مادده‌ی دووه‌م: هه‌ر كه‌سێك به‌ناڕه‌وا گلدرایه‌وه‌ یان گیرا یان ماوه‌ی گیرانه‌كه‌ی له‌ راده‌ی یاسایی ڕه‌ت بووبێ یان به‌ سزایه‌كی وا حوكم درابێ كه‌ ئازادییه‌كه‌ی لێ سه‌ندبێته‌وه‌ له‌ لایه‌ن لایه‌نه‌ دادوه‌رییه‌ تایبه‌تیه‌كانه‌وه‌ به‌بێ به‌ڵگه‌ی یاسایی، له‌ دواییدا بڕیارێك به‌ ڕه‌ت كردنه‌وه‌ی سكاڵاكه‌ی یان ئازاد كردنه‌كه‌ی ده‌رچوو بێ و داواكارییه‌كه‌ی داخرا یاخود به‌بێ تاوان حوكم درا و بڕیاره‌كه‌ش ڕاده‌ی بنبڕی به‌پێ یاسا جێبه‌جێ كراوه‌كان وه‌رگرتبێت، ئه‌وا ئه‌و كه‌سه‌ بۆی هه‌یه‌ داوای قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ی ماددی ومه‌عنه‌وی له‌ باره‌ی ئه‌و زه‌ره‌روزیانه‌ی بكات كه‌ له‌ ئه‌نجامی گرتن وحوكمدانی لێی كه‌وتووه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: یه‌كه‌م: نابێ هیچ كه‌سێك گلبدرێته‌وه‌ یان بگیرێ به‌پێی یاسا نه‌بێ و له‌سه‌ر بڕیارێك نه‌بێت كه‌ لایه‌نێكی دادوه‌ریی تایبه‌ت ده‌ری چواندبێت و، هه‌ر كه‌سێكیش مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ كه‌ دادگایی كردنێكی دادپه‌روه‌رانه‌ و خێرا بكرێ له‌ به‌رده‌م دادگای تایبه‌تمه‌ند دا. دووه‌م: به‌پێی یاسا، له‌ جێگا تایبه‌تیه‌كانی گیراواندا نه‌بێت، ناشێ كه‌س بگیردرێت به‌ مه‌رجێكیش چاودێری ته‌ندروستی و كۆمه‌ڵایه‌تی بیگرێته‌وه‌ و بكه‌وێته‌ ژێر ڕكێفی ده‌سه‌ڵاتی حكومه‌ته‌وه‌، پێویستیشه‌ رێز له‌ باوه‌ڕی ئایینی و پرنسیپه‌كانی ڕه‌وشتی كه‌سی گیراو بگیرێت. سێیه‌م: هیچ لایه‌نێكی غه‌یره‌ حكومی یان حكومی نا تایبه‌تمه‌ند بۆی نییه‌ شوێنی گلدانه‌وه‌ی كه‌سه‌كانی هه‌بێ یان به‌هه‌ر بیانوویه‌ك كه‌سێك گلبداته‌وه‌.

مادده‌ی نۆزده‌: ئه‌م ئوسوڵ و ره‌فتارانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ سه‌رپێچی كردنی ئه‌م یاسایه‌ داده‌نرێت: 1/ئیلتزام نه‌كردن به‌ یاسا و پێڕۆ و رێنمایی و به‌یاناتی داراییه‌وه‌. 2/پشتگوێ خستن یا كه‌مته‌رخه‌می كه‌ ده‌بێته‌ هۆی به‌ فێڕۆدانی دارایی گشتی یان زیادبوونی ئه‌رك و مه‌سره‌ف (كلفه‌) یان زیادبوونی خه‌رج یان بزربوون یا فه‌وتان. 3/وه‌ڵام نه‌دانه‌وه‌ی نامه‌كانی دیوان، یان به‌ گوێ نه‌كردنی تێبینیيه‌كانی، یان دواخستنی وه‌ڵامه‌كان پتر له‌و ماوه‌یه‌ی كه ‌بۆی دانراوه‌ به‌ بێ ئه‌وه‌ی هیچ مه‌عزه‌ره‌تێك هه‌بێ. 4/شاردنه‌وه‌ی كاری سه‌رپێچی، یان دواخستنی ئاگاداركردنه‌وه‌ی دیوان له‌ ره‌فتاری سه‌رپێچی. 5/به‌كار نه‌خستنی ده‌سه‌ڵاتی یاسایی و ئیداری بۆ وه‌ستاندنی پێ لێ راكێشانی ره‌فتاری سه‌رپێچی و به‌ربڕكردنی سه‌رپێچیكاران. 6/جێ به‌جێ نه‌كردنی ئه‌و بڕیار و رێنماییانه‌ی له‌ ده‌سه‌ڵاتی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌رده‌چن.

مادده‌ی چواره‌م: حوكمه‌كانی مادده‌ی ( چواره‌م)ی یاسای به‌كرێدانی خانوبه‌ره‌، له‌هه‌رێمی كوردستان ـ عیراقدا له‌كار ده‌خرێن و، ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ جێیان ده‌گرنه‌وه‌: یه‌كه‌م: نابێ ساڵانه‌ی ئه‌و خانوبه‌رانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌، له‌و گرێبه‌ستانه‌ی كه‌دوای به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌ مۆرده‌كرێن، له‌م رێژانه‌ی خواره‌وه‌ زێتربن: 1/ (4%) چوار له‌سه‌دی به‌های گشتی ئه‌و خانوبه‌ره‌ یان ئه‌و شوققانه‌ی بۆ نیشته‌نی ئاماده‌كراون و بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش به‌كرێ ده‌درێن. 2/ (6%) شه‌ش له‌سه‌دی به‌های گشتی ئه‌و خانوبه‌ره‌ یان ئه‌و شوققانه‌ی كه‌ ژوور،ژوور، بۆنیشته‌نی به‌كرێ ده‌درێن. 3/ (8%) هه‌شت له‌سه‌دی به‌های گشتی ئه‌و خانوبه‌ره‌ یان ئه‌و شوققانه‌ی كه‌ بۆ مه‌به‌ستی غه‌یری نیشته‌نی به‌كرێ ده‌درێن. دووه‌م: كرێی ساڵانه‌ی ئه‌و خانوبه‌رانه‌ی كه‌حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌، له‌و گرێبه‌ستانه‌ی پێش به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌ مۆركراون، به‌پێی ڕێژه‌كانی بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌ هه‌موار ده‌كرێت. سێیه‌م: مه‌به‌ست له‌به‌های گشتی خانوبه‌ره‌ له‌م یاسایه‌دا كۆی به‌های زه‌ویه‌كه‌و بینایه‌كه‌یه‌ له‌وكاته‌دا كه‌ ده‌سه‌ڵاتی دارایی بۆ جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یخه‌ملێنێ.

مادده‌ی پێنجه‌م: بڕیاری ژماره‌(32) له‌ 6/2/2003 كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی هه‌رێمی كوردستان ـ عیراقه‌وه‌ ده‌رچووه‌، هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌.

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌ سمیی ( وه‌قایعی كوردستان)ه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كانیش حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و گرێبه‌ستانه‌ی به‌كرێدانی خانوبه‌ره‌ بۆمه‌به‌ستی غه‌یری نیشته‌جێیوون، دوای به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌، مۆرده‌كرێن ده‌كه‌ونه‌ ژێركاری حوكمه‌كانی یاسای شارستانی ژماره‌ (40)ی ساڵی 1951ی هه‌مواركراو. دووه‌م: گرێبه‌سته‌كانی ئه‌و خانوبه‌ره‌ی كه‌ بۆ غه‌یری مه‌به‌ستی نیشته‌نی به‌كرێ دراون و به‌ر له‌ به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌ مۆركراون، بۆ ماوه‌ی دوو ساڵ له‌ رۆژی كۆتایی هاتنی ماوه‌ی گرێبه‌سته‌كه‌وه‌ درێژ ده‌كرێنه‌وه‌ و، پاش كۆتایی ئه‌و ماوه‌یه‌ش، كرێیه‌كه‌ی ده‌كه‌وێته‌ ژێر كاری حوكمه‌كانی یاسای شارستانی ژماره‌ (40)ی ساڵی 1951 ی هه‌مواركراو.

مادده‌ی دوازده‌: ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌وان ئه‌مری خوای كرد، ماوه‌ی ئیقراركراوی هه‌ڵسوڕاندنی كارو پیشه‌كه‌ی ته‌واو كردبوو یان به‌ پێی خزمه‌تی ئیقراركراو ته‌مه‌نی یاسایی خانه‌نشینی ته‌واو كردبوو، یان ته‌واو نه‌كردبوو، ئه‌وه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ مووچه‌ی خانه‌نشینی بۆ خاووخێزانی ده‌بڕدرێته‌وه‌.

مادده‌ی سی و شێ: هه‌یئه‌ ئه‌نجومه‌نێكی هه‌یه‌ به‌رێوه‌ی ده‌با و، پێك دێت له‌: 1. سه‌رۆكی هه‌یئه‌ سه‌رۆك 2. عه‌میده‌كانی په‌یمانگه‌كان ئه‌ندامن 3. نوێنه‌رێك له‌ هه‌ر وه‌زاره‌تێكی په‌یوه‌ندیداره‌وه‌ كه‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتییان هه‌یه‌ یان باڵاتر، له‌وانه‌ی كه‌ خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕن و بۆ ماوه‌ی دوو سالَ كه‌ یه‌ك جار یارای نوێكردنه‌وه‌یه‌ ناوزه‌د ده‌كرێن. ئه‌ندامن 4. ئه‌ندامێ له‌ هه‌یئه‌ی ته‌دریسی هه‌ر په‌یمانگایێ، له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی په‌یمانگه‌وه‌ ناوزه‌د ده‌كرێ بۆ ماوه‌ی دوو سالَ و، بۆ یه‌ك جاريش یارای نوێكردنه‌وه‌یه‌.

مادده‌ی هه‌ژده‌: ئه‌گه‌ر ناكۆكییه‌ك كه‌وته‌ نێوان دیوان و لایه‌نێ كه‌ كه‌وتبێته‌ ژێر ركێفی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌، خۆیان یه‌كسه‌ر بۆیان یه‌كلا نه‌كرا‌وه‌، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌، ته‌واوی بابه‌ته‌كه‌ بخاته‌ به‌رده‌ست ڕابه‌ری بزاڤی رزگاریخواز و، بڕیاریش، بڕیاری ئه‌وه‌و ده‌بڕدرێته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌: سه‌رۆك ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌شی هه‌یه‌، له‌وانه‌ی كه‌ له‌گه‌ڵ مادده‌ی (15) پازده‌ی ئه‌م یاسایه‌دا هاودژ نابن: یه‌كه‌م: سه‌رۆك بۆی هه‌یه‌ هه‌ر لایه‌نێ كه‌وتبێته‌ ژێر ركێڤی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌ بانگی بكات له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ندا به‌شدار بێ له‌و شتانه‌دا كه‌ پێوه‌ندی پێوه‌ی هه‌یه‌. دووه‌م: سه‌رۆك له‌ كاتی زه‌رووردا بۆی هه‌یه‌، چۆن خۆی بیه‌وێ فرمانبه‌رانی هه‌رێم وشاره‌زایان و پسپۆران وخاوه‌ن توانستان له‌ ئیش و كاری ریقابه‌ی داراییدا به‌شدار بكات و، له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌نیشدا به‌شداریان بكا به‌ بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانیان هه‌بێ بۆ ئه‌مه‌ش خه‌ڵاتی تایبه‌تییان پێ ده‌به‌خشێ. سێیه‌م: سه‌رۆك، یان ئه‌نجومه‌ن، هه‌ر كاتێ كاروباری ریقابه‌ پێویست بكا بۆی هه‌یه‌ فه‌رمان بدا ده‌ست بكرێ به‌ پشكنین وته‌دقیقكردنی مه‌سه‌له‌ و كاروباری دارایی. چواره‌م: سه‌رۆك بۆی هه‌یه‌ داوای ئه‌م شتانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ وه‌زیری پێوه‌ندیدار یان له‌هه‌ر لایه‌نێ به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ نه‌به‌سترابێ، بكات: 1/فرمانبه‌ری سه‌رپێچیكار هه‌واڵه‌ی لیژنه‌ی به‌رزه‌پتی بكا، یان به‌پێی ده‌سه‌ڵاتی خۆی سزایه‌كی گونجاوی بدا. 2/له‌و مه‌سه‌لانه‌دا كه‌ لێپێچانه‌وه‌ی تێدا ئه‌نجام دراوه‌، هه‌ر زیانێ به‌هۆی سه‌رپێچی فەرمانبەره‌وه‌ له‌ دایره‌كه‌ی كه‌وتبێ، پێی ببژێرێ. 3/له‌ دادگا پێوه‌ندیداره‌كان ده‌عوای دژ به‌ سه‌رپێچيی دارایی بكاته‌وه‌ و به‌دوویدا بچێ و دیوانیش ده‌بێ هه‌ر مه‌علومات و گه‌واهییه‌كی له‌و سه‌رپێچییانه‌وه‌ به‌ ده‌سته‌وه‌ بێ بیدا به‌ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار. 4/مه‌سه‌له‌ی جه‌ریمه‌ی دارایی كه‌ ئاشكرا ده‌كرێ ده‌بێ بیدا به‌ سه‌رۆكایه‌تی داواكاری گشتی(الادعاء العام)ی هه‌رێم بۆ ئه‌وه‌ی ده‌عوای گشتيی له‌ دژ ده‌ست پێ بكا.

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن راوێژكارێكی: ده‌بێت، له‌لایه‌ن سه‌رۆكی هه‌رێمه‌وه‌ به‌پله‌ی وه‌زیر داده‌مه‌زرێت، ده‌زگاكانی سه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌ن به‌ڕێوه‌ ده‌بات و سه‌رپه‌رشتییان ده‌كات و هه‌ماهه‌نگییان له‌نێواندا ده‌كات، جێگرێكی ده‌بێت، به‌گوێره‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی پێی ده‌درێت له‌به‌جێ گه‌یاندنی ئه‌ركه‌كانیدا یاریده‌ی ده‌دات. دووه‌م: به‌رپرسی ئه‌و ده‌زگایانه‌ی له‌ مادده‌ی دووه‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتوون، ده‌بنه‌ ئه‌ندام له‌ ئه‌نجومه‌ندا و سه‌رۆكی هه‌رێمش بۆی هه‌یه‌ له‌ حاڵه‌تی ئاسایی پێویستیدا كه‌سان یان ده‌زگای دیكه‌ی بۆ زیاد بكات یان بانگهێشتی ئه‌نجومه‌ن بكرێن. سێیه‌م: ته‌رخان كردنی بودجه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێم له‌ نێو بودجه‌ی گشتیی هه‌رێمدا.

مادده‌ی سێیه‌م: ئامانجی ئه‌م یاسایه‌ دانان و داڕشتنی بنه‌ماكانی ئاسایشی هه‌رێمه‌ له‌رێی: یه‌كه‌م: مسۆگه‌ر كردنی ئاسایش و ئارامی له‌ هه‌رێمدا. دووه‌م: پاراستنی بنه‌ماو پره‌نسیپه‌كانی ده‌ستووری و یاسایی هه‌رێم. سێیه‌م: كۆكردنه‌وه‌ و شی كردنه‌وه‌ی زانیاری و هه‌ڵسه‌نگاندنی هه‌ر هه‌ڕه‌شه‌یه‌ك بۆ سه‌ر ئاسایشی هه‌رێم. چواره‌م: ئاڵوگۆڕ كردنی زانیاری له‌ نێوان ده‌زگاكانی تایبه‌تمه‌ند له‌ هه‌رێم و حكومه‌تی فیدرالدا. پێنجه‌م: ئاڵوگۆڕكردنی تۆمه‌تبار و تاوانباران و راده‌ست كردنی كێشه‌كانیان له‌ نێوان ده‌زگاكانی ئاسایشی فیدرال و هاوشێوه‌كانیان له‌ هه‌رێمدا، به‌ گوێره‌ی میكانیزمێك كه‌ به‌ په‌یڕه‌و دیاری ده‌كرێت. شه‌شه‌م: پاراستنی ئاسایشی ئابووریی هه‌رێم به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار. حه‌وته‌م: پاراستنی ئاسایشی هه‌رێم له‌ بواره‌كانی تاوانه‌ مه‌ترسیداره‌كان و تاوانه‌ به‌رنامه‌رێژراوه‌كان و تاوانی مادده‌ی هۆشبه‌ر و ته‌زویر كردنی دراو و، گه‌نده‌ڵیی كارگێڕی و دارایی و شۆردنه‌وه‌ی سامان، به‌گوێره‌ی ئه‌و یاسایانه‌ی له‌ هه‌رێمدا كاریان پێ ده‌كرێت. هه‌شته‌م: پاراستنی سیسته‌می زانیاری له‌ هه‌رێمدا. نۆیه‌م: به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی تیرۆر به‌گوێره‌ی ئه‌و یاسایانه‌ی له‌ هه‌رێمدا كاریان پێ ده‌كرێت. ده‌یه‌م: به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی كاری سیخوڕی به‌گوێره‌ی ئه‌و یاسایانه‌ی له‌ هه‌رێمدا كاریان پێ ده‌كرێت. یازده‌م: پاراستنی ئاسایشی په‌یوه‌ندی كردن. دوازده‌م: پاراستنی ئاسایشی فڕۆكه‌خانه‌ و ده‌روازه‌ سنوورییه‌كان له‌ هه‌رێمدا. سێزده‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار بۆ پاراستنی ئاسایشی كه‌سایه‌تیی فه‌رمی له‌كاتی پێویستدا. چوارده‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار بۆ به‌دواداچوونی كاروباری په‌نابه‌ران و ئاواره‌ و بیانیانی نیشته‌جێی هه‌رێم. پازده‌م: پاراستنی ئاسایشی خۆراك و ته‌ندروستی له‌ هه‌رێمدا به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار. شازده‌م: پاراستنی ئاسایشی وزه‌ و ده‌زگا ژیارییه‌كان. حه‌ڤده‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار بۆ پاراستنی ئاسایشی رێكخراوی نێوده‌وڵه‌تی ونێرده‌ی دیپلۆماتی وكونسوڵخانه‌كان له‌ هه‌رێمدا. هه‌ژده‌م: مسۆگه‌ركردنی ئاسایشی باره‌گا و پێكهاته‌كانی پێشمه‌رگه‌ و كۆكردنه‌وه‌ی زانیاریی هه‌واڵگری و مه‌یدانی و ستراتیژی و هه‌ڵسه‌نگاندنیان.

مادده‌ی پێنجه‌م: داهاتی سندوقه‌كه‌ له‌ مانه‌ پێك دێت: 1. ئابوونه‌ی به‌شداربوونی رۆژنامه‌وانان. 2. ده‌سنگه‌ (منحه‌) و كۆمه‌كی حكومه‌تی هه‌رێم. 3. وه‌زاره‌تی رۆشنبیری رێژه‌ی (10%) له‌ مزو كرێی ئه‌و ئیعلانانه‌ی كه‌ له‌ رۆژنامه‌و كه‌ناڵه‌كانی دیكه‌ی راگه‌یاندندا بڵاوده‌كرێنه‌وه‌ بۆ سندوقه‌كه‌ی داده‌بڕێ. 4. ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا له‌ كۆتایی هه‌موو ساڵێكدا له‌ پاكی پاره‌ی حازری سه‌ندیكاكه‌ بۆ سندوقه‌كه‌ی داده‌بڕێ به‌ مه‌رجێ له‌ رێژه‌ی (50%)ی پاره‌ حازر به‌ده‌سته‌كه‌ كه‌متر نه‌بێ. 5. ده‌سنگه‌و به‌خششی دارایی جۆر به‌ جۆر، دوای ره‌زامه‌ندیی لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار. 6. ئه‌و پاره‌یه‌ی كه‌ ساڵانه‌، له‌ هه‌ر رۆژنامه‌ و ئاژانسی ده‌نگوباس و ده‌زگایه‌كی راگه‌یاندن وه‌رده‌گێرێ، سا هی چاپكردن یان بڵاوكردنه‌وه‌ی یان دابه‌ش كردن بن، به‌ مه‌رجێ له‌ هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێ. 7. داهاته‌كانی وه‌به‌رهانینی پاره‌ی سندوقه‌كه‌. 8. قازانجی ئه‌و بزاڤ و چالاكییانه‌ی كه‌ ده‌سته‌ی سند‌وقه‌كه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندی سندوقه‌كه‌ ده‌یگێڕێ. 9. هه‌ر داهاتێكی دیكه‌ كه‌ موسته‌هه‌قی سندوقه‌كه‌ بێت.

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: دیوان حساباتی هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌وتبنه‌ ژێر ركێفی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌ وریقابه‌ و ته‌دقیقی ده‌كا تا دڵنیابێ له‌و كه‌ یاسا وپێرۆ و ڕێنماییه‌كان به‌ دروستی به‌ پێی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی كارپێكراو رێگا و شێوازی باوو به‌رده‌ست خراونه‌ته‌ كار و، بۆیشی هه‌یه‌ كه‌: 1/هه‌موو موعامه‌له‌كانی خه‌رجی گشتی (الانفاق العام)، به‌ مووچه‌ و ده‌رماڵه‌ و خه‌ڵاتیشه‌وه‌ فه‌حس و ته‌دقیق بكا تا له‌ دروستییان دڵنیا بێ. 2/دڵنیا بێ له‌و كه‌ له‌ (ئیعتيمادات)ی‌ به‌شه‌ بودجه‌ی خۆی زیاد نه‌رۆیشتبێ. 3/دڵنیا بێ له‌و كه‌ ئه‌و داراییه‌ گشتییه‌ له‌و پێناوه‌دا خرابێته‌ كار كه‌ بۆی دانراوه‌ و، به‌فیرۆ نه‌چوه‌، یا ده‌ست بڵاوی، یا خراپ ره‌فتاریی تێدا نه‌كراوه ‌،و داهات و سووده‌كانیشی له‌ سه‌نگ ده‌دا. دووه‌م: فه‌حس و ته‌دقیقكردنی معامه‌له‌كانی خه‌مڵاندن و به‌ ئه‌نجام گه‌یاندنی جیبایه‌ و داهاتی گشتی، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ دروستیی شێوازی ئیجرائاتی كارپێكراوو سه‌لامه‌تیی جێبه‌جێ كردنیان دڵنیابێ. سێیه‌م: پێشكه‌شكردنی كۆمه‌كی هونه‌ری له‌هه‌موو بوارێكی حسابكاری و ریقابه‌كاری و هه‌موو كاروبارێكی ئیداری و رێكخستنیش كه‌ په‌یوه‌نديی پێیانه‌وه‌ هه‌بێ، هه‌روه‌ها له‌ دانان و به‌رچاوتر گۆڕینی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی حسابكاری و ریقابه‌كاریشدا هاوبه‌شی ده‌كا. چواره‌م: خولی خوێندن و به‌كارخستن، بۆ فه‌رمانبه‌ران و هی دیكه‌ش رێك ده‌خا و، ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ به‌ پێی یاسا كارپێكراوه‌كان ده‌رماڵه‌شیان بداتێ. پێنجه‌م: هه‌موو لایه‌نێ كه‌وتبێته‌ ژێر ركێفی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌، دیوان ڕای خۆی ده‌رباره‌ی خشته‌ و به‌یانات و راپۆرته‌كانیان كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ ئیش و بزاڤ و بارودۆخی داراییه‌وه‌ هه‌بێ ده‌رده‌بڕێ، وبۆیشیان روون ده‌كاته‌وه‌ كه ‌تا چ راده‌یێك به‌ پێی یاسا و رێسا و ئوسوڵی كارپێكراوی حسابی رێك خراون و تا چ رادده‌یه‌كیش له‌گه‌ڵ حه‌قیقه‌تی مه‌ركه‌زی دارایی و ئه‌نجامه‌كانی ئه‌و بزاڤانه‌دا یه‌ك ده‌گرنه‌وه‌. شه‌شه‌م: دیوان راپۆرتێكی (نیوساڵ جارێ) پێشكه‌ش به‌ ڕابه‌ری بزاڤی رزگاریخوازی گه‌ل و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانيی و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌كات و رای خۆی تێدا ده‌رباره‌ی دۆخی دارایی و ئیداری وئابووری بواری ریقابه‌ی دارایی له‌ هه‌رێم و ئه‌و ئه‌رك وفەرمانه‌ش كه‌ خۆی ئه‌نجامی داوه‌ ده‌رده‌بڕێ. حه‌وته‌م: دیوان مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ هه‌موو به‌ڵگه‌نامه‌ و ئیزباره‌ و معامه‌له‌ وكاغه‌زێ پێوه‌ندییان به‌ كاروباری ریقابه‌ی دارایی ئاشكرا و نهێنیشه‌وه‌ هه‌بێ، ببینێ، ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بێ كه‌ ڕابه‌ری بزاڤی رزگاریخوازی، له‌سه‌ر پێشنیازی سه‌ره‌ك وه‌زیران وه‌لای ده‌خا.

مادده‌ی چوارده‌م: 1/ ئه‌گه‌ر سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی، وای به‌باش بزانن كه‌ ده‌سته‌ی گشتی بانگهێشت بكرێ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نا ئاسایی ساز بدا، یان ئه‌نجومه‌ن به‌ بڕیارێكی هۆدار داوای كۆبوونه‌وه‌یه‌ بكات، ئه‌وه‌ له‌م باره‌دا ده‌شێ ئه‌نجومه‌ن به‌ پێی ئوسوڵ بانگهێشته‌كه‌ ده‌ربكا و له‌ ماوه‌ی مانگێكدا كه‌ له‌ رۆژی تۆماركردنی داواكارییه‌كه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا رۆژی كۆبوونه‌وه‌كه‌ دیاری بكات. 2/ ده‌سته‌ی گشتی ناشێ گفتوگۆ له‌سه‌ر غه‌یری ئه‌و مه‌سه‌لانه‌ بكا كه‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌ی بۆ سازدراوه‌، ته‌نها ئه‌وانه‌ نه‌بێ كه‌ پێوه‌ندییان به‌و مه‌سه‌لانه‌وه‌ هه‌یه‌، یان لق و باڵی ئه‌و مه‌سه‌لانه‌ بن.

مادده‌ی سیازده‌: ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كه‌ونه‌ ژێر ركێف و ده‌سه‌ڵاتی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌: 1/هه‌ر دایره‌یه‌ك له‌ دایره‌كانی هه‌رێم یان هه‌ر لایه‌نێكی دیكه‌، دارایی گشتی له‌ رێگه‌ی جیبایه‌، یا خه‌رجكردن، یا پلاندانان، یا سه‌یره‌فه‌، یا بازرگانی، یا ره‌نێوهانینی شمه‌ك یا پێشكه‌ش كردنی خزمه‌تگوزارییه‌وه‌ هه‌ڵسووڕێنێ. 2/سه‌ندیكا و یه‌كێتی و كۆمه‌ڵه‌ و هه‌یئه‌ و رێكخراوه‌ جه‌ماوه‌رییه‌كان و هه‌ر لایه‌نێكی دیكه‌ش كه‌ مه‌نفه‌عه‌تێكی گشتی له‌ خۆی گرتبێ. 3/ ڕابه‌ری بزاڤی رزگاریخوازی گه‌ل بۆی هه‌یه‌ هه‌ر لایه‌نێكی دیكه‌ش كه‌ له‌م مادده‌یه‌دا ناوی هاتبێ بیخاته‌ ژێر ركێفی ریقابه‌ی دیوانه‌وه‌.

مادده‌ی په‌نجاو پێنج: یاسای ژماره‌ (12)ی ساڵی (1993)ی فێركردنی باڵاو لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی هه‌رێمی كوردستانی عێراق و مادده‌ی ده‌یه‌می یاسای ژماره‌ (3)ی ساڵی (1992)ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق له‌غو ده‌كرێن.

مادده‌ی یه‌كه‌م : مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌:1- هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق. 2- وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هید و ئه‌نفالكراوه‌كان. 3- وه‌زیر: وه‌زیری كاروباری شه‌هید و ئه‌نفالكراوه‌كان. 4- ئه‌نفالكراو: هه‌ركه‌سێك ژیانی له‌ ده‌ست دابێ یان زه‌ره‌ری پێكه‌وتبـێ یان تا كوئێستا چاره‌نووسی له‌ئه‌نجامی تاوانه‌كانی جینۆساید كردن دژ به‌ گه‌لی كوردستان نادیار بێ. 5- شه‌هید: هه‌ركه‌سێك له‌ خه‌نده‌قی خه‌باتی چه‌كداریی یان له‌ تێكۆشانی سیاسی بۆ به‌رگریی كردن له‌ بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازیی كوردستان له‌ دژی رژێمه‌ دا پلۆسه‌ره‌كانی یه‌ك له‌دوای یه‌ك یاخود له‌ ئه‌نجامی تاوانه‌كانی كۆمه‌ڵكوژی یاخود كرده‌وه‌ی جه‌نگی دوژمنكارانه‌ له‌ دژی گه‌لی كوردستان ژیانی له‌ ده‌ست دابی وبه‌پێی ئه‌م پێناسه‌ی خواره‌وه‌ پۆلین ده‌كردێن: أ- شه‌هیدی خه‌باتگێر: هه‌ركه‌سێكی له‌ خه‌نده‌قی خه‌باتی چه‌كداری یان خه‌باتی سیاسی یان له‌ ئه‌نجامیاندا له‌ دژی ڕژێمه‌ یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌كان بۆ به‌رگری كردن له‌ بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان وئه‌وه‌ی له‌ دوای هاتووه‌ ژیانی خۆی كردبێته‌ قوربانی. ب- قوربانیانی جینۆساید: هه‌ركه‌سێكی شه‌هید بووبێ یان ژیانی له‌ ئه‌نجامی تاوانه‌كانی (جینۆساید) له‌كاتی تاوانه‌كانی ئه‌نفال یان له‌ به‌كارهێنانی چه‌كی كیمیاوی یان له‌ كاتی له‌ناو بردنی داپلۆسه‌رانه‌ی بارزانییه‌كان وفه‌یلییه‌كان دا له‌ ده‌ست دابێ. ج- شه‌هیدی هاووڵاتی: هه‌ركه‌سێكی شه‌هید بووبێ یان له‌ ئه‌نجامی كرداری جه‌نگی یان كاری تیرۆریی یان له‌ كاتی كۆڕه‌وه‌ ملیۆنیه‌كه‌ی گه‌لی كوردستان ژیانی له‌ ده‌ست دابێ. 6- كه‌س وكاری قوربانیان و ئه‌نفالكراوه‌كان: مێرد یان ژنه‌كان، كوڕ، كچ،دایك، باوك،برا، خوشك،یا خود ئه‌وانه‌ی شه‌هید به‌ بڕیاریكی دادوه‌ری به‌خێوی ده‌كردن.