المواد القانونية
ماددهی شازدهم: سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه له ناوچهكهی خۆیدا سهرپهرشتی دادگاكان و كارهكانیان دهكات و كار له نێوان دادوهرهكانیدا دابهش دهكات و، بۆی ههیه بڕێك له دهسهڵاتهكانی به یهكێك له جێگرهكانی بدات.
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: له ههر ناوچهیهكی تێههڵچوونهوه ئهنجومهنێك به ناوی(ئهنجومهنی ناوچهی تێههڵچوونهوه) له سهرۆكی دادگا و ئهندامیهتی جێگرهكانی و دادوهرهكانی دادگای تێههڵچوونهوه پێكدێ. دووهم: ئهنجومهنهكه كۆبوونهوهی دهوری ئهنجام دهدات و سهرۆكهكهی بۆی ههیه له كاتی پێویستدا بۆ كۆبوونهوه بانگهێشتی بكات و بهبێ ئاماده بوونی بهلانی كهم سێ لهسـهر چواری ئهندامانی گرێ نادرێت. سێیهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتمهندییانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: 1 ـ له پێداویستی دادگاكان و میلاكیان لهبهر رۆشنایی پێویستی ساڵانه دهدوێ و راپۆرتی ساڵانه لهبارهیانهوه بۆ ئهنجومهنی دادوهری بهرزدهكاتهوه. 2 ـ لهو گرفت و كێشـــانه دهكۆڵێتهوه كه رووبهڕووی دادگاكان دهبنهوهو چارهســـــهری گونجاویان بۆ دهدۆزێتهوه. 3-پێشكهش كردنی پێشنیاز سهبارهت به دانانی دادگا جۆربهجۆرهكان. 4-چاكردنی شێوازهكانی كاركردن و بهرزكردنهوهی ئاستی كاركردن له دادگاكاندا.
ماددهی ههژدهم: یهكهم: دهستهڵاتهكانی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بهم شێوهیهی خوارهوه دهبن. 1ـ سهرپهرشتی كردنی كاروباری بهڕێوهبردن و دابهش كردنی كار له نێو ناوچهكهیدا. 2ـ سهرۆكایهتی كردنی ئهنجومهنی ناوچهی تێههڵچوونهوه. 3ـ سهرۆكایهتی كردنی دادگای تێههڵچونهوه بهسیفهتی پێداچوونهوهیی و بۆی ههیه سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوهش بهسیفهتی ئهسڵی یاخود دادگای تاوانهكان بكات. 4ـ رهوانه كردنی ئهو تانووتانهی كه پێشكهش به دادگای تێههڵچوونهوه به سیفهتی تێههڵچوونهوه یاخود پێداچوونهوه دهكرێن بۆ وهرگرتنی رهسمهكانیان. 5ـ بهرزكردنهوهی راپۆرتی ساڵانه له بارهی دادوهرو كارمهندان بۆ ئهنجومهنی دادوهریی. 6ـ واژۆ كردنی نووسراوی فهرمی. 7ـ مۆڵهتدان به داوهرانی دادگاو كارمهندانی. دووهم: دهستهڵاتهكانی جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بهم جۆرهن:ـ 1ـ له ئهستۆگرتنی كاری سهرۆكی دادگای تێههلچوونهوه له كاتی ئاماده نهبوونی. 2ـ سهرۆكایهتی كردنی یهكێك له دهستهكانی دادگای تێههڵچوونهوه یاخود دادگای تاوانهكان. 3-واژۆ كردنی نووسراوی ناردنهوهی دۆسیهی ئهو داوایانهی یهكلاكراونهتهوه به هاوپێچی بڕیارهكانی دادگای تێههڵچوونهوه بۆ دادگای تایبهتمهندی خۆی. 4ـ چاودێری دهوام كردنی دادوهرو كارمهندان. 5ـ ئهو دهستهڵاتانهی دیكه كه سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه پێی دهدات.
ماددهی بیستهم: یهكهم: دادگای تاوانهكان له مهڵبهندی دادگای تێههڵچوونهوه به سێ دادوهر و بهسهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه یان یهكێك له جێگرهكانی و ئهندامیهتی دوو جێگری دیكهی یان یهكێكیان و دادوهرێك یاخود به ئهندامیهتی دوو دادوهر كه پۆلی ههر یهكێكیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێ دهبهسترێ. دووهم: دادگای تاوانهكان له پارێزگاكانی تر كه دادگای تێههڵچوونهوهیان تێدانیه به سهرۆكایهتی جێگری سهرۆك له مهڵبهندی پارێزگا و ئهندامیهتی دوو دادوهر دهبهسترێ كه پۆلی ههر یهكهیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێ. سێیهم: ناونانی سهرۆك و ئهندامه ئهسڵیهكانی دادگای تاوانهكان و یهدهگهكان بهبڕیاری ئهنجومهنی دادوهریی و له سهرپێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهبێ.
ماددهی بیست ویهكهم: له مهڵبهندی ههر پارێزگایهك یا قهزایهك دادیهگایهكی بهرایی یا زیاتر دادهمهزرێ و دهكرێ له ناحیهكانیش به بهیاننامهیهك كه سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی دهری دهكا پێك بهێنرێ و بۆی ههیه دهسهڵاتی شوێنی دادگاكه بۆ زیاتر له قهزا یا ناحیهیهك فراوان بكاتهوه.
ماددهی بیستءدووهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگایهكی بهرایی بۆ سهیركردنی جۆرێك یا زیاتر له داواكان دابمهزرێنێ.
ماددهی بیست وسێیهم: دادگای بهرایی به دادوهرێك گرێ دهدرێ و بهپێی حوكمهكانی یاسا تایبهتمهنده به سهیر كردنی ئهو داواو كاروبارانهی دهكهونه چوارچێوهی تایبهتمهندییهكهیهوه.
ماددهی بیست وچوارهم: یهكهم: دادگای نهوجهوانان له دهستهیهك بهسهرۆكایهتی دادوهری نهوجهوانان و ئهندامیهتی دوو له ناوبژیوانی شارهزا له كێشهی نهوجهوانان گرێ دهدرێ و سهیری تاوانهكان دهكات و حوكمهكان بهپێی یاسای چاودێری نهوجهوانان دهردهچوێنێ. دووهم: ناولێنانی سهرۆكی دهستهو ناوبژیوانه ئهسڵی و یهدهگهكان به بهیاننامهیهك دهبێ كه سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری له سهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهری دهكا. سێیهم: بهپێی حوكمهكانی یاسای چاودێری نهوجهوانان، دادوهری نهوجهوانان به تهنیا خۆی سهیری سهرپێچی و كهتنهكان دهكات و دادوهرهكانی (كهتن)یش له قهزاو ناحیهكان سهیری سهرپێچی و كهتنهكان دهكهن.
ماددهی بیست وپێنجهم: دادگایهكی باری كهسایهتی یان زیاتر له ههر جێگایهك دادهمهزرێ كه دادگای بهرایی لێ بێت.
ماددهی بیست و شهشهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگایهكی باری كهسایهتی بۆ سهیر كردنی جۆرێك یان زیاتر له داواكان دابمهزرێنی.
ماددهی بیست و حهوتهم: یهكهم: دادگای باری كهسایهتی به یهك دادوهر گرێ دهدرێ و بهپێی حوكمهكانی یاسا تایبهتمهنده به سهیر كردنی مهسهلهكانی باری كهسایهتی. دووهم: دادوهری دادگای بهرایی(موسلمان) به دادوهری دادگای باری كهسایهتی دادهنرێ ئهگهر دادوهری تایبهتی نهبێ.
ماددهی بیست و ههشتهم: یهكهم: ههر جێگایهك دادگای بهرایی لێ بێت، دادگایهكی(كهتن) یا زیاتری لێ دادهمهزرێ و بهپێی حوكمهكانی یاسا تایبهتمهند دهبێ به سهیر كردنی داوای دیاری كراو بۆی. دووهم: دادگای كهتن به دادوهرێك گرێ دهدرێ. سێیهم: دادوهری دادگای بهرایی به دادوهری دادگای كهتن دادهنرێ ئهگهر دادوهری تایبهتی نهبوو.
ماددهی بیست و نۆیهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگایهكی كهتن دابمهزرێنێ بۆ سهیر كردنی جۆرێك یا زیاتر له داواكان.
ماددهی سی: له مهڵبهندی ههر پارێزگایهك دادگایهكی كار له دادوهرێك پێكدێ و تایبهتمهند دهبێ به سهیر كردنی ئهو داواو كاروبارانهی بهپێی حوكمهكانی یاسا دهكهوته چوارچێوهی پسپۆڕیهكهیهوه.
ماددهی دووهم: وهزارهت هێنانهدی ئهم ئهرك وئامانجانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: بڵاو كردنهوهی چهمك وپرێنسیپه باشهكانی بزووتنهوهی ئۆلۆمپی ووهرزشی له كۆمهڵدا. دووهم: بهرزكردنهوهی گرنگی بزووتنهوهی وهرزشی وچالاكییهكانی به جۆرێك كه رێك بكهوێ لهگهلأ ئامانجهكانی گهلهكهمان له كوردستاندا. سێیهم: بنیاد نانی مرۆڤـ له ڕووی جهستهیی وپیشهیی وسایكۆلۆجی وپهروهردهیی وكۆمهڵایهتی تاكو ببێته ئهندامی باش له كۆمهڵدا له رێگهی هاوئاهانگی كردن لهگهلأ وهزارهتهكان ولایهنه پهیوهندیدارهكان له ههرێمدا. چوارهم: هاوئاههنگی وهاوكاری كردن لهگهلأ وهزراهتی لاوان ووهرزش له حكومهتی فیدراڵی بهمهستی خزمهتكردنی بزووتنهوهی وهرزش ولاوان له ههرێمی كوردستان وعیراقدا. پێنجهم: هاوئاهانگی وهاوكاری كردن لهگهلأ ئهنجومهنی ئۆلۆمپی كوردستان له پێناوی پهرهپێدانی واقیعی وهرزش له كوردستانی عیراقدا. شهشهم: دانانی بهرنامهو پرۆگرامی پێویست بۆ خوڵقاندنی ڕاپهڕینێكی وهرزشی له ههموو كهرتهكانی وهرزش ولاوان له ههرێمدا. حهفتهم: كاركردن له پێناوی فهراههمكردنی پێویستیهكانی بزووتنهوهی وهرزشی ههر له یاریگا وهۆل و بینایه وههرچی بهشداریی بكات له پهرهپێدانی بزووتنهوهی وهرزشی. ههشتهم: بایهخدان بهلاوانی خاوهن پێداویستی تایبهت ودهست گرتنیان وبهرزكردنهوهی ئاستی هونهریان. نۆیهم: پشتگیریی كردنی یانه ویهكێتییه وهرزشیهكان وتیپه میللیه وهرزشیهكان لهڕووی ماددی ومهعنهوی بهڕادهیهكی وا ببنهمایهی پهرهپێدانی ئاستهكانیان. دهیهم: چاودێری كردنی وهرزشوانان وبههرهدارو بهتواناكان وپاڵهوانهكان ورهخساندنی بار وریگای گونجاو بۆ بهردهوام بوونیان لهسهر بهخششهكانیان لهوبوارهدا. یازدهم: ئامادهكردنی كادیری هونهریی لهبواری وهرزشی ورێكخستنی شارهزاییان به دواكاره نوێكان وزانیاری زانستی تازه. دوازده: بووژاندنهوه وهاندانی وهرزش ویارییه میللیه كهلهپوورییهكانی كوردستان ورێكخستنیان. سێزده: كاركردن له پێناوی درێژكردنهوهی پهیوهندیی دۆستایهتی وهاریكاری له نێوان لاوانی ههرێم ولاوانی دیكهی عیراق،له رێگهی بنیاتنان و به هێزكردنی پهیوهندیی وهرزشی لهگهلأ رێكخراوو لیژنه دهوڵهتیه پهوهندیدارهكان وكاركردن له پێناوی پتهوكردنی هاوكارییان لهگهلأ وهرزشوان ولاوانی كوردستان له ناوهوهو له دهرهوهی ههرێم دا. چواردهم: رواندنی چهمكی دیموكراسی ورێزلێنان له مافی مرۆڤـ وچهسپاندنی گیانی ئینتیما له نێوان لاوان وپهروهردهكردنیان لهسهر خۆشویستنی نیشتمان. پازدهم: گرنگی دان به وهرزشی ئافرهتان وهاندن وكاركردن له پێناوی فراوانكردنی و پهرهپێدانی ئاستهكانی ورهخساندنی دهرفهتی بهشداریی كردنی كارا له بهرێوهبردنی كاروباری وهرزش له ههرێمدا. شازدهم: رهخساندنی چاودێریی تهندروستی وهرزشوانان و دوزینهوهی كهل وپهلی پێویست بۆیان. حهڤدهم: گرنگی دان به باس ولێكۆڵینهوهی پهروهردهیی ووهرزشی وسوود وهرگرتن له ئهنجامهكانی بۆ پهرهپێدانی سیستهمی وهرزشی وبهرزكردنهوهی تواناكهی. ههژدهم: سهرپهرشتی كردنی یانه وقوتابخانهی وهرزشی ولاوان وپهیمانگا ئههلیهكان وئاراستهكردنیان بهپێی سیاسهتێكی پهسندكراو لهلایهن وهزارهتهوه. نۆدهم: بهربهرهكانی كردنی بهكارهێنانی مادده گورجكهرهكان وئهوشێوازانهی كه له ئاستی نێودهوڵهتییهوه قهدهغهن. بیستهم: ئاراستهكردنی بهپیشهكردنی وهرزش بهشێوهیهكی وا كه لهگهلأ بۆ چوونی حكومهتی ههرێمیی كوردستاندا بگونجێ، بۆ پهرهپێدانی بزووتنهوهی وهرزشی. بیست ویهكهم: بهشداریی كردن له پهرهپێدانی هۆیهكانی ڕاگهیاندنی وهرزشی له پێناو بهدیهێنانی ئامانجهكانی وهزارهت. بیست ودووهم: كاركردن له پێناوی دابین كردنی بهشداریی كردنی ههریمی كوردستانی عێراق له كۆنگره وبهیهكگهیشتنهكانی وهرزشی ولاوان لهسهر ئاستی ههرێمی وقاڕی ونێو دهوڵهتی وبهشداریی كردن له چالاكیهكانیاندا. بیست وسێیهم: مۆڵهتدان بهیانه وقوتابخانهو پیمانگا ویاریگا وهۆڵهكانی وهرزشی ئههلی دوای وهرگرتنی رهزامهندنی وهزارهتی ناوخۆ وبۆی ههیه بهپێی یاسا لێپرسینهوهیان لهگهڵدا بكات. بیست وچوارهم: هاندانی كهرتی تایبهت لهبواری وهرزش ولاوان بهپێی یاسا. بیست وپێنجهم: هاوكاری وهاوئاهانگی كردن لهگهلأ وهزارهتی پهروهرده بۆ پشتگیریی چالاكییهكانی وهرزشی قوتابییان. بیست وشهشهم: بڵاوكردنهوهی بههای مرۆڤایهتی وگیانی كاركردنی بهكۆمهلأ له نێو ریزهكانی وهرزشوان ولاواندا. بیست وحهوتهم: كاركردن له پێناو بتهوكردنی بیری كاركردنی خۆبهخشی لهلای وهرزشوان ولاوندا. بیست وههشتهم: روواندن ورهخساندنی دهرفهت لهبهردهم به هرهی زانستی ورۆشنبیریی وهونهریی له لای لاوان له پێناوی شیاندنی توێژیكی باوهڕ بهخۆی رۆشنبیرو داهێنهر. بیست ونۆیهم: كاركردن له پێناوی رێكخستنی بزووتنهوهی لاوانی هوشیار وزیندوو.
ماددهی چل وچوارهم: یهكهم: دادوهر مافی مۆڵهتی ئاسایی به مووچهی تهواو ههیه لهماوهی خزمهتكردنی لهههر ههشت رۆژدا مافی رۆژێكی ههیه. دووهم: پێویسته دادوهر ساڵانه له سی رۆژ كهمتر له مۆڵهتی موستهحهقی خۆی وهرنهگرێت ولهكاتێك كه وهری نهگرت، بۆی كۆناكرێتهوه تهنیا ئهو بهشه نهبێت كه له سی رۆژ زیاتره. سێیهم: دهشێ ئهو مۆڵهته ئاساییانهی كه بهپێی بهندی دووهم لهم ماددهیهدا بۆی ماوهتهوه بۆی كۆبكرێتهوه به مهرجێك له ساڵێك پتر نهبێت. چوارهم: مۆڵهته ئاساییهكانی كه له خزمهتهكانی پێشووی دهیكهوت بۆ دادوهر دهگهڕێتهوه.
ماددهی چل وپێنجهم: یهكهم: ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه مۆڵهتی خوێندن له دهرهوهی ههرێم یا لهناوهوهی بۆ ماوهی دوو سالأ به مووچهی تهواو بهدادوهر بدات بۆ وهرگرتنی پسپۆڕیی له بابهتێك كه پێوهندیی به پسپۆرییهكانی دادوهریی و دادهوه ههبێت و بۆ وهرگرتنی بڕوانامهی ماجستێر یاخو دوكتۆرا وبۆی ههیه ئهم مۆڵهته بۆ ماوهی ساڵێكی دی درێژبكاتهوه. دووهم: دهشێ بۆماوهی دوو سالأ مۆڵهتی خوێندنی دووهم بدرێت بهوهی مۆڵهتی یهكهمی خوێندنهكهی تهواوكردووهو بڕوانامهی ماجستێری وهرگرتووه بۆ مهبهستی وهرگرتنی بڕوانامهی دوكتۆرا له ههمان بابهتی ناوبراو كه له بهندی (یهكهم)لهم ماددهیهدا ناوی هاتووه. ئهمهش دوای بهسهر چوونی ساڵێك له دهست بهكاربوونی له فرمانهكهی دهبێ و ئهنجومهنی دادوهریش بۆی ههیه ئهم مۆڵهته بۆ ساڵێكی تر درێژبكاتهوه. سێیهم: مۆڵهتی خوێندن به خزمهتی دادوهریی دادهنرێ و قیدهمی بۆ ماوهی دوو سالأ بۆ مهبهستی بهرزكردنهوهو تهرقیهكردن وسهرمووچه بهو كهسه دهدرێ كه بڕوانامهی دوكتۆرا وهردهگرێ و ساڵێكیش بۆ ئهوانهی بڕوانامهی ماجستێر به دهست دێنن. ⚖️
ماددهی چل وشهشهم: یهكهم: دادوهر دوای تهواوكردنی تهمهنی شهست و پێنج ساڵی خانهنشین دهكرێ و ئهوهی خانهنشین دهكرێ مافی ئهوهی ههیه، ههموو ئهو مووچهو دهرماڵانه وهربگرێ كه بهر له خانهنشین بوونی وهریدهگرتن. دووهم: له كاتی كۆچی دوایی دادوهر لهكاتی خزمهتدا، مووچهی خانهنشینی بهقهد ئهو مووچهو دهرماڵانهی دهبێ كه وهری دهگرت. سێیهم: دهشێ دادوهر بهر لهتهواوكردنی ئهو تهمهنهی كه له بهندی یهكهم لهم ماددهیهدا دهستنیشان كراوه یان لهسهر داوای خۆی بهپێی حوكمهكانی یاسای مهدهنی یاخود لهبهر هۆی تهندروستی خانهنشین بكرێ، و حوكمهكانی بهندی (دووهم)ی سهرهوهی لهسهر پیاده دهكرێ. چوارهم: دادوهری خانهنشین كراو مووچهی مۆڵهته ئاساییهكان به تهواوی وهردهگرێ لهسهر بنهمای كۆی ئهوهی مانگانهیهی وهری دهگرت بهر له خانهنشین كردنی، به مهرجێك له ساڵێك پتر نهبێت.
ماددهی چل وحهوتهم: دادوهر بۆی ههیه ههر كاتێك ویستی دهست لهكار بكێشێتهوهو لهو بارهشدا مافی وهرگرتنی مووچهی خانهنشین بوون ورێزلێنانی بهپێی یاسای خزمهت و خانهنشینی مهدهنی ههیهو مافی ئهو مۆڵهتانهشه له دهست نادات ههیه كه ههقیهتی.
ماددهی چل وههشتهم: داوا لهو مافانه بهرزدهكرێتهوه كه لهم یاسایهدا دهركهوتووه بۆ لیژنهی كاروباری دادوهری و بڕیارهكانیشی لهم داوایانهدا قابیلی تانه لێدانن لهبهردهم دهستهی فراوان له دادگای پێداچوونهوه لهلایهن سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه ولهلایهن ئهو دادوهرهی كه بڕیارهكهی له دژی دهركردووه لهماوهی(30) سی رۆژ له مێژووی پێڕاگهیاندنی و بڕیارهكهشی لهو بارهیهوه بنبڕه.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة