المواد القانونية

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م : وه‌زاره‌ت به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی دارایی سیسته‌مێك بۆ هاندان ئاماده‌ ده‌كات، به‌هۆی ئه‌وه‌وه‌، یارمه‌تی كه‌سانی سروشتیء مه‌عنه‌وی ده‌درێن ئه‌وانه‌ی چاڵاكی ئه‌نجامده‌ده‌ن یان بیروبۆچوونی وا پێشكه‌ش ده‌كه‌ن، كه‌ ئه‌شێ پاراستن یا چاككردنی ژینگه‌ی لێ بێته‌دی.

مادده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م: 1/ئه‌نجومه‌ن، به‌ ده‌نگدانی نهێنی، له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی دوای هه‌ڵبژاردندا نوێنه‌رێ بۆ نه‌قیب و،سكرتێرێك وئەميندارێكی سنوق (خەزنەدار) لە ناو ئەندامانی خۆيدا هەڵدەبژێرێ و، دەسەڵاتی هەر يەكەشيان پێڕۆی ناوخۆ دياری دەكا. 2/ ئەنجومەن كۆبوونەوە ئاساييەكانی خۆی، لە كەمی، مانگی جارێ سازدەدا، هەروەها دەشێ، لەسەر داواكردنی نەقيب، یا داواكاریی سێیه‌كی ئه‌ندامان، دانیشتنی ناوه‌خت (استثنائی)یش ساز بدا.

مادده‌ی شازده‌هه‌م:

مادده‌ی شازده‌هه‌م: ئیداره‌ی كاروباری سه‌ندیكا، ئه‌نجومه‌نێ ده‌یگرێته‌ ده‌ست، له‌مانه‌ پێك دێ: 1/نه‌قیب. 2/هه‌شت ئه‌ندام له‌وانه‌ی كه‌ پیشه‌یان بۆ ماوه‌یه‌ك كردبێ له‌ حه‌وت ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: بڕگه‌یه‌ك به‌ رێزبه‌ندی (سێیه‌م) ده‌خرێته‌ سه‌ر مادده‌ی دووه‌می یاسایه‌كه‌ و به‌م جۆره‌ی دادێ: (سێیه‌م: لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار په‌یوه‌ست ده‌بن به‌ دابین كردنی خزمه‌تگوزاریی بنه‌ڕه‌ت بۆ یه‌كه‌كانی نیشته‌جێ بوون.

مادده‌ی نۆزده‌م

مادده‌ی نۆزده‌م : ڕێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌دنیء تاكه‌كان بۆیان هه‌یه‌ وه‌زاره‌ت له‌و چالاكی و هه‌ڵسوكه‌وتانه‌ ئاگادار بكه‌نه‌وه‌ كه‌ زیان به‌ ژینگه‌ ده‌گه‌یه‌نن.

مادده‌ی دوازده‌م

مادده‌ی dوازده‌م : هه‌ر كه‌سێكی سروشتی یان مه‌عنه‌وی، گشتی یان تایبه‌تی یان تێكه‌ڵاو یان هه‌رلایه‌نێك دوای به‌كاربوونی ئه‌م یاسایه‌ دامه‌زرابێء چالاكیه‌ك ئه‌نجام بدات كاریگه‌ری له‌سه‌ر ژینگه‌ هه‌یه‌، پێویسته‌ توێژینه‌وه‌یه‌ك له‌سه‌ر هه‌ڵسه‌نگاندنی كاریگه‌ری شوێنه‌واری ژینگه‌یی بۆ چالاكی و ئه‌و پڕۆژانه‌ ئاماده‌بكات كه‌ دایانده‌مه‌زرێنێ و بۆ وه‌زاره‌تی به‌رزبكاته‌وه‌ تا بڕیاری گونجاوی ده‌رباره‌وه‌ وه‌ربگرێ،به‌مه‌رجێ توێژینه‌وه‌كه‌ ئه‌مانه‌ له‌ خۆی بگرێ:- یه‌كه‌م : هه‌ڵسه‌نگاندنی كاریگه‌ریه‌ ئه‌رێنیء نه‌رێنییه‌كانی پڕۆژه‌كه‌ یان دامه‌زراوه‌كه‌ یان كارگه‌كه‌ له‌سه‌ر ژینگه‌. دووه‌م : هۆیه‌ پێشنیاركراوه‌كان بۆ دووركه‌وتنه‌وه‌و چاره‌سه‌ركردنی هۆكاره‌كانی پیسبوون، به‌جۆرێك جێبه‌جێكردنی مل كه‌چ بوون بۆ ڕێنماییء به‌رزه‌فتكاریه‌كانی ژینگه‌ بێنێته‌ دی. سێیه‌م : حاڵه‌ته‌كانی پیسبوونی له‌ ناكاو و ئه‌گه‌ر ئه‌و ئاماده‌كاریه‌ی پێویسته‌ بگیرێته‌به‌ر. چواره‌م : به‌دیله‌كانی كه‌ ده‌كرێ بۆ به‌كارهێنانی ته‌كنۆلۆژیای پاكء خاوێنتری ژینگه‌ بخرێته‌كار. پێنجه‌م : كه‌مكردنه‌وه‌ی پاشماوه‌كانء خولاندنی (تدویر) یان سه‌رله‌نوێ به‌كارهێنانه‌وه‌یان. شه‌شه‌م : هه‌لسه‌نگاندنی تێچوونی سووده‌كانء ئه‌و زیانه‌ ژینگه‌ییانه‌ی كه‌ پڕۆژه‌كه‌ دروستی ده‌كات.

مادده‌ی شازده‌م

مادده‌ی شازده‌م : وه‌زاره‌ت چاودێری ده‌زگاو پڕۆژه‌و دامه‌زراوو چالاكیه‌ جۆراوجۆره‌كان ده‌كات، بۆ زانینی ڕاده‌ی پابه‌ندبوونیان به‌و مواسه‌فاتء پێوانه‌ء پێوه‌رانه‌ی كه‌ له‌ پاراستنی ژینگه‌دا به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ پشتیان پێ ده‌به‌سترێت.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م:

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: لێژنه‌ی پزیشكی ده‌روونی له‌وه‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌و نه‌خۆشه‌ی بۆی ڕه‌وانه‌كراوه‌ به‌پێی مادده‌ی (26)ی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌م رێكارانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌به‌ر: یه‌كه‌م: مه‌زه‌نده‌كردنی باری ده‌روونی و ئاستی كاریگه‌ری له‌سه‌ر پێزانین و ویستی له‌ كاتی ئه‌نجامدانی تاوانه‌كه‌. دووه‌م: توانای ئاماده‌بوونی له‌به‌رده‌م دادگاو به‌رگری كردن له‌ خۆی. سێیه‌م: ئاستی مه‌ترسیداربوونی له‌سه‌ر خۆی و له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌دا. چواره‌م: راسپاردن به‌ چاره‌سه‌ركردنی له‌ یه‌كه‌یه‌كی چاره‌سه‌ریی داخراو تاوه‌كو لاچوونی مه‌ترسیه‌كانی.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌و داوایانه‌ ده‌گرنه‌وه‌ كه‌ له‌به‌رده‌م دادگا تایبه‌تیه‌كان به‌پێی یاسای سه‌ره‌وه‌ بینراون و بڕیاری یه‌كلاكه‌ره‌وه‌یان له‌باره‌وه‌ ده‌رنه‌چووه‌. دووه‌م: ڕاگرتنی جێبه‌جێ كردنی ئه‌و بڕیارانه‌ی له‌و داوایانه‌ ده‌رچوونه‌ كه‌ یاسای ژماره‌(9)ی ساڵی 2008 ده‌یانگرێته‌وه‌ و بڕیاره‌كانی چۆڵ كردنیان جێبه‌جێ نه‌كراوه‌، هه‌تا 15/7/2012.

ماده‌ی یه‌كه‌م:

ماده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه‌، ماناكانی ته‌نیشتیانن:- 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2. وه‌زیر: وه‌زیری رۆشنبیری هه‌رێم. 3. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای هونه‌رمه‌ندانه‌ كه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ دامه‌زراوه‌. 4. نه‌قیب: نه‌قیبی هونه‌رمه‌ندانی كوردستان. 5. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی هه‌ڵبژێردراو به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌. 6. هونه‌رمه‌ند: هه‌ر ئه‌ندامێك یا به‌شدار بووێك له‌ سه‌ندیكا به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌. 7. كاركردن له‌ پیشه‌كه‌‌: كاركردن له‌ یه‌كێك له‌و ئیشه‌ هونه‌ریانه‌ی كه‌ له‌م یاسایه‌دا بریاریان له‌سه‌ر دراوه‌.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: 1/نه‌قیب به‌ بڕیارێ كه‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌یدا، بۆ ئیشوكاری سه‌ندیكا خۆی ته‌رخان ده‌كا. 2/رێژه‌ی، بۆكاری سه‌ندیكایی ته‌رخانكراوه‌كان، له‌ داواكاریی ئه‌نجومه‌ندا، ناشێ له‌ سێیه‌كی ئه‌ندامانی ئەنجومەن، به‌ نه‌قیبیشه‌وه‌، بترازێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ڕۆژی بڵاوكردنه‌ویه‌وه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ ڕۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی چل ودووه‌م

مادده‌ی چل ودووه‌م : یه‌كه‌م : له‌گه‌ڵ سه‌رپێچی نه‌كردنی هیچ سزایه‌كی توند كه‌ له‌ ده‌قی یاساكانی دیكه‌دا هاتبێ، سه‌رپێچی كه‌ری حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ و سیسته‌م و ڕێنماییه‌كانی كه‌ به‌ پێی ئه‌وه‌وه‌ ده‌ركراون، به‌به‌ندكردن سزا ده‌درێن بۆ ماوه‌ی له‌ مانگێك كه‌متر نه‌بێت یان به‌ غه‌رامه‌یه‌ك له‌(150.000) سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێت و له‌ (200.000.000) دووسه‌د ملیۆن دینار پتر نه‌بێت، یان به‌ هه‌ردوو سزاكان سزا ده‌درێت. دووه‌م : له‌ هه‌رجارێك سه‌رپێچیه‌كه‌ دووباره‌ بكرێته‌وه‌ سزاكه‌ دوو به‌رامبه‌ر ده‌كرێته‌وه‌. سێیه‌م : وه‌زیر یا ڕێپێدراوه‌كه‌ی له‌وانه‌ی كه‌ فه‌رمانه‌كه‌ی له‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی كه‌متر نه‌بێت، بۆی هه‌یه‌ غه‌رامه‌ یه‌ك دابسه‌پێنێ له‌ (100.000) سه‌د هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێت و له‌ (10.000.000) ده‌ ملیۆن دینار پتر نه‌بێت، بۆ هه‌ر كه‌سێك سه‌رپێچی له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ و پێڕه‌و و ڕێنماییه‌كانی به‌و پێیه‌وه‌ ده‌ركراون بكات.

مادده‌ی چل وچواڕه‌م

مادده‌ی چل وچواڕه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر پێشنیاری وه‌زاره‌ت پێڕه‌وی پێویست بۆ جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی یازده‌یه‌م

مادده‌ی یازده‌یه‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ پیوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی چل وپێنجه‌م

مادده‌ی چل وپێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

مادده‌ی چل وشه‌شه‌م

مادده‌ی چل وشه‌شه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: بوه‌ردان به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن، یه‌كه‌ یه‌كه‌و له‌سه‌ر خواستی سه‌رۆك ده‌بێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة