المواد القانونية

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر وه‌زیری پێشمه‌رگه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی چل وچواره‌م:

مادده‌ی چل وچواره‌م: یه‌كه‌م: دادوه‌ر مافی مۆڵه‌تی ئاسایی به‌ مووچه‌ی ته‌واو هه‌یه‌ له‌ماوه‌ی خزمه‌تكردنی له‌هه‌ر هه‌شت رۆژدا مافی رۆژێكی هه‌یه‌. دووه‌م: پێویسته‌ دادوه‌ر ساڵانه‌ له‌ سی رۆژ كه‌متر له‌ مۆڵه‌تی موسته‌حه‌قی خۆی وه‌رنه‌گرێت وله‌كاتێك كه‌ وه‌ری نه‌گرت، بۆی كۆناكرێته‌وه‌ ته‌نیا ئه‌و به‌شه‌ نه‌بێت كه‌ له‌ سی رۆژ زیاتره‌. سێیه‌م: ده‌شێ ئه‌و مۆڵه‌ته$ ئاساییانه‌ی كه‌ به‌پێی به‌ندی دووه‌م له‌م مادده‌یه‌دا بۆی ماوه‌ته‌وه‌ بۆی كۆبكرێته‌وه‌ به‌ مه‌رجێك له‌ ساڵێك پتر نه‌بێت. چواره‌م: مۆڵه‌ته$ ئاساییه‌كانی كه‌ له‌ خزمه‌ته‌كانی پێشووی ده‌یكه‌وت بۆ دادوه‌ر ده‌گه‌ڕێته‌وه‌.

چواردەیەم

چواردەیەم: ئەو پێشمەرگانەی كە شەهید دەبن دەبێت لە ڕێوڕەسمێكی شایستەدا بەخاک بسپێردرێن و هاوكارییەكی ماددی خانەوادەكانیشیان بكرێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: 1/به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌، ئه‌وه‌ی ئه‌ندامی ئه‌م سه‌ندیكایه‌ نه‌بێ و ئیلتيزاماتی خۆی به‌جێ نه‌هێنابێ نابێ پیشه‌كه‌ هه‌ڵسوڕێنێ. 2/دایه‌ره‌ ره‌سمی ونیمچه‌ ره‌سمییه‌كان هه‌ر ئابووریناسێ له‌ سه‌ر ئێش دابمه‌زرێنن یان هه‌ر ئیشێكی تری پێ بكه‌ن، ده‌بێ وێنه‌یه‌ك له‌ فه‌رمانی دامه‌زراندنه‌كه‌ی بنێرن بۆ سه‌ندیكا.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: شه‌رتو شروتی ئه‌ندام ئه‌مانه‌یه‌: 1/ هاوڵاتی هه‌رێم یا نیشته‌جێی هه‌رێم بێت. 2/به‌ جینایه‌تێكی غه‌یره‌ سیاسی حوكم نه‌درابێ، یان به‌ جونحه‌یه‌کی شه‌ره‌فنه‌نگێن حوكم نه‌درابێ. 3/له‌ زانسته‌ ئابووریه‌كاندا بڕوانامه‌یه‌كی هه‌بێ له‌ به‌كالۆریۆس كه‌متر نه‌بێ یان هاوتای به‌كالۆریۆس بێت.

ماددەی سێیه‌م

ماددەی سێیه‌م: ئامانجی سه‌ندیكا وه‌دیهانينی ئه‌مانه‌یه‌: 1/له‌ پشت گرتنی حكومه‌تی هه‌رێم وپێڕۆی دیموكراسیدا به‌شداری ده‌كا و، بۆ راگرتن و پته‌وكردن و به‌ره‌وباشتربردنی فیدرالیه‌تیش، ده‌بێته‌ پشت و په‌نا 2/به‌زركردنه‌وه‌ی سه‌ویه‌ی پیشه‌یی و زانستی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ته‌ندروستيی ئه‌ندامه‌كانی. 3/ئاسانكردنی رێگای كاركردنی له‌ باروگونجاو بۆ ئه‌ندامه‌كانی. 4/رێكخستنی پێوه‌ندیی نێوان ئه‌ندامه‌كان و، پێوه‌ندیشیان له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ حكومی و ئه‌هلییه‌كانی هه‌رێم و، داكۆكی كردنیش له‌ مافه‌كانیان. 5/هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ و ده‌زگا و كۆمه‌ڵه‌ و سه‌ندیكاكانی دیكه‌ی هه‌رێم كه‌ ئامانجه‌كانیان له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی سه‌ندیكاكه‌دا یه‌ك ده‌گرنه‌وه‌. 6/مسۆگه‌ر كردنی ئاسووده‌یی دوا رۆژی نه‌خۆشی پیری و زه‌بوونی بۆ ئه‌ندامه‌كانی. 7/بزاڤ پێدان و نه‌دانی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ فراژوكردنی (التنمیه‌) ئابووری و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی كوردستاندا به‌شداری بكات.

مادده‌ی شازده‌

مادده‌ی شازده‌: ده‌سته‌ی گشتی باڵاترین ده‌سته‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكادا و ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: 1/هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب وهه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گیش بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن. 2/ته‌سدیق كردنی بودجه‌ و حسابكاریی كۆتایی و راپۆرتی دارایی. 3/گفتوگۆ له‌سه‌ر راپۆرتی ئیداری و بڕیاردان له‌سه‌ری. 4/ئیقراركردنی پێشنیاری هه‌مواركردنی یاسا و ئیقراركردن و هه‌مواركردنی گه‌ڵاڵه‌ (لوائح)ی پێرۆ.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان پیڕه‌وو رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنن.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ده‌زگا مووچه‌ی خانه‌نشینی و پاداشت بۆ شه‌هیدان و كه‌م ئه‌ندامان، ئه‌و خێزانانه‌ی كه‌ ئه‌و مووچانانه‌یان ده‌كه‌وێ ته‌رخان ده‌كات و به‌ پێی یاساكاری تایبه‌ت به‌ وانه‌وه‌ بۆیان سه‌رف ده‌كات و چاودێری خێزانه‌كانیشیان ده‌كات و فێركردن و شیاوی كۆمه‌ڵایه‌تی و پیشه‌ییان بۆ دابین ده‌كات و بۆ رێزلێنان له‌ خۆبه‌خت كردنیان ژیانێكی سه‌ربه‌رزانه‌ی شیاو به‌ پله‌ و پایه‌یان بۆ ده‌سته‌به‌ر ده‌كات.

مادده‌ی نۆزده‌هه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌هه‌م: هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن ئه‌گه‌ر هات و له‌ ساڵێكدا به‌ پێ مه‌عزه‌ره‌تی ماقوڵ، له‌ سێ دانیشتنی بانه‌وبان یه‌كدا ئاماده‌نه‌بێ، یان له‌ پێنج دانیشتنی جیا به‌جیادا ئاماده‌ نه‌بێ، ئه‌وه،‌ وه‌ها له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ كه‌ ده‌ستی له‌كاركێشاوه‌ته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م: 1/ئه‌نجومه‌ن، به‌ ده‌نگدانی نهێنی، له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی دوای هه‌ڵبژاردندا نوێنه‌رێ بۆ نه‌قیب و،سكرتێرێك وئەميندارێكی سنوق (خەزنەدار) لە ناو ئەندامانی خۆيدا هەڵدەبژێرێ و، دەسەڵاتی هەر يەكەشيان پێڕۆی ناوخۆ دياری دەكا. 2/ ئەنجومەن كۆبوونەوە ئاساييەكانی خۆی، لە كەمی، مانگی جارێ سازدەدا، هەروەها دەشێ، لەسەر داواكردنی نەقيب، یا داواكاریی سێیه‌كی ئه‌ندامان، دانیشتنی ناوه‌خت (استثنائی)یش ساز بدا.

مادده‌ی شازده‌هه‌م:

مادده‌ی شازده‌هه‌م: ئیداره‌ی كاروباری سه‌ندیكا، ئه‌نجومه‌نێ ده‌یگرێته‌ ده‌ست، له‌مانه‌ پێك دێ: 1/نه‌قیب. 2/هه‌شت ئه‌ندام له‌وانه‌ی كه‌ پیشه‌یان بۆ ماوه‌یه‌ك كردبێ له‌ حه‌وت ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: 1/نه‌قیب به‌ بڕیارێ كه‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌یدا، بۆ ئیشوكاری سه‌ندیكا خۆی ته‌رخان ده‌كا. 2/رێژه‌ی، بۆكاری سه‌ندیكایی ته‌رخانكراوه‌كان، له‌ داواكاریی ئه‌نجومه‌ندا، ناشێ له‌ سێیه‌كی ئه‌ندامانی ئەنجومەن، به‌ نه‌قیبیشه‌وه‌، بترازێ.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: ئه‌نجومه‌ن، ئه‌م كاره‌ تایبه‌ت بە‌ خۆیانه‌ی خۆی هه‌ڵده‌سووڕێنێ: 1/بۆ هێنانه‌ دیی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا هه‌وڵ ده‌دا. 2/پێشنیار بۆ هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكاكه‌ پێشكه‌ش ده‌كا. 3/بڕیاره‌كانی هه‌یئه‌ی گشتی ده‌خاته‌كار. 4/خزمه‌تگوزاره‌كانی سه‌ندیكا داده‌مه‌زرێنێ و مووچه‌ و ته‌رقیه‌یان دیار ده‌كا. 5/سه‌یری داواكارییه‌كانی له‌ سه‌ندیكادا خۆنوسین (الانتماء الی النقابه‌) ده‌كا و، وه‌رگرتنی ئه‌ندامانیش ئیقرار ده‌كا. 6/له‌ حاڵه‌تێكدا، نه‌قیب، نوێنه‌رایه‌تیی سه‌ندیكا، له‌ لیژنه‌ ره‌سمیيه‌كان و هی دی دا نه‌كا، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، ئه‌نجومه‌ن كه‌سێكی دیكەی‌ بۆ داده‌نێ. 7/هه‌ر مه‌سه‌له‌ و شكاتێكی له‌ لیژنه‌ تایبه‌تكاره‌كانه‌وه‌ بۆ بێت هه‌واڵه‌یان ده‌كا. 8/ده‌ربارەی یاساكاری و پلان دانان و به‌رنامه‌ی ئیداری له‌ هه‌رێمدا، له‌ رێگه‌ی پێشكه‌شكردنی پێشنیاره‌وه‌ به‌شداری ده‌كا. 9/بۆ وه‌دیهانينی مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه،‌ لیژنه‌گه‌لی فه‌رعی پێك ده‌هێنێ. 10/بوجه‌ ته‌یار و ئامادە ده‌كا و ژمێركارێكی یاسايیش بۆ ته‌دقیقكردنی سه‌ر حساب داده‌مه‌زرێنێ. 11/له‌ چوارچێوه‌ی نیاز و مه‌به‌ستی سه‌ندیكاكه‌دا، به‌موڵك كردنی دارایی و زه‌وی وزارو، قبوڵكردنی به‌خشش (هبات) و ده‌سنگه‌ (المنح) و شه‌رتوشرووتی قه‌رزدان و پێشكه‌ش كردنی كۆمه‌كی دارایی، هه‌مووی ئیقرار ده‌كا. 12/بۆ هه‌ڵبژاردن ئاماده‌كاريی پێویست به‌جێ دێنێ. 13/سه‌یری داواكاریی ده‌ست له‌كار هه‌ڵگرتنی نه‌قیب و، نوێنه‌ری نه‌قیب و، هه‌ر ئه‌ندامێكی دیكه‌ی ئه‌نجومه‌ن دەكا و ده‌یبڕێته‌وه‌، به‌ مه‌رجێ، له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی هه‌یئه‌ی گشتێدا بخرێته‌ به‌رده‌می. 14/به‌ پێی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان (الجمعیات)، یانه‌كانی سه‌ندیكا داده‌مه‌زرێنێ و به‌ڕێوه‌یان ده‌با. 15/هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به‌ نه‌قیب یا به‌ سه‌رۆكانی لقه‌كانی ده‌دات. 16/ به‌ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌خشش له‌لایه‌نه‌ بیانییه‌كان قبوڵ ده‌كا.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ر كار.

مادده‌ی پێنجه‌م::

مادده‌ی پێنجه‌م:: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی حه‌فته‌م

مادده‌ی حه‌فته‌م: شوقه‌ یان خانووه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون له‌ فه‌رمانگه‌ی تۆمارگه‌ی خانووبه‌ره‌ی تایبه‌تمه‌ند به‌ مولكی صرف به‌ناوی داواكار تۆمار ده‌كرێت و مه‌رونه‌ (رهن) ده‌كڕێت بۆ به‌رژه‌وه‌ندی حكومه‌ت به‌رامبه‌ر ئه‌و قه‌رزه‌ی ماوه‌ته‌وه‌، له‌گه‌لأ ره‌چاوكردنی بڕگه‌ی (سێیه‌م) له‌ مادده‌ی چواره‌می ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی یازده‌

مادده‌ی یازده‌: سه‌رۆكی هه‌یئه‌ بۆی هه‌یه‌ ڕێنمایی پێویست بۆ به‌ركارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌و وه‌دیهانینی ئامانجه‌كانی ده‌ربهێنێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌نجوومه‌ن تایبه‌ته‌ به‌و كار و ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه‌: 1. پیاده‌ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ و یاسا و بڕیارو پێره‌وه‌ تایبه‌تی یه‌كانی به‌ خانه‌نشینی شه‌هیدانی بزوتنه‌وه‌و‌، ئه‌وانه‌ی له‌ ئه‌نجامی به‌شداری كردن تێی دا توشی كه‌م ئه‌ندام بوون، هه‌روه‌ها ئه‌و یاسا و بڕیارانه‌ش كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ كاروباریانه‌وه‌ هه‌یه‌. 2. پێشنیاز كردنی هه‌موار كردنی یاساكان بۆ په‌ره‌پێدانی یاسای ده‌زگا، یاساو بڕیاره‌كانی كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌ كارو باره‌كانی و به‌رز كردنه‌وه‌یان بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 3. دانانی سیاسه‌تی گشتی بۆ گه‌شه‌ پێدانی ده‌ستكه‌وته‌كانی ده‌زگا و وه‌به‌رهێنانی له‌ ناو چوارچێوه‌ی ئامانجه‌ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووریه‌كان و سه‌رپه‌رشتی كردنی جێبه‌جێ كردنیان له‌ لایه‌ن فه‌رمانگه‌كانی ده‌زگاكه‌وه‌. 4. سه‌لماندنی بوودجه‌ی گشتی ده‌زگا و ژمێركاری كۆتایی و ئه‌نجامدانی گوێزانه‌وه‌ و هه‌موار كردنی به‌ پێی یاسا كار پێكراوه‌كان. 5. دانانی میلاكی ده‌زگاو هه‌موار كردنه‌كانی. 6. ئه‌نجام دانی كه‌م كردنه‌وه‌ و مه‌زات كردنه‌كان و بڕیاردان له‌سه‌ر به‌ڵێننامه‌ وقۆنته‌رات و خۆ به‌ستنه‌وه‌ی دارایی له‌ نێو بازنه‌ی بودجه‌ی سه‌لمێندراویدا. 7. دانانی به‌خشینی ده‌رماڵه‌ به‌ فه‌رمانبه‌ره‌ كارامه‌كان له‌ فه‌رمانگه‌كاندا یا ئه‌وانه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی پێی سپێردراون، له‌گه‌ڵ شاره‌زا نێردراوه‌كان دا به‌ مه‌رجێك له رێژه‌ی‌ 201% مووچه‌كانیان پتر نه‌بێ، به‌خشینی ده‌رماڵه‌ كه‌ له‌ رێژه‌ی 70% ی مووچه‌كانیان پتر نه‌بێ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ بۆ ئه‌نجامدانی كاری زێده‌ له‌ دوای ده‌وامی ره‌سمی روویان لێ ده‌نرێ. 8. پێكه‌وه‌نانی چه‌ند لیژنه‌یه‌ك بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ كاروباری هه‌مه‌جۆری ده‌زگاكه‌و بۆیشی هه‌یه‌ پشت به‌ شاره‌زایان له‌ ده‌ره‌وه‌ی ده‌زگا ببه‌ستێ به‌رامبه‌ر به‌ كرێ یه‌كی وا كه‌ ئه‌نجومه‌ن بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دات. 9. چاودێری كردنی شیاندنی منداڵانی شه‌هیدان، له‌ وانه‌ی كه‌ مه‌ترسی له‌سه‌ر موعاناتیان هه‌یه‌، كه‌ له‌ ئه‌نجامی باری هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خێزانی و له‌ ئاكامی نه‌مانی دایك و باوك یاخود یه‌كێكیان له‌لایان خولقاوه‌. 10. چاودێری كردن و شیاندنی كه‌م ئه‌ندامانی بزووتنه‌وه ‌له‌ ناو پێشمه‌رگه‌دا و، لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ باره‌ی ژیانیان و ئاماده‌كردنی ئاماركردنێكی تایبه‌ت پێیان و دانانی نه‌خشه‌ بۆ راهێنان و چاودێری كردن و شیاندنیان و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی ته‌ندروستی و كۆمه‌ڵایه‌تی و رۆشنبیری یان به‌ دروستكردنی مه‌ڵبه‌ندی تایبه‌تی یان سوود وه‌رگرتن له‌ مه‌ڵبه‌ند و په‌یمانگای تایبه‌ت به‌ فه‌رمانگه‌كانی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی و رێكخراوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تی و رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تی یه‌كان كه‌ هه‌مان ئامانجیان هه‌یه‌ و مافی پیشه‌یی یان له‌ وه‌رگرتن به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ تایبه‌ته‌كان دا پێ بدرێ. 11. پێشنیاز كردنی دامه‌زراندنی فه‌رمانبه‌ر بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و ئه‌نجومه‌نیش بۆی هه‌یه‌ به‌رزیان بكاته‌وه‌ و بیان گوازێته‌وه‌ و واز هێنانیان لێ قبوول بكات و خانه‌نشینیان بكات و به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی بیان سپێرێ و سزایان بدات و له‌ كاریان لابدات و به‌لێنكاری له‌گه‌ڵ پسپۆر و شاره‌زایان و ته‌كنیكاران ببه‌ستێ بۆ كاركردن له‌ ده‌زگاكه‌دا. 12. دانانی راپۆرتێكی ساڵانه‌ له‌ باره‌ی كار و ئه‌ركه‌كانی ده‌زگا و به‌رز كردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌ باره‌ی پوخته‌ی چالاكییه‌كانی ده‌زگا و راپه‌راندنی كاره‌كانی و كێشه‌ و راو پێشنیازه‌كانی. 13. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ لقه‌ فرمانگه‌ بۆ ده‌زگاكه‌ له‌ یه‌كه‌كانی به‌رێوه‌بردن دا بكاته‌وه‌ و به‌ش و هۆبه‌ له‌ نوێ دابنێ و لێكیان بدات و هه‌ڵیان وه‌شێنێته‌وه‌ به‌ پێی پێویست له‌گه‌ڵ دانانی سنوورێك بۆ كار و ئه‌ركه‌كانی و پسپۆرییه‌كانی به‌ پێی رێنماییه‌كانی خۆی. 14. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی بدا به‌ سه‌رۆكی ده‌زگا و به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتی یه‌كانی.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة