المواد القانونية
ماددهی دهیهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شهشهم: ماددهی بیست و شهشی یاساكه ههڵدهوهشێتهوهو ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: ماددهی بیست وشهشهم: نابێ هیچ كۆمپانیایهكی پیشهسازی یان بازرگانی یان كشتوكاڵی یان بهرههمهێنهری نیشتیمانی یان بیانی تۆمار بكرێت ههتا گرێبهستی دامهزراندنی یان تۆمار كردنی لقهكانی لهلایهن پارێزهرێكی بهلایهنی كهم موماریسهوه ڕێكنهخرابێت.
ماددهی چوارهم: سهندیكا ههوڵ دهدا بۆ وهدهستهێنانی ئهم ئامانجانهی خوارهوه: 1. بهرجهسته كردنی سیستهمی فیدرالزم بۆ كوردستانی عێراق. 2. بهشداری كردنی له بنیاد نانی دهولهتی دامهزراوهكان (دولة المؤسسات) و بههێز كردنی (پرنسیپ)ی جیاكردنهوهی دهسهڵاتهكان. 3. بهرگری كردنی سهروهری یاسا و سهربهستی دادگهری. 4. بهرگری كردن له ئازادییه دیموكراتییه بنهرهتیهكان و ئاشتی و بنهماكانی مافی مرۆڤ. 5. پاراستن و پهرهپێدانی رۆشنبیری نهتهوایهتی و نیشتمانی. 6. پشتگیری كردنی خهباتی گهلی كوردستان له پێناو وهدهست هێنانی مافهكانی نهتهوایهتی و بڵاوكردنهوهی بنهمای لێبووردهیی و نهرمی نواندن له كۆمهڵگادا و پتهكردنی برایهتی نهتهوایهتی و ئاینی و یهكسانی له ههرێمی كوردستانی عێراقدا. 7. رێزگرتن لهسهربهستی رۆژنامهنووسی و بهرگری كردن له مافهكانی رۆژنامهنووسان و زامنكردنی پارێزگاری كردنی پێویست بۆ ئهنجام دانی كارهكانیان. 8. ئاسان كاری ئهركی رۆژنامهنووسان بۆ وهدهست هێنانی ههواڵ و زانیارییهكان. 9. وهرگرتنی سهندیكا له یهكیهتییه رۆژنامهنووسیه جیهانیهكان و پێكهوهنانی پردی پهیوهندی لهگهلیاندا. 10. پێگهیاندنی رۆژنامهنووسان به ههموو رێگا گونجاوهكان. 11. پشتگیری و پاڵپشتی ئهندامانی سهندیكا له كاتی پێویستدا.
ماددهی چوارهم: بڕگهی (أ) له (2) له ( یهكهم)ی ماددهی شازدهههم ههڵدهوهشێتهوهو ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: أ- ئهو داوایانهی كه یهكێك له فهرمانگهكانی دهوڵهت لایهنێك بێت تێیدا بههاكهی له (3750000) سێ ملیۆن و حهوت سهدو پهنجا ههزار دینار زیاتر نییه.
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه جێبهجێ دهكرێ وله رۆژنامهی فهرمی ( وهقائیعی كوردستان)دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی نۆیهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یابڕیارێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بن.
ماددهی ههشتهم: دهستهواژهی (سهرۆكی ههرێم) شوێنی دهستهواژهی (سهرۆك كۆمار) ودهستهواژهی (مهرسوومی سهرۆایهتی ههرێم) شوێنی (مهرسوومی كۆماری) و دهستهواژهی (ئهنجومهنی دادوهری) شوێنی (ئهنجومهنی داد) دهگرنهوه، لهگهلأ لادانی دهستهواژهی (ئهنجومهنی سهركردایهتی شوڕش) له ههر شوێنێك كه له یاسای داواكاری گشتی دا هاتبـێ بۆ مهبهستی پیادهكردنی حوكمهكانی له ههرێمی كوردستاندا.
ماددهی یازدهیهم: ئهم یاسایه ههر له ڕۆژی دهرچواندنیهوه جێبهجێ دهكرێ وله ڕۆژنامهی فهرمی (وهقائعی كوردستان) بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی بیست و سێیهم: مهبهست له رۆژنامهنووس ئهوهیه كه یهكێك لهم ناونیشانانهی خوارهوهی پێوهبێ: 1. خاوهنی ئیمتیاز. 2. سهرنووسهر. 3. جێكری سهرنووسهر. 4. بهرێوهبهری نووسین. 5. سكرتێری نووسین. 6. نووسهر. 7. وهرگێری رۆژنامه نووسیی. 8. پهیامنێر. 9. وێنهگر. 10. وێنه كێش. 11. رهنگرێژ (المصمم). 12. ههڵهچن.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: بڕیارهكانی ژماره(192)ی ساڵی 1996و ژماره(32)ی ساڵی 1997و (4210،112،83،65)ی ساڵی 2003 ههڵدهوهشێنهوه. دووهم: بڕگهیهك دهخرێته سهر مادده (2)ی یاسای باجی دهرامهتی ژماره (113)ی ساڵی 1982ی ههمواركراو له ههرێمی كوردستان-عیراق و دهبێته بڕگه(7) بۆی. 7- كارگهكانی دروستكردنی ئالیك. سێیهم: دوو بڕگه بهزنجیرهی (28،27) دهخرێنه سهر مادده (7) له یاسای باجی دهرامهتی ژماره (113)ی ساڵی 1982ی ههمواركراو له ههرێمی كوردستان و بهم جۆرهی خوارهوه:ـ 27- ئۆتۆمبێلی تاكسی (5) نهفهری و پاسهكانی گواستنهوهی بچووك و گهورهی نهفهران له ناو شار و له نێوان شارهكاندا. 28- تراكتۆر و دهڕاسهی كشتوكاڵی و ئۆتۆمبێلی بار ههڵگری بچووك (پیكهپ دهبڵ) یهك تهنی. چوارهم: كاركردن به یاسای باجی جێماوهكان (التركات) ژماره (64)ی ساڵی 1985ی ههمواركراو له ههرێمی كوردستاندا رادهگیرێ و میراتگرانی ئهو مردووهی كه له ماوهی ههڵپهساردنی یاساكه به بڕیاری ژماره (32) له 8/11/1997 باجیان هاتۆته سهر له باجی جێ ماوهكان (التركات) دهبووردرێن و هۆبهكانی باجی جێماوهكانیش له فهرمانگهكانی باج له ههرێم دادهخرێن.
ماددهی سێیهم: یهكهم: مادده (1) له یاسای باجی دهرامهتی ژماره (5)ی ساڵی 1999 ههڵدهوهشێتهوه. دووهم: مادده (1) له بڕیاری ژماره (219)ی ساڵی 2001 ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه. ئهو كهسهی نیشتهجێ یه ئهم لێبوردنانهی خوارهوهی پێ دهدرێ له ههر ساڵێكی تهقدیری و لهسهربنهڕهتی بارهكهی لهساڵی دهرماتهكهی دا. 1. (2500000) دوو ملیۆن وپێنج سهد ههزار دیناری عیراقی بۆ ئهو كهسهی موكهلهفه به ژیاندنی خێزان و ئهگهر ئافرهتی شوو نهكردوو بوو (بێوهژن و تهلاقدراو نهبوو یاخود ئهگهر دهرماتهكهی لهگەڵ دهرامهتی مێردی تێكهڵ نه كردبوو). 2-(2500000) دوو ملیۆن وپێنج سهد ههزار دیناری عیراقی بۆ ژنهكانی یا ئهگهر ژنی ماڵهوه بێ و هیچ دهرامهتێكی نهبێ یان دهرامهتهكهی تێكهلأ به دهرامهتی هاوسهرهكهی كرابێ. 3-300000 سێ سهد ههزار دیناری عیراقی بۆ ههریهك له منداڵهكانیان به چاوپۆشین له ژمارهكانیان. 4-3200000 سێ ملیۆن و دووسهد ههزار دیناری عیراقی بۆ خودی بێوهژن یا تهلاقدراوو 300000سێ سهد ههزار دیناری عیراقی بۆ ههریهكه له منداڵهكانیان كه له ژێر چاودێری ئهون بهشێوهیهكی یاسایی به چاوپۆشین له ژمارهیان. 5-ئهوهی موكهلهفه به ژیاندن لێبوردهییهكی دیكهی پێدهدرێ كه بڕهكهی 500000 پێنچ سهد ههزار دیناری عیراقیه، ئهگهر تهمهنی له شهست وسێ ساڵ تێپهڕی بێ لهگهڵ ئهو لێبوردهییانهی كه له بهشهكانی دیكهدا لهم ماددهیهدا هاتوون.
ماددهی سێیهم: مادده چوارهم له یاسای ژماره (12)ی ساڵی 1997 ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: ئامانجی كۆڕ بهدیهێنانی ئهمانهی خوارهوهیه:ـ 1- پاراستنی رهسهنایهتی زمانی كوردی و گهشهپێكردن و پهرهپێدانی. 2- كاركردن له پێناوی گهیشتن به زمانێكی كوردی فهرمی یهكگرتوو به سوود وهرگرتن له وشه و زاراوهی ههموو شێوهكان. 3- گرنگی دان به لێكۆڵینهوهی زانستی و زمانهوانی. 4- گرنگی دان به رۆشنبیریی نهتهوهیی كوردی. 5- گرنگی دان به لێكۆڵینهوهی مێژوویی و جوگرافی و شوێنهواریی كورد و كوردستان. 6- هاندان و پشتگیریی كردنی دانان و نووسین به زمانی كوردی و گرنگی دانیش به زانستی زمان به ههموو لقهكانیهوه. 7- گرنگی دان به وهرگێڕان له زمانی كوردیهوه بۆ زمانانی تر و به پێچهوانهوه. 8- بههێزكردنی پهیوهندیی لهگهلأ ئهكادیمیا زانستیهكان و زانكۆكان و سهنتهرهكانی زانستی له ناو ههرێم و دهرهوهیدا.
ماددهی چوارهم: ناوی (ئهكادیمیای كوردی) جێی ناوی (كۆڕی زانیاریی كوردستان- عیراق) دهگرێتهوه له ههر شوێنێكی كه له یاسای ژماره (12) ی ساڵی 1997دا هاتبـێ.
ماددهی پێنجهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شهشهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان) دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی لای خوارهوه، بۆ مهبهستی ئهم یاسایه، ماناكانیبهرامبهریانن 1-وهزارهت: وهزارهتی كاروباری پێشمهرگه. 2-وهزیر: وهزیری كاروباری پێشمهرگه. 3-بریكاری وهزارهت: بریكاری كاروباری پێشمهرگه. 4- دیوان: دیوانی وهزارهتی كاروباری پێشمهرگه. 5-ئهنجوومهن: ئهنجوومهنی راوێژكاری وهزارهت. 6-:ههرێم: ههرێمی كوردستان عێراق.
ماددهی دووهم: 1-وهزیر سهرۆكی باڵای وهزارهتهكه بهرپرسیاره له كاروبارهكانی داو سهرپهرشتی و چاودێردنی چاكییهكانی دهكات، ههر له وێشهوه ئهو بڕیاره و فهرما و رێنماییانه دهردهچن كه پهیوهندیان به ئهركهكانی وهزارهت و دهزگاكانیهوه ههیه، له ههموو بارێكی سهربازی و هونهری و بهڕێوه بردن و دارایی و رێكخستنهوهی، له ناو چوارچێوهی ئهم یاسایه و پهیره و رێنمایی یه رهچاوكراوهكانی دهكا. لهبهر دهمه ئهنجومهنی وهزیرانیش بهرپرس دهبێ بهو ناوهی كه ئهندامێكی هاوبهشیهتی. 2-بریكاری وهزارهت: به پێی ئهو دهستهی پێی دهدرێ، یارمهتی وهزیر لهم كاروبارانهی سهرهوهی دهدات.
ماددهی دووهم:1-وهزیری سهرۆكی باڵای وهزارهتهو بهر پرسیاره له كارهكانیدا و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی چالاكیهكانی دهكا و ههر له میشهوه ئهو بڕیار و فهرمان و رێنمایی یانه دهردهچن كه پهیوندی یان به ئهركهكانی وهزارهت و دهزگاكانیهوه له روی یاسای بهرێوهبردن و به هونهری یهوه ههیه له چوارچێوهی ئهم یاسایهوه یاساو پیره و رێنمایی یه رهچاو كراوهكانی تردا.ههر وهكو لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسه، بهو مانایهی كه ئهندامێكی هاوبهشیتی.2-وهزارهت بڕیارێكی دهبێ كه ئهو ئهركانهی بهجێ دێنێ كه وهزیر پێ یانی دهسپێرێ.
ماددهی ههشتهم: ئهنجوومهن خاوهنی ئهم دهسهڵاتانه دهبێت: 1-دانانی سیاسهتی گتی ههرێم و سهرپهرشتی مردنی بهجێهێنانی به پێ ی یاسا و بڕیاره رهچاو كراوهكان، دوای بڕیاردانی له لایهن ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستان. 2-پێشنیاز كردرن و ئاماده كردنی پرۆژه یاساكان و پێشكهش كردنیان به ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستان بۆ بڕیار لهسهر دانیان. 3-ئامادهكردن پرۆژه پهیرهوهكان و ئاماده كردنیان. 4-ئامادهكردنی پرۆژهی بووجهی گشتی ههرێم. 5-ئامادهكردنی پرۆژهكانی نهخشهی گهشه پێ كردنی ههرێم. 6-قهرز دان و وهرگرتنی به بڕیرای ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستان. 7-جێ بهجێ كردنی یاساكان و پاراستنی ئاسایشی ههرێم و پارێزگاریكردن له مافهكانی هاووڵاتیان و ماڵ و موڵكه گشتییه كان و بهرژهوهندیهكانی گهلی كوردستانی عێراق. 8-رێ نیشان دان و سازكردن و بهدوا داچوونی كار و فرمان وهزارهتهكان دایهرهكانیان و دام و دهزگا گشتییهكان. 9-چاودێریكردنی رهوایی ئهو رێنماییانهی وهزارهتهكان و دام و دهزگاكانی دهری دهكهن. "3" مهرجی تهمهن بۆ وهزیرو ههروهها لابردنی وهزارهتی كاروباری پێشمهرگه بهپێی "یاسای یهكهم ههموار كردنی یاسای ئهنجوومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق ژماره "3"ی ساڵی 1992 بوو كه حوكمی بڕیاری ژماره "35"ی رۆژی 14/12/1994ی ئهنجوومهن دهگرێتهوه. 10-دهركردنی بڕیاری بهرێ كردن و بهجێ هێنانی یاسا رهچاوكاوهكان و چاودێری كردنی چۆنیهتی به ئهنجام گهیاندنیان. 11-دامهزراندنی فهرمانبهران و بهڕێوهبهره گشتییهكان و هاوێشتن و له كار خستنی و خانهنشینكردنیان به پێی یاسا. 12-به دهر له برَگهی (11)ی پێشو و، دامهزراندنی خاوهن پله تایبهتی یهكان و سهرۆكی وهحده ئیداریهكان و دادوهرهكان و ئهندامانی دهزگای (داواكاریی گشتی) به پێشنیازی وهزیری پهیوهندار بڕیاری ئهنجومهن و دواجار به بڕیاری پهیوهندار به پێی یاسا رهچاو كراوهكان دهبێ.
مادهی نۆیهم: أ-ههر وهزیره و بهپێی كاری خۆی، ئهم وهزارهتانه بهرێوهدهبهن: 1-وهزارهتی ناوخۆ. 2-وهزارهتی دارایی و ئابووری. 3-وهزارهتی دادوهری. 4- وهزارهتی كارو باری پێشمهرگه. 5-وهزارهتی گواستهوه و گهیاندن. 6-وهزارهتی یارمهتی مرۆژایهتی و هاوكاری. 7-وهزارهتی پیشهسازی ووزه. 8-وهزارهتی رۆشهمبیری. 9-وهزارهتی پهروهرده. 10-وهزارهتی شارهوانی و گهشت و گوزار. 11-تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی. 12-وهزارهتی ئهشغال و نیشته جێبوون. 13-وهزارهتی ئاوادانكردنهوه و گهش پێدان. 14- وهزارهتی كشتوكال و ئاودێری. 15-وهزارهتی ئهوقاف و كاروباری ئاینی. ب:دهشێ ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراق چهند وهزیری ههرێمی تیادا بن."4"
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة