المواد القانونية
ماددهی دوزادهیهم: به غهرامهیهك سزا دهدرێت كهمتر نهبێت له (300000)سێ سهد ههزار دینار و، زیاتر نهبێت له (750000) حهوت سهد و پهنجا ههزار دینار، ههركهسێك: یهكهم: دهست درێژی كرده سهر قهدهغهكراوی رێگا گشتییهكان به ههڵكهندن یان بهكارهێنان بهبێ مۆڵهت یان بیناكردنی كاتی یان ههمیشهیی سهرهرای ئهوهش خهرجییهكانی دهست درێژیهكهش لادهدات. دووهم: بووبێته هۆی پهكخستنی هاتوچۆ لهسهر رێگا گشتیهكان لهدهرهوهی سنووری شارهوانییهكان. سێیهم: نیشانهیهكی هاتوچۆ یان زیاتری ههڵكێشابێت، یان پهرژینی سهلامهتی لادابێت، یان تهلبهندی لادابێت، یان ئاوباره و، پردهكانی شێواندبێت، یان زیانی پێگهیاندبن، یان جێگهكانی، یان ئاڕاستهكانی گۆڕیبن. چوارهم: كارگهرانی وهزارهت یان ئهو لایهنهی كه گرێبهستی لهگهڵدا مۆركراوه له ئهنجامدانی ئهركهكانیان قهدهغه كرد بێت یان بهربهستی بۆ دانابن. پێنجهم: 1. سهرپێچی له حوكمهكانی ماددهی (8)ههشتهمی ئهم یاسایهدا كردبێت. 2. سهرپێچی له حوكمهكانی ئهو ڕێنماییانه یان لهو بهیاننامانه كردبێت كه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهرچووبن.
ماددهی دهیهم: وهزارهتی تهندروستی به ههماههنگی لهگهلأ وهزارهته پهیوهندیدارهكاندا هوشیار كردنهوهی تهندروستی بۆ قهدهغه كردنی جگهره كێشان له ههموو هۆیهكان بڵاودهكاتهوه.
ماددهی شهشهم: ریكلام كردن بۆ جگهره یا تووتن یان پێكهاتهكانی له ههموو شوێنهكان له ههرێم وله ههموو هۆیهكانی راگهیاندن قهدهغه دهكرێ و سهرپێچیكهر به غهرامهیهك سزادهدرێ له (چوارسهد ههزار)دینار كهمتر نهبێ و له (دوو ملیۆن) دیناریش زیاتر نهبێ و ناچار دهكرێ ئهو سهرپێچییه لاببات.
ماددهی یازدهم: دهبێ وهزیری تهندروستی رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی نۆیهم: وهزارهتی پیشهسازیی به ههماههنگی لهگهلأ وهزارهتی تهندروستی (چاودێری جۆری) دهخاته سهر تووتنی خۆماڵی بۆ دڵنیابوون له هاوجووت بوونی لهگهلأ ئهو مواسهفاتانهی كه له دهوڵهتاندا كاریان پێ دهكرێ.
ماددهی یازدهم: به غهرامهیهك سزا دهدرێت له (250000) دوو سهدو پهنجا ههزار دینار كهمتر نهبێت وله (500000) پێنج سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت، ههر كهسێك: یهكهم: زیانێكی ئهوتۆ به ڕێگا گشتیهكان بگهیهنێت كه ببێته مایهی بهربهست دانان لهبهردهم هاتوچۆ و مهترسی لهسهر بهكارهێنهری ڕێگایهكه دروست بكات. دووهم: ئاگاداركردنهوه به ڕۆژ و، رووناككردنهوه به شهو پشت گوێ بخات لهو جێگایانهدا كه كاری ههڵكهندنی تێدا دهكرێت یان لهسهر ڕێگه گشتیهكان مادده گهلێك فڕێ درابێت. سێیهم: بهكارهێنانی ڕێگه گشتییهكان به ههڵكهندن یا بهكارهێنانی بێ مۆڵهت یان بیناكردنی كاتی یان ههمیشهیی سهرهرای ئهوهش خهرجییهكانی دهست درێژییهكهش لادهدات. چوارهم: سهرپێچی له ڕێساكانی بهكارهێنانی ڕێگا خێرایهكان كردبێت، كه لهلایهن فهرمانگه تایبهتمهندهكانهوه ڕاگهیهنراون.
ماددهی سێیهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه ئهمانهی خوارهوه دهگرێتهوه: یهكهم: ئهو رێگا گشتییانهی دهكهونه دهرهوهی سنووری شارهوانییهكان، ههروهها ئهو ئاوباره و جێگاپهڕینهوه و تونێل و یهكتربڕانهش كه دهكهونه چوارچێوهی قهدهغهكراوهكانیان و، ئهو دامهزراو و گۆڕهپانانهش كه خزمهت بهو رێگایانه دهبهخشن. دووهم: ههموو جۆره پردێك كه دهكهونه سنووری شارهوانییهكان و دهرهوهشیان كه وهها ناسراون سهر به وهزارهت بن، ئهوهش تهنها بهشه سهرگیراوهكانی پردهكه دهگرێتهوه نهك تهنیشتهكان.
ماددهی یهكهم: ماددهی یهكهم له یاسای ژماری (1)ی ساڵی 1998 (یاسای دووهم ههمواركردنی بهرێوهبردنی شارهوانییهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق ژماره (6)ی ساڵی 1993 ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: 1. ههموو ئهو شهقامانهی دهكهونه ناو سنووری شارهوانییهوهو بۆ بهكارهێانی سوودی گشتی جێ هێشتراون و له كاتی بهرقهراربوونی ئهم یاسایهدا ههبوون، یان ئهوهی دوای ئهوه دێنه كایهوه به گوێرهی یاسا پهیرهو كراوهكان بهبێ قهرهبوو به ناوی شارهوانییهوه تۆمار دهكرێن، ئهگهر رووبهر (مساحه)ی ئهو زهوییهی شهقامهكهی لهسهر كراوه له تۆمارهكانی فهرمانگهی تۆماركردنی خانووبوره (التسجیل العقاری) به ناوی كهسێكی سروشتییهوه تۆمار نهكرابێ. 2. ههموو ئهو بڕیار و ئیجرائاتانهی كه دهرچوون و ئهنجام دراون له دوای 5/4/1998 ههڵدهوهشێندرێنهوه به پێچهوانهی ئهوهی له بڕگهی (أ)ی سهرهوهدا هاتووه.
ماددهی دووهم: لهسهر وهزیره تایبهتمهندهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجی بكهن.
ماددهی چوارهم: یهكهم: وهزارهت ئهنجومهنێكی راوێژكاری دهبێ ولهمانهی خوارهوه پێكدێ: 1- وهزیر: سهرۆكه. 2- بریكاری وهزارهت: جێگری سهرۆكه ولهكاتی ئاماده نهبوونی سهرۆك سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكات. 3ـ نوێنهری ئهو وهزارهتانهی پهیوهندیدارن بهمهرجێك پلهیان له بهرێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ : ئهندامن. 4- بهرێوهبهره گشتیهكان لهوهزارهت ئهندامن. 5- ههر راوێژكار یا شارهزایهكی پسپۆڕ كه وهزیر لهناو وهزارهت یا له دهرهوهیدا ههڵیدهبژیری: ئهندامن دووهم: ئهنجومهن راوێژكاری راسپاردهكانی خۆی پێشكهش بهوهزیر دهكات وئهگهر پهسندی كرد شێوهی بڕیاری وهزاری وهردهگرێ.
ماددهی پێنجهم: وهزیر بۆی ههیه گرێ بهست لهگهلأ كهسی سروشتی ومهعنهوی خاوهن شارهزایی وپسپۆڕی لهناو ههرێم یا دهرهوهیدا بكات، تاكو ئهو ئهرك وكارانهی كهپێیان دهسپێردرێ لهوماوهیهی كه بهگونجاوی دهزانێ ئهنجام بدهن له پێناوی بهجێگه یاندنی ئامانجهكانی وهزارهت وماف وئهركهكانیان لهلایهن وهزیرهوه له دوای وهرگرتی رهزامهندی ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهسنیشان دهكرێ.
ماددهی سێیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چوارهم ئهم یاسایه له رێكهوتی دهرچوواندنی جێبهجێ دهكرێت و له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان)دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم: سندوقێك پێك دێت بهناوی (سندوقی كۆمهك بۆ تووشبوانی شێرپهنجه)، خاوهنی كهسایهتی مهعنهوییهو له ڕووی دارایی وكارگێرییهوه سهربهخۆ دهبێت و به وهزارهتی تهندروستیهوه دهبهسترێتهوه.
ماددهی سێیهم: ئهوانه له ماوهی پلهداركردنهكهدا، رێگایان پێ نادرێ كه دوای دهوامی رهسمی ئیختیصاصاتی خۆیان له تاقیگه تایبهتییهكاندا پیاده بكهن، ماوهی پلهداركردنهكهشی (پێنج) ساڵه بۆ ئهوانهی كه خولی تاقیگهییهكه تهواو دهكهن، بهڵام بۆ ئهوانهی كه ناچنه خولهكهوه ماوهكه دهبێته (ده) ساڵ و لهم بارهیاندا لیژنهی هونهریی وهزارهت، لهرووی نهزهری و عهمهلیشهوه ههڵیاندهسهنگێنێ.
ماددهی حهوتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسان كردن جێ بهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهنێك به ناوی (ئهنجومهنی گواستنهوه و گهیاندن) هوه له وهزارهتدا به سهرۆكایهتی وهزیر بهم شێوهیه پێك دههێنرێ. 1-بریكاری وهزارهت جێگری سهرۆك 2-بهرێوهبهری گشتی كاروباری ئیداری و دارایی ئهندام 3- بهرێوهبهری گشتی كاروباری هونهری ئهندام 4 –بهرێوهبهری نهخشه دانان و بهدواداچوون ئهندام 5-بهرێوهبهری فهرمانگهی یاسایی ئهندام 6-بهرێوهبهری كهش و ههوا ئهندام 7-ئهندامێك یا زیاتر كه وهزیر له ناوهوه یا له دهرهوهی وهزارهتدا دای دهنێ. دووهم: ئهركهكانی ئهنجومهن: 1-ئامادهكردن و دارشتنی ئامانجه گشتییهكانی نهخشهكانی وهزارهت لهبه رۆشنایی رێبازی ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. 2-لێداونی ئهو نهخشه سهرهتاییانهی له لایهن بهرێوهبهریهتی نهخشهدانان و بهدوا داچوونهوه لهبه رۆشنایی نهخشه پێشكهش كراوهكانی دام و دهزگاكانی وهزارهتهوه ئامادهكراون و پهسهند كردنیان و بهدوا داچوونی جێ بهجێ كردنیان. 3-پێشنیاز كردنی نهخشهی گشتی له بواری گواستنهوه و گهیاندن و پرۆگرامی بهكار خستن و بازاكاری (تسویق)و دارایی و ئابووری دا. 4-لێدوانی ئهو راپۆرته گشتی یه خولییهی وهزارهت كه بهرێوبهریهتی نهخشه دانان و بهدوا داچوون ئامادهی دهكا و دهبرِینی ههر تێبینی و ئامۆژكاریهك له بارهیهوه كه به پێویستی دهزانێ. 5-لێكۆلینهوهی پرۆژهكانی ئهو یاساو پهیرهو و رێنماییانهی پهیوهندیان به كار و بار و ئامانجهكانی وهزارهتهوه ههیه و دهبرِینی ههر تێبینی و ئامۆژكارییهك له بارهیانهوه كه به پێویستی دهزانێ. 6-لێكۆلینهوهی ههر كێشهیهك كه وهزیر دهیخاته بهر دهمی و دهربرینی رای خۆی لهبارهیهوه و پێشكهشكردنی ههر پێشنیاز و ئامژگارییهك كه به باشی دهزانێ.
ماددهی شهشهم: یهكهم: بهپێڕهو ئهرك وتایبهتمهندییهكانی پێكهاتهی وهزارهت دهسنیشان دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه بهرێوهبهرایهتی نوێ یان بهش یا هۆبه لهناو پێكهاتهی وهزارهت دابنێ یان لێكیان بدات یاخود ههڵیان بوهشێنێتهوه به پێی پێویستی كارهكه لهكاتی پێویستدا. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجی كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی حهوتهم: یاسای وهزارهتی شارهوانیهكان وگهشتوگوزاری ژماره (15)ی ساڵی1992كه له ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق دهرچووه ههڵدهوهشێتهوهو ئهم یاسایه جێی دهگرێتهوه.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزارهت: وهزارهتی گواستنهوه و گهیاندنی ههرێم. 3-وهزیر: وهزیری گواستنهوه و گهیاندنی ههرێم. 4-بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی گواستنهوه و گهیاندنی ههرێم. 5-ئهنجومهن: ئهنجومهنی راوێژكاری گواستنهوه و گهیاندن.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة