المواد القانونية
ماددهی دوازدهم: دهسته پێك دێت له: یهكهم: فهرمانگهی كاروباری كارگێڕی ودارایی: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتیی دهكات و به لای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی زانكۆیی بهدهست هێنابێ له بواری پسپۆرایهتیی خۆیدا به لای كهمهوه ده ساڵی شارهزایی ههبێ. دووهم: فهرمانگهی كاروباری یاسایی ولێكۆڵینهوهكان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتیی دهكات و به لای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی زانكۆیی له یاسادا بهدهست هێنابێ و له بواری پسپۆرایهتیی خۆیدا به لای كهمهوه ده ساڵی شارهزایی ههبێ، پێك دێت له: 1- بهڕێوهبهرایهتیی كاروباری یاسایی: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكات، بڕوانامهی بهرایی زانكۆیی له یاسادا بهدهست هێنابێ، له بواری پسپۆرایهتیی خۆشیدا به لای كهمهوه پێنج ساڵ شارهزایی ههبێ، ئهم ئهركانهی دادێ دهگرێته ئهستۆ: أ- خستنه رووی را وراوێژ لهبارهی ئهو پرسه یاساییانهی دهخرێنه بهردهمی دهستهوه. ب ـ دادبینی كردن (المرافعه) له بهردهم دادگاكانی تایبهتمهند هێندهی پهیوهندیی به كێشهكانی گهندهڵییهوه ههیه كه دهسته دهیان جوولێنێت و پێداچوونهوه به رێگاكانی تانهدان لهبارهیانهوه. ج ـ نوێنهرایهتی كردنی دهسته له لیژنهكانی لێكۆڵینهوهدا كه لهسهر خواستی دهسته پێك هێنراون. دـ ئامادهكردنی لێكۆڵینهوه وتوێژینهوهی یاسایی تایبهت به یاساكانی نههێشتنی گهندهڵی و رێككهوتننامهكانی نێودهوڵهتی لهم بارهیهوه. 2- بهڕێوهبهرایهتیی لێكۆڵینهوهكان: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی له یاسادا بهدهست هێنابێ و لهبواری پسپۆرایهتییهكهیدا بۆماوهیهك بهلای كهمهوه پێنج ساڵ شارهزایی ههبێ و ئهركی ئاشكراكردنی حاڵهتهكانی گهندهڵی له تێكڕای دهزگاكانی حکومتدا دهگرێته ئهستۆ ههروهها زانیاری له سهریان به هاوكاری ئامێرهكانی تهكهنیكی كۆدهكاتهوه و لێكۆڵینهوهی تێدا دهكات. سێیهم: فهرمانگهی خۆ پاراستن وشهفافیهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتیی دهكات، بهلای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێنابێ، له بواری پسپۆرایهتیی خۆیدا به لای كهمهوه ده ساڵ شارهزایی ههبێ و ئهم ئهركانهی دادێن دهگرێته ئهستۆ: 1- دڵنیابوون له رهوایی سهرچاوهكانی سامانی ئهو كهسهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه، ئهوانهی به ناوی خۆیهوه یان به ناوی هی دیكهوه تۆمار كراون، جا چ له حیازهی ئهو یان حیازهی كهسانی دیكهدا بن، مادام موڵكایهتییان بۆ ئهو دهگهڕێتهوه. 2- پهرهپێدانی كارامهیی لێكۆڵینهوه له كێشهكانی گهندهڵی و شێوازهكانی چاودێڕیی دارایی و پشكنینی كارگێڕی و بڵاوكردنهوهی كولتووری دهسپاكی وشهفافیهت. 3- به دواداچوونی پیادهكردنی یاساو پهیڕهو و رێنماییهكانی پهیوهندیدار به دهستهوه. 4- بووژاندنهوهی پهیوهندی لهگهلأ رێكخراوهكانی خاوهن چالاكی هاوشێوه. 5- بهڕێوهبردنی بهرنامهكانی مهشق و گرێدانی كۆنگره به هاریكاری لهگهلأ وهزارهتهكان و لایهنانی تایبهتمهندو دهزگاكانی كهرتی تایبهت. چوارهم: نووسینگهی سهرۆكی دهسته: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكات بهلای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی بهدهست هێنا بێت.
ماددهی سێزدهم: یهكهم: له كاتی ههر لێكۆڵینهوهیهكدا كه دهسته دهیكات، لێكۆڵهرهوانی مافی لێكۆڵینهوهیان لهگهلأ ههر كهسێك ههیه كه حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه و چاوخشاندن به سهنهد و بهڵگهنامهی فهرمیدا، له نێویاندا ئهوانهی كه نهێنین جا پلهی پهنهانییان ههر چییهك بێت و دهبێ ئهركی چوونه ژوورهوهیان بۆ فهرمانگهی پهیوهندیدار بهو ئامێرانهی كه جۆری كارهكهیان دهیخوازێت، ئاسان بكرێت و پاراستنیان دابین بكرێت و نابێ ئهو ئامێرانهیان لێ وهربگڕێت كه پهیوهندییان به كارهكهیانهوه ههیه. دووهم: ئهگهر ئهو لایهنهی له ژێر لێكۆڵینهوهدایه گوتی، ئهو زانیاری و بهڵگهنامانهی داوا دهكرێت ببیندرێن لهو پهڕی نهێنیدان و، ئهگهری ئاشكرا كردنیان رهنگه ئاسایشی ههرێم بخاته مهترسییهوه، سهرۆكی دهسته لیژنهیهكی لێكۆڵێنهوه به سهرۆكایهتیی خۆی، یان جێگرهكهی و ئهندامیهتیی دوو له بهڕێوهبهرانی گشتی له دهسته، بۆ وردبینی كردنی ئهو زانیاری و بهڵگهنامانه، پێك دههێنێ.
ماددهی چواردهم: یهكهم: به بهدهست هێنانی ناڕهوا دادهندرێت، ههر سامانێكی یهكێك لهوانهی له ژێر حوكمهكانی ئهم یاسایهدان چ بۆ خۆی یان بۆ یهكێكی دیكه، له رێی بهكارهێنانی وهزیفهی گشتی یان راسپاردهنی گشتی (التكلیف العام) یان سیفهت یان له ئاكامی رهفتارێكی پێچهوانهی دهقێكی یاسایی به دهست هێنابێت. دووهم: به گوێرهی ئهوهی پێشوو، ههر زیاد بوونێكی سامان كه بهدی دێت له پاش وهرگرتنی وهزیفهی گشتی یان راسپاردنی گشتی یان ههبوونی سیفهت بهسهر ئهو كهسهی له ژێر حوكمهكانی ئهم یاسایهدایه یان بهسهر هاوسهرهكهیدا یان منداڵانی ناكامی، هه كاتێك كه لهگهڵ داهاتیاندا نهگونجێت و نهیانتوانی سهرچاوهی رهوای بۆ بسهلمێنن، به قۆزتنهوه (استغلال) دادهندرێت. سێیهم: حوكمهكانی بڕگهی دووهمی ئهم ماددهیه بهسهر ههر كهسێكدا پیاده دهبێت كه به ههر سیفهتێك بێت سامانی گشتی بهدهست دههێنێت كه سهرچاوهكهی ناڕهوایه.
ماددهی شهشهم: پێكهاتهكانی دهزگا له مانهی خوارهوه پێك دێ: 1. ئهنجومهنی بهرێوهبردنی دهزگا. 2. پێكهاتهكانی مهڵبهندی دهزگا كه لهم بهشانه پێك دیێن: 3. بهشی بهرێوهبردن و خۆیهتی. 4. بهشی نهخشه كێشان و لێكۆڵینهوه و بهدوا داچوون. 5. بهشی ماف. 6. بهشی ژمێریاری. 7. بهشی ورد بینی. 8. بهرێوهبهرایهتی گشتی دهزگا فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكا كه ههڵگری بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆ بێت و بریكاری سهرۆكی دهزگا دهبێت و ههموو دهسهڵاتهكانی ئهنجام دهدات له كاتی ئاماده نهبوونی رهسمیدا له مانه پێك دێ: 9. بهرێوهبهرایهتی خانهنشینی. 10. بهرێوهبهرایهتی شیاندن و چاودێری كردنی كهم ئهندامان. 11. بهرێوهبهرایهتی وهبهر هێنان. 12. بهرێوهبهرایهتی و بهرێوهبردنه لقی یهكانی له پارێزگاكان دا.
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی بهرێوهبردنی دهسهڵاتی باڵا له دهزگادا له مانه پێك دێ. 1. سهرۆكی دهزگا- سهرۆكی ئهنجومهن. 2. بهرێوهبهری گشتی دهزگا- جێگری سهرۆكی ئهنجومهن. 3. سهرۆكی ئهركان له وهزارهتی كاروباری (پێشمهرگه) – نوێنهری وهزارهت. 4. بهرێوهبهری گشتی دارایی- نوێنهری وهزارهتی دارایی. 5. بهرێوهبهری گشتی گهشه پێدان و ئاوهدانكاری- نوێنهری وهزارهتی گهشه پێدان و ئاوهدانكاری. 6. بهرێوهبهری گشتی چاودێری كۆمهڵایهتی- نوێنهری وهزارهتی تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی. 7. ئهنجومهنی وهزیران سێ پسپۆر بۆ ماوهی سێ ساڵ دادهمهزرێنێ و بۆی ههیه تازهش بكرێتهوه بۆ ئهوانهی كه خاوهنی رابردوێكی شهرهف مهندانهی تێكۆشانن و به بهشداری بهرچاویان له جوڵانهوهكهدا ههیه.
ماددهی ههشتهم: ئهنجوومهن تایبهته بهو كار و ئهركانهی خوارهوه: 1. پیاده كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه و یاسا و بڕیارو پێرهوه تایبهتی یهكانی به خانهنشینی شههیدانی بزوتنهوهو، ئهوانهی له ئهنجامی بهشداری كردن تێی دا توشی كهم ئهندام بوون، ههروهها ئهو یاسا و بڕیارانهش كه پهیوهندییان به كاروباریانهوه ههیه. 2. پێشنیاز كردنی ههموار كردنی یاساكان بۆ پهرهپێدانی یاسای دهزگا، یاساو بڕیارهكانی كه پهیوهندیدارن به كارو بارهكانی و بهرز كردنهوهیان بۆ ئهنجومهنی وهزیران. 3. دانانی سیاسهتی گشتی بۆ گهشه پێدانی دهستكهوتهكانی دهزگا و وهبهرهێنانی له ناو چوارچێوهی ئامانجه نهتهوهیی و نیشتمانی و كۆمهڵایهتی و ئابووریهكان و سهرپهرشتی كردنی جێبهجێ كردنیان له لایهن فهرمانگهكانی دهزگاكهوه. 4. سهلماندنی بوودجهی گشتی دهزگا و ژمێركاری كۆتایی و ئهنجامدانی گوێزانهوه و ههموار كردنی به پێی یاسا كار پێكراوهكان. 5. دانانی میلاكی دهزگاو ههموار كردنهكانی. 6. ئهنجام دانی كهم كردنهوه و مهزات كردنهكان و بڕیاردان لهسهر بهڵێننامه وقۆنتهرات و خۆ بهستنهوهی دارایی له نێو بازنهی بودجهی سهلمێندراویدا. 7. دانانی بهخشینی دهرماڵه به فهرمانبهره كارامهكان له فهرمانگهكاندا یا ئهوانهی به شێوهیهكی كاتی پێی سپێردراون، لهگهڵ شارهزا نێردراوهكان دا به مهرجێك له رێژهی 201% مووچهكانیان پتر نهبێ، بهخشینی دهرماڵه كه له رێژهی 70% ی مووچهكانیان پتر نهبێ بۆ ئهو كهسانهی كه بۆ ئهنجامدانی كاری زێده له دوای دهوامی رهسمی روویان لێ دهنرێ. 8. پێكهوهنانی چهند لیژنهیهك بۆ لێكۆڵینهوه له كاروباری ههمهجۆری دهزگاكهو بۆیشی ههیه پشت به شارهزایان له دهرهوهی دهزگا ببهستێ بهرامبهر به كرێ یهكی وا كه ئهنجومهن بڕیاری لهسهر دهدات. 9. چاودێری كردنی شیاندنی منداڵانی شههیدان، له وانهی كه مهترسی لهسهر موعاناتیان ههیه، كه له ئهنجامی باری ههڵوهشانهوهی خێزانی و له ئاكامی نهمانی دایك و باوك یاخود یهكێكیان لهلایان خولقاوه. 10. چاودێری كردن و شیاندنی كهم ئهندامانی بزووتنهوه له ناو پێشمهرگهدا و، لێكۆڵینهوه له بارهی ژیانیان و ئامادهكردنی ئاماركردنێكی تایبهت پێیان و دانانی نهخشه بۆ راهێنان و چاودێری كردن و شیاندنیان و بهرزكردنهوهی ئاستی تهندروستی و كۆمهڵایهتی و رۆشنبیری یان به دروستكردنی مهڵبهندی تایبهتی یان سوود وهرگرتن له مهڵبهند و پهیمانگای تایبهت به فهرمانگهكانی چاودێری كۆمهڵایهتی و رێكخراوه كۆمهڵایهتی و رێكخراوه مرۆڤایهتی یهكان كه ههمان ئامانجیان ههیه و مافی پیشهیی یان له وهرگرتن به ههماههنگی لهگهڵ لایهنه تایبهتهكان دا پێ بدرێ. 11. پێشنیاز كردنی دامهزراندنی فهرمانبهر بۆ ئهنجومهنی وهزیران و ئهنجومهنیش بۆی ههیه بهرزیان بكاتهوه و بیان گوازێتهوه و واز هێنانیان لێ قبوول بكات و خانهنشینیان بكات و به شێوهیهكی كاتی بیان سپێرێ و سزایان بدات و له كاریان لابدات و بهلێنكاری لهگهڵ پسپۆر و شارهزایان و تهكنیكاران ببهستێ بۆ كاركردن له دهزگاكهدا. 12. دانانی راپۆرتێكی ساڵانه له بارهی كار و ئهركهكانی دهزگا و بهرز كردنهوهی بۆ ئهنجومهنی وهزیران له بارهی پوختهی چالاكییهكانی دهزگا و راپهراندنی كارهكانی و كێشه و راو پێشنیازهكانی. 13. ئهنجومهن بۆی ههیه لقه فرمانگه بۆ دهزگاكه له یهكهكانی بهرێوهبردن دا بكاتهوه و بهش و هۆبه له نوێ دابنێ و لێكیان بدات و ههڵیان وهشێنێتهوه به پێی پێویست لهگهڵ دانانی سنوورێك بۆ كار و ئهركهكانی و پسپۆرییهكانی به پێی رێنماییهكانی خۆی. 14. ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی بدا به سهرۆكی دهزگا و بهرێوهبهره گشتی یهكانی.
ماددهی نۆیهم: كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن به سهرۆكایهتی سهرۆكی دهزگا دهبێت و بۆی ههیه داوای بهستنی بكات، له خولی ئاسایی و خولی نائاسایی داو ههرچی لێیهوه دهربچێت له بڕیار و پێشنیاز و راسپارده ئیمزایان دهكات.
ماددهی دهیهم: ئهوهی رووی لێنراوه له ئهندامانی ئهنجومهنی وهزیران سهرپهرشتی دهزگاكه بكات، سهرۆكایهتی دانیشتنهكانی ئهنجومهن دهكات له كاتی ئاماده بوونی له كۆبوونهوهكهدا.
ماددهی یازدهیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی ههر مانگه به لایهنی كهمهوه جارێك كۆ ببێتهوه و ئهو ئهندامهی ئهنجومهنی وهزیران كه سهرپهرشتی دهزگاكه دهكات یاخود بهلانی كهمهوه سێ یهكی ژماره ئهندامان له كاتی پێویستدا بۆیان ههیه داوای بهستنی كۆبوونهوهی نائاسایی بكهن.
ماددهی دوازدهیهم: رادهی یاسایی به ئاماده بوونی سهرۆكی دانیشتنهكه و نیوهی ژمارهی ئهندامان تهواو دهبێ و ههموو بڕیار و راسپارده و پێشنیارێكیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچێ و له كاتی بهرامبهر بوونی دهنگهكان رای ئهو لایهنه پهسهند دهكرێ كه سهرۆك دهنگی لهگهڵ داوه.
ماددهی سێیهم : وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێك دێت : یهكهم ـ وهزیر: خۆی سهرۆكی باڵای وهزارهتهو بهرپرسیشه لهكارهكانی و ئاراستهكردنی سیاسهتهكهی و سهرپهرشتكاری و چاودێری به سهرییهوه، بهپێی حوكمهكانی یاساش ههموو ئهو بڕیار و فهرمان و ڕێنماییانهی له ههرشتێكدا كه پهیوهندیدار بێت به ئهركوفهرمانی وهزارهت و پێكهاتهو دهستڕۆییهكانی و سهرجهم كاروباره تهكنیكی و دارایی و كارگێری و رێكخستنهكانیهوه، لهوهوه دهردهچن و به سهرپهرشتی خۆشی جێبهجێدهكرێن، بهرپرسیاریش دهبێ لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیران، بهو پێییهی ئهندامێكی هاوكاره تیایدا و بۆی ههیه ههندێك له دهستڕۆییهكانی خۆی بدات به بریكاری وهزارهت یان بهڕێوهبهرهگشتیهكان یانیش ئهوهی به شیاوی بزانێ له وهزارهتدا. دووهم ـ 1. بریكاری وهزارهت بۆ ئاوهدانكردنهوهو نیشتهجێكردن. 2. بریكاری وهزارهت بۆ ڕێگهو بان. له ئاراسته كردن و سهرپهرشتی كردنی كاروبارهكانی وهزارهتدا یاریدهی وهزیر دهدهن لهچوارچێوهی تایبهتكاری و ئهو دهستڕۆییانهی كه وهزیر پێیان دهسپێرێ به مهرجێ بڕوانامهی سهرهتای زانكۆو پسپۆڕیان بهدهستهێنابێ. سێیهم ـ نوسینگهی وهزیر: كارمهندێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا وبهڕێوهی دهبات كه خاوهن بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆ بێت وژمارهیهك له كارمهندانیش هاوكاری دهكهن. چوارهم ـ نوسینگهی بریكاری وهزارهت: كارمهندێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا وبهڕێوهی دهبات كه خاوهن بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆ بێت وژمارهیهك له كارمهندانیش هاوكاری دهكهن. پێنجهم ـ ڕاوێژكاران: ژمارهیان نابێ له چوار زێتر بێت ودهبێ له ههڵگرانی بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆ بن وله شارهزایانیش بن ونابێ ماوهی كاركردنیان له دهساڵ كهمتر بێت. شهشهم ـ بهڕێوهبهرایهتی گشتی بۆ كاروباری كارگێری ودارایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه بڕوانامهیهكی سهرهتایی زانكۆی بهدهست هێنابێ وشارهزا بێ وماوهی كاركردنی له ده ساڵ كهمتر نهبێت. حهوتهم ـ بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری تهكنیكی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی به دهست هێنابێ وشارهزابێ وماوهی كاركردنی له ده ساڵ كهمتر نهبێت. ههشتهم ـ بهڕێوهبهرایهتی گشتی ڕێگه وبان وئاوهدانكردنهوه ونیشتهجێكردن له پارێزگاكانی ههرێم دا ههریهكهیان بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكا وبهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی پسپۆری سهرهتای زانكۆی بهدهست هێنابێ و شارهزاش بێ و سهرپهرشتی جێبهجێ كردنی پڕۆژهكانی نیشتهجێكردن وخانووبهرهو ڕێگهوبانهكان دهكا له پارێزگاداو بهڕێوهبهرایهتیهكانی ڕێگهوبان وئاوهدانكردنهوهو نیشتهجێكردن له سنوری ههر پارێزگایهك لهو پارێزگایانهش پێوه دهبهسترێتهوه.
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانهی خوارهوهی دهكهوێته ئهستۆ. یهكهم : ئامادهكردنی ئهو پێداویستییانهی كه مافی شیاوی تهندروستی تهواو بۆ هاووڵاتیان دهستهبهر دهكات لهلایهنی جهستهیی وئهقَڵی ودهروونییهوه لهگهلأ گرنگی پێدانیان. دووهم : دامهزراندن وبهڕێوهبردن وبهدوا داچوونی یهكه تهندروستیهكانی خۆ پاراستن وچارهسهركردن وپهرهپێدانیان له ههرێمدا. سێیهم : بایهخدان به خزمهتگوزاری چاودێری بهرایی تهندروستی لهوانهش چاودێری دایكایهتی ومنداڵان وتهندروستی قوتابخانهیی وتهندروستی خێزان وپیرییهتی. چوارهم : بهربهرهكانی كردنی نهخۆشیه درمهكان وكۆنترۆل كردنیان ورێگهگرتن له هاتنیان له دهرهوهی ههرێم بۆ ناوهوهی وبه پێچهوانهوهش، بهربهستكردنی بڵاو بوونهوهیان له نێو خاك وئاو و ههوای ههرێمدا. پێتجهم : ههماههنگی كردن لهگهلأ وهزارهتی ژینگهدا له پێناوی پاراستنی ژینگهو باشكردنی و پهرهپێدانی و پاراستنی بنهماكانی وكاركردن له پێناوی بهربهستكردنی پیسبوونی. شهشهم : ههماههنگی كردن لهگهلأ وهزارهتی كار و كاروباری كۆمهڵایهتی دا له پێناوی بایهخدان به تهندروستی وسهلامهتی كرێكاران له پڕۆژهكانی كار و بهرزكردنهوهی ئاستی تهندروستییان له مهترسی نهخۆشی پیشه و بریندار بوون له كاتی ئیشدا، لهگهلأ دانانی بهزهفكاریی وههل ومهرجی تایبهت بۆیان و دابین كردنی سهلامهتی له شوێنی كاردا وچاودێری پیادهكردنی ئهو بهرزهفتكار و ههل و مهرجانه. حهوتهم : بڵاوكردنهوهی هوشیاریی تهندروستی له ناو هاووڵاتیاندا به هاریكارێكردن لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكان به رێگهی ههموو هۆیهكی راگهیاندنی بیستراو و بینراو و خوێندراوه. ههشتهم : دابین كردنی داودهرمان و پێویستیهكان و كهل وپهلی پزیشكی ههمهجۆری پێویست بۆ پێشكهش كردنی خزمهتگوزاری پزیشكی وخۆپاراستن وچارهسهركردن، لهگهلأ سهرپهرشتی كردنی عیاده میللییهكان و دابین كردنی ئامیری پزیشكی پێویست بۆ پهككهوتهكان وكردنهوهی تاقیگهی پزیشكی. نۆیهم : ئامادهكردنی كادیری تهندروستی وپیشهیی یارمهتیدهر و بهرزكردنهوهی ئاستی شیاوی كارمهندان له كهرتی تهندروستی وپهرهپێدانی لێكۆڵینهوهی تهندروستی و فێركردنی پزیشكیی بهردهوام وهاندانی لێكۆڵینهوهی زانستی له بواره ههمه جوارهكانی تهندروستیدا. دهیهم : رێكخستنی كاری پیشه پزیشكی وتهندروستی یهكان و سهلامهتی پیشهیی بهههماههنگی كردن لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكان وچاودێری كردنیان. یانزدهیهم : چاودێری كردنی خاوهن پێویستییه تایبهتییهكان لهلایهنی تهندروستی و جهستهیی و ئهقڵی یهوه. دوازدهیهم : سهرپهرشتی كردنی دروستكردن وهێنانی داودهرمان بهپێی پێوهری پێویستی پزیشكی وچاودێری كردنی. سیازدهیهم : كاركردن له پێناوی گۆڕینی سیستهمی ئێستای تهندروستی به سیستهمێكی هاوچهرخی تهندروستی به شێوهیهكی وا كه لهگهلأ پهرهسهندنی كۆمهڵگای كوردستانی و توانای دارایی بهدهست هاتوودا بگونجێت. چواردهیهم : پشتگیریی كردنی كهرتی تایبهتی پزیشكی تا بهشداری له پێشكهش كردنی خزمهتگوزاری چارهسهركردندا بكات بۆ سووككردنی بارگرانی دارایی و هونهری لهسهرشانی دهزگا تهندروستیه فهرمیهكان و بخرێنه بهر سهرپهرشتی وچاودێری وهزارهتهوه. پانزدهیهم :كاركردن له پێناوی دابین كردنی پێویستی پزیشكی بۆ بهرهنگار بوونهوهی كارهسات به ههموو جۆره كانیهوه، ئهمهش به ههماههنگی لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكانی دیكه دهبێت. شانزدهیهم : رێكخستنی كاری پزیشكی دادی له ههرێمدا به پێی یاسا وبهرزكردنهوهی ئاستی شیاوی كارمهندانی. حهڤدهیهم : كاركردن له پێناوی دروستكردنی تاقیگهی پێشكهوتووی تهندروستی بۆ دهسنیشانكردنێكی زوو بۆ نهخۆشییه گرانهكان ودابین كردنی (حجری تهندروستی) و بهربهرهكانی نهخۆشیه درمهكان و چاودێری كردنی پهتاكان. ههژدهیهم : سهرپهرشتی كردنی كاری پزیشكهكان ویارمهتدهرهكانیان له عیاده پزیشكیه تایبهتهكان و عیاده میللیه فهرمییهكان. نۆزدهیهم : گرنگی دانێكی تایبهت به تهندروستی لادێ وگهیاندنی خزمهتگوزاریی پزیشكی بۆی و كاركردن بۆ دروستكردنی نهخۆشخانه له قهزاو ناحیهكان وكردنهوهی مهڵبهندی پزیشكی له لادێكاندا و دابین كردنی تیپی تهندروستی گهڕۆك. بیستهم : دابین كردنی سهیتهرهی نهوعی كارا لهسهر داودهرمان به هاوكاری كردن لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا و دانانی مهرجی بهرزهفتكار بۆ هێنانی داودهرمان له سهرچاوهی باوهڕ پێكراوی جیهانی و بهرزهفتكردنی فرۆشتنی داودهرمان، به جۆرێكی وا كه ههر له دهرمانخانه و مهزخهری مۆلهتپیردراوی دهرمان بفرۆشرێ. بیست ویهكهم : گرنگی دانی تهندروستی بهو ناوچانهی كه تووشی پرۆسهكانی ئهنفال وبوردومانی كیمیایی وجینۆساید بوون. بیست ودووهم : كاركردن له پێناوی دابین كردنی (بیمی) تهندروستی بۆ هاووڵاتییان وگرنگی دان به ئاسایشی خۆراك ودهرمانی ئینسانی بهههماههنگی كردن لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكان ودۆزینهوهی ئالیهتی چاودێری شیاوی داودهرمان بۆ بهكارهێنان. بیست وسێیهم : پشتگیریی كردنی پزیشكه تازه دهرچووهكان وكردنهوهی خولی شیاندنی بهردهوام بۆیان و ناردنی نێردهی پزیشكی بۆ دهرهوهی ههرێم بیان گرێتهوه وماوهیان بدرێ تاكو خوێندنی پسپۆڕییان تهواوبكهن. پێكهاتهكانی وهزارهت
ماددهی سێزدهیهم: بڕیارهكانی ئهنجومهن بۆ ئهو ئهندامهی ئهنجومهنی وهزیران دهنێردرێ كه سهرپهرشتی دهزگا دهكات و ئهگهر لاری نهبوو لێیان له ماوهی پازده رۆژ له مێژووی پێ راگهیاندنی به سهلمێنراو دادهنرێن و بۆیان ههیه جێ به جێ بكرێن، بهڵام له كاتێكدا كه لاری بوو لێیان لهو ماوه یاسایی یهدا، ئهوه بڕیارهكهی ئهو بنبڕ و دوا بڕیار دهبێ.
ماددهی چواردهیهم: سهرۆكی دهزگا به پلهیهكی تایبهتی به یڕیارێك له لایهنی تایبهت به پێی یاسا كارپێكراوهكان دادهمهزرێ، به مهرجێك خزمهتگوزاری و بهشداری بهرچاوی ههبێ له بزوتنهوه بۆ ماوهیهكی گونجاو كه بۆ بهرێوهبردنی دهزگا بیشێنێ و بتوانێ كارو ئهركهكانی جێبهجێ بكات و، دهسهڵاتهكانی خۆی به پێی یاسا بهكار بێنێ و پێویسته شیاویێكی خوێندنی وای ههبێ كه ئهنجومهنی وهزیران دڵنیا بێ له وهرگرتنی فرمانی سهرۆكی دهزگاكه.
مادده حهڤدهیهم: پاره و داهاتی دهزگا له مانهی خوارهوه پێك دێت: 1. ئهو بهخشینهی له لایهن حكومهتی ههرێمهوه بۆی بڕیار دراوه و بۆی خراوهته ناو بودجهی گشتییهوه. 2. ماڵی گوێزراوه و نهگوێزراوه كه موڵكی دهزگاكهن. 3. دهستكهوتهكانی وهبهرهێنانی دهزگا. 4. ئهو بهخششانهی پێشكهش به دهزگا كراون و ئهوانهش له لایهن ئهنجومهنی بهرێوهبردنهوه قهبووڵ دهكرێن، به مهرجێك له سهرچاوهی ئاشكرا و به پێی مهشروعیهتی یاساوه وهرگیرابن. 5. ئهو رهسمانهی له پێناو جێبهجێ كردنی ئامانجهكانی دهزگاكه فهرز دهكرێن. 6. قازانجی ئهو چالاكی یانهی كه دهزگا دهینوێنێ.
ماددهی ههژدهیهم: 1. ههموو موڵك و ماڵێكی دهزگا، ماڵی گشتین، بۆ مهبهستی ئهو یاسایه نهبێ نابێ دهسكاری بكرێن. 2. قهرزهكانی دهزگا و ههموو پارهیهكی كه به قانوونی دهیكهوی، قهرزی نایابن (ممتاز) له وهرگرتنیان یاسای وهرگرتنهوهی قهرزی رهوای حكومهتیان له سهر پیاده دهكرێ. 3. ههموو ماڵێكی گوێزراوه و نهگوێزراوهی دهزگا له باج و رهسم دهبووردرێن. 4. دهزگا له ههموو ئهو رهسمانهی دهبووردرێ كه به هۆی ههڵسوكهوتی یاسایهوه كهوتۆته سهری، ههروهها لهو داواكاریانهش كه بۆی بهرز دهكرێتهوه یان له دژی دهدرێ. 5. حسابهكانی دهزگا له ژێر چاودێری دارایی دا دهبێت.
ماددهی نۆزدهیهم: دهزگا بۆی ههیه بۆ جێبهجێ كردنی كارو ئهركهكانی و وهدهست هێنانی ئامانجهكانی ههماههنگی لهگهڵ وهزارهته تایبهتمهندهكاندا بكات، به هۆی ئهو فهرمانگانهی كه كار و ئهرك و سروشتیان لهگهڵ دهزگا وهك یهكن.
ماددهی بیستهم: دهزگا بۆی ههیه لهو شوێنانهی كه لقی فهرمانگهی خۆی تێدا نییه، دابهش كردنی مووچهی خانهنشینان بهسهر ئهوانهی كه دهیان كهوێ به فهرمانگهی تایبهتی نێو یهكهكانی بهرێوهبردن له سنوری خۆیدا بسپێرێ.
ماددهی بیست و یهكهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراقه ئهم یاسایه جێ بهجێ بكات.
ماددهی بیست و دووهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێ بهجێ دهكرێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة