المواد القانونية
ماددهی شازدهم: یهكهم: سهرفكردن له متمانهكانی (اعتمادات) حساباتی سهرهكی (بهخشینهكان، كۆمهكهكان، خهرجییهكانی سهرمایهداری) لهناو بودجهی ههرێمی كوردستان-عێراق لهلایهن وهزارهتی دارایی و ئابووریهوه دهبێت. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران دهتوانێ دهسهڵاتی سهرفكردنی راستهوخۆ بدات به وهزیرهكان و سهرۆكی لایهنهكانی گرێنهدراو به وهزارهتهوه و، وهكیلی وهزارهتهكان و بهڕێوهبهره گشتییهكان و سهرۆكی یهكه ئیدارییهكان لهبهر رۆشنایی تهرخانه متمانه پێكراوهكان (التخصیصات المعتمده) لهناو بودجهی ساڵانهیاندا، و ئهمهش به بڕیارێكی ئهنجوومهن دهبێ كه بۆ ئهم مهبهسته دهرچووبێ و ئهنجوومهنیش دهتوانێ چاو بهو دهسهڵات بهخشینهدا بخشێنێتهوه بهپێی بهرژهوهندی گشتی و پرهنسیپی لامهركهزی پیاده بكا.
ماددهی چوارهم: ئهمهی خوارهوه له كۆتایی ماددهی پازدهمدا دادهنرێ ودهبێته بڕگهی سێیهمی ماددهكه و بهم شێوهیه دهخوێندرێتهوه: 3/ههڵگرانی بڕوانامهی ماجستێر و دكتۆرا ئهوانهی له مهسلهكی تهدریس لهسهر میلاكی وهزارهتی پهروهرده كاردهكهن، ههموو ماف و ئیمتیازاتێكی هاوشانهكانی خۆیان كه له زانكۆكان كاردهكهن، ههیه.
ماددهی سی و چوارهم: نهقیب ولایهنهكانی كێشهكه بۆیان ههیه لهبهردهم دادگای پێداچوونەوەی ههرێمدا تانووت له بڕیارهكانی لیژنهی بهرزهفت كردن له ماوهی (30) رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، بدهن.
ماددهی چوارده: بڕگهی (1) له ماددهی شازده ههموار دهكرێ و، بهم شێوهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: 1. سهندیكا بۆی ههیه له پارێزگاكاندا لق بكاتهوه، لیژنهی لق له بێنچ ئهندام پێك دێت ئهندامانی لق لهو رۆژنامهوانه كارایانهی له پارێزگاكهدا به پیشهی رۆژنامهگهرییهوه خهریكن ههڵیاندهبژێرن.
ماددهی پێنجهم : وهزارهت بۆی ههیه ههیكهلی رێكخستنی وهزارهت بهجۆرێكی وا دابنێ كه ئامانجهكانی له بهڕێوهبردنی پێشمهرگه بێنێتهدی له پێناوی جێبهجێ كردنی ئهركهكانی پاراستن وزیرهڤانی ههرێم و بهرگری كردن لێی و دهستنیشان كردنی ئهرك و تایبهتمهندییهكانیی و دهستهڵات و ئهركهكانی پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕهو دهبێ بهمهرجێك له ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهربچێ.
ماددهی پازدهههم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانه دهگێڕێ: 1/سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتی وئهنجومهنی سهندیكا دهكا. 2/نوێنهرایهیی سهندیكا له ههر موعامهلهیهكدا كهوتبێته لای مهرجهعهكانی دادگایی و ئیداری و ههیئهتە رهسمی و نیمچه رهسمیيهكان و ئههلییهكان، ههروهها نوێنهری سهندیكا بۆ كۆنگرهكان و تهسدیقكردنی موعامهله و بهڵگهنامهگهلی سهر به سهندیكایش دهشتوانێ ههندێ لهو دهسهڵاتانهی خۆی بدات بهههر ئهندامێكی ئهنجومهن كه خۆی بیهوێ.
ماددهی دووهم: 1/ به پێی ئهم یاسایه، سهندیكایهك بهناوی ((سهندیكای ژمێركار وتهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق)) دادهمهزرێ، كهسایهتییهكی مهعنهويی دهبێ و بارهگاكهی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و، بۆیشی ههیه له جهرگهی پارێزگاكانی ههرێمدا لق بۆ سهندیكا بكاتهوه. 2/به رهزامهندی لایهنه پهیوهنددارهكان، لیژنهیهكی ئامادهكاری پێك دێ له (15) ئهندام كهمتر نهبێ، تا ههڵبژاردنی گشتيی سهندیكا وسهرپهرشتی كردنی لهماوهی (3) سێ مانگدا ئهنجام دهدرێ.
ماددهی بیست و نۆیهم: دارایی سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ئابوونهی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونهی ساڵانهی بهشداربوون. 2/دهرامهت (ایرادات)ی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا سازیان دهدا. 3/رهسمی نووسینگه (اختصاصیه)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپهمهنی و دهسكهوتی ئاههنگێڕانی سهندیكا. 5/دهسنگه(منح) كانی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و، ئهو پێشكهش و بهخششهش كه (دوای رهزامهندیی لایهنه پێوهنددارهكان) لایهنهكانی دیكه دهیدهنێ.
ماددهی شهشهم: رێكخستهی پهیكهرهكهی: ئهم دهستهیه لهم بهڕێوهبهراتیه گشتییانهی خوارهوه پێكدێت: 1. بهرێوهبهرایهتی گشتی كۆڵین: له بهشی ئهندازهی كۆڵین و جیۆلۆجیاو ئهندازهی نهوت (حهشارگاكان) و حاسیبه ئهلكترۆنیهكان پێك دێت. 2. بهرێوهبهرایهتی گشتی عهمهلییات: له بهشی ڕهنێوهانین (الانتاج)و وهبازاڕگهیاندن و كۆنترۆل و تهركیزو وێستگهكانی دابڕكردنی گازو لوولهكان و وێستهگهكانی پاڵنان (الضخ) و خهزنكردن پێك دێت. 3. بهرێوهبهرایهتی گشتی كاروباری ئهندازهیی: له بهشهكانی كارگهكانی مهركهزی و نهقلییات و وهرشه میكانیكییهكان و ئهندازهی پهیوهندیكردن و ئامێری وردو دیاریكردنی ئامێروئامرازو كۆنترۆل پێك دێت. 4. بهرێوهبهرایهتی گشتی كاروباری ئیداری: له بهشهكانی تایبهت به ئیدارهی فرمانبهران و كاروباری یاسایی و نیشتهجێكردن پێك دێت. 5. بهرێوهبهرایهتی گشتی كاروباری دارایی وبوجه: له بهشهكانی حاسیبهو بوجهو كۆگاو كۆنترۆلأ و مشتهرهیاتی دهرهوهو ناوهوه تهدقیق پێك دێت. 6. بهرێوهبهرایهتی گشتی پۆلیسی پاراستنی نهوت: له بهشهكانی تایبهت به پاراستنی دام و دهزگای نهوت و ئهفرادو موڵك و ماڵی دهستهكه پێك دێت.
ماددهی حهوتهم: سهرۆكی دهسته بۆی ههیه كادیرگهلی وهزیفی دابمهزرێنێ، تهنیا راوێژكارو بهرێوهبهرایهتی گشتیهكان نهبێ كه سهرهك وهزیران دایاندهمهزرێنێ.
ماددهی حهوتهم: 1. تازهكردنهوهی ئیجازهی پیشهكه ساڵانه، له مانگی كانونی دووهمدا دهكرێ. ئهگهر ئهندام لهو ماوهیه، بهبێ پاساوی بهجێ، دوابكهوێ، پیشهكهی لێ قهدهغهدهكرێ و، تا دووقات ئابوونهی تازه كردنهوه نهدهات ئیجازهی بۆ ناكرێتهوه. 2. ئهگهر ئهندام بهبێ پاساوی بهجێ دوو ساڵ له سهریهك له تازهكردنهوهی ئیجازهكهی دوابكهوێ، ناوی له تۆمار كوێر دهكرێتهوه،و پیشهكهشی لێ قهدهغه دهكرێ ئهگهر هاتیش و ویستی دووباره تۆمار بكرێتهوه، ئهوه، لهو بارهدا پێویسته دووقاتی ههردوو ئیجازهی ئینتیما و تازه كردنهوهكهش بدات. 3. ئهندام ئهگهر شهرتێ، له شهرتوشروتی ئینتیما له دهست بدات ئهندامێتیهكهشی له دهست دهداو، به بڕیارێكی ئهنجومهنیش پیشهكهی لێ قهدهغه دهكرێ. ئهویش بۆی ههیه له ماوهی (30) رۆژدا –كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا – له دادگای پێداچوونهوهی ههرێم تانه له بڕیارهكه بگرێ، ئیدی بڕیار، بڕیاری ئهم دادگایهیهو بنبره.
ماددهی یازدهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی دهرچونیهوه جێبهجێ دهكرێ و له ڕۆژنامهی فهڕمی (وهقائعی كوردستان)دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی شهشهم: 1/ئابوونهی خۆنووسین له سهندیكاكهدا (30) سی دیناره. 2/ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه بیست دیناره، دهبێ له ماوهیهكیشدا بدرێ، كه ههموو ساڵی له مانگی كانونی دووهم نهترازێ، خۆ ئهگهر هات و ئهندامێ لهسهر وهختی (موعد) ئابوونهدانهكه دواكهوت، ئهوا، لهسهدا پهنجای ئابوونهی بهشداربوونهكه غهرامه دهكرێ، بهڵام ئهگهر دوو ساڵ دوا به دوای یهك، بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ، دوای خست، ئهوه، لهو بارهدا ناوی له تۆماری ئهندامان رهش دهكرێتهوه.
ماددهی بیست و چوارهم: كاركردن به ماددهی حهفتاو چوارهم له یاساكهدا ڕادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: 1. ئهگهر رۆڵهی رۆڵه لهگهڵ رۆڵهدا كۆبوونهوه یاخود رۆڵهی رۆڵهی رۆڵه لهگهڵ رۆڵهی رۆڵهدا كۆبوونهوه و ئهگهر هاتنه خوارهوهش جێی باوكی كۆچكردوویان یان دایكی كۆچكردوویان دهگرنهوه و ئهوهی دهیانكهوێ له میرات بۆیان دێته خوار ههرچهنده له ژیانیش دامابێ، بهمهرجێك له سێیهكی میراتهكه زیاتر نهبێ، ئهگهر میراتیان نهگرت و باپیر یان داپیر ئهوهی دهیان كهوێ پێیان نهدان و ئهگهر كهمتریان پێدان لهوهسیهتی واجیب بۆیان تهواو دهكرێ. 2. حوكمهكانی وهسیهتی واجیب رۆڵهكانی براو خوشكانیش دهگرێـتهوه جا ئهگهر نێر بن یاخود مێ و ئهگهر هاتنه خوارهوهش و بۆ ههردوو هاوسهریش دێته خوار ئهگهر ژنهكه ئههلی كیتاب بێ. 3. خاوهن میرات له سهردهمی ژیانیدا بۆی ههیه ماڵهكهی خۆی بهسهر میراتگرانی نێرو مێ بهیهكسانی دابهش بكات، یاخود ئهمه رابسپێرێ بهمهرجێك لهسێ یهكی میراتهكه زیاتر نهبێ و بهرهزامهندیی ئهوانی تربێ ئهگهر لهسێیهك پتربوو. 4. خاوهن میرات بۆی ههیه رابسپێرێ پتر نهبێ له سێیهكی میراتهكهی بدات به میراتگرێك. 5. ئهگهر وهسیهتی ئهرك (واجیب) ناكۆك بوو لهگهڵ وهسیهتی ههلبژێدراو(ئیختیاری) ئهوهی یهكهمیان پێش هی دووهمیان دهخرێ.
ماددهی ههشتهم: تهشكیلاتی كاروباری نهوت و گاز له وهزارهتی پیشهسازی و كارهبا دادهبڕدرێت و بهم دهستهیهوه دهبهسترێ.
ماددهی نۆیهم: سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه رێنماییگهلی پێویست بۆ سانا بهكارخستنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی شهشهم: ئهگهر بارودۆخێكی وهها هاته پێشهوه كه حكومهتی ههرێم وا به پێویست بزانێ بۆ به تهنگهوه هاتنی بهرژهوهندی یه ئابوورییهكانی ههرێم سنوور بۆ هێنانی كهلوپهلێك دابنێ یا رێكی بخا، ئیتر ئهگهر سهبارهت به كۆی كهلوپهلهكه یا به كۆی نرخی هێنانیان بێ له ههموو سهرچاوهیهكانهوه یا لهههر سهرچاوهیهكهوه ئهوا دهشێ پهیڕهو دهربكرێ بۆ دیاری كردنی رادهی ههره بهرزی كهلوپهلهكان یا نرخی ئهوهی دهتوانرێ بهێنرێ بهشێوهیهكی گشتی یا به تایبهتی لهو ووڵاته یا لهو ووڵاتانهوه به پێی ئهو پێرهوه.
ماددهی حهوتهم: بهڕێوهبهری گشتیی پهیمانگهكه ئهم ئهركوفرمان و كارانهی خوارهوه دهكات: یهكهم: بهڕێوهبهردنی كاروباری زانستی و ئیداری و دارایی پهیمانگهكه. دووهم: جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی ئهنجومهن. سێیهم: نواندنی پهیمانگهكه، لهبهردهم دهسته رهسمییهكان و نارهسمییهكاندا. چوارهم: بهرزكردنهوهی راپۆرت لهبارهی رهوشی خوێندنهوه بۆ ئهنجومهنی پهیمانگه. پێنجهم: ههر ئیشێكی دی كه ئهنجومهن دهسهڵاتی پێ بدات.
ماددهی بیست و سێیهم: كاركردن به ماددهی پهنجاو ههشتهم له یاساكهدا ڕادهگیرێ و ئهمهی خواراهوه جێی دهگرێتهوه:- نهفهقهی ههر مرۆڤێك لهماڵی خۆیهتی تهنیا ژن نهفهقهكهی لهسهر مێردیێتی لهكاتی گرێبهندی تهواودا.
ماددهی دهیهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخاته بهركار.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة