المواد القانونية

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: 1-هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2-یه‌كێتی: یه‌كێتیی جوتیارانی كوردستانی عێراق. 3-سه‌رۆك: سه‌رۆكی یه‌كێتی جوتیارانی كوردستانی عێراق. 4-نووسینگه‌ (مكتب): مه‌كته‌بی ته‌نفیزی یه‌كێتی جوتیارانی كوردستانی عێراق. 5-وه‌زیر: وه‌زیری كشتوكاڵی ئاودێری.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1-ئینتیمای یه‌كێتیی به‌وه‌ ده‌بێ كه‌ داوایه‌كی نووسراو به‌ به‌ڵگه‌نامه‌ی پێویسته‌وه‌ پێشكه‌ش بكرێت به‌ لقه‌كانی یه‌كێتی یان به‌ لیژنه‌یه‌ك له‌ لیژنه‌كانی. 2-داواكان ده‌درێن به‌ لیژنه‌كانی گوند و ناحیه‌كان، ئه‌وانیش هه‌واڵه‌ی لیژنه‌ی قه‌زای ده‌كه‌ن. ده‌شبێ له‌ ماوه‌ی (15) رۆژدا (كه‌ له‌ رۆژی تۆمارکردنی داواكه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا) سه‌یر بكرێ و ببڕدرێته‌وه‌ و، ئه‌گه‌ر هاتوو ئه‌ ماوه‌یه‌ تێپه‌ری و داواكه‌ نه‌بڕدرا بوو ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا به‌ قبوڵكراو له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 3-لیژنه‌ی قه‌زا و لیژنه‌ باڵاتره‌كان مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه‌ به‌ بڕیارێكی هۆدار داواكه‌ بده‌نە دواوه‌ و خاوه‌نی داواكه‌ش بۆی هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا (كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وە ده‌ست پێ ده‌كا) له‌ دادگای ته‌مییز تانه‌ له‌ بڕیاره‌كه‌ بدات، ئیدی بڕیار بڕیاری دادگاكه‌یه‌وه‌ ده‌بڕدرێته‌وه‌. 4-ره‌سمی ئینتیمای ئه‌ندام (25) دیناره‌. 5-ئابوونه‌ی به‌شدار بوونی ساڵانه‌ (20) دیناره‌ به‌مه‌رجێ هه‌موو ساڵێ به‌ر له‌ كۆتایی مانگی شوبات بدرێ به‌ یه‌كێتییه‌كه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌ندامێ له‌ كات و ساتی خۆیدا ئابوونه‌كه‌ی نه‌داو دواكه‌وت ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا غه‌رامه‌ی (50%)ی ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ی له‌سه‌ر زیاد ده‌كرێ، خۆ ئه‌گه‌ر هاتوو دواكه‌وت و سێ ساڵی بانه‌ و بان یه‌ك به‌بێ مه‌عزەره‌تێكی به‌جێ نه‌یدا، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا سیفه‌تی ئه‌ندامیه‌تی نامێنێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بریارێكی ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: 1. ئه‌و به‌شانه‌ی وه‌زاره‌ت كه‌ به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ په‌یوه‌ستن: أ- به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كارو زه‌مانه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی: شه‌خسییه‌تێكی خاوه‌ن سه‌ربه‌خۆیی ئیداری و دارایی خۆیه‌تی و، فرمانبه‌رێ به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا،بروانامه‌ی زانكۆیی سه‌رتایی هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت و خزمه‌تيشى له‌ ده‌ سالَ كه‌متر نه‌بێ. ب- به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی چاودێریی كۆمه‌ڵایه‌تی: فرمانبه‌رێ به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا،بروانامه‌ی زانكۆیی سه‌رتای هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت و خزمه‌تی وه‌زیفه‌كه‌شی له‌ ده‌ سالَ كه‌متر نه‌بێ. ج- به‌رێوه‌به‌رايةتى گشتی فراژوكردنی كۆمه‌ڵایه‌تی: فرمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ بروانامه‌ی زانكۆیی سه‌رتایی هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت و خزمه‌تی وه‌زیفه‌كه‌شی له‌ ده‌ سالَ كه‌متر نه‌بێ. د- به‌رێوه‌به‌رایةتى گشتی چاكسازی كۆمه‌ڵایه‌تی:فرمانبه‌رێ به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا، بروانامه‌ی زانكۆیی سه‌رتایی هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت و خزمه‌تی وه‌زیفه‌كه‌شی له‌ ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: جێبه‌جێ كردنی بڕگه‌ی (ه) له‌ مادده‌ی (50)ی یاساكه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق راده‌گیرێت و، ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: ه- مووچه‌ی خانه‌نشینی ته‌واوی نه‌خۆشی و مووچه‌ی خانه‌نشینی به‌شه‌كی له‌ بری ناتواناییه‌ك كه‌ یه‌كسانه‌ به‌ (75%) و به‌ره‌و ژوور له‌ ناتوانایی ته‌واو، له‌ كاتی مردنی خانه‌نشینه‌كه‌دا ده‌خرێته‌ سه‌ر میراتگری، هه‌رچی مووچه‌ی خانه‌نشینی به‌شه‌كیی نه‌خۆشییه‌ له‌ بری ناتواناییه‌كی كه‌متر له‌ (75%) له‌ ناتوانایی ته‌واو، ئه‌وا له‌ كاتی مردنی خاوه‌نه‌كه‌یدا به‌ یه‌كجاری ده‌بڕێت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: مادده‌ی (شه‌شه‌م) هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: (رۆژنامه‌وانان له‌ سجلی گشتی سه‌ندیكادا ده‌كرێن به‌ سێ پۆل: یه‌كه‌م: رۆژنامه‌وانی به‌رمه‌شق: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ هه‌ر سێ كه‌ناڵه‌كه‌ی رۆژنامه‌گه‌ریی كردووه‌ به‌ پیشه‌ی سه‌ره‌كیی خۆی، تا دوو ساڵی له‌سه‌ریه‌كیش به‌سه‌ر پیاده‌كردنی ئه‌م پیشه‌یه‌یدا تێنه‌په‌ڕێ و ناویشی له‌ سجلی گشتیدا تۆمارنه‌كرێ و له‌و لایه‌نه‌وه‌ش كه‌ ئیشی تێدا ده‌كا ته‌ئیید نه‌كرێ، نازناوی (رۆژنامه‌وانی كارا)ی پێ نابه‌خشرێ و هیچ ئیمتیازێكی وه‌ك ئیمتیازه‌كانی رۆژنامه‌وانی كارای پێ نادرێ تا ئه‌و كاته‌ی كه‌ ناوی خۆی ده‌گوازێته‌وه‌ بۆ ناو لیستی ئه‌و پۆله‌، جا، ئه‌وجا ماوه‌ی مه‌شقه‌كه‌ی ده‌خرێته‌ سه‌ر ماوه‌ی خزمه‌ته‌كه‌ی. ماوه‌ی پله‌كاریش بۆ كه‌سێ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ رۆژنامه‌گه‌ری و راگه‌یاندن یان له‌ هاوتاكانی ئه‌و بڕوانامه‌یه‌دا هه‌بێ، یه‌ك ساڵه‌. دووه‌م : رۆژنامه‌وانی كارا: ئه‌و كه‌سه‌یه‌، كه‌ به‌ره‌فتار له‌هه‌ر سێ كه‌ناڵه‌كانی رۆژنامه‌گه‌ریدا، دوو سال كاری كردووه‌، یان دوو ساڵه‌ كاری تێدا ده‌كات و كردوونی به‌ پیشه‌ی سه‌ركیی خۆی و، ئه‌و ماوه‌یه‌ش كه‌ له‌ بڕگه‌ی یه‌كه‌مدا دیاركراوه‌ به‌سه‌ر ئیشه‌كه‌یدا تێپه‌ڕبووه‌. سێیه‌م : رۆژنامه‌وانی هاوپشك: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ ئیش و كاری رۆژنامه‌وانی ده‌كا، به‌ڵام نه‌یكردووه‌ به‌ پیشه‌ی سه‌ره‌كی خۆی و، به‌ڵگه‌ی ئه‌وشی گرێبه‌ستیگه‌لێكه‌ كه‌ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كان بۆی ده‌سه‌لمێنن. مافی ئه‌وه‌شی هه‌یه‌ پاش تێپه‌ربوونی ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ پێنج ساڵی له‌سه‌ریه‌ك كه‌متر نه‌بێ ناوی خۆی بگوازێته‌وه‌ بۆ سجلی گشتیی رۆژنامه‌وانان و، پیشه‌ی رۆژنامه‌گه‌رییه‌كه‌شی بكات به‌ پیشه‌ی هه‌میشه‌یی خۆی.

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م: كار به‌ هیچ یاسایه‌ك، یان بڕیارێك، یان هه‌ر ده‌قێكی تری ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: هه‌ڵكردنی ئاڵا له‌ كاتی خۆرهه‌ڵاتن ده‌بێت و، هاتنه‌ خواره‌وه‌شی له‌ كاتی خۆرئاوا بووندا.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: دروست و چاپ و دابه‌شكردنی ئاڵا به‌ ره‌زامه‌ندی وه‌زراه‌تی رۆشنبیری ده‌بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: نابێت ئاڵا له‌ بۆنه‌ نیشتمانی و نه‌ته‌وایه‌تی و ئاهه‌نگه‌كاندا به‌رز بكرێته‌وه‌ یان به‌ كار بێت، ئه‌گه‌ر هاتو كه‌م و كوڕی هه‌بوو له‌مه‌ڕ گۆرانی ره‌نگه‌كانی و پاك و پوختی و درانی.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: هه‌ڵدانی ئاڵا شان به‌ شانی ئاڵای عێراق ده‌بێت له‌و بۆنانه‌ی كه‌ ئاڵای عێراقی تێدا هه‌ڵده‌درێت و، تا قه‌وارهه‌ی ده‌ستووری فیدراڵیه‌ت ده‌چه‌سپێت بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد له‌ عێراق دا.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ په‌یره‌وێكی تایبه‌تی ده‌ربكات بۆ ئاسان كردنی جێبه‌جێ كردنی به‌نده‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا هاودژ بێت.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جی بكات.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ مێژووی ده‌رهێنانییه‌وه‌ جێبه‌جی ده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی چوارده‌هه‌م:

مادده‌ی چوارده‌هه‌م: نه‌قیب، مه‌رجه‌: 1/هاووڵاتیی كوردستانی عێراق بێ و نشینه‌ی هه‌رێم بێ. 2/ده‌بێ له‌ پیشه‌كه‌یدا ماوه‌یه‌ك كاری كردبێ، له‌ (ده‌) ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م ده‌زگایه‌ شه‌خسییه‌تی مه‌عنه‌وی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و ئیداریی خۆی هه‌یه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة