المواد القانونية

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و جێگایانه‌ی كه‌ ئالای له‌سه‌ر هه‌ڵده‌درێ له‌ (په‌یره‌و) دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: هه‌ڵكردنی ئاڵا له‌ كاتی خۆرهه‌ڵاتن ده‌بێت و، هاتنه‌ خواره‌وه‌شی له‌ كاتی خۆرئاوا بووندا.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: دروست و چاپ و دابه‌شكردنی ئاڵا به‌ ره‌زامه‌ندی وه‌زراه‌تی رۆشنبیری ده‌بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: نابێت ئاڵا له‌ بۆنه‌ نیشتمانی و نه‌ته‌وایه‌تی و ئاهه‌نگه‌كاندا به‌رز بكرێته‌وه‌ یان به‌ كار بێت، ئه‌گه‌ر هاتو كه‌م و كوڕی هه‌بوو له‌مه‌ڕ گۆرانی ره‌نگه‌كانی و پاك و پوختی و درانی.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: هه‌ڵدانی ئاڵا شان به‌ شانی ئاڵای عێراق ده‌بێت له‌و بۆنانه‌ی كه‌ ئاڵای عێراقی تێدا هه‌ڵده‌درێت و، تا قه‌واره‌ی ده‌ستووری فیدراڵیه‌ت ده‌چه‌سپێت بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد له‌ عێراق دا.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ په‌یره‌وێكی تایبه‌تی ده‌ربكات بۆ ئاسان كردنی جێبه‌جێ كردنی به‌نده‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا هاودژ بێت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جی بكات.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ مێژووی ده‌رهێنانییه‌وه‌ جێبه‌جی ده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: هه‌رێمی كوردستانی عێراق ئاڵایه‌كی ده‌بێت به‌ شێوه‌ی لاكێشه‌یی، كه‌ پانییه‌كه‌ی دوو له‌سه‌ر سێی درێژیه‌كه‌ی ده‌بێت و، دابه‌ش كراوه‌ له‌سه‌ر سێ لاكێشه‌ ئاسۆیی یه‌كسان له‌ درێژی و پانی داو پێكهاته‌كه‌ی به‌م شێوه‌یه‌یه‌: 1. لاكێشه‌ی سه‌ره‌وه‌ ره‌نگی سووره‌ و، هێمای شه‌هیدانی بزاڤی رزگاری خوازی كورده‌. 2. لاكێشه‌ی ناوه‌راست ره‌نگی سپی ده‌بێت، هێمای ئاشتی و ئازادی و دیموكراسی و لێبوردنه‌ (تسامح)، كه‌ خه‌ڵكی كوردستان ئاواته‌ خوازیه‌تی. 3. خۆرێكی زه‌رد ده‌كه‌وێته‌ ناوه‌راستی لاكێشه‌ سپیه‌كه‌وه‌و‌، چه‌قه‌كه‌ی خاڵی یه‌كتربڕینی تیره‌ی لاكێشه‌ سپیه‌كه‌ ده‌بێت و، تیره‌ی خۆره‌كه‌ ئه‌وه‌نده‌ی پانایی لاكێشه‌ سپییه‌كه‌ ده‌بێت و، (21) بیست و یه‌ك تیشكی لێوه‌ ده‌رده‌چێت به‌ شێوی سێگۆشه‌ دوو لا یه‌كسان و، بنكه‌كانی ( 1/21 ) یه‌ك له‌سه‌ر بیست و یه‌ك له‌ چێوه‌ی گۆی خۆره‌كه‌ ده‌بێت و، درێژیشیان بگاته‌ نیوه‌ی هه‌ردوو لاكێشه‌ سوور و سه‌وزه‌كه‌، خۆره‌ زه‌رده‌كه‌ هیمای به‌رده‌وام بوونی ژیان و زانست و هیواو ئومێده‌و، (21) بیست و یه‌ك تیشكه‌كه‌یش هێمای جه‌ژنی نه‌ورۆزی نه‌ته‌وایه‌تییه‌، رۆژی به‌رخودان و راپه‌رین و شۆرش رزگاریی دژ به‌ زوڵم و زۆر و چه‌وساندنه‌وه‌. 4. لاكێشه‌ی خواره‌وه‌ ره‌نگی سه‌وز ده‌بێت و، هیمای كشتوكاڵ و سروشت و ژینگه‌ی كوردستانه‌.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و جێگایانه‌ی كه‌ ئالای له‌سه‌ر هه‌ڵده‌درێ له‌ (په‌یره‌و) دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی سی و سێیه‌م:

مادده‌ی سی و سێیه‌م: یه‌كه‌م: له‌ حاڵه‌تی بێ سه‌رو شوێن بوون و ده‌ستبه‌سه‌ر كردنی پێشمه‌رگه‌، مووچه‌كه‌ی به‌ ته‌واوی بۆ میراتگرانی شه‌رعی خه‌رج ده‌كرێ تا گه‌ڕانه‌وه‌ی یان ساغبوونه‌وه‌ی مردنی. دووه‌م: مافه‌كانی خانه‌نشینی ده‌درێته‌ پاشینه‌ی پێشمه‌رگه‌ی بێ سه‌رو شوێن یا ده‌ستبه‌سه‌ركراو له‌م حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌: أ-له‌ رۆژی ساغبوونه‌وه‌ی مردنی. ب-دوای تێپه‌ڕبوونی (2)دوو ساڵ به‌سه‌ر بێ سه‌رو شوێن بوونی یا ده‌ستبه‌سه‌ر كردنی ئه‌گه‌ر مردنه‌كه‌ی ساغ بووه‌وه‌. ج-ئه‌وانه‌ی بڕگه‌كانی (أ، ب)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ به‌ شه‌هید داده‌نرێن و ده‌خرێنه‌ سه‌ر وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كان. سێیه‌م: ئه‌گه‌ر سه‌لمێنرا بێ سه‌رو شوێن بوون و ده‌ستبه‌سه‌ر كردنی پێشمه‌رگه‌ به‌هۆی كه‌مته‌رخه‌می خۆی یا پابه‌ند نه‌بوونی به‌ پره‌نسیپه‌كانی پێشمه‌رگه‌وه‌ بووبێ، ئه‌وا خانه‌نشین ده‌كرێ و رێكاری یاسایی ده‌رهه‌ق وه‌رده‌گیرێ. چواره‌م: ماوه‌ی بێ سه‌روشوێنه‌كه‌ی یا ده‌ستبه‌سه‌ره‌كه‌ی به‌ خزمه‌ت بۆی ده‌ژمێردرێ، به‌ ده‌ر له‌وه‌ی له‌ بڕگه‌(سێیه‌می)ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌.

مادده‌ی سی و چواره‌م:

مادده‌ی سی و چواره‌م: پێشمه‌رگه‌(زێڕه‌ڤانی هه‌رێم) مافی خانه‌نشینی له‌م حاڵه‌تانه‌ خواره‌وه‌ پێده‌درێ: یه‌كه‌م: مردنی له‌ كاتی خزمه‌ت یاخود له‌ ئه‌نجامیدا ئه‌گه‌ر خزمه‌ته‌كه‌ی وه‌ك پێشمه‌رگه‌ له‌ (15)پازده‌ سالأ كه‌متر بێ دوای ئه‌وه‌ی كه‌ خزمه‌ته‌كه‌ی ده‌گه‌یه‌نرێته‌ (15)سالأ. دووه‌م: شه‌هید له‌به‌ره‌ی شه‌ڕو ئۆپراسیۆنی سه‌ربازی ماف و ئیمتیازاتی به‌پێی یاساكانی وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كان. پێده‌درێ. سێیه‌م: بڕگه‌ی(یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌ ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ به‌رده‌وام بووبێ له‌ خزمه‌ت به‌ر له‌ راپه‌ڕێنه‌كه‌ی 5/3/1991تاكو رۆژی مردنی. چواره‌م: ئه‌وانه‌ی كه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ دۆسیه‌كانیان بۆ وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كان وه‌ك لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار ده‌گوازرێته‌وه‌ .

مادده‌ی سی و پێنجه‌م:

مادده‌ی سی و پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ته‌واوی هه‌موو مووچه‌ و ده‌رماڵه‌ و مافه‌كان بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ خه‌رج ده‌كرێ كه‌ دیله‌كه‌ له‌ ماوه‌ی دیلیه‌كه‌ی به‌خێوی ده‌كردن. دووه‌م: ماوه‌ی دیلیه‌كه‌ بۆ هه‌موو مه‌به‌ستێك وه‌ك خزمه‌تی كرده‌یی حیساب ده‌كرێ.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م:

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: خانه‌نشین كراو یان میراتگرانی له‌ مافه‌كانی خانه‌نشینی بێ به‌ش ده‌كرێن ئه‌گه‌ر ده‌ركه‌وت خیانه‌تی كردووه‌ یاخود هاریكاریی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ دوژمنه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كردووه‌.

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م:

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م: ئه‌گه‌ر خانه‌نشین كراو به‌ فه‌رمانی فه‌رمانده‌یی گشتی هێزه‌كانی زیره‌ڤانی كوردستان گه‌رێنرایه‌وه‌ بۆ خزمه‌ت، ئه‌وا پاداشتی خانه‌نشینی بۆ جاری دووه‌م پێ نادرێ.

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م:

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م: ئه‌وه‌ی كه‌ خانه‌نشین ده‌كرێ و مافه‌كانی خانه‌نشینی بۆ خه‌رج ده‌كرێ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ نابێ مووچه‌یه‌كی فه‌رمی دیكه‌ وه‌رگرێ.

مادده‌ی سی و نۆیه‌م:

مادده‌ی سی و نۆیه‌م: هه‌ر كه‌سێك له‌ پێش راپه‌رین چووبێته‌ پاڵ ریزه‌كانی شۆڕش تاكو 5/3/1991 و خزمه‌ته‌كه‌ی له‌ (3) ساڵ كه‌متر نه‌بێ، خانه‌نشین ده‌كرێ و خزمه‌ته‌كه‌ی ده‌گه‌یه‌نرێته‌ (15) پازده‌ ساڵ به‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: هیچ مووچه‌یه‌كی فه‌رمی نه‌بێت. دووه‌م: رۆژێك له‌ رۆژان له‌ دژی شۆڕش نه‌وه‌ستا بێت. سێیه‌م: ئه‌و ماوه‌یه‌ی پێش راپه‌رین خزمه‌تی كردبێ به‌بێ پچڕان. چواره‌م: له‌ كاتی بوونی به‌ پێشمه‌رگه‌ (16) ساڵی له‌ ته‌مه‌نی ته‌واو كرد بێت.

مادده‌ی چله‌م:

مادده‌ی چله‌م: له‌ كاتی هه‌موار كردن و گۆڕانی سیسته‌می مووچه‌، مووچه‌ی خانه‌نشینكراو له‌گه‌ڵ مووچه‌ی پێشمه‌رگه‌ی به‌رده‌وام له‌ خزمه‌ت به‌ هه‌مان رێژه‌ و پله‌ و پایه‌ یه‌كسان ده‌كرێ.

مادده‌ی چل و یه‌كه‌م:

مادده‌ی چل و یه‌كه‌م: هه‌موو ئه‌و كارمه‌ندانه‌ی له‌ هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ی كوردستاندا كار ده‌كه‌ن به‌ پێشمه‌رگه‌ داده‌نرێن به‌ پله‌ و پایه‌ و ناونیشانی ئێستایان و هه‌موو مافێكی خانه‌نشین پێشمه‌رگه‌یان ده‌كه‌وێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة