المواد القانونية

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌و پاراستنه‌ی به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بۆ كاره‌كان بڕیاردراوه‌، ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ناگرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: بیرۆكه‌ی ڕووت، رێكار، شێوازی كاركردن، رێگه‌ی به‌كارخستن، چه‌مك، پرنسیپ، دۆزینه‌وه‌و داتا زانستیه‌كان، بیردۆز، هاوكێشه‌ی بیركاریی، نیگاری ڕوونكه‌ره‌وه‌ی ئاماریی با له‌ كارێكی تردا گوزارشتی لێكرابێت یان وه‌سف كرابێت یان ڕوونكرابێته‌وه‌ یان تیایدا هاتبێت. دووه‌م: ده‌نگوباسی رۆژانه‌ی بڵاوكراوه‌ یان په‌خشكراو یان ڕاگه‌یه‌نراو به‌شێوه‌یه‌كی ئاشكرا. سێیه‌م: یاسا، مه‌رسوم، پێڕه‌وو رێنمایی، حوكمی دادگه‌ریی، حوكمی ناوبژیوانان، بڕیاری ده‌سته‌ كارگێرییه‌كان، رێككه‌وتننامه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان، به‌ڵگه‌نامه‌ فه‌رمیه‌كانی ترو وه‌رگێڕانه‌ فه‌رمیه‌كانی سه‌رتاپا یان به‌شێكیان. چواره‌م: نیشانه‌و و هێماكان وه‌ك: ئاڵا، مه‌دالیای باو، جلوبه‌رگی فه‌رمی هێزه‌ چه‌كداره‌كان. پێنجه‌م: ئه‌و كارانه‌ی بوونه‌ته‌ موڵكی گشتی، به‌ مه‌رجێك وه‌زاره‌ت مافه‌كانی دانه‌ر به‌سه‌ر ئه‌م كارانه‌ پیاده‌ بكات له‌ به‌رامبه‌ر شێواندن یان ده‌ستكاریكردن یان زیانپێگه‌یاندنیان.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ پاراستن ده‌یانگرێته‌وه‌: 1- كاره‌ نووسراوه‌كان. 2- ئه‌و كارانه‌ی به‌زاره‌كی ده‌گوترێنه‌وه‌، وه‌ك وانه‌و وتارو په‌ندبێژی و ئه‌وه‌ی هاوشێوه‌یانه‌. 3- خوێندنه‌وه‌ی به‌ئاشكرای قورئانی پیرۆزو سرووده‌ ئاینیه‌كان. 4- كاره‌ شانۆییه‌كان، و شانۆگه‌رییه‌ ستران و مۆسیقاسازه‌كان یان ئه‌و كارانه‌ی به‌جوله‌و هه‌نگاوی هونه‌ری ئه‌نجام ده‌درێن، وه‌ك سه‌ماو نواندنی هێماكار (پانتۆمیم). 5- كاری موسیقایی، دیجیتالی بێت یان هی تر، چ ووشه‌ی له‌گه‌ڵدا بێت یان نا. 6- كاری سینه‌مایی و بیستراو – بینراو. 7- كاری فۆتۆگرافیی و كاره‌ هاوشێوه‌كانی وه‌ك سلاید چ وێنه‌ بێت یان فیلم. 8- كاره‌كانی نیگاركێشیی، وێنه‌گرتن، په‌یكه‌رتاشی، هه‌ڵكۆڵین، هونه‌ره‌ پراكتیكی و دیكۆرسازییه‌كان. 9- كاری ته‌لارسازیی. 10- وێنه‌ی ڕوونكه‌ره‌وه‌، نه‌خشه‌، دیزاین، پلانكاری، و كاری به‌رجه‌سته‌كراوی په‌یوه‌ست به‌ جوگرافیاو تۆبۆگرافیا. 11- به‌رنامه‌كانی كۆمپیوته‌ر به‌ هه‌ر زمانێكه‌وه‌ بێت. 12- داتا بێس. 13- كاری وه‌رگیراو. دووه‌م: پاراستن ناونیشانی كاره‌كه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ هه‌تا ئه‌گه‌ر نیشانده‌ریش نه‌بێت له‌ سه‌ر بابه‌ته‌كه‌ی.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئامانجه‌كان ئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بریتین له‌: یه‌كه‌م: پاراستنی مافه‌كانی دانه‌رو مافه‌ هاوسێكانی له‌ هه‌رێمدا له‌ بواره‌كانی ئه‌ده‌ب و زانست و هونه‌ردا. دووه‌م: هاندانی بزاڤی هونه‌ری و ئه‌ده‌بیی و زانستی و پێشخستنیان. سێیه‌م: په‌ره‌پێدان و پێشخستنی په‌یوه‌ندیه‌ كلتووریه‌كان له‌گه‌ڵ گه‌لانی تردا له‌ رێگه‌ی پاراستنی مافی ئه‌و دانه‌رانه‌یان كه‌وا به‌رهه‌مه‌كانیان له‌ هه‌رێمدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شت:

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شت: پێویسته‌ لەسەر وەزيرە پێوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی پازده‌:

مادده‌ی پازده‌: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی چوارده‌:

مادده‌ی چوارده‌: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ سانا كردنی به‌ركارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربهێنێ.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: ئه‌وه‌ی پاڵێوتراوه‌ بۆ پركردنه‌وه‌ی هه‌ر پایه‌یه‌ك له‌م پایانه‌ ده‌بێ موماره‌سه‌ی كاركردنی كه‌متر نه‌بێ له‌: 1. ده‌ ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ پله‌ی نه‌قیب. 2. پێنج ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی كردن. 3. سێ ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ ئه‌ندامیه‌تی لیژنه‌كانی سه‌ندیكایی له‌ پارێزگاكان.

مادده‌ی سیازده‌:

مادده‌ی سیازده‌: 1-ماوه‌ی ده‌سته‌ی ته‌نفیزی چوار ساڵی رۆژژمێرییه‌ (تقویمیه‌)، به‌ مه‌رجێ ئه‌ندامه‌كانی دوای هه‌ر خولێكی ئۆڵه‌مپی سا، ساز بدرێ یان نه‌درێ، یه‌كسه‌ر ده‌سنیشان بكرێن. 2- له‌پاش كۆتایی هاتنی ئه‌م خوله‌ ئۆڵه‌مپییه‌ی ئێستا، ماوه‌ی ده‌سته‌ی ته‌نفیزیی یه‌كه‌م چوار ساڵی رۆژژمێری ده‌بێت.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م : ئه‌نجومه‌ن له‌مانه‌ پێكدێ :ـ یه‌كه‌م : ده‌سته‌ی گشتی 1. له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و راوێژكاران و راوێژكارانی یاریده‌ده‌ر پێكدێ و دانیشتنه‌كانی به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆك سازده‌دات و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی به‌ سه‌رۆكایه‌تی جێگره‌كه‌ی ده‌بێ و به‌ ئاماده‌بوونی سێ له‌ سه‌ر چواری ئه‌ندامانی راده‌ی یاسایی ته‌واو ده‌بێ. 2. راوێژكاره‌ یاریده‌ده‌ره‌كان مافی به‌شدار بوونیان له‌ ده‌نگداندا نییه‌. دووه‌م: ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی: له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و كۆنترین راوێژكار پێكدێ. سێیه‌م: ده‌سته‌ی به‌رزه‌فتكاریی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم: له‌ جێگری سه‌رۆك و ئه‌ندامیه‌تی دووان له‌ راوێژكاران پێكدێ كه‌ سه‌رۆكایه‌تی ده‌سنیشانیان ده‌كات و له‌ كاتی ئاماده‌نه‌بوونی جێگری سه‌رۆك، كۆنترین راوێژكار سه‌رۆكایه‌تی ده‌سته‌كه‌ ده‌كات.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: یه‌كه‌م: نابێ هیچ كه‌سێك گلبدرێته‌وه‌ یان بگیرێ به‌پێی یاسا نه‌بێ و له‌سه‌ر بڕیارێك نه‌بێت كه‌ لایه‌نێكی دادوه‌ریی تایبه‌ت ده‌ری چواندبێت و، هه‌ر كه‌سێكیش مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ كه‌ دادگایی كردنێكی دادپه‌روه‌رانه‌ و خێرا بكرێ له‌ به‌رده‌م دادگای تایبه‌تمه‌ند دا. دووه‌م: به‌پێی یاسا، له‌ جێگا تایبه‌تیه‌كانی گیراواندا نه‌بێت، ناشێ كه‌س بگیردرێت به‌ مه‌رجێكیش چاودێری ته‌ندروستی و كۆمه‌ڵایه‌تی بیگرێته‌وه‌ و بكه‌وێته‌ ژێر ڕكێفی ده‌سه‌ڵاتی حكومه‌ته‌وه‌، پێویستیشه‌ رێز له‌ باوه‌ڕی ئایینی و پرنسیپه‌كانی ڕه‌وشتی كه‌سی گیراو بگیرێت. سێیه‌م: هیچ لایه‌نێكی غه‌یره‌ حكومی یان حكومی نا تایبه‌تمه‌ند بۆی نییه‌ شوێنی گلدانه‌وه‌ی كه‌سه‌كانی هه‌بێ یان به‌هه‌ر بیانوویه‌ك كه‌سێك گلبداته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌سه‌ر پێشنیاری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پاراستنی به‌كاربه‌ر ئه‌و شوێن و لایه‌نانه‌ ده‌ست نیشان ده‌كات كه‌ نوێنه‌رایه‌تی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ ده‌كه‌ن و له‌مادده‌ی چواره‌می یاساكه‌دا هاتووه‌، به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ له‌گه‌ڵ داموده‌زگاكانی هه‌رێمدا بگونجێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م : ئه‌نجومه‌ن له‌ بواری یاساكاریدا ئه‌م ئه‌ركانه‌ی ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: ئاماده‌كردن و داڕشتنی پرۆژه‌ی یاساكان له‌ هه‌رێمدا و، ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر داوای ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران یاخود وه‌زاره‌ته‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان یان لایه‌نه‌كانی كه‌ نه‌به‌ ستراونه‌ته‌وه‌ به‌ وه‌زاره‌ت ده‌بێ. دووه‌م: لێوردبوونه‌وه‌ له‌و پرۆژه‌ یاسایانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ یان وه‌زاره‌ته‌كانه‌وه‌ یاخود لایه‌نی نه‌ به‌ستراو به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ ئاماده‌ ده‌كرێن له‌ رووی شێوه‌ و بابه‌ته‌وه‌. سێیه‌م: پڕۆژه‌ی یاساكان به‌ نووسراوێك ده‌نێردرێن بۆ ئه‌نجومه‌ن كه‌ وه‌زیری تایبه‌تمه‌ند یان سه‌رۆكی لایه‌نی نه‌ به‌ستراو به‌ وه‌زاره‌ت ئییمزاكردبـێ له‌گه‌لأ ده‌رخستنی هۆیه‌ پێویسته‌كانی و هه‌موو كاره‌ ئاماده‌ باشییه‌كانی دا. چواره‌م: وه‌رگرتنی بیروڕای وه‌زاره‌ته‌كان یان ئه‌و لایه‌نانه‌ی په‌یوه‌ست نین به‌ وه‌زاره‌ت له‌ باره‌ی پڕۆژه‌ی ئه‌و یاسایانه‌ی كه‌ بۆی هاتوون و بۆی هه‌یه‌ بۆ مه‌به‌ستی ناوبراو داوای ئاماده‌ بوونی نوێنه‌رییان بكات به‌ مه‌رجێك پله‌كه‌ی له‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی كه‌متر نه‌بێ. پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌ن له‌ پرۆژه‌كه‌ ده‌كۆڵێته‌وه‌ و ئه‌گه‌ر پێویستی كرد دووباره‌ دایده‌رێژێته‌وه‌ و داوای ئه‌و به‌دیلانه‌ ده‌كات كه‌ به‌ پێویستی ده‌زانێ و له‌گه‌لأ ئه‌و راسپاردانه‌ی ئه‌نجومه‌ن بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی به‌رزده‌كاته‌وه‌ و دانه‌یه‌كیش له‌ پرۆژه‌كه‌ و راسپارده‌كانی بۆ وه‌زاره‌ت یا ئه‌و لایه‌نه‌ی كه‌ به‌ وه‌زراه‌ته‌وه‌ نه‌به‌ستراوه‌ته‌وه‌ ده‌نێرێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م : ئه‌نجومه‌ن راوێژی یاسایی پێشكه‌ش ده‌كات له‌و پرسانه‌ی كه‌ له‌لایه‌نی باڵاوه‌ بۆ پرس پێ كردنی ده‌خرێته‌ به‌رده‌می.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م : ئه‌نجومه‌ن له‌ بواری راده‌ربرین ئه‌مانه‌ ئه‌نجام ده‌دات: یه‌كه‌م : ده‌ربڕینی بیروڕا له‌و مه‌سه‌لانه‌ی كه‌ وه‌زاره‌ته‌كان له‌سه‌ری ناكۆكن یان له‌ نێوان خۆیان و لایه‌نی نه‌به‌ستراوه‌به وه‌زاره‌ت، ئه‌گه‌ر لایه‌نه‌كانی پرسه‌كه‌ش ناوبژیوانییان به‌ ئه‌نجومه‌ن سپارد ده‌بێ پابه‌ندبن به‌ڕایه‌كه‌یه‌وه‌. دووه‌م : روون كردنه‌وه‌ی حوكمه‌ یاساییه‌كان له‌سه‌ر داوای یه‌كێك له‌ وه‌زاره‌ته‌كان یان ئه‌و لایه‌نانه‌ی په‌یوه‌ست نین به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكای پزیشكانی ئاژه‌ڵ له‌ هه‌رێمدا داده‌مه‌زرێت، دواتر ناوی (سه‌ندیكا)ی لێ ده‌نرێت و باره‌گاكه‌شی له‌ شاری هه‌ولێر ده‌بێت و، خاوه‌نی ته‌واوی كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی خۆی ده‌بێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: زیاده‌ باجێكه‌ له‌سه‌ر زیاتر له‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار له‌ كۆی داهاتی (عه‌قاره‌كان)ی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ریه‌تی (المكلف) وه‌رده‌گرێ و ده‌سه‌پێندرێ، به‌و مافه‌شه‌وه‌ كه‌ له‌ عه‌قاره‌ وه‌قف كراوه‌كانیشه‌وه‌ هه‌یه‌تی، دوای لێده‌ركردنی بڕه‌ باجی بنچینه‌یی و بێ قه‌یدی یاسایی (السماح القانونی) به‌ پێی ئه‌م رێژانه‌ی خواره‌وه‌:- (5%) تاكو ده‌گاته‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار. (8%) ئه‌وه‌ی له‌ (5000) پێنج هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (7000)حه‌وت هه‌زار دینار. (10%) ئه‌وه‌ی له‌ (7000) حه‌وت هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (10000) ده‌ هه‌زار دینار. (15%) ئه‌وه‌ی له‌ (10000) ده‌ هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار. (17%) ئه‌وه‌ی له‌ (15000) پازده‌ هه‌زار دینار پتر بێت تاكو ده‌گاته‌ (20000) بیست هه‌زار دینار. (20%) ئه‌وه‌ی له‌ (20000) بیست هه‌زار دینار پتر بێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و گرێبه‌ستانه‌ی به‌كرێدانی خانوبه‌ره‌ بۆمه‌به‌ستی غه‌یری نیشته‌جێیوون، دوای به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌، مۆرده‌كرێن ده‌كه‌ونه‌ ژێركاری حوكمه‌كانی یاسای شارستانی ژماره‌ (40)ی ساڵی 1951ی هه‌مواركراو. دووه‌م: گرێبه‌سته‌كانی ئه‌و خانوبه‌ره‌ی كه‌ بۆ غه‌یری مه‌به‌ستی نیشته‌نی به‌كرێ دراون و به‌ر له‌ به‌ركاربوونی ئه‌م یاسایه‌ مۆركراون، بۆ ماوه‌ی دوو ساڵ له‌ رۆژی كۆتایی هاتنی ماوه‌ی گرێبه‌سته‌كه‌وه‌ درێژ ده‌كرێنه‌وه‌ و، پاش كۆتایی ئه‌و ماوه‌یه‌ش، كرێیه‌كه‌ی ده‌كه‌وێته‌ ژێر كاری حوكمه‌كانی یاسای شارستانی ژماره‌ (40)ی ساڵی 1951 ی هه‌مواركراو.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م : یه‌كه‌م : نابێ جگه‌ له‌ وه‌زیری تایبه‌تمه‌ند یان سه‌رۆكی لایه‌نی په‌یوه‌ست نه‌بوو به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ كێشه‌كان بخرێنه‌ به‌رده‌می ئه‌نجومه‌نه‌وه‌. دووه‌م : نابێ ئه‌نجومه‌ن بیروڕاو راوێژكاریی یاسایی سه‌باره‌ت به‌و كێشانه‌ ده‌ربڕێت كه‌ له‌به‌رده‌می دادگاكاندان یان سه‌رچاوه‌یه‌كی یاساییان هه‌یه‌ بۆ تانووت لێدان.

مادده‌ی بیست:

مادده‌ی بیست: ئه‌م یاسایه‌ له‌ مێژووی بڵاوبونه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: له‌سه‌ر وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جی بكه‌ن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة