المواد القانونية
ماددهی دهیهم : یهكهم : له ههرێمدا سندوقێك بهناوی (سندوقی پاراستن و چاككردنی ژینگه له ههرێم)دادهمهزرێ بۆ خهرجكردن لێی بۆ پاراستنی ژینگهء چاككردنیء پارێزگاری كردن له ڕهگهزهكانی له چوارچێوهی هێنانهدی ئامانج و مهبهستهكانی كه لهدهقی ئهم یاسایهء پێڕهوو ڕێنماییهكان كه له پێناویدا دهرچوون، هاتووه. دووهم : سندوقهكه، كهسایهتیهكی مهعنهوی سهر به خۆیی دارایی و كارگێڕی ههیهء سامانهكانی سامانی گشتین. سێیهم : داهاتهكانی سندوقهكه له مانهی خوارهوه پێك دێت:- 1. ئهو بڕه پارانهی له بودجهی ههرێمهوه بۆی تهرخانكراوه. 2. ئهو بڕه پارهو یارمهتیء بهخششء بهخشینانهی لهلایهن دهوڵهتانی بهخشهرو دهستهو كۆمهڵهو ڕێكخراوهكانی ناوخۆیی و ههرێمء نێودهوڵهتیء دهستهء كۆمهڵهكانی ئههلیء تایبهتیء تاكهكانهوه پێشكهش كراون. 3. كرێ و ڕهسم و غهڕامهكانی ژینگهیی كه بهپێی ئهم یاسایه وهرگیراون. چوارهم : دیاریكردنی ڕێكارهكانی تایبهتیء پهیوهست به پێكهێنانی سندوقء سپاردن و عهمباركردن و سهرفكردن و لایهنهكانی خهرج كردنی داراییهكانی بهپێی ئهو رێنماییانهی كه ئهنجومهن بۆ ئهم مهبهسته دهری دهكات.
ماددهی حهوتهم: سهرۆكهكان و دادهورهكانی دادگای تێههڵچوونهوه (استئناف) له ههرێمدا له رووی كارگێریی و رێكخستنهوه به وهزارهت دهبهسترێنهوه به مهبهستی ههماههنگی و رێكخستی كاروباری كارگێریی و دادگاكان و دهزگا دادییهكان ئهمهش بهرێكهوتن لهگهلأ سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری دهكرێت.
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: له حاڵهتێك كه بڕیاری دادوهری به ههڵوهشاندنهوه دهرچوو، له سهر دادگایه پاكتاو كارێك دابمهزرێنێ. دووهم: لهسهر رێكخراو یان تۆڕه تۆمارێك به ههموو ژمێریارییهكان و بنهچهكان (اصول) و داهاتهكان به پاكتاو كار بدات، بنهچهكان یهكهم بۆ دانهوهی قهرزی موستهحهقی رێكخراو یان تۆڕ بهكار دێت و، بنهچهكانی (اصول) دیكهش بۆ موڵكیهتی رێكخراو یان تۆڕێكی دیكه دهگوازرێتهوه كه ههمان ئامانجی ههبێت یان ئامانجهكانی له ئامانجهكانی رێكخراو یان تۆڕه ههڵوهشاوهكهوه نزیك بێت.
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
مادده نۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان) دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی دووهم: یهكهم: بهپێی ئهو یاسایه، سندوقێ به ناوی (سندوقی خانهنشینی رۆژنامهوانانی كوردستان) دادهمهزرێ و، دهستهیهك به ناوی (دهستهی سندوقی خانهنشینی رۆژنامهوانان)ـهوه بهڕێوهی دهبات. دووهم: ئهم سندوقه شهخسیهتی مهعنهویی خۆی ههیه و مافی مهڵكداربوونی دارایی دهست ههڵگرو دهست ههڵنهگر (المنقولة وغير المنقولة)ی ههیهو، سهرۆكی دهستهكه یان ههر كهسێ كه ئهو دهسهڵاتی بداتێ، دهبێته نوێنهری سندوقهكه لهبهردهم دادگا و رهسمی و نیمچه رهسمی و لایهنهكانی تردا.
ماددهی یهكهم: لهم یاسایهدا، مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. رۆژنامهوان: ههر ئهندامێ ئینتیمای له سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستاندا كردبێ و ئیلتیزامی خۆی بۆ بهجێ هێنابێ، ئهوه دهگرێتهوه. سندوق: سندوقی خانهنشینی رۆژنامهوانانی كوردستان. دهسته: دهستهی سندوقی خانهنشینی رۆژنامهوانان. مافی خانهنشینی: مووچهی خانهنشینی. سهندیكا: سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستانی- عێراق.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. وهزارهت: وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێم. وهزیر: وهزیری دارایی و ئابووری ههرێم. بریكاری وهزارهت: بریكاری دارایی و ئابووری ههرێم. ئهنجوومهن: ئهنجوومهنی راوێژكاری وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێم.
ماددهی سێ یهم: مهڵبهندی وهزارهت لهمانه پێك دێ: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنوێنی كردندا له كارهكانیداو سهربهستی و چاودێری كردنی چالاكی یهكانی و لهوێشهوه ئهو بڕیار و فهرمان و رێنمایی یانهی ههر شتێك پهیوهندی به ئهركهكانی وهزارهت و دام ودهزگاكانی و گشت كارو باره ئیداریی و دارایی و رێك و پێكی یهوه ههیه دهردهچن له چوارچێوهی یاسا و پهیرهوه و رێنمایییهكارپێكراوهكاناد و لهبهرامبهر ئهنجوومهنی و هزیراندا بهو سیفهتهی ئهندامێكی هاوبهشێتی بهرپرسیاره و بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به بریكار یا بهرێوهبهره گشتی یهكانی یا ههر یهكێ كه پهسهندی بكا بسپێرێ. دووهم: نوسینگهی وهزیر: مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهر له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا و ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر پێ یانی دهسپیرێ بهرپرسیار دهبێت له رێكخستن و پاراستنی دهفتهر و ئهوراقه تایبهتی یهكانی وهزیر و چهند مووچه خۆرێكیش یاریدهی دهدهن. سێ یهم: لقی بانقی ناوهندی له ههرێمدا: راستهوخۆ به وهزیرهوه دهبهسترێتهوه و سیاسهتی دراو و (صیرفه) دادهنێ و سهرپهرشتی و چاودێریی بانقهكانی ناو ههرێم و نووسینگهی كۆمپانیاكانی دابینكردن (تأمین) له رووی هونهری و ئیدارییهوه دهكا و مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا. چوارهم: بریكاری وهزارهت: ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر پێ یانی دهسپێرێ. پێنجهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهر له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا و ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه بریكرا پێیانی دهسپێرێ. شهشهم: كۆمپیوتهر: مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهر له لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا و راستهوخۆ به بریكاری وهزارهتهوه دهبهسترێتهوه. حهوتهم: بهرێوهبهرایهتی چاودێری بازارهكان: فهرمانبهرێكی به توانا و لێهاتوو به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا و راستهوخۆ به بریكاری وهزراهت دهبهسترێتهوه. ههشتهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنێكی راوێژكاری له وهزارهتدا به سهرۆكایهتی وهزیر پێكدێ و ئهمانهش ئهندامی دهبن. 1-بریكاری وهزارهت. ئهندام 2-بهڕێوهبهره گشتییهكانی وهزارهت ئهندام 3-بهڕێوهبهری لقی ناوهندی بانقی ههرێم ئهندام 4-ههر كارمهند و پسپۆرێك له ناو وهزارهت و دهرهوهی دا كه وهزیر دهیهوێ به شێوهیهكی ههمیشهیی یا كاتی سوودیان لێ ببینرێ. ئهندام ب-ئهنجوومهن له نهخشهی گشتی وهزارهتدا دهكۆلێتهوه و بڕیاری لهسهر دهدا و بهدوای جێبهجێ كردنیدا دهچێ و پێشنیازی سیاسهتی دارایی وهزارهت دهكا و لهو راپۆرته دهوریانه دهكۆلێتهوه كه بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشه دانان و بهدواداچوون سهبارهت به وهزارهت ئامادهی دهكا و له كۆسپهكان دهكۆلێتهوه كه رێگه به كارهكانی وهزارهت دهگرن و چارهسهری عهمهلی یان بۆ دادهنێ و لهو پرۆژهی یاسا و پهیره و رێنمایی یانهش دهكۆلێتهوه كه پهیوهندی یان به كارهكانی وهزارهتهوه ههیه و ههروهها بیرو رای سهبارهت بهههر كێشهیهك دهربرێ كه وهزیر دهیخاته بهردهمی. نۆیهم: بهرێوهبهرێتی یه گشتیهكان: بهرێوهبهرێتی گشتییهكان ئهمانهن: أ- بهرێوهبهرێتی ژمێریاری. ب-بهرێوهبهرێتی مووچه. ج- بهرێوهبهرێتی میلاك و خزمهت. د- بهرێوهبهرێتی مهسرهف و كاروباری دارایی. ه- بهرێوهبهرێتی چاودێری پشكنینی دارایی. 2-گشتیی دهسكهوت كه ئهمانه پێوهی دهبهسترێتهوه: أ- بهرێوهبهرێتی باج. ب-بهرێوهبهرێتی گومرگ. ج- بهرێوهبهرێتی موڵك. 3-بهرێوهبهرێتی گشتیی بازرگانی كه ئهمانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ- بهرێوهبهرێتی بازرگانی ناوخۆ. ب-بهرێوهبهرێتی بازرگانی دهرهوه. ج- بهرێوهبهرێتی تۆماركردنی كۆمپانیاكان. د- بهرێوهبهرێتی چاودێری كردنی بازار. 4-بهرێوهبهرێتی گشتی دیوان ئهمانهنهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ- بهرێوهبهرێتی كاروباری یاسایی. ب-بهرێوهبهرێتی ئیداره و كاروباری كهسان. ج- بهرێوهبهرێتی ژمێریاری و پێداچوونهوه. 5- بهرێوهبهرێتی گشتی خانهنشینی ههرێم كه بهرێوهرێتی یهكانی خانهنشینی پارێزگاكانی ههرێمی پێوه دهبهسترێتهوه: 6- بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشهدانان به دواداچوون.
ماددهی ههژده: لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط) له سێ ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ، تایبهتمهند دهبێ به تهماشاكردنی ئهو كێشه و شكاتكاریانهی ئهنجومهن بۆی دهنێرێ، وه ئهو بنهمایانه پهیرهو دهكات كه له یاسای بهرزهفتی فهرمانبهرانی دهوڵهتدا هاتووه.
ماددهی دهیهم: یهكهم: دهكرێ بانگێشتی دهستهی گشتی بكرێت بۆ كۆبوونهوهی نائاسایی لهم دوو حاڵهتهی خوارهوه: 1. به بڕیارێكی هۆدار (مسبب) كه زۆرینهی ئهندامانی ئهنجومهن دهیدهن. 2. به داواكاریهكی نوسراوی هۆدار سێ یهكی ئهندامانی دهستهی گشتی پێشكهش به ئهنجومهنی دهكهن و ئهنجومهنیش لهسهریهتی بانگهێشتهكه دهربچوێنێ و رۆژی كۆبوونهوه دیاری بكات له ماوهی (15) رۆژ له مێژووی گهیشتنی داواكاریهكهوه. دووهم: له كۆبوونهوهكانی نائاسایی دهستهی گشتی نابێ لهو كارانهی كه له بهرنامهی كاردا هاتوون و كۆبووونهوهیان له پێناودا كراوه له هیچ شتێكی تر بكۆڵدرێتهوه.
ماددهی ههشتهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی دهرچواندنیهوه جێبهجێ دهكرێ و، له رۆژنامهی فهرمیی ( وهقایعی كوردستان )دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی پێنجهم: دهبێ وهزیره پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شهشهم: ئهنجومهن ئهم كارانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ :- یهكهم : دانانی سیاسهتی گشتی وهزارهت و دهرخستنی ئامانجهكان و پلانی ساڵانهی لهبهر رۆشنایی حوكمهكانی ئهم یاسایه و دهستنیشانكردنی بنهما یاسایی و كارگێریی و دارایی و ئابووری و هونهری كه دهیهوێ له وهزارهتدا پهیڕهو بكرێت به جۆرێكی وا سیاسهتی حكومهتی ههرێم دهرببڕێ و ئهوهی به باشی دهزانێ له راسپاردهكان له بارهیهوه پێشكهش بكات. دووهم : ئامادهكردنی بودجهی وهزارهت و میلاكهكانی و پێشكهش كردنی ئهو راسپاردانهی به باشی دهزانێ له بارهیانهوه. سێیهم : پێكهێنانی لێژنهی ههمیشهیی یان كاتی له ناو ئهندامانی ئهنجومهن بۆ لێكۆڵینهوه له پێشنیازهكان و ئهو كێشانهی كه رێگه لهبهر دهم كاری دهزگاكانی وهزارهت و فهرمانگهكانی دهگرن یاخود بۆ ئهنجامدانی ههندێ لهو كارانهی كه پێی سپێردراوه و لێكۆڵینهوه لهو كێشانهی كه وهزیر دهیان نێرێ. چوارهم : لێكۆڵینهوه لهو پرۆژه یاسایانهی كه وهزارهت بهنیازه پێشنیازیان بكات.
ماددهی حهوتهم: ئهندامی خانهنشینی ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی یاسای خانهنشینی شارستانی ژماره (33)ی ساڵی 1966ی ههمواركراو دهیگرێتهوه، ئهگهر دهقێك لهم یاسایهدا نههاتبێ.
ماددهی چوارهم: مهرجه ئهندام: 1. هاووڵاتيی كوردستانی عیراق یان دانیشتوی كوردستانی عیراق بێت. 2. به جینایهتی ناسیاسی یان به جونحهی شهرهفنهنگێن حوكم نهدرابێ. 3. له پزیشكی دداندا بڕوانامهی بهكالۆریۆس یان بڕوانامهی هاوتای بهكاڵوریۆسی وهرگرتبێ.
ماددهی پێنجهم:ـ ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی(وهقائیعی كوردستان)دا جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی دوازده: كاروباری سهندیكا ئهنجومهنێك بهڕێوهی دهبا كه لهم ئهندامانه پێك دێن: یهكهم: نهقیب: دهبێ ماوهیهك لهم پیشهدا دهست بهكار بووبێ كهله (10) ده ساڵ كهمتر نهبێ. دووهم: ههشت ئهندام: به سكرتێر و نهقیبیشهوه ئهوانهی كه دهست بهكار بوونیان لهم پیشهیهدا له (7) حهوت ساڵ كهمتر نهبێ
ماددهی چوارهم:ـ كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێت گهر ناكۆك بێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة