی دانهری ڕهسهن. پازدهم: هونهرمهندی بهجێگهینهر: مهبهست لێی ئهكتهر، سترانبێژ، مۆسیقار، سهماكار، یان ههر كهسێكی تر كهوا بهڕهزامهندی دانهره ڕهسهنهكه، ههڵدهستێت به نواندن یان بێژین یان خوێندنهوه یان سروودگوتنهوه یان بهجێگهیاندنی شانۆگهری یان ههر كارێكی تر، به نیشاندانی یاری منداڵان و ئهكتهرهكانی سێرك یشهوه. شازدهم: بهرههمهێنهری كاری بیستراو ـ بینراو: مهبهست لێی ئهو كهسهیه كه دهسپێشخهر بێت له رێكخستن و ئاراستهكردن و پارهدانی كاری بیستراو یان بینراو یان تۆماركردنی دهنگیی. حهڤدهم: بهرههمهێنهری تۆماركراوه دهنگییهكان: مهبهست لێی ئهو كهسهیه كهوا بۆ یهكهمجار كارێك به تۆماركردنی دهنگیی یان بهجێگهیاندنی هونهرمهندێكی بهجێگهینهر، تۆمار بكات، ئهویش بهبێ چهسپاندنی دهنگهكان له سهر وێنهدا له چوارچێوهی ئامادهكردنی كارێكی بیستراو ـ بینراودا. ههژدهم: موڵكی گشتی: ئهو موڵكهیه كه گشت ئهو كارانهی بۆ دهگهرێتهوه، كه ههر له سهرتاوه له پاراستن دوورخراونهتهوه یان ماوهی پاراستنی مافه داراییهكانی بهسهرچووه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی دووهم: ئامانجهكان ئامانجهكانی ئهم یاسایه بریتین له: یهكهم: پاراستنی مافهكانی دانهرو مافه هاوسێكانی له ههرێمدا له بوارهكانی ئهدهب و زانست و هونهردا. دووهم: هاندانی بزاڤی هونهری و ئهدهبیی و زانستی و پێشخستنیان. سێیهم: پهرهپێدان و پێشخستنی پهیوهندیه كلتووریهكان لهگهڵ گهلانی تردا له رێگهی پاراستنی مافی ئهو دانهرانهیان كهوا بهرههمهكانیان له ههرێمدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی سێیهم: یهكهم: ئهم كارانهی خوارهوه پاراستن دهیانگرێتهوه: 1- كاره نووسراوهكان. 2- ئهو كارانهی بهزارهكی دهگوترێنهوه، وهك وانهو وتارو پهندبێژی و ئهوهی هاوشێوهیانه. 3- خوێندنهوهی بهئاشكرای قورئانی پیرۆزو سرووده ئاینیهكان. 4- كاره شانۆییهكان، و شانۆگهرییه ستران و مۆسیقاسازهكان یان ئهو كارانهی بهجولهو ههنگاوی هونهری ئهنجام دهدرێن، وهك سهماو نواندنی هێماكار (پانتۆمیم). 5- كاری موسیقایی، دیجیتالی بێت یان هی تر، چ ووشهی لهگهڵدا بێت یان نا. 6- كاری سینهمایی و بیستراو – بینراو. 7- كاری فۆتۆگرافیی و كاره هاوشێوهكانی وهك سلاید چ وێنه بێت یان فیلم. 8- كارهكانی نیگاركێشیی، وێنهگرتن، پهیكهرتاشی، ههڵكۆڵین، هونهره پراكتیكی و دیكۆرسازییهكان. 9- كاری تهلارسازیی. 10- وێنهی ڕوونكهرهوه، نهخشه، دیزاین، پلانكاری، و كاری بهرجهستهكراوی پهیوهست به جوگرافیاو تۆبۆگرافیا. 11- بهرنامهكانی كۆمپیوتهر به ههر زمانێكهوه بێت. 12- داتا بێس. 13- كاری وهرگیراو. دووهم: پاراستن ناونیشانی كارهكهش دهگرێتهوه ههتا ئهگهر نیشاندهریش نهبێت له سهر بابهتهكهی.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة