المواد القانونية

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: 1-وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنیشاندان له‌ كاره‌كانیدا و سه‌رپه‌رشتی و چاودێریكردنی چالاكییه‌كانی و هه‌ر له‌ وێشه‌وه‌ ئه‌و بڕیار و فرمان و رێنماییانه‌ له‌ رووی یااسیی و به‌رێوه‌بردن و هونه‌ریه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ چوار چێوه‌ی یاسا و پیره‌و و رێنماییه‌ كارپێكراوه‌كانی تردا هه‌ر وه‌كو له‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌و مانایه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی به‌رپرسیاره‌. 2-بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنی كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی دام و ده‌زگاكانی مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پێك دیێن: أ-نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك له‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. ب-نووسینگه‌ی بریكار: فه‌رمانبه‌رێك به‌رێوه‌ی ده‌باو چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. ج-به‌رێوه‌به‌رێتی راگه‌یاندن و په‌یوه‌ندی: به‌ نووسینگه‌ی وه‌زیر ده‌به‌سترێته‌وه‌. د- فه‌رمانگه‌ی یاسایی: به‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. 4-ئه‌نجومه‌ن: له‌ به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی دیوانی وه‌زاره‌ت ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی پێوه‌ی به‌ندن و ژماره‌یه‌ك له‌ پزیشكه‌ تایبه‌تكاره‌كان و هه‌ر فه‌رمانبه‌رێك كه‌ وه‌زیر دایده‌نێ پێكدێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: به‌رێوه‌به‌راێتی دیوانی وه‌زاره‌ت و ئه‌م دام و ده‌زگایانه‌ی پێ یانه‌وه‌ به‌ندن: 1-به‌رێوبه‌رێتی گشتی دیوان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و به‌رێوه‌ی ده‌با كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و ئه‌م به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌: ا-به‌شی به‌رێوه‌بردن و كارو باری كه‌سان. ب-به‌شی كاروباری دارایی. ج-به‌شی چاودێری پێداچوونه‌وه‌. 2-به‌رێوبه‌رێتی گشتی كاروباری ته‌ندروستی: بزیشكێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌م به‌رێوه‌به‌رێتتیه‌و به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. أ-به‌رێوه‌به‌رێتی خزمه‌تگوزاری پارێز (الوقاية) و پارێزگاری كردن له‌ ژینگه‌ كه‌ له‌م به‌شانه‌ پێكدێ: 1-به‌شی په‌تاكان (الاوبئة). 2-به‌شی پارێزگاری كردن له‌ ژینگه‌. 3-به‌شی ته‌ندروستی سه‌لامه‌تی پیشه‌یی. 4-به‌شی دایكایه‌تی و منداڵی. 5-به‌شی ته‌ندروستی قوتابخانه‌و چاو. 6-به‌شی پارێزی ته‌ندروستی. 7-به‌شی پشكنینی ته‌ندروستی. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی خزمه‌تگوزاری چاره‌سه‌ركردن، له‌ك به‌شانه‌ پێك دێ: 1-خه‌سته‌خانه‌ و مه‌ڵبه‌نده‌كانی ته‌ندروستی و عیاده‌ ره‌سمی و ئه‌هلییه‌كان. 2-به‌شی عیده‌كانی پزیشكی. 3-به‌شی ته‌ندروستی ددان. 4-به‌شی لیژنه‌ پزیشكییه‌كان. 5-به‌شی ده‌رمان سازی (الصيدلية)و تاقیگه‌كان (المختبرات). 6-به‌شی ته‌جهیز و شمه‌كی پزیشكی. 7-به‌شی دابین (التأمين)ی ته‌ندروستی. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی نه‌خشه‌ كێشان و فێركردنی ته‌ندروستی: پزیشكێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و له‌م به‌شانه‌ پێك دێ. أ-به‌شی نه‌خشه‌ كێشانی ته‌ندروستی. ب-به‌شی نه‌خشه‌ كێشانی كۆمه‌ڵایه‌تی. ج-به‌شی به‌دواداچوون. د-به‌شی سه‌رژمێری. ه-به‌شی ئه‌ندازیاری و چاككردنه‌وه‌ (الصيانة). و-به‌شی هێزی كارگه‌ر. ز-به‌شی فێركردن و راهێنان. ح-به‌شی شمه‌ك هێنان له‌ ده‌ره‌وه‌ (استيراد). 4-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی به‌ ته‌نگه‌وه‌ هاتنی كۆمه‌ڵایه‌تی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا كه‌ باوه‌ر نامه‌ی سه‌ره‌تای زانكۆی له‌ ده‌روونناسی (علم النفس) یا كۆمه‌ڵناسی (علم الاجتماع) دا هه‌بێ و ئه‌م به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. أ-به‌شی خزمه‌تگوزاری كۆمه‌ڵایه‌تی و به‌ته‌مه‌ن داچووان (المسنين). ب-به‌شی كه‌م ئه‌ندامان (المعوقين). ج-سنوقی به‌ته‌نگه‌وه‌ هاتی خێزان. د-به‌شی كارو باری كۆمه‌ڵه‌ هه‌ره‌وه‌زییه‌كان. ه-به‌شی راهێنانی پیشه‌یی ئافره‌تان. 5-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی (چمان)ی كۆمه‌ڵایه‌تی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و كه‌ بروانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و ئه‌م به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ-به‌شی پشكنین و پێداچوونه‌وه‌ی ئابوونه‌. ب-به‌شی خزمه‌تگوزاری دوای فرۆشتن. ج-به‌شی به‌كار خستن (التشغيل). د-به‌شی خانه‌نشینی و بریددان (التعويض). ه-به‌شی جێبه‌جێ كردن. و-سنوقی (چمان) ی كۆمه‌ڵایه‌تی.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: فه‌رمانگه‌ی چاكسازی كۆمه‌ڵایه‌تی و به‌شه‌كانی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی به‌رێوه‌ی ده‌با كه‌ بروانامه‌یسه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و فه‌رمانگه‌كه‌ كه‌سایه‌تی (معنوی) ی خۆی ده‌بێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌و فه‌رمانگه‌و به‌شانه‌ی له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ به‌ندن. 1-فه‌رمانگه‌كانی ته‌ندروستی له‌ پارێزگاكاندا. 2-به‌شه‌كانی به‌ته‌نگه‌وه‌ هاتنی كۆمه‌ڵایه‌تی و خانه‌ و په‌یمانگاكانی پابه‌ندیان له‌ پارێزگاكاندا. 3-به‌ششه‌كاانی كار و (چمان)ی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ پارێزگاكاندا.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: أ-ئه‌رك و تایبه‌تكاری دام و ده‌زگاكانه‌ وه‌زاره‌ت به‌ په‌یره‌وێك دیار ده‌كرێن. ب-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌رێوه‌به‌ریه‌تی به‌ش و لقی نوێ له‌ كاتی پێویستدا پێكبێنێ. ج-وه‌زیر بۆه‌ هه‌یه‌ به‌ پێی پێویست لیژنه‌ی هه‌میشه‌ی و كاتی پێكبێنێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێ به‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ل حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌و یااسیه‌ جێ به‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی یازده‌یه‌م

مادده‌ی یازده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م گوزارشت و زاراوانه‌ی دادێن، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق. دووه‌م: رێكخراو: رێكخراوی ناحكومی، كه‌ كۆمه‌ڵێك كه‌سی ئاسایی، یان مه‌عنه‌ویی، كه‌ به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ خاوه‌ن كه‌سایه‌تیه‌كی مه‌عنه‌وییه‌ و، هه‌وڵ بۆ به‌جێگه‌یاندنی ئامانج ده‌دات، كه‌ دابه‌ش كردنی قازانجی تێدا نییه‌. سێیه‌م: فه‌رمانگه‌: فه‌رمانگه‌ی رێكخراوه‌كانی ناحكومی، له‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمدا ده‌بێت. چواره‌م: رێكخراوه‌كانی كوردستان: ئه‌و رێكخراوانه‌ن كه‌ به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ هه‌رێمدا تۆمار كراون. پێنجه‌م: رێكخراوه‌كانی عێراق: رێكخراوه‌كانی تۆماركراو به‌گوێره‌ی یاسای عێراقی، كار و چاڵاكی له‌ هه‌رێمدا ده‌كات، به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی یاسا كارپێكراوه‌كانی هه‌رێم. شه‌شه‌م: رێكخراوه‌كانی بیانی: رێكخراوه‌كانی تۆمار كراو به‌گوێره‌ی یاسای ده‌وڵه‌تێكی دی، كارو چاڵاكی خۆیان به‌گوێره‌ی یاسا كارپێكراوه‌كانی هه‌رێم ده‌كه‌ن. حه‌وته‌م: تۆڕی رێكخراوه‌كان: رێكخراوێكی ناحكومییه‌ به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ تۆمار كراوه‌، له‌ چه‌ندین رێكخراو پێك دێت و خاوه‌ن كه‌سایه‌تیه‌كی مه‌عنه‌وییه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ڕه‌فتاركردنی دانه‌ر به‌ دانه‌ ڕه‌سه‌نه‌ یان تاقانه‌ی كاره‌كه‌ی نابێته‌ هۆی گواستنه‌وه‌ی مافه‌ داراییه‌كانی سه‌ر ئه‌م كاره‌ی، له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا ناكرێت كه‌سی ڕه‌فتار بۆكراو پابه‌ند بكرێت به‌ رێگه‌دان به‌ دانه‌ر كه‌وا ئه‌م دانه‌یه‌ كۆپی بكات یان بگوازێته‌وه‌ یان نیشانی بدات، ئه‌گه‌ر رێككه‌وتنێكی نووسراو به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ نه‌بێت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ته‌نها دانه‌رو جێگره‌وه‌ گشتیه‌كه‌ی، بۆی هه‌یه‌ گشت یان به‌شێك له‌و مافه‌ داراییانه‌ی كه‌وا له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌ بۆ كه‌سێكی تر بگوازێته‌وه‌و مه‌رجیشه‌ بۆ دروستی ئه‌م ڕه‌فتاره‌: یه‌كه‌م: پێویسته‌ نووسراو بێت و به‌ شێوه‌یه‌كی وورد ئه‌و مافانه‌ی كه‌وا بابه‌تی گرێبه‌سته‌كه‌ن به‌ جیا دیاری بكات، له‌گه‌ڵ دیاریكردنی ماوه‌و شوێنی وه‌سوودهێنانه‌كه‌و، دانه‌ر مافی ده‌مێنێت له‌ هه‌ر مافێكی دارایی كه‌وا به‌ پێی گرێبه‌سته‌كه‌ ده‌ستی لێهه‌ڵنه‌گرتبێت و له‌گه‌ڵ پێشێل نه‌كردنی ئه‌و مافه‌ مه‌عنه‌وییانه‌ی كه‌وا له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌سه‌ر كراوه‌، دانه‌ر بۆی نیه‌ هه‌ر كارێك كه‌ ببێته‌ هۆی له‌كارخستنی وه‌سوودهێنانی ئه‌و مافه‌ی بابه‌تی ڕه‌فتاره‌كه‌یه‌، ئه‌نجام بدات. دووه‌م: ڕه‌فتاره‌كه‌ ده‌بێت ده‌ق بكات له‌ سه‌ر ئه‌و به‌رامبه‌ره‌ نه‌ختینه‌یه‌ یان عه‌ینیه‌ی كه‌وا له‌ بڕی گواستنه‌وه‌ی مافێك یان زیاتری مافه‌كانی سوودوه‌رگرتنی دارایی كاره‌كه‌ بۆ كه‌سانی تر له‌ سه‌ر بنه‌مای به‌شداری دانه‌ر له‌ رێژه‌ی سه‌دی له‌ داهاتی وه‌سوودهێنانه‌كه‌، هه‌روه‌ها بۆی هه‌یه‌ گرێبه‌ست بكات له‌ سه‌ر بنه‌مای بڕه‌ پاره‌یه‌كی دیاریكراو یان كۆكردنه‌وه‌ی هه‌ردوو بنه‌ما.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: مافه‌ داراییه‌كانی دانه‌ر شیاوی ده‌ستلێهه‌ڵگرتن و گواستنه‌وه‌ن به‌شێوه‌یه‌كی نیمچه‌یی یان به‌ ته‌واوی، چ به‌ به‌رامبه‌ر بێت یان بێ به‌رامبه‌ر، وه‌ ته‌نها دانه‌ر، یان جێگره‌وه‌ گشتیه‌كه‌ی له‌ دوای خۆیدا، مافی سوودمه‌ندی دارایی كاره‌كه‌ی هه‌یه‌، جا رێگه‌ی پیاده‌كردنی ئه‌م مافه‌ به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت، له‌م پێناوه‌شدا دانه‌ر بۆی هه‌یه‌ مۆڵه‌ت بدات یان رێگه‌بگرێت له‌مانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: فرۆشتن یان دابه‌شكردن یان به‌كرێدان یان نیشاندانی كاره‌كه‌. دووه‌م: كۆپیكردن، چاپكردن، تۆماركردن و وێنه‌گرتنی كاره‌كه‌ به‌ گشت ئامرازه‌ به‌رده‌سته‌كان. سێیه‌م: وه‌رگێرانی كاره‌كه‌ بۆ سه‌ر زمانێكی تر یان لێوه‌رگرتنی یان هه‌مواركردنی یان ده‌ستكاریكردنی یان كورتكردنه‌وه‌ی یان گونجاندنی یان هه‌ر كارڕاییه‌كی تر. چواره‌م: هاورده‌كردنی دانه‌ی ئه‌و كاره‌ی كه‌وا له‌ ده‌ره‌وه‌، چ به‌ ڕه‌زامه‌ندی دانه‌ر یان به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌ودا، بڵاوكراوه‌ته‌وه‌. پێنجه‌م: به‌جێگه‌یاندنی كاره‌كه‌. شه‌شه‌م: گواستنه‌وه‌ی كاره‌كه‌ بۆ جه‌ماوه‌ر به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك و به‌هه‌ر ئامرازێك بێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: موڵكداریه‌تی نه‌وت له‌ هه‌رێم دا، به‌پێی ئه‌وه‌دایه‌ كه‌ له‌مادده‌ی (111)ی ده‌ستووری فیدراڵ دا هاتووه‌، حكومه‌تی هه‌رێم به‌شی هه‌یه‌ له‌ داهاته‌كانی ئه‌و نه‌وته‌ی له‌ كێڵگه‌كانی به‌رهه‌مهێن به‌ده‌ست ده‌هێنرێ پێش 15/8/2005 له‌گه‌ل به‌شی گه‌لی عێراق به‌گشتی و ئه‌م یاسایه‌ و مادده‌ی (112)ی ده‌ستووری فیدراڵی ده‌سازێ . دووه‌م: حكومه‌تی هه‌رێم به‌شی هه‌یه‌ له‌ داهاته‌كانی نه‌وتی كێڵگه‌كانی به‌رهه‌مهێن دوای 15/8/2005 به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. سێیه‌م: حكومه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ حكومه‌تی فیدراڵی دا به‌شداری ده‌كات له‌ به‌ڕێوه‌بردنی پڕۆسه‌كانی نه‌وتی تایبه‌ت به‌ كێڵگه‌كانی به‌رهه‌مهێن پێش 15/8/2005 له‌ هه‌رێم دا به‌پێی حوكمی بڕگه‌ی یه‌كه‌م له‌مادده‌ی (112)ی ده‌ستووری فیدراڵ دا. چواره‌م: حكومه‌تی هه‌رێم سه‌رپه‌رشتی كردن و ڕێكخستنی هه‌موو پڕۆسه‌كانی نه‌وت ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ، به‌ پێی مادده‌ی (115) وه‌ به‌ خو گونجاندن له‌گه‌ڵ مادده‌ی (112) له‌ ده‌ستووری فیدراڵدا، وه‌زیریش بۆی هه‌یه‌ له‌ دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی هه‌رێمی ڕێگا به‌لایه‌نی سێیه‌م بدا كه‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وت جێبه‌جێ بكات له‌ پێناو زیادكردنی داهاته‌كان له‌ سامانی نه‌وتی هه‌رێم دا. پێنجه‌م: حكومه‌تی هه‌رێم سه‌رپه‌رشتی كردن و ڕێكخستنی به‌ بازار كردنی به‌شی هه‌رێم كه‌ له‌ نه‌وتی ده‌رهێنراو له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وت له‌ خاڵی دابین كردن دا ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ، و مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ مۆڵه‌تی به‌ بازار كردنی ئه‌و به‌شه‌ی به‌ لایه‌نی سێیه‌م بدات. شه‌شه‌م: حكومه‌تی هه‌رێم به‌شه‌كه‌ی خۆی وه‌رده‌گرێت له‌ هه‌موو داهاته‌كانی كه‌ له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وتی به‌ ده‌ست ده‌كه‌وێت بۆ سوودی گه‌لی هه‌رێم به‌ پێی مادده‌ی پانزده‌م له‌م یاسایه‌دا و مادده‌ی (112) له‌ ده‌ستووری فیدراڵ دا. حه‌وته‌م: بۆ هه‌ر كه‌سێك هه‌یه‌ له‌ خاڵی دابین كردنی مافی موڵكداریه‌تی نه‌وت به‌ده‌ست بێنێت به‌شێوه‌یه‌كی قه‌تیسماوی.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: 1. كاروباری لقی سه‌ندیكا له‌ لایه‌ن لیژنه‌ی لقی پارێزگاوه‌ به‌رێوه‌ ده‌چێت و نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا ده‌كات له‌وێدا. 2. لیژنه‌ی لق له‌ سه‌رۆك و چوار ئه‌ندام پێك دێت كه‌ ئه‌ندامانی لق هه‌ڵیان ده‌بژێرن، به‌ مه‌رجێك له‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ بن كه‌ له‌و پارێزگایه‌دا خه‌ریكی پیشه‌كه‌یانن و هه‌ڵبژاردنه‌كه‌شیان هه‌ر پێنج ساڵ جارێك به‌ رێگه‌ی ده‌نگدانی نهێنییه‌وه‌ ده‌بێت و لیژنه‌كه‌ش له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی، سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و سكرتێر و ئه‌مینداری سه‌ندوق هه‌ڵده‌بژێرێ. 3. بۆ كۆبوونه‌وه‌ی گشتی ده‌سته‌ی لقه‌كان هه‌مان كار و ئیجرائاتی تایبه‌ت به‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی هۆبه‌كان په‌یره‌ و ده‌كرێن و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ داواكاری وازهێنانی سه‌رۆك و ئه‌ندامانی لیژنه‌ی لق قه‌بووڵ بكات و هی دیكه‌یان له‌ جێی هه‌ڵبژێرێ بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی له‌ ده‌وره‌كه‌ ماوه‌ته‌وه‌، هه‌روه‌ها پركردنه‌وه‌ی ئه‌و بۆشاییانه‌ی كه‌ له‌ لیژنه‌كه‌دا روو ده‌ده‌ن.

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌م هۆبانه‌ی خواره‌وه‌ (شعبه‌) داده‌مه‌زرێن تاكو نوێنه‌رایه‌تی ئه‌و لقه‌ هونه‌ریانه‌ بكه‌ن كه‌ كارمه‌ندانی سه‌ر به‌ ئه‌ون به‌ پێی پسپۆریان و،هه‌ر یه‌كێكیش له‌مانه‌ لیژنه‌ی هۆبه‌ به‌رێوه‌یان ده‌بات: 1. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شانۆییه‌كان. 2. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ سینه‌مایی و ته‌له‌فزیۆنی و رادیۆییه‌كان. 3. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ مۆسیقاییه‌كان. 4. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شێوه‌كارییه‌كان. دووه‌م: بواره‌كانی هونه‌ری هۆبه‌كان ئه‌مانه‌ن: 1. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شانۆییه‌كان: 2. به‌رێوه‌بردنی شانۆ. 3. نواندن. 4. ده‌رهێنان. 5. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی دیمه‌نه‌كان. 6. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی جلو به‌رگ. 7. ئارایشت. 8. روناكی (الاناره‌). 9. سه‌ما و ده‌ربڕینی به‌ ترپه‌و جووڵه‌. 10. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ سینه‌مایی و ته‌له‌فزیۆنی و رادیۆییه‌كان. 11. نواندن 12. ده‌رهێنان. 13. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی دیمه‌نه‌كان. 14. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی جلو به‌رگ. 15. ئارایشت. 16. وێنه‌ گرتن. 17. برین و خستنه‌وه‌ سه‌ریه‌ك (المونتاج). 18. نه‌خشه‌ كێشانی (التصمیم)ی روناكی. 19. شوشتنه‌وه‌ و وێنه‌ وه‌رگرتنه‌وه‌ (الطبع و التحمیض). ی- لێ بووك (قه‌ره‌گوێز)و وێنه‌ی بزێو (فلیمه‌ كارتۆنه‌كان). ك- سیناریۆ. ل- به‌رهه‌می سینه‌ماكاری. م- ده‌نگی سینه‌ماكاری. ن- رووناكی سینه‌ماكاری.  1. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ مۆسیقاییه‌كان. 2. ژه‌نین. 3. گۆرانی 4. ئاواز دانان. 5. دانانی مۆسیقا. 6. كاریگه‌ریه‌ ده‌نگییه‌كان. 7. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شێوه‌كارییه‌كان. 8. وێنه‌ كێشان به‌ هه‌موو ته‌رحه‌كانیه‌وه‌. 9. داتاشین به‌ هه‌موو جۆره‌كانییه‌وه‌. 10. گلێنه‌ (الحزف و الفخار). 11. خۆش نووسی و نه‌خش. 12. وێنه‌ گرتنی هونه‌ری. 13. كاریگه‌رییه‌ وێنه‌ییه‌كان. 14. كاره‌كانی ده‌ست ره‌نگینی.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات) له‌ سێ ئه‌ندام پێك دێت و ئه‌وه‌ی كه‌ پتر ده‌نگی له‌و ده‌نگدانه‌وه‌ وه‌رگرتووه‌ كه‌ له‌ مادده‌ی هه‌شتدا هاتووه‌ ده‌بێته‌ سه‌رۆكی لیژنه‌كه‌.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: یه‌كه‌م: لیژنه‌كانی هۆبه‌كان ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌یان هه‌یه‌. 1. لێكۆلینه‌وه‌ له‌ وانه‌ی له‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌كانی هۆبه‌كانی تره‌وه‌ بۆی دێن. 2. لێكۆلینه‌وه‌ له‌و پێشنیازه‌ تایبه‌تیانه‌ی كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌ندامانی هۆبه‌وه‌ خراونه‌ته‌ به‌رده‌می و ده‌ربڕینی بیر و رایان به‌رامبه‌ری و له‌ پاشان ناردنیان بۆ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆ بڕیار له‌سه‌ردانیان. 3. جێ به‌جێ كردنی بریاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و ده‌سته‌ی هۆبه‌. 4. ئه‌نجامدانی ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن به‌ گوێره‌ی ئه‌و یاسایه‌ پێی ده‌دات. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ راسپارده‌كانی لیژنه‌كانی هۆبه‌كانی ره‌ت بكاته‌وه‌ و بۆیان بنێرێته‌وه‌ تاكو دووباره‌ چاوی پێدا بگێرنه‌وه‌، به‌مه‌رجێك هۆیه‌كانی ده‌ست نیشان بكات و كاتێك كه‌ لیژنه‌ی هۆبه‌ سوور بوو له‌سه‌ر رای خۆی له‌و باره‌دا ئه‌نجومه‌ن بۆی نییه‌ ره‌تی بكاته‌وه‌ ته‌نیا به‌ بڕیاری زۆرینه‌ی دوو له‌سه‌ر سێی ئه‌ندامانی نه‌بێت. سێیه‌م: لیژنه‌ی هۆبه‌ بۆی نییه‌ په‌یوه‌ندی به‌ فه‌رمانگه‌كانی ده‌وڵه‌ت و ده‌زگا ره‌سمیه‌كان و ئه‌هلییه‌كانه‌وه‌ بكات ته‌نها له‌ رێگه‌ی ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ نه‌بێت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: 1. لیژنه‌ی هه‌ر هۆبه‌یه‌ك له‌ سه‌رۆك و چوار ئه‌ندام پێك دێت كه‌ له‌ لایه‌ن ده‌سته‌ی هۆبه‌ به‌ ده‌نگدانی نهێنی هه‌ڵده‌بژێردرێن. 2. سه‌رۆك نوێنه‌ری هۆبه‌ ده‌بێت له‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكادا. 3. ئه‌ندامانی لیژنه‌ له‌ نێوان خۆیاندا‌ جێگرێكی سه‌رۆك هه‌ڵده‌بژێرن و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی جێی ده‌گرێته‌وه‌.

مادده‌ی شانزده‌یه‌م

مادده‌ی شانزده‌یه‌م: 1. ده‌سته‌ی هۆبه‌ له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی پێك دێت كه‌ هه‌موو ئه‌ركێكی سه‌رشانیان به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ به‌جێ گه‌یاندووه‌ و كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی سازده‌دات له‌ هه‌مان واده‌ی ده‌ستنیشان كراودا بۆ ده‌سته‌ی گشتی بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك و ئه‌ندامانی هۆبه‌ له‌ رێگه‌ی ده‌نگدانی نهێنییه‌وه‌. 2. ده‌سته‌ی هۆبه‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی گشتی نائاسایی له‌سه‌ر بانگهێشتی لیژنه‌ی هۆبه‌ یان سێ یه‌كی ئه‌ندامانی كۆده‌بێته‌وه‌. 3. له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی هۆبه‌دا، حوكمه‌كانی مادده‌ی هه‌شته‌می ئه‌م یاسایه‌ ره‌چاو ده‌كرێت. 4. ده‌سته‌ی هۆبه‌ بۆی هه‌یه‌ بڕیار له‌باره‌ی ئه‌و كارو بارانه‌وه‌ وه‌رگرێ كه‌ تایبه‌تن به‌ چالاكییه‌كانی له‌ چوارچێوه‌ی پسپۆریه‌كه‌یدا و ئه‌و بڕیارانه‌ش بخاته‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 5. ئه‌گه‌ر شوێنی زۆربه‌ی ئه‌ندامانی لیژنه‌ چۆڵ بوو، ئه‌وا ده‌سته‌ی هۆبه‌ به‌ ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌ن و به‌ بانگهێشتی سه‌رۆكه‌كه‌ی یان ئه‌وه‌ی جێی ده‌گرێته‌وه‌، كۆده‌بێته‌وه‌ بۆ پركردنه‌وه‌ی ئه‌و شوێنه‌ چۆڵانه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة