المواد القانونية

مادده‌ی پازده‌م

مادده‌ی پازده‌م: یه‌كێتی، له‌ بوجه‌یه‌كی ساڵانه‌، دارایی خۆی به‌ڕێوه‌ده‌بات، كه‌ به‌پێی سیسته‌می ژمێریاریی دایه‌ره‌ فه‌رمیه‌كان رێكد ه‌خرێ و جێیه‌جێ ده‌كرێو، هه‌موو حساب و حسابكاریه‌كیشی، لێوردبوونه‌وه‌ی ریقابه‌ی دارایی له‌سه‌ر ده‌بێت.

مادده‌ی چل

مادده‌ی چل: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی سی ونۆ

مادده‌ی سی ونۆ: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سی وهه‌شت

مادده‌ی سی وهه‌شت: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سی وحه‌وت

مادده‌ی سی وحه‌وت: پزیشكی ددان له‌ ئیجازه‌دابێ، ده‌شێ پزیشكێكی دیكه‌ی ددان له‌ عیاده‌كه‌ی خۆیدا دابنێ، به‌مه‌رجێ ئه‌م جێگره‌ هه‌مان پله‌ی زانستی وهه‌مان پسپۆڕیی هه‌بێ و، ئیجازه‌كه‌ش له‌ سێ مانگ نه‌ترازێ.

مادده‌ی سی وشه‌ش

مادده‌ی سی وشه‌ش : هه‌ر كه‌سێ به‌پێ تۆماربوون و به‌پێی ئیجازه‌ كه‌ حوكمه‌كانیان له‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ موماره‌سه‌ی ئه‌م پیشه‌یه‌ بكا، ئه‌وه‌ غه‌رامه‌یه‌ك ده‌كرێ له‌ (450000) چوارسه‌د وپه‌نجا هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ (600000) دینارریش نه‌ترازێ.

مادده‌ی سی وپێنج

مادده‌ی سی وپێنج: 1. به‌ ئاماده‌بوونی نه‌قیب یان جێگری (نوێنه‌ری) نه‌قیب، یان سه‌رۆكی لق یان نوێنه‌ری سه‌رۆكی لق نه‌بێ، ناشێ باره‌گای سه‌ندیكا، یان باره‌گای لقه‌كانى بپشكنرێ. 2. هه‌ر ده‌ستدرێژییه‌ك له‌ كاتی فرماندا، یان به‌هۆی پیشه‌كه‌یه‌وه‌ بكرێته‌ سه‌ر ئه‌ندام، ئه‌وه‌، ئه‌و ده‌ستدرێژكاره‌، حوكمی ئه‌و كه‌سه‌ی به‌سه‌ردا ده‌درێ كه‌ شه‌رێ فرۆشتبی به‌ فرمانبه‌ر له‌ كاتی به‌رێ خستنی ئه‌ركی خۆیدا. 3. ده‌سه‌ڵاتی لێپێچینه‌وه‌ پێویسته‌ پێش لێپێچینه‌وه‌ له‌ جه‌ریمه‌ی به‌چاونه‌دیتراو، درابێته‌ پاڵ ئه‌ندامێ له‌ ئه‌ندامان، پێویسته‌ له‌سه‌ری سه‌ندیكا یان لقه‌كانی سه‌ندیكا ئاگاداربكاته‌وه‌، سه‌ندیكاش پێویسته‌ نوێنه‌رێكی خۆی بنێری له‌و لێپیچینه‌وه‌یه‌دا به‌شداربێ. 4. ئه‌ندامی نه‌خۆش، له‌ ژووره‌ به‌ كرێ گیراوه‌كانی پله‌ یه‌كه‌می ده‌زگای ته‌ندروستی حكومی و په‌یمانگه‌ هونه‌رییه‌كاندا چاره‌سه‌ری بۆده‌كرێ و له‌ مزوكرێ سه‌رفرازه‌. وه‌ لێ كه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌ ئه‌هلییه‌كاندا بخه‌وێ یان بۆ عیاده‌ تایبه‌ته‌كان بچێ، ئه‌وه‌، له‌و بارده‌دا، ده‌ستهه‌قی پزیشك و نه‌شته‌ر گه‌ره‌كان له‌ لیستی حساباتی خۆی داده‌شكێنرێ.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: میراتگرانی ده‌رمانساز خاوه‌نی مۆڵه‌تی ده‌رمانه‌كه‌ بۆیان هه‌یه‌ له‌ مێژووی مردنی ده‌رمانسازه‌وه‌ بۆ ماوه‌ی پێنج ساڵ سوود له‌ مۆڵه‌ته‌كه‌ وه‌ربگرن دوای دامه‌زراندنی به‌رێوه‌به‌رێك بۆ ده‌رمانخانه‌كه‌.

مادده‌ی سی

مادده‌ی سی: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا هاودژ بێ.

مادده‌ی بیست و چواره‌م:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: ده‌بێ ئه‌ندام له‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ دوور بكرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: پشت گوێ خستن و كۆسپ هێنانه‌ به‌ر پیاده‌كردنی ئه‌و یاسا و پێره‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیدارن به‌ سه‌ندیكاو، وه‌ ئه‌و رێنماییانه‌ی كه‌ ده‌ریان ده‌هێنێ. دووه‌م: ده‌ست دانه‌ پیشه‌ به‌بێ نوێ كردنه‌وه‌ی به‌شداری ساڵانه‌ و مۆڵه‌ت. سێیه‌م: چاودێری نه‌كردنی ره‌وشتی پیشه‌یی و ناوبانگ زراندنی پیشه‌كه‌و كه‌رامه‌تی ئه‌و پیشه‌یه‌ به‌ گوێرهه‌ی ئه‌و بنه‌مایانه‌ی كه‌ له‌ پێره‌وی ناوخۆدا ده‌قیان گرتووه‌. چواره‌م: هه‌ڵگرتنی سیفه‌تی به‌درۆی له‌قه‌بی پیشه‌یی یان سیفه‌تی پیشه‌یی یان ناراست، به‌پێی یاساو پێره‌وه‌ به‌رقه‌راره‌كان. پێنجه‌م: سنووردابه‌زارندنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ به‌ گوێره‌ی ئه‌وه‌ی له‌ پێره‌وی ناوخۆ و رێنماییه‌كان ده‌قی گرتووه‌ كه‌ سه‌ندیكا ده‌ریان ده‌چوێنێ.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: 1. كاره‌كانی لق له‌ لایه‌ن لیژنه‌یه‌كه‌وه‌ به‌رێوه‌ ده‌چێ كه‌ پێك هاتووه‌ له‌ سێ ئه‌ندام و ئه‌ندامێكی یه‌ده‌گ، بۆ ماوه‌یه‌ك موماره‌سه‌ی پیشه‌كه‌یان كردبێت له‌ سێ ساڵ كه‌متر نه‌بێ وه‌ به‌ ده‌نگدانی نهێنیش له‌ لایه‌ن ئه‌ندامانی لقه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێن. 2. لیژنه‌ له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی دا سه‌رۆكێك بۆ لق هه‌ڵده‌بژێرێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م : ئه‌نجومه‌ن له‌مانه‌ پێكدێ :ـ یه‌كه‌م : ده‌سته‌ی گشتی 1. له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و راوێژكاران و راوێژكارانی یاریده‌ده‌ر پێكدێ و دانیشتنه‌كانی به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆك سازده‌دات و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی به‌ سه‌رۆكایه‌تی جێگره‌كه‌ی ده‌بێ و به‌ ئاماده‌بوونی سێ له‌ سه‌ر چواری ئه‌ندامانی راده‌ی یاسایی ته‌واو ده‌بێ. 2. راوێژكاره‌ یاریده‌ده‌ره‌كان مافی به‌شدار بوونیان له‌ ده‌نگداندا نییه‌. دووه‌م: ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی: له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و كۆنترین راوێژكار پێكدێ. سێیه‌م: ده‌سته‌ی به‌رزه‌فتكاریی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم: له‌ جێگری سه‌رۆك و ئه‌ندامیه‌تی دووان له‌ راوێژكاران پێكدێ كه‌ سه‌رۆكایه‌تی ده‌سنیشانیان ده‌كات و له‌ كاتی ئاماده‌نه‌بوونی جێگری سه‌رۆك، كۆنترین راوێژكار سه‌رۆكایه‌تی ده‌سته‌كه‌ ده‌كات.

مادده‌ی شازده‌م

مادده‌ی شازده‌م : دادگای دادوه‌ریی كارگێڕیی تایبه‌تمه‌ند نیه‌ به‌ سه‌یركردنی ئه‌و تانوتانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌ مانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: كاره‌كانی سه‌روه‌ریی، ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكی هه‌رێم كه‌ له‌ مادده‌ی ده‌یه‌م له‌ یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ژماره‌ (1)ی ساڵی 2005 دا هاتووه‌ به‌ كاری سه‌روه‌ری داده‌نرێ. دووه‌م: بڕیاره‌ كارگێڕییه‌كان كه‌ یاسا رێگای بۆ زولم لێ وه‌رگرتنی یان ناره‌زایی له‌ سه‌رده‌ربڕینی یان تانووت لێدانی بۆ داناوه‌.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌ندام ده‌بێ ئه‌م مه‌رجانه‌ی لێ بێنه‌ دی: یه‌كه‌م: هاوڵاتی هه‌رێم بێ و تیایدا نیشته‌ جێ بێ. دووه‌م: به‌ تاوانێكی ناسیاسی یا كه‌تنێكی ئابرۆبه‌ر سزا نه‌درابێت. سێیه‌م: بڕوانامه‌ی له‌ ده‌رمانسازی یا هاوتای ده‌رمانسازی به‌ ده‌ست هێنا بێ كه‌ له‌ به‌كالۆریۆس كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م گوزارشتانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانن‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2. وه‌زیر: وه‌زیری ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. 3. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای ده‌رمانسازان. 4. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 5. نه‌قیب: نه‌قیبی ده‌رمانسازان. 6. ده‌رمانساز: هه‌ر ئه‌ندامێك له‌ سه‌ندیكادا كه‌ بروانامه‌ی له‌ كۆلێژی ده‌رمانسازی به‌ ده‌ست هێنابێ و له‌ به‌كالۆیۆس كه‌مترنه‌بێ، یان له‌ زانكۆیه‌ك كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی فێركردنی باڵاوه‌ له‌ كوردستانی عێراق دانی پیانرابێ. 7. ده‌ست دانه‌ پیشه‌: ده‌ستدانی پیشه‌ی ده‌رمانسازی به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسای ده‌ستدانه‌ پیشه‌.

مادده‌ی سی

مادده‌ی سی: 1. پزیشكی ددان، له‌ماوه‌ی حه‌پس و سجن و ده‌سبه‌سه‌ربوونیدا، پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ. 2. پزیشكی ددان، ئه‌گه‌ر به‌ جه‌ریمه‌یه‌كی ئابڕووبه‌ر، په‌یوه‌ندی به‌پیشه‌كه‌یه‌وه‌ هه‌بێ حوكم بدرىَ، ئه‌وه‌، ئیدی پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ. 3. ئه‌گه‌ر هاتو پزیشكی ددان جارێكی تریش به‌ جه‌ریمه‌ی په‌یوه‌ندیدار به‌ پیشه‌كه‌یه‌وه‌ حوكمی به‌سه‌ردا درایه‌وه‌، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، ناشێ ناوی تۆمار بكرێته‌وه‌، مه‌گه‌ر ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا به‌پێی پیرۆو به‌پێی ئه‌و رێنماییانه‌ش كه‌ له‌سه‌ر پێڕۆكه‌ ده‌ رهێنراون مرافه‌قه‌تی نوێی بداتێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: دوو رێكخراوی تۆمار كراو یان زیاتر مافی دامه‌زراندنی تۆڕێكیان هه‌یه‌ له‌ نێوان خۆیاندا. دووه‌م: 1- ئه‌و تۆڕی رێكخراوانه‌ی هه‌وڵ ده‌دات كه‌سایه‌تییه‌كی مه‌عنه‌وی به‌ده‌ست بهێنی، ده‌بێ داوایه‌كی تۆمار كردن به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ پێشكه‌ش بكات و، كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی به‌ ده‌ست ده‌هێنێت و، سه‌ربه‌خۆ له‌و كه‌سایه‌تییه‌ مه‌عنه‌ویانه‌ی ئه‌و رێكخراوانه‌ی پێكی ده‌هێنن. 2- ئه‌و تۆڕه‌ی تۆمار نه‌كرا بێت یاسایی ده‌بێت به‌ڵام كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی به‌ده‌ست ناهێنێت. 3- دوو تۆڕ یان زیاتر له‌ تۆڕی رێكخراوه‌كان بۆیان هه‌یه‌ بچنه‌ پاڵ یه‌ك و، ده‌كرێ تۆڕی رێكخراوه‌كان له‌ رێكخراوی كوردستانی یان عێراقی یان بیانی پێك بێت و، هه‌ر كه‌سێكی ئاسایی، یان مه‌عنه‌وی بۆی هه‌یه‌ ببێته‌ ئه‌ندام له‌ تۆڕی رێكخراوه‌كاندا. 4- داوا و مامه‌ڵه‌ی تۆمار كردن له‌ ره‌سم ده‌به‌خشرێت.

مادده‌ی سی و دووه‌م:

مادده‌ی سی و دووه‌م: پاره‌ به‌ ناوی سه‌ندیكا له‌ بانكه‌كان داده‌نرێ و فه‌رمانی خه‌رج كردن و دانان له‌ لایه‌ن نه‌قیب و ئه‌مینداری كاروباری دارایی كه‌فاله‌تكراو ئیمزا ده‌كرێت به‌ پێی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن پێیانی داوه‌.

مادده‌ی سی یه‌م:

مادده‌ی سی یه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ مۆڵه‌تی ئیش كردن به‌ ئه‌ندام له‌ بواری پیشه‌كه‌ی له‌ حیسابی تایبه‌تی خۆی یان بۆ كۆمپانیاكان بدات، ئه‌وه‌ش به‌ پیی هه‌ڵ و مه‌رجی وا ده‌بێت كه‌ ئه‌نجومه‌ن دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی وه‌زیر ده‌ری ده‌چوێنێ، به‌ مه‌رجێك ئه‌مه‌ له‌گه‌ڵ یاساكان و پێره‌وه‌ ره‌چاو كراوه‌كاندا هاودژ نه‌بێت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی ده‌زگا ده‌بێت و بۆی هه‌یه‌ داوای به‌ستنی بكات، له‌ خولی ئاسایی و خولی نائاسایی داو هه‌رچی لێیه‌وه‌ ده‌ربچێت له‌ بڕیار و پێشنیاز و راسپارده‌ ئیمزایان ده‌كات.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة