المواد القانونية

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: ئه‌و خه‌ڵاتانه‌ی یانسیبه‌كه‌ كه‌ ده‌درێن به‌ پلیت بۆ ده‌رچووه‌كه‌ له‌ گشت باجێك ده‌به‌خشرێن.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: لیژنه‌ رێژه‌ی كۆمسیۆن (العموله‌) بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ دیاری ده‌كا كه‌ وه‌كاله‌تی فرۆشتنی بلیتی یانسیبه‌كه‌ی ده‌درێنێ.

مادده‌ی بیست و دووه‌م:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

مادده‌ی بیست و چواره‌م:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌ جێ بكا.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: لیژنه‌ له‌ (15%) له‌ سه‌دا پانزه‌ی پاره‌ی خه‌ڵاتی ئه‌و كه‌سه‌ی پلیته‌كه‌ی بۆ ده‌رچووه‌ گلده‌داته‌وه‌ و وه‌ك داهاتێك بۆ لیژنه‌ تۆمار ده‌كرێ.

مادده‌ی یازده‌هه‌م

مادده‌ی یازده‌هه‌م: 1/ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌، یا ئه‌و مه‌ندوبانه‌، پێك دێ كه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ئیلتزاماتی خۆیان به‌جێ هێناوه و‌، له‌ سه‌ندیكادا به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵات له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. هه‌ر سێ ساڵیش "جارێ" كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌ن و داواكردنی نه‌قیب كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ، بۆ جێگای ئه‌ندامێتيی ئه‌نجومه‌ن، له‌ باره‌گای خۆیدا سازده‌دا، (نیصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو له‌ سێی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی (ده‌ستەی) گشتی، یا مه‌ندووبه‌كان، دێته‌جێ. ئه‌گه‌ر (نصاب)یش نه‌هاته‌ جێ، ئه‌وا، دوای تێپه‌ڕبوونی پازده‌ رۆژ به‌سه‌ر كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌مدا، هه‌ڵبژاردن له‌ كات و جێگای دیاركراودا ده‌ست پێده‌كا، له‌م باره‌دا، (نصاب) به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان یان مه‌ندووبان دێته‌ جێ، خۆ ئه‌گه‌ر هات و له‌و رێژه‌یه‌ش داگه‌ڕا، ئه‌وه‌، له‌م باره‌دا، ئه‌نجومه‌ن به‌وه‌ له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێ كه‌ بۆ خولێكی تریش له‌ كاری خۆیدا به‌رده‌وامه‌. 2/ ئه‌گه‌ر ژماره‌ی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی له‌ (500) پێنج سه‌د ئه‌ندام زیاتر بێ، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ له‌ رێگای موندووبانه‌وه‌ ده‌كرێ. رێژه‌ (نسبه‌)ی نواندنیش، ئه‌نجومه‌ن، خۆی یا جێگری پله‌وپایه‌ی ئه‌نجومه‌ن دیاری ده‌كا، به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكاشه‌وه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: سه‌ندیكا له‌مانه‌ پێك دێ: 1/ ده‌سته‌ (هه‌یئه‌) ی گشتی. 2/ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3/لیژنه‌ی زه‌پتی (الانضباط). 4/لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگا‌كان.

مادده‌ی چوارده‌هه‌م

مادده‌ی چوارده‌هه‌م: نه‌قیب، مه‌رجه‌: 1/هاووڵاتیی كوردستانی عێراق بێ و نشینه‌ی هه‌رێم بێ. 2/ده‌بێ له‌ پیشه‌كه‌یدا ماوه‌یه‌ك كاری كردبێ، له‌ (ده‌) ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌: پێویسته‌ له‌سه‌ر دایه‌ره‌ ره‌سمییه‌كان و نیمچه‌ ره‌سمیيه‌كانیش وێنه‌یه‌ك له‌ فه‌رمانی دامه‌زراندن، یا ئیش پێ كردنی هه‌ر فرمانبه‌رێكی ئه‌ندام، بنێرن بۆ سه‌ندیكا.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1/ئابوونه‌ی خۆنووسین له‌ سه‌ندیكاكه‌دا (30) سی دیناره‌. 2/ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ بیست دیناره‌، ده‌بێ له‌ ماوه‌یه‌كیشدا بدرێ، كه‌ هه‌موو ساڵی له‌ مانگی كانونی دووه‌م نه‌ترازێ، خۆ ئه‌گه‌ر هات و ئه‌ندامێ له‌سه‌ر وه‌ختی (موعد) ئابوونه‌دانه‌كه‌ دواكه‌وت، ئه‌وا، له‌سه‌دا په‌نجای ئابوونه‌ی به‌شداربوونه‌كه‌ غه‌رامه‌ ده‌كرێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر دوو ساڵ دوا به‌ دوای یه‌ك، به‌بێ مه‌عزه‌ره‌تێكی به‌جێ، دوای خست، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا ناوی له‌ تۆماری ئه‌ندامان ره‌ش ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: هه‌ردوو بڕگه‌ی (د،ه) له‌ مادده‌ی یه‌كه‌م هه‌موارده‌كرێن و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: د- رۆژنامه‌وان: هه‌ر كه‌سێ كاری رۆژنامه‌وانی بكاو، ئینتیمای سه‌ندیكاكه‌ی كردبێ وئیلتیزامی خۆی به‌جێ هێنابێ. ه- رۆژنامه‌ (صحیفه‌): ئه‌و چاپكراوه‌یه‌ كه‌ له‌ ژێر ناوێكی دیاركراودا وبه‌ زنجیره‌ ژماره‌یه‌كی رێكوپێك، خولاوخول ده‌رده‌چێت و ئاماده‌ ده‌كرێ بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ له‌ ناو جه‌ماوه‌ردا.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: به‌پێی ئه‌م یاسایه‌، یه‌كێتییه‌كی پیشه‌یی سه‌ربه‌خۆ بۆ دادوه‌ران داده‌مه‌زرێت، پێیده‌گوترێ یه‌كێتیی دادوه‌رانی هه‌رێمی كوردستان وباره‌گاكه‌ی له‌ هه‌ولێری پایته‌خت ده‌بێ و، بۆی هه‌یه‌، له‌هه‌ر پارێزگایه‌كی هه‌رێمدا، لقێك بكاته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م: 1/ئه‌نجومه‌ن، به‌ ده‌نگدانی نهێنی، له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی دوای هه‌ڵبژاردندا نوێنه‌رێ بۆ نه‌قیب و،سكرتێرێك وئەميندارێكی سنوق (خەزنەدار) لە ناو ئەندامانی خۆيدا هەڵدەبژێرێ و، دەسەڵاتی هەر يەكەشيان پێڕۆی ناوخۆ دياری دەكا. 2/ ئەنجومەن كۆبوونەوە ئاساييەكانی خۆی، لە كەمی، مانگی جارێ سازدەدا، هەروەها دەشێ، لەسەر داواكردنی نەقيب، یا داواكاریی سێیه‌كی ئه‌ندامان، دانیشتنی ناوه‌خت (استثنائی)یش ساز بدا.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: له‌ هه‌رێمدا ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی (ئه‌نجومه‌نی گشتیی راژه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان) داده‌مه‌زرێت و خاوه‌ن كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وه‌ی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و كارگێڕی ده‌بێت، سه‌رۆكه‌كه‌ی یان هه‌ر كه‌سێك ئه‌و رای ده‌سپێرێت نوێنه‌رایه‌تیی ده‌كات و سه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌بێت.

مادده‌ی شازده‌هه‌م

مادده‌ی شازده‌هه‌م: ئیداره‌ی كاروباری سه‌ندیكا، ئه‌نجومه‌نێ ده‌یگرێته‌ ده‌ست، له‌مانه‌ پێك دێ: 1/نه‌قیب. 2/هه‌شت ئه‌ندام له‌وانه‌ی كه‌ پیشه‌یان بۆ ماوه‌یه‌ك كردبێ له‌ حه‌وت ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: 1/نه‌قیب به‌ بڕیارێ كه‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌یدا، بۆ ئیشوكاری سه‌ندیكا خۆی ته‌رخان ده‌كا. 2/رێژه‌ی، بۆكاری سه‌ندیكایی ته‌رخانكراوه‌كان، له‌ داواكاریی ئه‌نجومه‌ندا، ناشێ له‌ سێیه‌كی ئه‌ندامانی ئەنجومەن، به‌ نه‌قیبیشه‌وه‌، بترازێ.

دووه‌م

دووه‌م/ ئه‌نجومه‌نی زانستی وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف و كاروباری ئیسلامی به‌مه‌به‌ستی یه‌كسانی كردنی بڕوانامه‌كان، تاقی كردنه‌ویه‌كی ئوسوولی خاوه‌نی ئه‌و بڕوانامانه‌ ده‌كات.

سێیه‌م

سێیه‌م: 1/كرێ له‌ خاوه‌نی داواكارییه‌كه‌ وه‌رده‌گیرێ كه‌ وا ده‌خوازێ ئه‌وانه‌ی بۆی بچنه‌ ده‌ره‌وی فه‌رمانگه‌كه‌یان به‌مه‌رجێك چوونه‌ ده‌ره‌وه‌كه‌یان له‌دوای ده‌وامی ره‌سمی بێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌: أ/15 دینار بۆ دادوه‌ر یا قازی. ب/ 10 دینار بۆ جێ به‌جێكاری داد، یا نووسه‌ری داد، یا به‌ڕێوبه‌ری چاودێری بالق نه‌بوان (قاصرین) یا به‌ڕێوبه‌ری تۆماركردنی خانووبه‌ره‌. ج/ 5 دینار بۆ فه‌رمانبه‌ره‌كانی دیكه‌. 2/تۆماركردنی ئه‌و كرێیه‌ی كه‌ وه‌رده‌گیرێ به‌پێی بڕگه‌ (1)ی سه‌ره‌وه‌ وه‌ك سپارده‌یه‌ك به‌ناوی دادوه‌ر یا جێ به‌جێكاری داد، یا نووسه‌ری داد، یا به‌ڕێوبه‌ری (قاصرین) یان به‌ڕێوبه‌ری تۆماركردنی خانووبه‌ره‌. له‌ كۆتایی هه‌موو مانگێكیش دا بۆ ئه‌وانه‌ خه‌رج ده‌كرێ به‌مه‌رجێك ئه‌وه‌ی وه‌ری ده‌گرێ مانگانه‌ له‌ 500 دینار پتر نه‌بێ و ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ وه‌ك داهاتێك بۆ خه‌زێنه‌ی هه‌رێم تۆمار ده‌كرێ و ئه‌م كرێیانه‌ش به‌ده‌رده‌بن له‌ حوكمه‌كانی یاسای ده‌رماڵه‌ی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: سندوقێك پێك دێت به‌ناوی (سندوقی كۆمه‌ك بۆ تووشبوانی شێرپه‌نجه‌)، خاوه‌نی كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وییه‌و له‌ ڕووی دارایی وكارگێرییه‌وه‌ سه‌ربه‌خۆ ده‌بێت و به‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستیه‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة