المواد القانونية

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: پێویسته‌ كۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان و ڕاپرسییه‌كان له‌ ماوه‌ی زیاتر نه‌بێ له‌ نه‌وه‌د رۆژ پێك بهێنرێ له‌ دوای په‌سندكردنی ئه‌م یاسایه‌وه‌.

مادده‌ی بیست

مادده‌ی بیست: كار به‌ هیچ ده‌قی یاسایه‌كی تر یان بڕیارێك ناكرێ كه‌ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێ.

مادده‌ی بیست و یه‌ك

مادده‌ی بیست و یه‌ك: له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی سیازده‌م

مادده‌ی سیازده‌م: سه‌رۆكی ده‌سته‌ بۆی هه‌یه‌ گرێبه‌ست له‌گه‌لأ كه‌سانی سروشتی و یاسایی(مه‌عنه‌وی) ناوه‌وه‌ وده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم مۆربكات بۆ راپه‌ڕاندنی ئه‌و ئه‌رك وفه‌رمانانه‌ی پێیان ده‌سپێرێت بۆ هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی ده‌سته‌. ماف و ئه‌ركه‌كانیشیان له‌لایه‌ن سه‌رۆكی ده‌سته‌وه‌ ده‌ستنیشان ده‌كرێن.

مادده‌ی چوارده‌م

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م. ئه‌نجومه‌نی باڵای وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمدا پێك دێت له‌ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران وه‌ك سه‌رۆك وجێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌ جێگری وله‌كاتی ئاماده‌نه‌بوونی جێی ده‌گرێته‌وه‌ وبه‌ ئه‌ندامێتی وه‌زیرانی: دارایی وئابووری وبازرگانی وشاره‌وانی وپلاندانان وكشتوكالأ وپیشه‌سازی وسه‌رۆكی ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان.  دووه‌م. 1) سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داوا له‌ وه‌زیرێكی دیكه‌ بكات كه‌ به‌شداری له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن بكات كه‌ تایبه‌ت بێت به‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌وه‌. 2) سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داوای ئاماده‌بوونی نوێنه‌ری كه‌رتی تایبه‌تی په‌یوه‌نددار به‌ پرۆژه‌كه‌ بكات 3) ئه‌نجومه‌ن پێره‌وی ناوخۆی داده‌نێت، سه‌باره‌ت به‌ كۆبونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌ن و ده‌ركردنی بڕیاره‌كان تیایدا. سێیه‌م. ئه‌نجومه‌ن ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ پیاده‌ ده‌كات: 1. دانانی ئه‌و سیاسه‌ت وستراتیژیانه‌ی په‌یوه‌نددارن به‌ وه‌به‌رهێنان وده‌سته‌ پێشنیاریان ده‌كات له‌ چوارچێوه‌ی سیاسه‌تی گشتی هه‌رێم. 2. په‌سه‌ند كردنی پلان وبه‌رنامه‌ی چالاكی ده‌سته‌ له‌ چوارچێوه‌ی پلانی گشتی هه‌رێمدا. 3) تێڕوانینی ئه‌و راپۆرته‌ خوله‌ییانه‌ی سه‌رۆكی ده‌سته‌ سه‌باره$ به‌ راپه‌ڕاندنی كار له‌ده‌سته‌دا پێشكه‌شی ده‌كات وئه‌و پرسانه‌ی په‌یوه‌ستن به‌بارو كه‌شی وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمدا وچی پێویسته‌ له‌باره‌یانه‌وه‌ بكرێت.   4) تێڕوانینی پێگه‌ی دارایی ده‌سته‌ وپه‌سه‌ندكردنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی ساڵانه‌ی.  5) په‌سه‌ند كردنی گرێبه‌ستی ئه‌و قه‌رز وئاسانكاریه‌ ده‌سته‌به‌ریانه‌ی پێشكه‌ش به‌ده‌سته‌ ده‌كرێن  به‌ده‌سته‌به‌ری حكومه‌ت وبانكه‌كان وده‌زگا داراییه‌كانی تایبه‌تمه‌ند به‌ پێی ئه‌و رێكار وسیسته‌مانه‌ی داندراون. به‌مه‌رجێ مه‌به‌سته‌كانیان ته‌نها بۆ دارایی كردنی ئه‌و چالاكیانه‌ بێت كه‌ده‌سته‌ له‌ سنوری  تایبه‌تمه‌ندیه‌كانیدا ئه‌نجامیان ده‌دات.  6) دانانی سیسته‌مێك بۆ چاودێری وبه‌دواداچوون وهه‌ڵسه‌نگاندنی كاره‌كانی وه‌به‌رهێنانی بیانی بۆ ئه‌وه‌ی له‌و كۆسپ وته‌گه‌رانه‌ی دێنه‌ ڕێیان تێبگه‌ن وكاربكه‌ن بۆ زاڵبوون به‌سه‌ریاندا.   7) په‌سه‌ند كردنی پێڕه‌وی ناوخۆی ده‌سته‌.

ماده‌ی پازده‌م

ماده‌ی پازده‌م: ده‌سته‌ بودجه‌یه‌كی هه‌یه‌ له‌ نێو بودجه‌ی گشتی هه‌رێمدا.

مادده‌ی سی و دووه‌م:

مادده‌ی سی و دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ جێ به‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: مه‌رجه‌ ئه‌مانه‌ له‌ ئه‌ندام بێنه‌ دی: یه‌كه‌م: هاووڵاتی كوردستانی عێراق بێت و لێی نیشته‌جێ بێت. دووه‌م: به‌ تاوانێكی ناسیاسی یان كوكه‌ێكی ئابرۆبه‌ر حوكم نه‌درابێ. سێ یه‌م: بڕوانامه‌ی به‌ لا‌نی كه‌م به‌ كالۆریۆس یان هاوكێشه‌كه‌ی له‌ كشتوكاڵدا هه‌بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا به‌ داواكارییه‌كی نووسراو ده‌بێت و پێشكه‌ش به‌ نه‌قیب یاخود سه‌رۆكی لق له‌ پارێزگادا ده‌كرێت و هه‌موو به‌ڵگه‌نامه‌ی پێویستی پێوه‌ ده‌لكێنرێت. دووه‌م: داواكاریی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ رۆژی تۆماركردنیه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكادا، ده‌خرێته‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ن و ئه‌نجومه‌نیش پیویسته‌ له‌و ماوه‌یه‌دا بڕیاری خۆی له‌ سه‌ر یه‌ك لا بكاته‌وه‌ و ئه‌گه‌ر ئه‌و ماوه‌یه‌ به‌سه‌ر چوو و یه‌كلانه‌كرایه‌وه‌، ئه‌وا ئه‌و كه‌سه‌ به‌ وه‌رگیراو داده‌نرێت. سێ یه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داواكارییه‌كه‌ی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكای ره‌ت بكاته‌وه‌، ئه‌مه‌ش به‌ بڕیارێكی هۆدار ده‌بێت و خاوه‌ن داواكاریییه‌كه‌ بۆی هه‌یه‌ تانووتی له‌ لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ (تمییز)ی هه‌رێمی كوردستانی عێراق له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی پێراگه‌یاندنی لێ بدات و بڕیاری دادگاش بڕیاریكی بڕاوه‌یه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئامانجی ئه‌نجومه‌ن ئه‌مانه‌یه‌ كه‌ دادێن: یه‌كه‌م: به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی وه‌زیفه‌ی گشتی و په‌ره‌پێدانی راژه‌ی گشتی و ده‌سته‌به‌ر كردنی ده‌رفه‌تی یه‌كسان و مسۆگه‌ر كردنی بنه‌مای یه‌كسانی بۆ كه‌سانی شیاو به‌ پڕكردنه‌وه‌یان. دووه‌م: نه‌خشه‌ كێشان بۆ كاروباری وه‌زیفه‌ی گشتی و سه‌رپه‌رشتی كردنی. سێیه‌م: په‌ره‌پێدانی ده‌زگای كارگێڕی و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی په‌یكه‌ری وه‌زیفیی دامه‌زراوه‌كانی هه‌رێم و په‌ره‌پێدانی توانای فه‌رمانبه‌رانی راژه‌ی گشتی بۆ ئه‌وان به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئاووبوونه‌ی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا (30) سی دیناره‌. دووه‌م: ئابوونی به‌شدار بوونی ساڵانه‌ش (20) بیست دیناره‌ و له‌ واده‌یه‌كی وا ده‌درێت له‌ مانگی شوباتی هه‌موو سالێك تێنه‌په‌رێت و، ئه‌گه‌ر ئه‌ندام بۆ ماوه‌ی دوو ساڵی له‌ دوای یه‌ك نه‌یدا به‌ بێ عوزرێكی ره‌وا، ئه‌وا ناوی له‌ تۆماری سه‌ندیكا ده‌كوژێنرێته‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌نجومه‌ن بریتییه‌ له‌م پێكهاتانه‌ی دادێن: یه‌كه‌م: فه‌رمانگه‌ی كاروباری كارگێڕی و دارایی و یاسایی. دووه‌م: فه‌رمانگه‌ی توێژینه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ی كارگێڕی. سێیه‌م: فه‌رمانگه‌ی په‌ره‌پێدانی كارگێڕی. چواره‌م: فه‌رمانگه‌ی هه‌ماهه‌نگی و به‌دواداچوون. پێنجه‌م: راوێژكاری ئه‌نجومه‌ن.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: جێگری سه‌رۆك جێی سه‌رۆك ده‌گرێته‌وه‌ و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونیشدا ده‌سه‌ڵاته‌كانی پیاده‌ ده‌كات.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ بانگهێشتی سه‌رۆك یان جێگره‌كه‌ی له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی سه‌رۆكدا، كۆ ده‌بێـته‌وه‌. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ ئاماده‌ بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی كۆ ده‌بێته‌وه‌ و بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نیش به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ندامانی ئاماده‌بوو ده‌درێن، ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كانیش یه‌كسان بوون ئه‌و لایه‌ قبووڵ ده‌كرێت كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی له‌گه‌ڵ داوه‌.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڕیار له‌سه‌ر دانییه‌وه‌ ده‌خرێته‌ كار وله‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1-هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2-وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی رۆشه‌مبیری هه‌رێم. 3-وه‌زیر: وه‌زیری رۆشنبیری هه‌رێم. 4-چاپكراوی خوله‌كی (ده‌وری) هه‌ر چاپكراوێك كه‌ به‌رده‌وام كه‌ چماره‌ی زنجیره‌یی و له‌ه‌ كاتێكی دیاریكراودا ده‌ربچێ وه‌ك رۆژنامه‌ و گۆڤار و بڵاوكراوه‌ و هه‌رچی یه‌كی له‌م بابه‌تانه‌ بێ. 5-چاپكراوی نا خوله‌كی (ناده‌وری) هه‌ر چاپكراوێك كه‌ بۆ یه‌ك جار ده‌ربچێ یا به‌ش به‌شی دیاریكراو بێ به‌ بێ گوێدانه‌ چاپكردنه‌وه‌ (اعاده الگبع) وه‌ك مه‌وسووعه‌ و قامووس و كتێب و نامیلكه‌و نه‌خشه‌ (خریگه)و رسم و هه‌رچییه‌كی له‌م بابه‌ته‌ بێ.

ماده‌ی یه‌كه‌م:

ماده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌، ماناكانی ته‌نیشتیانن:- 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2. وه‌زیر وه‌زیری كشتوكاڵ و ئاودێری. 3. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای پزیشكانی دروستی ئاژه‌ڵ (الاطباء البيطريين). 4. نه‌قیب: نه‌قیبی پزیشكانی دروستی ئاژه‌ڵ. 5. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: چاودێری (رقابه‌) له‌ هه‌رێمدا ناخرێته‌ سه‌ر چاپه‌مه‌نی و هه‌ر هاوڵاتییه‌كی سه‌ربه‌سته‌ له‌ ده‌ركدرنی هه‌ر چاپه‌مه‌نیه‌كدا به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: مه‌رجه‌ چاپه‌مه‌نی خوله‌كی خاوه‌نی (امتیاز)و سه‌رۆكی نووسینی عه‌بێ كه‌ ده‌بێ خوێندنه‌وه‌ و نووسین به‌ زمانی چاپكراوه‌كه‌ بزانن و ئه‌هلیه‌تی یاسایی ته‌واویان هه‌بێ له‌سه‌ر تاوانێك (جنایه‌) یا كه‌تنێكی (جنحه‌) ناسیاسی له‌كه‌دار كه‌ری شه‌ره‌ف حوكم نه‌درابن.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: خاوه‌نی (امتیاز)و سه‌رۆكی نووسینی چاپكراویی خوله‌كی به‌ هاوبه‌شی له‌به‌ر ده‌م یاسا و دادوه‌ریدا لێ ی به‌رپرسیارن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة