أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سی و دووهم
ماددهی سی و دووهم: كار بههیچ دهقێك ناكرێ گهر لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێ.
ماددهی سی و سێیهم
ماددهی سی و سێیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهحێ بكهن.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهو زهوییانهی، كه لهناو سنووری شـــــارهوانییهكان بهرامبهر كوژاندنهوهو جوداكردنــهوه تهرخان یا به موڵك دهكرێن و دهگۆڕدرێن له باجی زهوی عهرهسه بۆ ماوهی سێ سالأ دهبوردرێن له رۆژی تۆماركردنیانهوه به ناوی خاوهنهكانیان له بهڕێوهبهرایهتی تۆماركردنی خانووبهری پهیوهندیدار.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: میراتگرانی شههید له باجی عهرهسه لهو پارچهیهی كه بۆیان تهرخان كراوه بهو سیفهته دهبوردرێن دوای پیشاندانی ئهو بهڵگهیهی كه ئهمه دهسهلمێنی له لایهنێكی فهرمی تایبهت، جگهله مافی لێبوردنی دیكهیان كه لهم یاسایهدا هاتوون.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: وهزیری دارایی و ئابووری له ههرێم، بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم گوزارشت و زاراوانهی دادێن، ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم: رێكخراو: رێكخراوی ناحكومی، كه كۆمهڵێك كهسی ئاسایی، یان مهعنهویی، كه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه خاوهن كهسایهتیهكی مهعنهوییه و، ههوڵ بۆ بهجێگهیاندنی ئامانج دهدات، كه دابهش كردنی قازانجی تێدا نییه. سێیهم: فهرمانگه: فهرمانگهی رێكخراوهكانی ناحكومی، له ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمدا دهبێت. چوارهم: رێكخراوهكانی كوردستان: ئهو رێكخراوانهن كه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه له ههرێمدا تۆمار كراون. پێنجهم: رێكخراوهكانی عێراق: رێكخراوهكانی تۆماركراو بهگوێرهی یاسای عێراقی، كار و چاڵاكی له ههرێمدا دهكات، بهگوێرهی حوكمهكانی یاسا كارپێكراوهكانی ههرێم. شهشهم: رێكخراوهكانی بیانی: رێكخراوهكانی تۆمار كراو بهگوێرهی یاسای دهوڵهتێكی دی، كارو چاڵاكی خۆیان بهگوێرهی یاسا كارپێكراوهكانی ههرێم دهكهن. حهوتهم: تۆڕی رێكخراوهكان: رێكخراوێكی ناحكومییه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه تۆمار كراوه، له چهندین رێكخراو پێك دێت و خاوهن كهسایهتیهكی مهعنهوییه.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: دهستهی گشتی باڵاترین دهستهڵاته له سهندیكادا و ئهو دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: 1/ههڵبژاردنی نهقیب وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن. 2/تهسدیق كردنی بودجه و حسابكاریی كۆتایی و راپۆرتی دارایی. 3/گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی ئیداری و بڕیاردان لهسهری. 4/ئیقراركردنی پێشنیاری ههمواركردنی یاسا و ئیقراركردن و ههمواركردنی گهڵاڵه (لوائح)ی پێرۆ.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: 1/ دهستهی گشتی بهپێی ئهم یاسایه له ههموو ئهو ئهندامانه یا ههموو ئهو نوێنهرانه(المندوبین)ی كه ئیلتيزاماتی خۆیان بهجێهێناوه پێكدێت. دهستهی گشتی به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكا له قهڵهم دهدرێ و، له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه ههر سێ ساڵ جارێ لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداواكاریی نهقیب كۆبوونهوهی گشتی و ئاسایی خۆی، له بارهگای سهندیكادا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن ساز دهدا. (نیصاب)یش به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی ناونووسراو، یان زۆرینهی نوێنهران دێتهجێ. ئهگهر نیصابیش نههاتهجێ، ئهوا دوای بهسهرچوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له كات و جێگهی دیا.كراودا دهست پێ دهكا، لهم بارهدا نیصاب، به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، یا نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر نههاته جێ، ئهوه لهم بارهدا ئهنجومهنی پێشتر بۆ خولێكی تریش بهردهوام دهبێ. 2/ئهگهر ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بن، ئهوه ههڵبژاردن لهم بارهدا، له رێگهی نوێنهران (المندوبین) وه دهكرێ، رێژهی نوێنهرایهتیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یا لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاكهشهوه.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: پێویسته كۆی گشتی پاداشتی نهختینهیی و شتهكییانهی ساڵانه دهدرێت به فهرمانبهران بۆ یهك كهس و بۆ ههمان كار، له نێو تهرخانكراوه بڕیاردراوهكانی بودجهی تایبهتمهند، له دوو ملیۆن دینار زیاتر نهبێت له حاڵهتی ههڵسانیان به ڕهنجدانی ڕادهبهدهر له كاتی راپهڕاندنی ئهركهكانی فهرمانبهرێتی كه له ئهستۆیان دایه، ئهو پاداشتانهی دهبهخشرێنه كارمهندانی پرۆژهی وهبهرهێنان له رێژهی بهدواداچوون و سهرپهرشتیكردن و پاداشتی ئهندامانی ئهنجومهنهكانی شارهوانی كه مانگانه بۆیان سهرف دهكرێت، بهدهر دهخرێن. و بهپێی رێنمایێك كه وهزارهتی دارایی و ئابوری دهریدهكات.
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم پرۆژهیهك پێشكهش بكات به ههمواركردنی یاسای ماف و ئیمتیازاتی كهسوكاری شههیدان و ئهنفالكراوان ژماره (9)ی ساڵی 2007 بهشێوهیهك كه لهگهڵ خهبات و قوربانیهكانیاندا بگونجێت.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: گوژمهیهك بهبڕی (185.000.000.000) سهدو ههشتاو پێنج ملیار دینار تهرخان دهكرێت بۆ پشتگیریكردنی حیزبهكان، وه خهرجكردن لهم تهرخانكراوه له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهپێی رێكاریی كاتیی دهبێت، بهمهرجێك ئهو بڕه پارانهی وهك پێشینه له لایهن حیزبهكانهوه له ههردوو ساڵی (2011، 2012)دا وهرگیراون تسویه بكرێن، تاوهكو دهركردنی یاسای پشتگیریی دارایی حیزبهكان. دووهم: گوژمهیهك بهبڕی (15.000.000.000) پازده ملیار دینار بۆ رێكخراوه ناحكومیهكان تهرخان دهكرێت بهپێی یاسای رێكخراوه ناحكومیهكانی ژماره (1)ی ساڵی 2011.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: یهكهم: وهزارهتی دارایی و ئابوری پابهند دهبێت به بهردهوامبوون له دابینكردنی قهرزی خانووبهرهو، كشتوكاڵیی و، پیشهسازیی و، گهشت وگوزارییء، پرۆژه بچووكهكانء، تهمویلكردنی سندوقی نیشتهجێكردن/ دهستهی وهبهرهێنان بهگوژمهیهك كه بڕهكهی (600.000.000.000) شهش سهد ملیار دینارهو بهگوێرهی ئهو ستاندهرو رێنماییانهی وهزارهتی دارایی و ئابوریی به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهته پهیوهندارهكان، دهریان دهكات. دووهم: قهرزی خانووبهره به بڕی (25.000.000) بیست و پێنج ملیۆن دینار بۆ هاوڵاتیانی ناوهندی ئهو قهزاو ناحیانهی له ساتهوهختی ڕاگواستنی زۆرهملێ له لایهن رژێمی لهناوچوو وێرانكراون، دیاری دهكرێت.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: یهكهم: وهزیری دارایی و ئابوری دهسهڵاتی ههیه لێكگواستنهوه له نێوان پاردانراوهكانی (اعتمادات) یهك دهروازه ئهنجام بدات، جگه له بهشی (فصل) مووچه، چونكه دهكرێت بۆی بگواسترێتهوهو ناكرێت لێی بگواسترێتهوه. دووهم: وهزیری دارایی و ئابوری بۆی ههیه لێكگواستنهوه له نێوان پارهدانراوهكانی (اعتمادات) دهروازهكانی بودجه ئهنجام بدات بهمهبهستی دابینكردنی توانای سهرفكردن بۆ ئهو كارگێڕییانهی بڕیار دهدرێت له وهزارهتێك جیابكرێنهوهو بخرێنه سهر وهزارهتێكی ترو وهزیری تایبهتمهند بۆی ههیه لێكگواستنهوه له نێو یهك بهش(قسم)دا و یهك یهكهی سهرفكردن، ئهنجام بدات. سێیهم: ناكرێت هیچ لێكگواستنهوهیهك له نێوان پارێزگاكاندا له نێو تهرخانكراوهكانی (پرۆژهكانی ئاوهدانكردنهوهو گهشهپێدانی ههرێم و پارێزگاكان) ئهنجام بدرێت. چوارهم: ناكرێت لێكگواستنهوه له تهرخانكراوهكانی خهرجی پرۆژهكانی وهبهرهێنان، واته تهرخانكراوهكانی (بودجهی وهبهرهێنان)، بۆ تهرخانكراوهكانی خهرجی بهگهڕخستن، واته تهرخانكراوهكانی (بودجهی ڕهوهن)، ئهنجام بدرێت. پێنجهم: ئهو پارهدانراوانهی (اعتمادات) لهم یاسایهدا پهسهندكراون تاوهكو 31ی كانونی یهكهمی ساڵی دارایی (2013) بهكاردههێنرێن و داهاته دهستهبهركراوهكان تاوهكو 31/12/2013 تۆمار دهكرێن. بهڵام ئهو داهاتانهی له دوای كۆتایی ساڵی دارایی (2013)هوه وهردهگیرێن، ئهوا وهك داهاتێك بۆ بودجهی ساڵی دارایی 2014 تۆمار دهكرێن.
ماددهی بیست و پێنجهم:
ماددهی بیست و پێنجهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم یهكسانی دهستهبهر بكات له نێوان مووچهو دهرماڵهكانی هێزی پێشمهرگه لهگهڵ هاوشانهكانیان له هێزه چهكدارهكانی عێراقیی ناوهندیی و قهرهبووكردنهوهیان له دوای وهرگرتنی سهرجهم شایسته داراییهكانی حكومهتی ههرێم له لای حكومهتی ناوهندیی بهپێی یاساكانی بودجهی گشتی ساڵهكانی (2007-2013).
ماددهی سییهم:
ماددهی سییهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم له حاڵهتی ڕوودانی گۆڕانكاری له بهشه بودجهی ههرێم بۆ ساڵی 2013، ئاگاداری پهرلهمانی كوردستان بكاتهوهو بیخاته بهردهمی بۆ پهسهندكردن.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: بهشداربووهكان: ئهم كهسانهی خوارهوه، بۆ سوود وهرگرتن له شارهزاییان، یان، بۆ ئهوهی سوود له بزاڤی سهندیكاكه وهربگرن، دهشێ به بهشداربوو وهربگیرێن: 1/ئهو ئابووریناسه بیانیانهی شهرتوشروتی ماددهی چوارهمیان تێدا فهراههمه و نشینهی كوردستانی عێراقن. 2/ئهوانهی بڕوانامهی باڵایان ههیه وله كاروباری ئابووری یان دارایی یان بازرگانیدا، بۆ ماوهیهك ئیشیان كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ، به شاهێدی حكومهت، یا به شاهێدی شیركهتێكی هاوپشك (شركه مساهمه) یا شیركهتێكی خاوهن بهرپرسییهكی دیاریكراو، به مهرجێ شهرتوشروتی ئههلیهتیشیان تێدا فهراههم بێت.
ماددهی پهنجاو سێ:
ماددهی پهنجاو سێ: وهزیر دهركردنی ڕێنماییهكان بهپێی ئهم یاسایه دهگرێته ئهستوی سهبارهت بهم كاروبارانهی خوارهوه:ـ یهكهم: دابهشكردنی ناوچهكان له ههرێم دا. دووهم: دۆزینهوهو بهرههمهێنانی نهوت. سێیهم: بهكارهێنان ونۆڕینی بهیانات، زانیارییهكان، تۆمارگه وڕاپۆرتهكان. چوارهم: پێوان وفرۆشتن یان سهرفكردنی نهوت. پێنجهم: تهندروستی ساغء سهلامهتی پیشهیی. شهشهم: خۆپاراستنء پاراستنی ژینگه. حهوتهم: بهڕێوهبردنی سامانهكان. ههشتهم: بیناكان و دامهزراوهكان وئامێرهكان. نۆیهم: پڕۆسهكانی پاككردنهوهو ئامرازی چارهسهركردنی دیكهی گونجاو بۆ لابردنی كاریگهریهكان كه له بڵاوبوونهوهی نهوت پهیدادهبێت. دهیهم: وازلێنان و كوتایی پێهێنانی پڕۆسهكان. یازدهم: پڕۆگرامهكانی كاروبودجه. دوازدهم: وردبینی كردنی ژمێریاریء تۆمارهكانی كهسی ڕێپێدراو. سێزدهم: ئامادهكردنی ڕاپۆرتهكان لهلایهن كهسانی ڕێپێدراوه وه دهربارهی ڕادهی پهیڕهوكردنی پابهندهكانیان كهله یاساو مۆڵهتهكان دا هاتوون كه ئهمانه له خودهگرێت: 1- ڕاهێنان ودامهزراندنی هاوڵاتیانی ههرێمء هاوڵاتیانی دیكهی عێراق. 2- كڕینی كاڵاو دابین كردنی خزمهتگوزاریهكان له ههرێم وناوچهكانی دیكهی عێراق. 3- تهندروستیء سهلامهتی پیشهیی. 4- خۆپاراستنء پاراستنی ژینگه.
ماددهی پهنجاو چوار:
ماددهی پهنجاو چوار: یهكهم: گشت گرێبهسته تایبهتییهكان به بهشداریكردنی بهرههمهێنان ئهوانهی حكومهتی ههرێم پێش جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه مۆری كردوه دهكهوێته ژیر چاو پێخشاندنهوهی ئهنجوومهنی ههرێمی تا لهگهل حوكمهكانی ئهم یاسایه بگونجێت، لهگهل رهچاوكردنی ئهو بارودوخه مهوزعیانهی كه تیایدا ئهو گرێبهستانه مۆر كراون، بریارهكانیش كوتایین وشایهنی بڵاوكردنهوهیه. دووهم: گشت مۆڵهت و یاداشتهكانی لێك گهیشتن پهیوهست به نهوت وگاز كه لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه مۆركراون پێش جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه، به ههلوهشاوه دادهنرێت، ئهگهر ئهنجوومهنی ههرێمی رهزامهندی لهسهر نهدات.
ماددهی نۆزدهیهم:
ماددهی نۆزدهیهم: دهشێ پهیرهو بۆ ئاسانی جێبه جێ كردنی حوكمهكانی ئهو یاسایه دهربكرێ.