المواد القانونية
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوه و دهستهواژانهی دادێن واتاكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: 1- ههرێم: ههرێمی كوردستان- عیراق. 2- وهزارهت: وهزارهتی كار و كاروباری كۆمهڵایهتی له ههرێم. 3- وهزیر: وهزیری كار و كاروباری كۆمهڵایهتی له ههرێم. 4- ئهنجومهن: ئهنجومهنی چاودێری و شیاندنی كهمئهندام و خاوهن پێداویستی تایبهت له ههرێمدا. 5- خاوهن پێداویستی تایبهت: ههر كهسێك تووشی ناتواناییهكی یان بهشهكیی جهستهیی یان ناجهستهیی و به شێوهیهكی نهگۆڕبێت، له ههر یهك له ههستهكانی یان تواناكانی جهستهیی یان دهروونی یان عهقڵی به رادهی ئهوهی رێ له كاری وهزیفیی ئهندامێك یان زیاتر له ئهندامێكی جهستهی بگرێت، ئهمهش دهبێته مایهی رێگرتن له وهدهستهێنانی پێداویستییهكانی ئاساییانهی ژیانی. 6- كهمئهندام: ههر خاوهن پێداویستیێكی تایبهت تووشی پهككهوتنی جهستهیی بهشێوهیهكی ههمیشهییه یان ههمهكی، یان بهشهكیی جهستهیی یان ناجهستهیی و به شێوهیهكی بهردهوام هاتبـێ. 7- پسوولهی كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت: ئهو پسووله تایبهتهیه كه كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت پێناسه دهكات و وهزارهت دهریدهكات، و رێ به ههڵگری دهدات سوود لهو ماف و ئیمتیازاتانه وهربگرێت كه یاسا و رێسا و رێنماییهكان دهیبهخشن. 8- شیاندن: كۆی ئهو خزمهتگوزارییه پزیشكی و پهروهردهیی و فێركردن و كۆمهڵایهتی و پیشهیی و دهروونییه و دابینكردنی ئامرازهكانه بۆ ئاسانكردنی پێگهیشتنی به مهبهستی ئهوهی كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت بتوانن ژیانی خۆیان بگوزهرێنن و یارمهتییان بدرێت بۆ تێكهڵ بوون لهگهڵ كۆمهڵدا. 9- بنكهكانی شیاندن: ئهو بنكانهن كه دووباره شیاندن به كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت دهدهن و پاڵپشتی له پرۆگرامهكانی شیاندن و تێكهڵ كردنیان له نێو كۆمهڵدا دهكهن. 10- بنكهكانی حهواندنهوه: ئهو بنكانهن كه كهم ئهندامان دهحهوێننهوه كه له لایهن كهس و كاریانهوه بهخێو ناكرێن و ئهوانیش پێویستییان به چاودێری و بایهخ پێدان ههیه و رۆڵی دووباره شیاندنهوه دهگرنه ئهستۆ.
ماددهی دووهم: ئامانجی ئهم یاسایه: یهكهم: له ئهستۆ گرتنی مافی ههموو كهسانی كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهتن و مسۆگهر كردنی ههموو ماف و ئازادییه بنهڕهتییهكانیان شان به شانی ئهوانی دیكه. دووهم: زامنكردنی شكۆی كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت و سهربهخۆییان له نێویانیشدا ئازادیانه له بڕیارهكانیاندا و سهربهخۆبوونیان لهو ڕووه. سێیهم: پهرهپێدانی تواناكانی منداڵانی كهمئهندام و خاوهن پێداویستییه تایبهتهكان. چوارهم: گرتنهبهری ههموو رێكارێك كه دهبێته هۆی مسۆگهركردنی تێكهڵ بوونیان به ژیانی گشتیی كۆمهڵ.
ماددهی دووهم: ئهمهی خوارهوه له كۆتایی ماددهی پێنجهمدا دادهنرێ و دهبێته بڕگهی (15) پازدەهەمی ماددهكه: 15/ بزاڤ پێدانی تێكهڵاوی و سهرخستنی نێوان قوتابخانه و بیئهی ناوچهكهی و پتهوكردنی رۆڵی ئهنجومهنهكانی باوكان ومامۆستایان.
ماددهی دهیهم: یهكهم: خزمهتی پێشمهرگه له ریزهكانی بزووتنهوهی رزگاریخوازیی كوردستان یان له رێزهكانی پێشمهرگهی كوردستان بهر له دهرچوونی ئهم یاسایه به خزمهت بۆ ههموو مهبهستهكانی خانهنشینی و سهرمووچهی و پلهپێدان و بهرزكردنهوه و مۆڵهت بۆ ئهوانهی بهردهوامن له خزمهت دادهنرێ به مهرجێك خزمهتهكهیان لهلایهن فهرماندهی گشتی پهسند دهكرێ و لهلایهن وهزارهتی پێشمهرگهوه حیساب دهكرێ. دووهم : ماوهی ئهو خزمهتهی كه پێشمهرگه پێشی 5/3/1991 یان ئهوهی له مهیدانی جهنگدا یاخود له ناوچهی جم وجۆلی سهربازی بهسهری بردبێ كه هێزهكان و كهرته هاوبهشهكان به فهرمانی وهزیر دهست نیشان دهكرێن به خزمهتێكی دوو چهندانه بۆ مهبهستی خانهنشینی بۆ حیساب دهكرێ.
ماددهی یازدهههم: ئهگهر پێشمهرگهیهك دامهزرا یا گۆیزرایهوه بۆ وهزیفهیهكی تر، مافی ئهوهی ههیه خزمهتهكهی بخاته سهروهزیفه نوێیهكهی بۆ ههموو مهبهستهكان و پێچهوانهی ئهمهش قهبوول ناكری تهنیا له حاڵهتی خانهنشین كردنی نهبێ و ئهمهش به پێی یاسا دهبێت. یهكهم: وهزیر بۆی ههیه به رهزامهندیی فهرماندهی گشتی یا ئهوهی دهستهڵاتی پێ دهدات، گرێبهست لهگهلأ ئارهزوومهندانی خۆبهخش كردندا بكات بۆ كاركردن وهك ئهفسهر لهناو هێزهكانی پێشمهرگه (زێرهڤانی ههرێم) له كاتی پێویستی و بهپێی پێویستی و پسپۆڕی. دووهم: لهسهر پێشِنیاری وهزیر وبهرهزامهندی فهرماندهی گشتی پایه دهدرێته ئهوانهی حوكمی برگهی (یهكهم)ی سهرهوه دهیان گرێتهوه.
ماددهی سێزدهم: یهكهم: ماوهی گرێبهستی بۆ ئهفسهران (10) ده ساڵه ودهشێ به رهزامهندیی وهزیر (3) سێ سالأ بۆ ههرجارێك درێژ بكرێتهوه. دووهم: ئهفسهر له خزمهتی پێشمهرگه (زێرهڤانی ههرێم) دوای تهواوكردنی ماوهی گرێبهستهكهی كار كهنار دهكرێ. سێیهم: وزیر بۆی ههیه ماوهی گریبهستی ئهوانهی حوكمهكانی بڕگهی (یهكهم) لهم ماددهیهدا دهیان گرێتهوه له حالهتی جهنگ و باری نا كاوی و جاڕدانی شهڕ درێژبكاتهوه.
مادهی چواردهم: فهرماندهی گشتی لهسهر پێشنیاری وهزیر بۆی ههیه گرێبهستی ئهفسهر ههڵوهشێنێتهوه ئهگهر دهركهوت پابهند نیه به دابونهریت ودیسپلینی خزمهتی پێشمهرگه (زێڕهڤانی ههرێم)، ئهمهش لهسهر بڕیاری ئهنجومهنی لێكۆڵینهوهكه بۆ ئهم مهبهستهو پێك هاتبێت لهسهر راسپاردهی بهرپرسهكانی به زنجیرهی بهرپرسیهتی.
مادهی پازدهم: یهكهم: دهكرێ ئهفسهر ئینتیداب بكرێ به رهزامهندی فهرماندهی گشتی بۆ خزمهتكردن له دهرهوهی (پێشمهرگایهتی ـزێڕهڤانی ههرێم) بۆ ماوهیهك له (3) سێ سالأ ڕهت نهكات و قابیلی درێژكردنهوهیه بۆ یهك جار. دووهم: دهشێ خۆبهخش بهرهزامهندی وهزیر ئینتیداب بكرێ بۆ دهرهوهی ( پێشمهرگایهتیـ زێرهڤانی ههرێم) بۆ ماوهیهك له (3)سێ سالأ ڕهت نهكات و قابیلی درێژكردنهوهیه بۆ یهك جار. سێیهم: (پێشمهرگه ـ زێرهڤانی ههرێم)ی ئینتیدابكراو دهگهڕێتهوه بۆ وهزیفهی( پێشمهرگایهتی = زێرهڤانی ههرێم) دوای تهواوبوونی ماوهی ئینتیدابهكهی یاخود له كاتێك پێویستیان پێی بێت.
ماددهی شازدهم: یهكهم: ماوهی خزمهتكردنی (پێشمهرگه ـ زێرهڤانی ههرێم)ی ئینتیدابكراو بۆ دهرهوهی ریزهكانی (پێشمهرگه ـ زێرهڤانی ههرێم) به خزمهتی سهربازی دهژمێردری و له كاتی بوونی مهرجی بهرزكردنهوه و شایانی ئهو بهرزكردنهوهیه بێت، بهرز دهكرێتهوه. دووهم: مووچه ودهرماڵهی(پێشمهرگه ـ زێرهڤانی ههرێم)ی ئینتیدابكراو لهو لایهنه دهدرێ كه بۆی ئینتیدابكراوه وله كاتی ئهو ئینتیداب كردنهدا حوكمه گشتییهكانی ئینتدابی به سهردا دهسهپێنرێ.
ماددهی حهڤدهم: وهزیر بۆی ههیه ئهفسهر بخاته سهر نیوه مووچه بۆ ماوهیهكی دیاریكراو لهسهر یهكێك لهم هۆیانهی خوارهوه: یهكهم: گهر بهد ڕهوشت بوو بهپێی ئهو راپۆرتانهی بهرپرسهكانی به زنجیره لهسهریان نووسیوه. دووهم: گهر نهیتوانی كارهكانی له بهر بێ شیاوی جێبهجێ بكات ئهمهش به پێی ئهو ڕاپۆرتانه دهبێ كه بهرپرسانی به زنجیره لهسهری بهرزدهكهنهوه. سێیهم: سهرنهكهوتنی له یهكێك له دهوره حهتمیهكان یان بنهرهتیهكان له سنفهكهی خۆیدا.
ماددهی بیست وپێنجهم: پێشمهرگه لهم حاڵهتانه خانهنشین دهكرێ: یهكهم: بهپێی تهمهن و ئهم خشتهیهی خوارهوه. پایه تهمهن فهریقی یهكهم/ فهریق 63 شهست وسێ سالأ لیوا. 60 شهست سالأ عهمید. 58 پهنجاو ههشت سالأ عهقید. 55 پهنجاو پێنج سالأ موقهددهم 53 پهنجاو سێ سالأ رائید- نهقیب 49 چل ونۆ سالأ مولازم- مولازمی یهكهم 45 چل وپێنج سالأ له جێگری عهریفهوه تا جێگری ئهفسهری فهننی 55 پهنجاو پێنج سالأ له جێگری عهریفهوه تا جێگری ئهفسهر 50 پهنجا سالأ سهرباز تا سهربازی یهكهم 45 چل وپێنج سالأ دووهم: ئیمام له كاتی تهواوكردنی شهست ساڵی تهمهنی خانهنشین دهكرێ. سێیهم: له كاتی تووشبوونی به نهخۆشیهك رێ له بهردهوامبوونی له خزمهتهكهی بگرێ، ئهمهش بهپێی راپۆرتێك دهبێت كه لهلایهن لیژنهیهكی پزیشكی پسپۆڕهوه دهرچووبێت.
ماددهی بیستء شهشهم: بۆ سهركردایهتی گشتی زێڕهڤانی ههرێم یان ئهوهی دهستهڵاتی پێ دهدات ههیه پێشمهرگه خانهنشین بكات لهم حاڵهتانهی خوارهوه: یهكهم: ئهگهر له میلاك زیاد بوو. دووهم: ئهگهر دهركهوت بێ توانایه له خزمهتهكهی. سێیهم: پابهند نهبوونی به دابو نهریت وپرهنسیپهكانی پێشمهرگه.
ماددهی بیستء حهوتهم: یهكهم: پێشمهرگه بۆی ههیه داوا بكات خانهنشین بكرێت ئهگهر خزمهتهكهی له (15)سالأ كهمتر نهبوو، به مهرجێك له ریزهكانی هێزی پێشمهرگهدا تۆماركرابی و بهرهزامهندیی وهزیری پێشمهرگهبێ. دووهم: ئهگهر پێشمهرگه خانهنشین كراو خزمهتهكهی له (15)سالأ كهمتر بوو ئهوا پاداشتێكی بۆ خهرج دهكرێ به ڕێژهی (200%)بهپێی دوامووچهی بۆ ههر ساڵێك له ساڵهكانی خزمهتهكهی.
ماددهی بیستء ههشتهم: یهكهم: پێشمهرگه بۆی ههیه داوای خانهنشینی بكات ئهگهر خزمهتهكهی له (15)سالأ كهمتر نهبێ به مهرجێك ناوی له هێزی پێشمهرگهی كوردستان تۆمار كرابێ و وهزیری پێشمهرگه پهسندی كردبێ لهسهر بنچینهی دوامووچهی كه وهری دهگرت یان مووچهی پایهكهی كه بهپێی ئهوهوه خانهنشین كراوهو جارانی ژمارهی مانگهكانی خزمهتی خانهنشینی دهكرێ و دابهشی 260 دهكرێت. دووهم: دهرماڵهی هاوسهری ومنداڵان (50000)پهنجا ههزار دینار بۆ هاوسهرو (25000)بیست ههزاریش بۆ ههریهك له منداڵهكانی تاكو رادهی (5)پێنج مندالأ. سێیهم: بۆ مهبهستی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی بڕگهی (یهكهم)له ماددهیهدا كهرتی مانگ به مانگی تهواو وكهرتی ساڵیش به ساڵی تهواو دادهندرێ. چوارهم: مووچهی خانهنشین له ههموو حاڵهتێكدا له دوامووچهی كه له كاتی خزمهتدا وهری دهگرت تێپهڕناكات.
ماددهی بیستء نۆیهم: یهكهم: ئهگهر پێشمهرگه خانهنشین كرا یاخود به خانهنشین كراو داندرا، پاداشتی كۆتایی خزمهتهكهی بهم جۆره بۆ خهرج دهكرێ: أ-تهواوی مووچهی ساڵێكی ئهگهر خزمهتی خانهنشینیهكهی بهر له مێژووی 5/3/1991له (15)سالأ كهمتر نهبوو. ب-تهواوی مووچهی ساڵێكی ئهگهر خزمهتهكهی له بیست سالأ كهمتر نهبوو. دووهم: جگه لهوانهی له بڕگهكانی (أ، ب)له (یهكهم)ی سهرهوهی ئهم ماددهیهدا هاتووه، پاداشتێك به خانهنشین دهدهرێ كه بڕی مووچهی دوایین شهش مانگی بێ لهو كاتهی كه له خزمهتدا بووه.
ماددهی سییهم: ئهگهر پێشمهرگه یا خانهنشین كۆچی دوایی كرد، ههموو مافهكانی خانهنشینی و دهرماڵهكانی خێزانی و ئهو مافانهی كه دهیكهوێ له ئهنجامی خزمهتهكانی بۆ پاشهنشینهكانی دهبێ ههروهكو لهم یاسایهدا دیاری كراوه.
ماددهی سی و یهكهم: مافهكانی خانهنشینی له رۆژی دهستههڵگرتن لهكار یان مردنهوه خهرج دهكرێت، ئهگهر داواكارییهكه له ماوهی پتر له (3) سێ ساڵدا دوا كهوت، ئهو كات له رۆژی پێشكهش كردنی داواكهوه خهرج دهكرێت، ئهگهر دواكهوتنهكه به بیانوویهكی رهوا نهبوو.
ماددهی سی و دووهم: ئهگهر خانهنشین له وهزیفهیهكی دیكهدا دامهزرا، مافی ئهوهی ههیه له نێوان مووچهی خانهنشینی و مووچهی وهزیفی كامیان بۆی باشتره یهكێكیان ههڵبژێرێت.
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: سهرۆكی پهرلهمانی كوردستان بۆی ههیه كه موناقهله لهناو متمانهكانی تایبهت به پهرلهماندا بكات. دووهم: سهرۆكی ئهنجوومهنی دادوهریی له ههرێمدا بۆی ههیه كه موناقهله لهناو متمانهكانی تایبهت به ئهنجوومهنی دادوهریدا بكات. سێیهم: وهزیری پلاندانان بۆی ههیه به پشت بهستن به داوای وهزارهتێكی دیاریكراو كه موناقهلهی پێویست له پرۆژهكانی وهبهرهێناندا بكات لهناو بودجهی وهبهرهێنانی ههمان وهزارهتدا و، له سنووری یهك پارێزگا یان قهزادا و لهناو بودجهی پهسهندكراو دا. چوارهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه و به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی پلاندانان و وهزارهتی مهعنی، موناقهلهی پێویست بۆ پرۆژهكانی وهبهرهێنان بكات لهنێوان وهزارهتهكاندا و له چوارچێوهی یهك پارێزگا یان قهزادا و لهناو بودجهی پهسهندكراودا.
ماددهی پێنجهم: ئهمهی خوارهوه له كۆتایی ماددهی شازدهمدا دادهنرێ و دهبێته بڕگهی سێیهمی ماددهكه وبهم شێوهیهی دهخوێندرێتهوه: 3/وهزارهت به پێی رێنمایی تایبهت ههموو پێداویستیهكی پهروهردهیی وهك كهلوپهل (اثاث) و كتێب ولهوازمی قوتابخانهیی و شتی دیكهی لهو جۆره بابهتانه ڕهنێودێنێ و فهراههمیان دهكا.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة