المواد القانونية
ماددهی یازده: دارایی ئهنجومهن لهمانه پێك دێت: 1-ئهو بڕه پارانهی كه له بوجهی ههرێمدا بۆی دانراوه. 2- داهاتی دهزگاو یاریگه وهرزشییهكانی سهر به ئهنجومهن. 3- كرێی ماڵ و موڵكی گواستهنی و ناگواستهنیی ئهنجومهن. 4- باربۆو بهخشش. 5- رهسمی ئیجازه پێدانی كردنهوهو رهسمی تازهكردنهوهی ئیجازهی ئهو یاریگهو یانه وهرزشییانهی كه لهلایهن كهرتی تایبهتهوه بهڕێوهدهبرێن.
ماددهی چوارهم: بۆ گهیشتن به قهرهبوێكی دادوهرانه بۆ كهسانی پهیوهندیدار دهشێ لاری بوون (اعتراض) نیشان بدان لهسهر بڕیاری لیژنه تایبهتمهنده جێبهجێ كارهكانی حوكمهكانی ئهم بڕیاره له لای دادگا بهرای شوێنی عهقارهكه له ماوهی (15) رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردبوون به بڕیارهكهوه، بڕیاری دادگاش بن بڕه، وه لهسهر دادگاكانیشه كه به پهله سهیری ئهم لاری بوونانه بكهن.
ماددهی ههشتهم: یهكهم: بۆ دڵنیابوون له ئهنجامی چالاكییهكانی ژمێریاریی و كارگێڕیی له رووی یاسایی و رێنماییه داراییه پهیڕهوكراوهكان، دیوان بۆی ههیه: 1-پشكنین و وردبینی مامهڵهكانی خهرجییهكان لهبارهی مووچهو دهرماڵهو پاداشتهوه بكات بۆ دڵنیابوون له چۆنیهتی خهرجكردنیان . 2-دڵنیابوون له نهبهزاندنی سنووری پشتیوانه داراییهكان له بودجهی پهسهندكراو. 3-دڵنیابوون له بهكارهێنانی دارایی گشتی بۆ ئهو مهبهستانهی كه بۆی تهرخانكراوه، ههروهها دڵنیابوون له بهفیڕۆ نهدان و دهست بڵاوی لهگهلأ ههڵسهنگاندنی سوودهكانی. 4-چاودێری و ههڵسهنگاندنی كارو چالاكیهكان بهپێی ماددهكانی ئهم یاسایه. دووهم: پشكنین وردبینی كردنی مامهڵهكانی خهمڵاندن و بهدهستهێنان و وهرگرتنی داهات بۆ دڵنیابوون له ههڵسوكهوته پهیڕهوكراوهكان و چۆنیهتی جێبهجێ كردنیان. سێیهم: پێشكهش كردنی كۆمهكی هونهریی له بوارهكانی ژمێریاریی و چاودێری و ههموو كاروبارێكی كارگێڕی و رێكخستن كه پهیوهندییان پێیهوه ههبێت. چوارهم: رێكخستنی خولی فێركاریی بۆ فهرمانبهرانی دیوان و دهزگا حكومیهكان بۆ بهرزكردنهوهی توانایان و دیوان بۆی ههیه بهپێی یاسا پهیڕهوكراوهكان دهرماڵهیان بۆ دابین بكات. پێنجهم: دیوان رای خۆی لهسهر خشتهو بهیاننامهو راپۆرته پهیوهندیدارهكان به ئهنجامی كارو چالاكی دارایی بۆ ئهو لایهنانه دهردهبڕێت كه لهژێر چاودێری دارایی دانراون لهگهلأ دهربڕینی راوبۆچوون لهبارهی شێوازی رێكخستنی بهپێی یاسا و رێسای ژمێریاریی پهیڕهوكراو، بۆ دڵنیابوون له ئاستی گونجاندنی لهگهلأ راستی و گونجاندنی لهگهلأ ناوهنده داراییهكان و ئهنجامهكانی. شهشهم: دهرخستنی بهڵگهكانی گهندهڵی و فێڵكردن و بهفیڕۆدان و خراپ بهكارهێنان وبێ توانایی له كاروباری وهرگرتن و خهرجكردن و بهكارهێنانی دارایی گشتی له ئهنجامی وردبینی و ههڵسهنگاندنی كارو چالاكی فهرمانگهكان. حهوتهم: لێكۆڵینهوه و ئاگاداركردنهوه لهو كاروبارانهی پهیوهندییان ههیه به لێهاتوویی بهدهستهێنان و خهرجكردن و بهكارهێنانی ماڵی گشتی وهك چۆن به فهرمی لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراقهوه داواكراوه. ههشتهم: بهدواداچوونی جێبهجێ كردنی یاساو رێنماییه دارایی و ژمێریارییه كار پێكڕاوهكان بۆ دڵنیابوون له جێبهجێ كردنی و شیاوی وگونجانی لهگهلأ ئهو پێشكهوتنه نوێیانهی له ههرێم ڕوویان داوهو سهرنج راكێشان بهرهو چۆنیهتی دهركهوتنی کورتهێنان و پێشكهشكردنی پێشنیازی پێویست به ههماههنگی لهگهلأ لایهنی پهیوهندیدار به مهبهستی پێشخستنی یا ههمواركردنی ئهو یاساو پێڕهو ورێنماییانه.
ماددەی نۆیەم: وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزار بەردەوام دەبێت لە بەڕێوەبردنی هەرچی كە پەیوەندیی بە شوێنەوار و شوێنانی شوێنەوار و بینای كەلەپوور و دەستنووس و دراوەوە هەیە، تا كاتی دەرچوونی یاسایەكی تایبەت بەوان لە هەرێمدا.
ماددهی چوارهم: ئامانجی ئهنجومهن ئهوهیه كه: 1-خهمخۆریی بزاڤی وهرزشی له ههرێمدا بكاو بهرهو چاكتری ببات. 2- بیروباوهڕو ئامانجهكانی لیژنهی ئۆڵهمپیی نێودهوڵهتی رهگداكوتاو بكات. 3- گرنگیی بزووتنهوهو چالاكییهكانی وهرزش زهق و زۆپ بخاتهڕوو به جۆرێ كه لهگهڵ ئامانجهكانی گهلی كوردستانی عێراقدا بگونجێ. 4- یاریدهی یانهو یهكێتییه وهرشییهكانی ههرێم بدات و له ههموو روویهكهوه پشتیان بگرێ تا بتوانن ئهرك و فرمانی خۆیان بهو شێوهیهی كه ئومێدیان لێ دهكرێ ئهنجام بدهن. 5- بۆ هاوكۆمهكی و هاودهنگی لهگهڵ یهكێتی و یانه وهرزشییهكانی دهرهوهی ههرێمدا بكهوێته كار.
ماددەی هەشتەم: یەكەم: یاسای وەزارەتی شارەوانی ژمارە(2)ی ساڵی2007 و، یاسای وەزارەتی گەشت وگوزار ژمارە(20)ی ساڵی 2006 كە لە پەرلەمانی هەرێمی كوردستان ـ عیراقەوە دەرچوون، ئیلغا دەبن. دووەم: هەموو ماف و پەیوەستی و هەبوو و میلاكی وەزارەتی گەشت وگوزار دێتە ئەستۆی وەزارەتەوە.
ماددهی چلهم: یهكهم: ههر كهسێك دهستدرێژی كراوهته سهر ههر مافێكی بۆبڕیاردراو بهسهر كارهكهیدا بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، مافی ههیه قهرهبووێكی دادپهروهرانه وهرگرێت، به مهرجێك پێگهی رۆشنبیری دانهر یان خاوهن كارهكهو بههای ئهدهبی یان زانستی یان هونهری كارهكه و ئاستی سوودوهرگرتنی كهسی دهستدرێژیكار له وهسوودهێنانی كارهكه، له كاتی خهملاندنی قهرهبووهكه ڕهچاو بكرێت، ئهو قهرهبووهی لهم حاڵهتهدا بۆ دانهر حوكمی بۆ دهدرێت به قهرزێكی مومتاز به سهر پوختی نرخی فرۆشتنی ئهو شتانهی كهوا له دهستدرێژیكردنه سهر مافهكهی بهكارهاتوون و له سهر ئهو بڕه پارانهی كهوا له داواكه گلدراونهتهوه. دووهم: دادگا بۆی ههیه له سهر داوای كهسی حوكم بۆدراو، بڕیار بدات به بڵاوكردنهوهی ئهو حوكمهی كهوا بهپێی ئهم یاسایه دهریدهكات له یهك یان زیاتر له یهك رۆژنامهی رۆژانه یان ههفتانهو له سهر خهرجی كهسی حوكم لهسهردراو.
ماددهی بیست و چوارهم: دهشێت بهبێ ڕهزامهندی دانهرو بهبێ پێدانی ههر قهرهبووێك: یهكهم: بۆ كتێبخانه گشتییهكان و بنكهكانی دۆكیومێنتكردنه نابازرگانیهكان و ئهو دامهزراوه زانستی و رۆشنبیری و فێركارییانهی كهوا مهبهستیان قازانج نیه، ژمارهیهكی دیاریكراو له بهرنامهكانی كۆمپیوتهر كۆپی بكهن، بهمهبهستی دانانیان له بهر دهستی قوتابیان و دهستهی مامۆستایان، یان ژمارهیهكی دیاریكراو له ههر كارێكی تری تایبهت بۆ پێداویستیهكانی ئهم دامهزراوانه، كۆپی بكهن یان وێنهی لێبگرنهوه، به مهرجێك بهلای كهم یهك دانهی ڕهسهنی كارهكه له بهر دهستیان دابێت لهگهڵ باسكردنی ناوی كارهكهو دانهرهكهی. دووهم: كۆپیكردن یان وێنهگرتن یان تۆماركردنی دانهیهك له كارێكی دیاریكراو بۆ بهكارهێنانی له رێكاری دادگهریی یان كارگێری ئهویش له سنووری پێویستیی ئهم رێكارانه.
ماددهی سێیهم: ئهنجومهن سهربهخۆیی ئیداریی و دارایی خۆی ههیه شهخسییهتی مهعنهویی خۆیشی دهبێت.
ماددهی یهكهم: زیاده باجێكه لهسهر زیاتر له (15000) پازده ههزار دینار له كۆی داهاتی (عهقارهكان)ی ئهوهی لهسهریهتی (المكلف) وهردهگرێ و دهسهپێندرێ، بهو مافهشهوه كه له عهقاره وهقف كراوهكانیشهوه ههیهتی، دوای لێدهركردنی بڕه باجی بنچینهیی و بێ قهیدی یاسایی (السماح القانونی) به پێی ئهم رێژانهی خوارهوه:- (5%) تاكو دهگاته (5000) پێنج ههزار دینار. (8%) ئهوهی له (5000) پێنج ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (7000)حهوت ههزار دینار. (10%) ئهوهی له (7000) حهوت ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (10000) ده ههزار دینار. (15%) ئهوهی له (10000) ده ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (15000) پازده ههزار دینار. (17%) ئهوهی له (15000) پازده ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (20000) بیست ههزار دینار. (20%) ئهوهی له (20000) بیست ههزار دینار پتر بێت.
ماددهی پێنجهم : ئهنجومهن سكرتێریكی دهبێ كه خاوهن بروانامهی بهكالۆریۆس له یاسا یان هاوتاكهی بێ و بهلانی كهم (10) ده ساڵ خزمهتی له كاروباری یاسایی و كارگێڕیی دا ههبێ و به سهرۆكهوه دهبهستریتهوهو ئهم كارانه دهكات:ـ یهكهم: رێكخستنی گۆڕینهوهی نووسراوهكان. دووهم: سهرپهرشتی كردنی كاروباری كارگێڕی و دارایی. سێیهم: ئامادهكردنی بهرایی ئهو پرسانهی كه دهخرێنه بهردهم ئهنجومهن.
ماددهی شهشهم : ئهنجومهن تایبهتمهند دهبێ به یاسادانان و ڕا دهربڕین و راوێژپیكردن له كاروباره یاسایی و دادوهریهكان له ههرێمدا.
ماددهی ههژدهیهم: یهكهم: ئهندام رێگای ئهنجام دانی پیشهكهی له ماوهی حوكم بوونهكهی دا لێ دهگیرێ، ئهگهر هاتوو حوكمی كۆتایی دهرههق وهرگیرا له داداگایهكی تایبهتمهند له بهرامبهر تاوانێكی نا سیاسی، یان كهتنێكی ئابرۆ بهر یان تاوانێك كه بههۆی باش بهكار نههێنانی پیشهكهی دروست بوو بێت كه سزای حوكمهكهی له ساڵێك كهمتر نهبێت. دووهم: ئهگهر هاتوو حوكمی كۆتایی له دادگایهكی تایبهتمهند به سزای غهرامه دهرچوو له بهرامبهر كهتنێكی ئابروبهر یان تاوانێك به هۆی باش بهكار نههێنانی پیشهكهی دروست بووببَت دهرههق به ههر ئهندامێك رێگا له ئهنجام دانی پیشهكهی بۆ ماوهی یهكسان لهگهڵ ماوهی بهندكردنی بهرامبهر غهرامهكهی دهگیرێت. سێیهم: ئهگهر سزای تووندتر لهو سزایانهی كه لهو ماددهیهدا هاتووه دهرههق به ئهندام وهرگیرا ناوی له تۆمارهكانی سهندیكا دهسڕدرێتهوه و نابێ مومارهسهی پیشهكهی بكات تاكو ناوهكهی به پێی حوكمهكانی ئهو یاسایه سهر له نوێ نهكرێتهوه.
ماددهی سێزدهم : دادگای كارگێڕیی ئهم تایبهتمهندییانهی ههیه: یهكهم : سهیركردنی دروستی ئهو فهرمان و بڕیاره كارگێڕییانهی كه له فهرمانبهران و دهستهكان له فهرمانگهكانی ههرێم دهردهچن له دوای بهركاربوونی ئهم یاسایه، كه لایهنێك دهسنیشان نهكراوه بۆ تانووت لێدانی لهسهر تانووت لیدانێكی خاوهن ئهگهری بهرژهوهندیی، تهنیا ئهوهنده بهسه كهترسی ئهوه له گۆڕیدا ههبێت كه زیان بهرلایهنی بهرژهوهندیدار بكهوێ. دووهم : یهكلاكردنهوهی تانووته تایبهتیهكان به ههڵبژاردنی دهسته خۆجێیهكان. سێیهم: یهكلاكردنهوهی ئهو داوایانهی كه دهستهكان و كهسهكان پێشكهشی دهكهن بۆ ههڵوهشاندنهوهی بڕیاره كارگێڕییه كۆتاییهكان. چوارهم: داواكانی رهگهزنامه. پێنجهم: داواكانی قهرهبووكردنهوه لهو زیانانهی كه له ئهنجامی بریاره كارگیڕییهكانی به نایاسایی دهرچوون. شهشهم: تانووتدان له بڕیاره كۆتاییهكانی كه له لایهنه كارگێڕییهكانهوه دهرچوون له بارهی كێشهكانی باج و رهسم به پێی ئهو یاسایهی كه چۆنیهتی سهیركردنی ئهو ناكۆكییانه رێك دهخات. حهوتهم: تانووت دان له رهتكردنهوه یان كار نهكردنی فهرمانبهر یان دهستهی فهرمانگهكان و دهزگاكانی ههرێم لهبارهی دهركردنی بڕیارێك یان فهرمانێك كه پێویست بوو لهسهری له رووی یاساییهوه بیكات.
ماددهی چواردهم : یهكهم : بڕیاری دادگای كارگێڕیی له ماوهی (30) سی رۆژدا له رۆژی دووهمی پێ راگهیاندنی یان ئاگادار كردنهوهی له لایهن داواكاریی گشتیهوه تهمیزدهكرێتهوه. دووهم: بڕیاری دهستهی گشتی كه له ئهنجامی تانووت لێدانهوه دهرچووه بنهبڕه.
ماددهی یازدهیهم: یهكهم: ئهنجومهن له نێوان ئهندامهكانی خۆیدا به ههڵبژاردنی نهێنی سكرتێرێك ههڵدهبژێرێ له یهكهم كۆبوونهوهیدا كه له دوای ههڵبژاردن دهكرێ و دهسهڵاتهكانی له پهیرهوی ناوخۆ دا دیاری دهكرێت. دووهم: ئهنجومهن به لانی كهمهوه ههر مانگێ جارێك دانیشتنه ئاساییهكانی خۆی ئهنجام دهدا، ههر وهك دهتوانێ دانیشتنه نائاساییهكان به بانگهێشتی نهقیب یان به داواكاری سێیهكی ئهندامان ببهستێت.
ماددهی پازدهم : ئهگهر ناكۆكی له تایبهتمهندیدا كهوته نێوان دادگای دادوهریی كارگێڕیی و دادگای شارستانی لهو بارهدا، ئهو سهرچاوهیه دهستهیهك دادهنێ كه له شهش ئهندام پێكهاتبـێ سێ ئهندامیان له دادوهرهكانی دادگای پێداچوونهوه (تهمیز) دهبێ و سهرۆكی دادگای پێداچوونه ههڵیان دهبژێرێ لهگهلأ سێ ئهندامی تر كه سهرۆكی ئهنجومهن له ناو ئهندامانی ههڵیان دهبژێری و دهسته به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه كۆدهبێتهوه و بڕیارهكهش بنبڕویهكلاكهرهوهیه
ماددهی بیستهم : یهكهم : دهستهی بهرزهفتكردنی ههرێم سهیری ئهو داوایانه دهكات كه فهرمانبهر به پێی حوكمهكانی یاسای خزمهتی شارستانی پێشكهشی دهكات. دووهم: بڕیاری دهسته قابیلی تانووت لێدانه لهلای دهستهی گشتی ئهنجومهن له ماوهی (15) پازده رۆژ له رۆژی دوای پێرا گهیاندنی. سێیهم: بڕیاری دهستهی گشتی ئهنجومهن كه له ئهنجامی تانووت لێكدانهكه دهردهچێ بنبڕه. چوارهم: ئهو داوایانهی كه له بڕگهی (یهكهم) دا هاتوون به پێی حوكمهكانی یاسای دادبینی شارستانی سهیر دهكرێن.
ماددهی شهشهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی بیست ویهكهم : یهكهم : دهستهی بهرزهفتكردنی فهرمانبهرانی ههرێم سهیری ئهو نارهزاییانه دهكات كه لهلایهن خاوهن پهیوهندیی له بارهی سزاكانی كهله یاسای بهرزهفتكردنی فهرمانبهرانی دهوڵهتدا هاتوون یاخود ههریاسایهكی تر كهجێی بگرێتهوه. دووهم : بڕیاری دهستهكه له ئهنجامی تانووتهكه دهرچووه بنبڕه. سێیهم : ئهو نارهزاییانهی كه له بڕگهی (یهكهم) ی ئهم ماددهیهدا هاتوون به پێی حوكمهكانی یاسای ئوسوولی دادگایكردنی سزایی سهیر دهكرێن.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة