المواد القانونية
ماددهی چواردهیهم: ئهمانه له رهسمدا دهبهخشرێن: 1-ئهو مامهڵانهی تایبهتن به خانهكانی پهرستن و پهرستگا و پهیمانگا و قوتابخان ئایینیهكانهوه كه یاسا دانیان پێ دا دهنێ. 2-بهڵگه نامه و باوهرنامهكانی ئهو قوتابخانهی له دهرهوهی ههرێمدا دهخوێنن سهبارهت به دهرچوون و بهردهوام بوونیان لهسهر خوێندن. بهشی شهشهم چاودێری
ماددهی شازدهیهم: 1-نابێ پوول فرۆشت بهبێ رێ پێدان لهلایهن وهزارهتهوه بكرێ. 2-ههر كهسێك بهبێ رێپێدان پوول فرۆشی بكا له جاری یهكهمدا به لایهنی زۆره وه به پهنجا دینار سزا دهدرێ ئهگهر دووبارهی كردهوه دهكرێته دوو ئهوهنده. 3-ههر كهسێ رێ ی پوول فرۆشتنی پێدرا بێ به زیاتر له نرخه رهسمییهكهی بیفرۆشێ له جاری یهكهم به لایهنی زۆرهوه به پهنجا دینار سزا دهدهرێ و ئهگهر دووبارهی كردهوه دهكرێته دهوو ئهوهنده و له جاری سێیهم بهو پێیهی وهزیر بڕیاری لهسهر دهدا رێ پێدانهكهی بۆ ماوهیهك یا ببرای بیرلێ دهسهنرێتهوه. بهشی حهوتهم چهند حوكمێكی جۆرا و جۆر
ماددهی حهوتهم: وهزیری دارایی بۆی ههیه گوێزانهوه له نێوان پارهی تهرخانكراوی دهروازهكانی بودجهدا بكات به مهبهستی فهراههم كردنی توانای خهرج كردن بۆ ئهو فهرمانگانهی كه بڕیاری لێكردنهوهیان له وهزارهتێك و خستنیان بۆ سهر وهزارهتێكی تر دهدرێ و وهزیری پهیوهندیداریش بۆی ههیه گوێزانهوه له ناو بهشێك و یهكهیهكی خهرجكردنهكهدا بكات.
ماددهی چوارهم: ماددهی (16)ی یاساكه ههمواردهكرێت و بهم شێوهیه دهخوێندرێتهوه: مدهكرێت مافه خانهنشینیهكانی پارێزهرایهتی و ههر مافێكی خانهنشینیی تر به چاوپۆشین له سهرچاوهكهی كۆبكرێنهوه بهمهرجێك كۆی گشتیان مانگانه له (1.800.000) یهك ملیۆن و ههشت سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت.
ماددهی دهیهم: یهكهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی ئاسایش به ههموو پێكهاتهكانییهوه، له وهزارهتی ناوخۆ دادهبڕدرێت و بهم ههیئهیهوه دهبهسترێ و بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دووباره ڕێكدهخرێتهوه. دووهم: ههموو موڵك و ماڵێكی گواستهنی و ناگواستهنی و تۆمارو فایل و دهعواگهلێكی ئهو بهڕێوهبهرایهتییه گشتییه دهگوازرێنهوه بۆ ئهم ههیئهته.
ماددهی بیست و سێیهم: دارایی یهكێتی له مانه پێك دێ: 1-ئهوهی ژوورهكان دهیدهنێ و بهو شێوهیهی ئهنجومهنی یهكێتی دیاری دهكا. 2-ئهو پیتاك و یارمهتیانهی ئهندامهكان پێشكهشی ئهنجومهنی یهكێتی دهكهن. 3-داهاتی ئهو خزمهتگوزاریانهی یهكێتی بهجێیان دێنێ. 4-داهاتی بهگهر خستنی پاره و پوولی یهكێتی و ژوورهكان به پێی یاسا.
ماددهی ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی بودجه: بهرپرسیارێتی پلاندانان دهگرێته ئهستۆو بودجهی ههرێم ئاماده دهكات و، له پێكهاته و قۆناغهكانی بودجهی گشتی و بهشهكانی دهكۆڵێتهوه، ههروهها بڕیاری بهرایی(الاولی)لهسهر هێزی كار(میلاك)ی فهرمانگهكانی ههرێم دهدات و، پشتیوانهی پارهی پێویستیان بۆ زامن دهكات و، رای خۆی لهسهر یاسا جۆربهجۆرهكانی دارایی دهردهبڕێت و توێژینهوهو، لێكۆڵینهوهی شیكاری (التحلیلیه) لهسهر بارودۆخی دارایی و بودجهی بهردهست(الجاریه) بهپێی شێوازهكانی پلاندانان ئهنجام دهدات و، رێنمایی بۆ جێبهجێ كردنی بودجه دهردهچوێنێ و، بهڕێوهبهرێكی گشتیش سهرۆكایهتیی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون و پسپۆڕ بێت.
ماددهی پانزدهم: كۆمپانیای گشتی تهئمین: كاری تهئمین كردن لهسهر موڵك و ماڵی گشتی و تایبهتی له ئهستۆ دهگرێ، ههروهها ئهئمین كردنی كهسهكانیشی(تأمینات الحیاه) له ئهستۆ دایه. ئهمهش له سایهی ئهو یاساكاریانهی كه لهم بوارهدا بهركارن.بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون شارهزاو پسپۆر بێت و لقهكانی كۆمپانیای له پارێزگاكان پێوه دهلكێ.
ماددهی دوازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی خانهنشینی: یاساكانی خانهنشینی جێبهجێ دهكات و خزمهتی كارمهندهكانی ههرێم له فهرمانبهر و سهرباز و هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ دهژمێرێ، بۆ ئهوهی مووچهو پاداشتی خانهنشین بۆ خۆیان و خێزانهكانیان ببڕێتهوهو بۆ موستهحهقهكانیان خهرجی بكات و، بنهماو مهبدهئیش دادهنێ و رێنمایی دهردهچوێنێ و پێشنیار بۆ پهرهپێدانی ئهم یاسایانه لهبهر رۆشنایی كارهتازه پهیدا بووهكان(ما یستجد من امور) بهرز دهكاتهوه، ههروهها ئهو گیروگرفتانهش كه له كاتی جێبهجێ كردندا له چوارچێوهی سیاسهتی دارایی ههرێمدا رووبهرووی دهبێتهوه، بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون و پسپۆر بێت و بهرێوهبهرایهتییهكانی خانهنشینی له ههرێمدا پێوه دهلكێ.
ماددهی حهوتهم: ئهم یاسایه له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان)دا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشهو رستانهی خوارهوه ، ماناكانی بهرامبهریانه: 1- ههرێم: ههرێمی كوردستانی – عێراق. 2- سهرۆك: سهرۆكی ههرێمی كوردستانی عێراق. 3- ههیئه: ههیئهی گشتیی ئاسایشی ههرێمی كوردستانی عێراق. 4- سهرۆكی ههیئه: سهرۆكی ههیئهی گشتیی ههرێمی كوردستانی عێراق.
ماددهی بیستهم: وهزارهت و فهرمانگهكانی ههرێم تێكڕای حیسابی مانگانهیان (بودجهكانی پێداچوونهوه) له وادهیهكدا كه ماوهكهی له (10) رۆژ له دوای كۆتایی هاتنی ههر مانگێك تێپهڕ نهكات، پێشكهش به وهزارهتی دارایی و ئابووری، بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاری دهكهن.
ماددهی سێیهم: یهكهم: داشكاندنی رێژهی 10% له كۆی بودجهی وهگهڕخستن كه بڕهكهی 989 ملیار و 670 ملیۆن دیناره و بۆ ئهم لایهنانهی خوارهوه دهگوازرێتهوه: 1- بڕی (150) سهد و پهنجا ملیار دینار بۆ بهردهوامبوونی ههڵمهتی دروست كردنی قوتابخانه له ههرێمدا. 2- بڕی (300) سێ سهد ملیار دینار بۆ ئهوهی بخرێته سهر بودجهی وهبهرهێنان بۆ بههێزكردنی پڕۆژه پێشنیاركراوهكان كه رێژهی له 10% ی تێچووی گشتی پڕۆژهكهی بۆ تهرخان كراوه و بهسهر پارێزگاكانی ههرێمدا بهگوێرهی رێژهی دانیشتوانیان دابهش دهكرێت. 3- بڕی (100) سهد ملیار دینار بۆ پشتگیری پڕۆژه خزمهتگوزارییهكانی قهزا و ناحیه سنوورییه زیان لێكهوتووهكان و ئهوانهی له رابردوودا كۆچیان پێ كراوه، بهمهرجێ بخرێته سهر بودجهی گهشهپێدانی پارێزگاكان بهگوێرهی چڕی دانیشتوانیان. 4- بڕی (70) حهفتا ملیار دینار بۆ پشتگیری پڕۆژه خزمهتگوزارییهكانی ناوچه دابڕێندرا و كێشه لهسهرهكان و وهزارهتی پلاندانانی ههرێم بهدواداچوونی جێبهجێكردنی دهكات. 5- بڕی (20) بیست ملیار دینار بۆ دروست كردن و نۆژهنكردنهوهی دامهزراوه وهرزشییهكان و پشتگیریی كهرتی وهرزش له ههرێمدا. 6- بڕی (35) سی و پێنج ملیار دینار بۆ پڕكردنهوهی خهرجییهكانی ئهنجامدانی ههڵبژاردنهكانی ئهنجومهنی پارێزگا و قهزا و ناحییهكانی ههرێم. دووهم: ئهو بڕهی كه دهمێنێتهوه كه (314،670) سێ سهدو چوارده ملیار و شهش سهد و حهفتا ملیۆنه بهم شێوهیهی خوارهوه دابهش دهكرێت: 1. زیادكردنی پێشینهی هاوسهرگیری له (2،5) دوو ملیۆن و نیوهوه بۆ (5) پێنج ملیۆن دینار. 2. زیاد كردنی پێشینهی خانووبهره له (15) پانزه ملیۆن دینارهوه بۆ (20) بیست ملیۆن دینار. 3. زیادكردنی دهرماڵهی كهسهكانی پۆلیس و ئاسایش و هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ (دهرماڵهی خواردن) بۆ (210) دوو سهدو ده ههزار دینار مانگانه. 4. زیادكردنی تهرخان كراوی تۆڕی چاودێری كۆمهڵایهتی له (75) حهفتا و پێنج ههزارهوه بۆ (150) سهد و پهنجا ههزار دینار مانگانه. 5. بههێز كردنی قهرزهكانی ههردوو بانكی كشتوكاڵی و پیشهسازی. 6. پێشینهی هاوسهرگیری كه (5) پێنج ملیۆن دیناره به كوڕوكچی شههید و ئهنفال كراوه دهدرێت و لێیان وهرناگیرێتهوه.
ماددهی حهوتهم: یهكهم: خهرج كردن له پشتیوانهی حیساباتی سهرهكی (بهخشین، باروبوو، خهرجی پرۆژهكانی وهبهرهێنان) دهبێت، ئهویش له لایهن وهزارهتی دارایی و ئابوورییهوه له چوارچێوهی بودجهی ههرێمی كوردستان ـ عیراقدا. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه دهسهڵاتی خهرج كردنی راستهوخۆ لهبهر رۆشنایی تهرخان كراو له چوارچێوهی بودجهی ساڵانهیاندا، به وهزیران و سهرۆكی لایهنانی گرێ نهدراو به وهزارهت و بریكاری وهزارهتهكان و بهڕێوهبهرانی گشتی و بهڕێوهبهران و سهرۆك یهكهكانی ئیداری بدات، ئهمهش به گوێرهی بڕیارێكی ئهنجومهن دهبێت كه بۆ ئهو مهبهسته دهرچووه و ئهنجومهننیش بۆی ههیه به گوێرهی ههلومهرجی بهرژهوهندیی گشتی و پیاده كردنی بنهمای لامهركهزی، چاو بهو دهسهڵاتانهی كه دراون، دهخشێندرێتهوه.
ماددهی چل و حهوتهم: لهو كاروبارانهدا كه لهم یاسایهدا نین حوكمی یاسای خزمهتی شارستانی (قانون الخدمه المدنیه) و یاسای خانهنشینی شارستانی (قانون التقاعد المدنی) كارپێدهكرێن بهمهرجێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا نهكۆك نهبن.
ماددهی دووهم: بهندی (1)ی بڕگهی (دووهم)ی ماددهی (6)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دووهم: 1- ئابوونهی ساڵانهی ئهندامێتی بهگوێرهی ماوهی تۆماركردن بهم شێوهیهی خوارهوه له پارێزهر وهردهگیرێت: أ- (100.000) سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێنهپهڕی بێت. ب- (250.000) دوو سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. جـ- (300.000) سێ سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی پێنج ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. د- (350.000) سێ سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی ده ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. هـ- (400.000) چوار سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی پازده ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. و- (450.000) چوار سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی بیست ساڵ بهرهو سهر بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت.
ماددهی پێنجهم: بڕگهی (یهكهم) له ماددهی حهڤدهی یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: ئهنجومهن له یهكهم كۆبوونهوهیدا، به دهنگدانی نهێنی، جێگرێ بۆ نهقیب و، سكرتێرێك و بهرپرسی دارایی لهنێوان ئهندامهكانی خۆیدا ههڵدهبژێرێ و، سهڵاحییاتیشیان له پێڕۆی ناوخۆدا دیاردهكرێن.
ماددهی دووهم: ماددهی دوازده له یاساكه ههموار دهكرێ و،بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: ههیئه (دهسته)ی گشتی، له ههموو ئهندامانه یان نوێنهرهكانیان پێك دێت كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه ئیلتیزاماتی خۆیان بهجێ هێناوهو به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكهش دادهنرێ ههر سێ ساڵیش، یهك جار – كه له رۆژی ههڵبژردنهكهوه دهست پێ دهكا – لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداوای نهقیب، كۆبوونهوهیهكی ئاسایی له بارهگاكهی خۆیدا سازدهدات بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام بۆ ئهنجومهن و دوو ئهندامی یهدهگیش. (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی ههیئهی گشتی یان دوو سێیهكی نوێنهرهكانیان دێتهجێ و، ئهگهر نهشهاته جێ، ئهوه، لهو بارهدا، دوای پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم، له ههمان كات و جێگهی دیار كراودا ههڵبژاردنێكی دی دهكرێ، لهم بارهدا (نصاب) به ئاماده بوونی سێیهكی ئهندامانی یان نوێنهران دێتهجێ، دهنا ئهنجومهن بۆ خولێكی تریش لهسهر ئهرك و فرمانی خۆی بهردهوام دهبێت. دووهم: له حاڵهتێكدا ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوه لهو بارهدا، ههڵبژاردن له ڕێی نوێنهرهكانیانهوه دهكرێت و، رێژهی نوێنهرایهتیش ئهنجومهن دیاری دهكات. سێیهم: ههڵبژاردنی نهقیب وئهندامانی ئهنجومهن، لهلایهن ههیئهی گشتییهوه به دهنگدانی گشتی و نهێنی و راستهوخۆ ئهنجام دهدرێت. چوارهم: كهسێ بۆ نهقیبی بپاڵێورێ، مهرجه، ماوهیهكی له ئیشی ههیئهدا بهسهر بردبێ له ده ساڵ كهمتر نهبێ، ههروهها، ئهوهش كه بۆ ئهندامێتیی ئهنجومهن بپاڵێورێ مهرجه ماوهیهكی له پیشهكهدا بهسهر بردبێ له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی حهوتهم: بڕگهی (دووهم) له ماددهی بیست و ههشتی یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دووهم: لیژنهی لق له سهرۆكێك و چوار ئهندام دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێت و، مهرجیشه ماوهیهك خزمهتیان بهسهر بردبێ له پێنج سال كهمتر نهبێ، ئهندامانی لق، بهدهنگدانی نهێنی وراستهوخۆ، ههر سێ ساڵ، جارێك ههڵیاندهبژێرن، بهمهرجێ لهو پارێزگایهدا بهو پیشهیهوه كاربكهن. لهنێوان ئهندامهكانی خۆشیاندا، جێگرێ بۆ سهرۆك و سكرتێرێك و ئهمیندارێكیش بۆ سندوق ههڵدهبژێرن .
ماددهی چل و چوارهم: 1/دادوهر تا تهمهنی شهست و سێ ساڵی پڕ نهكاتهوه خانهنشین ناكرێ و مووچهكهشی بهمهرجێ پارێزهری نهكا گشت ئهو مووچه و سهرمووچانه دهبێ كه له كاتی خانهنشینكردنیدا وهری دهگرتن. 2/ئهگهر دادوهر له كاتی خزمهتكردنیدا مرد مووچهی خانهنشینهكهی (ئهگهرههقی ههبوو) گشت ئهو مووچه و سهر مووچانه دهبێ كه وهری دهگرتن. 3/ دهشێ دادوهر پێش تهواو كردنی ئهو تهمهنهی به پێی بڕگه (1)ی ئهم ماددهیه دیاری كراوه لهسهر خواستی خۆی به پێی حوكمی یاسای خانهنشینی شارستانی (قانون التقاعد المدنی)خانهنشین بكرێ یا لهبهر هۆی تهندروستی بكرێ كه حوكمی بڕگه (2)ی سهرهوهی بهسهردا دهدرێ. 4/ئهو دادوهرهی خانهنشین دهكرێ مووچهی گشت مۆڵهته ئاساییهكانی خۆی دهدرێتێ لهسهر بنچینهی كۆی ههموو ئهو مووچه مانگانهیهی وهری دهگرت له مهرجێ له (180) ڕۆژ زیاتر نهبێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة