المواد القانونية

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: فرمانبه‌رێ، به‌ پله‌ی وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌م هه‌یئه‌ته‌ ده‌كا، سه‌رۆك دایده‌مه‌زرێنێ و، یه‌كسه‌ر پابه‌ندی سه‌رۆك ده‌بێ. كاتێكیش دیار نه‌بێ ، یان پله‌ی وه‌زیفه‌كه‌ی چۆڵ بێ، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا سه‌ره‌ك وه‌زیرانی هه‌رێم جێگای ده‌گرێته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: سه‌رۆكی هه‌یئه‌ نوێنه‌رێكی هه‌یه‌، به‌ پله‌یه‌كی تایبه‌ت داده‌مه‌زرێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: هه‌ر ده‌قێ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا نه‌گونجێ، كاری پێ ناكرێ.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م:   یه‌كه‌م:وه‌زیر:سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌و به‌رپرسه‌ له‌ كاره‌كانی ئاڕاسته‌كردنی سیاسه‌تی           وه‌زاره‌ته‌كه‌و سه‌رپه‌رشتكاری وچاودێری، هه‌موو بڕیارو فه‌رمان و رێنماییانه‌ی          پێوه‌ندییان به‌ ئه‌ركوفرمان و پێكهاته‌و سه‌ڵاحییات و كاروباری دیكه‌ی ته‌كنیكی و دارایی      وئیداری و رێكخستنی وه‌زاره‌ته‌وه‌ هه‌بێ، به‌پێی یاسا له‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌رچێ و،هه‌رخۆشی          سه‌رپه‌رشتیی جێبه‌جێكردنییان ده‌كات،و به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانیش به‌پرسه‌، به‌و  پێیه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ له‌ ئه‌نجومه‌نداو بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سترۆییه‌كانی بدات     به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت، یان به‌رێوه‌به‌ره‌گشتیه‌كان، یان ئه‌وكه‌سه‌ی به‌ گونجاوی ده‌زانێ له‌ وه‌زاره‌تدا.                                              دووه‌م:بریكاری وه‌زاره‌ت:له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و سه‌ڵاحییاته‌ی كه‌ له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌سپیردرێ و له‌ ئاراسته‌كردن و،سه‌رپه‌رشتكردنی كاروباری وه‌زاره‌ته‌كه‌دا،یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات، مه‌رجیشه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێ و پسپۆر بێت.                          سێیه‌م :راوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار كه‌س زیاتر نابێ، مه‌رجیشه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیان هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون وكارایی بن.  چواره‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر:فرمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا،كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ،ژماره‌ێك فرمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن.                    پێنجه‌م: نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فرمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا،كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ،ژماره‌ێك فرمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن.              شه‌شه‌م: ئه‌نجومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌ت پێك دێت له‌:ـ    أ- وه‌زیری ده‌رامه‌ته‌ ئاوییه‌كان:  به‌ سه‌رۆك.    ب- بریكاری وه‌زاره‌:    به‌ئه‌ندام وله‌حاله‌تی دابڕانی وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌ن ده‌كات    ج- بریكاری وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ : به‌ ئه‌ندام.    د- بریكاری وه‌زاره‌تی شاره‌وانی  : به‌ ئه‌ندام.    ه- بریكاری وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێكردن : به‌ ئه‌ندام.    ز- بریكاری وه‌زاره‌تی ژینگه‌    : به‌ ئه‌ندام.   و- بریكاری وه‌زاره‌تی كاره‌با   : به‌ ئه‌ندام.    ی- راوێژكارو خاوه‌ن ئه‌زمونان،له‌ ناوه‌وه‌ی یان له‌ ده‌ره‌وه‌ی وه‌زاره‌ته‌كه‌،له‌وانه‌ی كه‌ وه‌زیر        بیه‌وێ له‌ كۆبوونه‌وه‌كاندا به‌شداربن و ئه‌نجومه‌نیش هه‌ركاتێ پێویست بكا،به‌ بڕیاری وه‌زیر كۆده‌بێته‌وه‌.                                            حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی كاروباری ئیداری ودارایی:به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. هه‌شته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی پلان دانان و به‌دواداچوون: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بروانامه‌یه‌كی زانكۆی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. نۆیه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی ئاودێری و ئاوی سه‌رزه‌وه‌ی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت.  ده‌یه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی ئاوی ژێزه‌وی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت.          پازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی به‌نداوو كۆگاكانی ئاو: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. دوازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی توێژینه‌وه‌و خشه‌كێشان: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. 

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م:   وه‌زیر،بۆی هه‌یه‌ له‌گه‌لأ كه‌سانی سروشتی و مه‌عنه‌وی،له‌ شاره‌زا پسپۆری هه‌رێم یان ده‌ره‌وه‌ی    هه‌رێمدا رێك بكه‌وێ بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌و ئه‌ركوفرمانه‌ی پێیانده‌سپێری،له‌ ماوه‌یه‌كدا كه‌ وه‌زیر،خۆی به‌گونجاوی بزانێ دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران،ماف و ئه‌ركیشیان،له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ دیارده‌كرێ.                                         

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م:    یه‌كه‌م:پێكهاته‌و ئه‌ركوفرمانی وه‌زاره‌ت به‌ پێره‌و دیارده‌كرێن.    دووه‌م:وه‌زیر،بۆی هه‌یه‌،كاتێك پێویست بكا،به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و به‌ش و هۆبه‌ی نوێ بكاته‌وه‌، یان یه‌كیانبخا،یان هه‌ڵیانوه‌ شێنته‌وه‌.                                                 سێیه‌م:وه‌زیر،بۆی هه‌یه‌ رێنمایی گه‌ڵیك بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێكردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م:     له‌هه‌ر یاساو پێڕۆیه‌كی به‌ركاردا(النافژه‌)ناوی وه‌زاره‌تی كشتوكالأ و ئاودێری هاتبێ و تایبه‌ت بێت به‌ ده‌رامه‌ته‌ ئاوییه‌كان ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌.                         

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م:     پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م:      كاربه‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ له‌ گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ دا ناكۆك بێت.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: هه‌یئه‌تێ بۆ ئاسایشی هه‌رێم به‌ناوی (هه‌یئه‌ی گشتیی ئاسایشی هه‌رێمی كوردستانی – عێراق)ە‌وه‌ داده‌مه‌زرێ، شه‌خسییه‌تی مه‌عنه‌وی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و ئیداریی خۆی ده‌بێ.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م:    ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ كاری پێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی(وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.                                                                                         

مادده‌ی یه‌كه‌م :

مادده‌ی یه‌كه‌م : مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ خواره‌وه‌ واتاكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه‌ : یه‌كه‌م: هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان- عێراق . دووه‌م:وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی ژینگه‌. سێیه‌م: وه‌زیر : وه‌زیری ژینگه‌. چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت : بریكاری وه‌زاره‌تی ژینگه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان. پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌ن : ئه‌نجومه‌نی پاراستن وچاكردنی ژینگه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان. شه‌شه‌م: ئه‌نجومه‌نی پارێزگا : ئه‌نجومه‌نی پاراستن وچاكردنی ژینگه‌ له‌ پارێزگادا .

مادده‌ی دووه‌م :

مادده‌ی دووه‌م : وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌رك وفرمانانه‌ی خواره‌وه‌ پیاده‌ ده‌كا: یه‌كه‌م: پێشنیاز كردنی سیاسه‌تی گشتی بۆ پاراستنی ژینگه‌ له‌ پیسبوون و كاری چاكتر كردنی چۆنایه‌تیی ژینگه‌ وخستنه‌رووی به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆ په‌سند كردن. دووه‌م: ده‌رهێنانی رێنمایی تایبه‌ت به‌ ده‌ستنیشانكردن و به‌ندو به‌ستی(چوابگ) پیسكه‌ره‌كانی ژینگه‌و، چاودێریكردنی سه‌لامه‌تی به‌جێهێنانیان. سێیه‌م: پلاندانانی ساڵانه‌ و مامناوه‌ندو دوورخایه‌ن بۆ پاراستن و چاكتر كردنی ژینگه‌ . چواره‌م: هاوكاری و هه‌ماهه‌نگی له‌ نێوان وه‌زاره‌ته‌كان و ئه‌و لایه‌نانه‌شدا كه‌ په‌یوه‌ستی پاراستنی ژینگه‌ن . پێنجه‌م: پابه‌ندبوونی هه‌رێمی به‌و ڕێكه‌وتنامه‌ و په‌یماننامه‌ و پڕۆتۆكۆلانه‌ی له‌ لایه‌ن حكومه‌تی فیدڕاڵیه‌وه‌ په‌سه‌نكراوه‌. شه‌شه‌م: به‌ دواواچوونی سه‌لامه‌تی ژینگه‌ له‌میانه‌ی ئه‌نجامدانی پشكنینی په‌یوه‌ست به‌ پیسكه‌ره‌كانی ژینگه‌و ئه‌و فاكته‌رانه‌ی كاریگه‌ریان هه‌یه‌ له‌سه‌ر سه‌لامه‌تی ژینگه‌ به‌ هه‌مه‌هانگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ت ولایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان و ده‌ركردنی رێنمایی تایبه‌ت به‌ دیاركه‌رو به‌ندوبه‌ست(چوابگ)ی پیسكه‌ره‌كانی ژینگه‌و چاودێری كردنی سه‌لامه‌تی جێبه‌جێكردنی. حه‌وته‌م: ئه‌نجامدانی رووپێویه‌ ژینگه‌ییه‌كان به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه‌. هه‌شته‌م: لابردن و چاره‌سه‌ر كردنی ئاسه‌واری چه‌كی كیمیایی،به‌هاوكاری له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه‌ بۆ پاككردنه‌وه‌ی كێلگه‌كانی مین و پاشماوه‌ی چه‌ك و جبه‌خانه‌و ئه‌وماددانه‌ی كه‌ بوونه‌ته‌ هۆی پیس بوونی ژینگه‌ . نۆیه‌م: هاندانی ئاماده‌كردن و بڵاوكردنه‌وه‌و توێژینه‌وه‌ و لێكۆلینه‌وه‌ی تایبه‌ت به‌ پاراستن و چاككردنی ژینگه‌ . ده‌یه‌م: هه‌ماهه‌نگی و هاوكاری له‌گه‌ڵ ده‌زگاكانی وه‌زاره‌تی فێركردنی باڵاوتوێژینه‌وه‌ی زانستی و وه‌زاره‌ته‌كانی دیكه‌دا، به‌ مه‌به‌ستی هاوكاری و توێژینه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ ژینگه‌ییه‌كان، دامه‌زراندنی ناوه‌ندی بۆ توێژینه‌وه‌ی ژینگه‌یی له‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌دا به‌تایبه‌تیش لێكۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌ت به‌به‌كار هێنانی چه‌كه‌ كیمیاویه‌كان له‌ كوردستان . یازده‌م: كار بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی وشیاری و ڕۆشنبیری ژینگه‌یی و وه‌گه‌رخستنی رۆڵی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی بكات له‌م بواره‌دا، وێرای بونیادنانی توانسته‌كانی مرۆڤ له‌ ڕێگه‌ی به‌رپاكردنی كۆڕو خولی راهێنانی تایبه‌ت به‌ پاراستنی ژینگه‌و هاندانیان. دوازده‌م: لێكۆڵینه‌وه‌و به‌دواداچوونی ڕاپۆرته‌كان بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی كاریگه‌ری ژینگه‌یی، كه‌ لایه‌نه‌ به‌رپرسه‌كان پێشكه‌شیان ده‌كه‌ن له‌مه‌ر ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ داده‌مه‌زرێن و ئه‌وانه‌ی ئێستا دامه‌زراون بۆ په‌سه‌نكردنیان كردنیان یان ره‌تكردنه‌وه‌یان له‌ ماوه‌یه‌كی گونجاودا - له‌و ڕۆژه‌وه‌ كه‌ پێشكه‌ش به‌ وه‌زاره‌ت ده‌كرێن به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان . سیانزه‌م: كار كردن بۆ پاراستنی سروشت و جوانیه‌كانی و و دروست كردنی پاوانگه‌ی سروشتی به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ته‌كان و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه‌ . چوارده‌م: گرتنه‌ به‌ری شێوازی پێویست بۆ پاراستنی مرۆڤ و ژینگه‌ له‌مه‌ترسیه‌كانی تیشكاوه‌ری زیان به‌خش و ئالوده‌گی ژینگه‌یی . پازده‌م: پشت به‌ستن به‌ نووسینگه‌و تاقیگه‌و لایه‌نه‌ راوێژكاریه‌كان بۆ ئاماده‌ كردنی راپۆرته‌كانی خه‌ملاندنی كاریگه‌ری ژینگه‌یی و ئه‌نجامدانی لێكۆلینه‌وه‌و شیكاری و پێوانه‌كان له‌ بواره‌كانی پاراستنی ژینگه‌ به‌پێی ئه‌و مه‌رجانه‌ی وه‌زاره‌ت دیاریان ده‌كات وئه‌مه‌ش به‌ ڕێنمایی ده‌رده‌چێت . شازده‌م: دانانی بنه‌ماكانی سه‌لامه‌تی بۆ چاره‌سه‌ركردنی پاشماوه‌و زبڵ و خاشاك و مادده‌ی زیانبه‌خش و ترسناك .

مادده‌ی حه‌ڤده‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: سزای به‌ندكردن ده‌خوات و بڕی به‌ده‌ست هێنانی ناڕه‌واش ده‌گێڕدرێته‌وه‌، له‌ هه‌ر كه‌سێك چ بۆ خۆی یان بۆ هی دیكه‌، وه‌ده‌ستهێنانی ناڕه‌وای وه‌گیركه‌وتبێت. دووه‌م: حوكمی دادگای تایبه‌تمه‌ند: له‌سه‌ر داواكاریی ده‌سته‌ له‌ ماوه‌ی سێ ساڵ له‌ به‌رواری مردنه‌كه‌وه‌، رێگا له‌ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ده‌ستكه‌وتی ناڕه‌وا ناگرێت هه‌رچه‌ندیشی داوای سزایی مردنه‌كه‌ به‌سه‌ر چووبێت، قه‌رزه‌كه‌ له‌ موڵك و ماڵی هاوسه‌ر و منداڵه‌ ناكامه‌كان وه‌رده‌گیردرێته‌وه‌، هه‌ر كه‌سه‌ و به‌پێی ئه‌و سووده‌ ناره‌وایه‌ی به‌ ده‌ستی هێناوه‌. سێیه‌م: پێویسته‌ دادگای تایبه‌تمه‌ند له‌ به‌ره‌و رووی هاوسه‌ر و منداڵانی ناكامدا كه‌ سوودیان له‌ وه‌ده‌ستهێنانی ناره‌وا دیوه‌، بریار به‌ جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كه‌ بدات به‌ گێڕانه‌وه‌ له‌ سامانی هه‌ر یه‌كه‌یان به‌ ئه‌ندازه‌ی سوودوه‌رگرتنی.

مادده‌ی شازده‌م:

مادده‌ی شازده‌م: دادگا بۆی هه‌یه‌ ته‌ماشای داوای وه‌ده‌ستهێنانی ناڕه‌وا بكا به‌وه‌ی گلدانه‌وه‌ی یه‌ده‌گ (احتیاگی) له‌سه‌ر سامانی تۆمه‌تبار یان هاوسه‌ره‌كه‌ی یان منداڵانی ناكامی دابنێ.

مادده‌ی پازده‌م:

مادده‌ی پازده‌م: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ئاگادار ده‌كاته‌وه‌ له‌ حاڵه‌تی به‌ده‌ست هێنانی ناڕه‌وادا، سه‌باره‌ت به‌ سه‌رۆكی هه‌رێم و جێگره‌كه‌ی و سه‌رۆكی په‌رله‌مان و جێگره‌كه‌ی و ئه‌ندامانی په‌رله‌مان و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و جێگره‌كه‌ی و وه‌زیره‌كان و بریكاری وه‌زاره‌ته‌كان و سه‌رۆك ده‌سته‌كانی سه‌ربه‌خۆ و بریكاره‌كانیان، بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ تێیاندا و ره‌وانه‌ كردنیان بۆ دادگا به‌ گوێره‌ی یاسا. دووه‌م: كێشه‌كانی وه‌ده‌ستهێنانی ناڕه‌وا سه‌باره‌ت به‌ تێكڕای ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ی له‌ به‌ندی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا ده‌قنووس كراون، راسته‌وخۆ به‌ پێی حاڵه‌ت ره‌وانه‌ی لای دادوه‌ری لێكۆڵینه‌وه‌ ده‌كرێن.

مادده‌ی چوارده‌م:

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: به‌ به‌ده‌ست هێنانی ناڕه‌وا داده‌ندرێت، هه‌ر سامانێكی یه‌كێك له‌وانه‌ی له‌ ژێر حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دان چ بۆ خۆی یان بۆ یه‌كێكی دیكه‌، له‌ رێی به‌كارهێنانی وه‌زیفه‌ی گشتی یان راسپارده‌نی گشتی (التكلیف العام) یان سیفه‌ت یان له‌ ئاكامی ره‌فتارێكی پێچه‌وانه‌ی ده‌قێكی یاسایی به‌ ده‌ست هێنابێت. دووه‌م: به‌ گوێره‌ی ئه‌وه‌ی پێشوو، هه‌ر زیاد بوونێكی سامان كه‌ به‌دی دێت له‌ پاش وه‌رگرتنی وه‌زیفه‌ی گشتی یان راسپاردنی گشتی یان هه‌بوونی سیفه‌ت به‌سه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ ژێر حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دایه‌ یان به‌سه‌ر هاوسه‌ره‌كه‌یدا یان منداڵانی ناكامی، هه‌ كاتێك كه‌ له‌گه‌ڵ داهاتیاندا نه‌گونجێت و نه‌یانتوانی سه‌رچاوه‌ی ره‌وای بۆ بسه‌لمێنن، به‌ قۆزتنه‌وه‌ (استغلال) داده‌ندرێت. سێیه‌م: حوكمه‌كانی بڕگه‌ی دووه‌می ئه‌م مادده‌یه‌ به‌سه‌ر هه‌ر كه‌سێكدا پیاده‌ ده‌بێت كه‌ به‌ هه‌ر سیفه‌تێك بێت سامانی گشتی به‌ده‌ست ده‌هێنێت كه‌ سه‌رچاوه‌كه‌ی ناڕه‌وایه‌.

مادده‌ی سێزده‌م:

مادده‌ی سێزده‌م: یه‌كه‌م: له‌ كاتی هه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كدا كه‌ ده‌سته‌ ده‌یكات، لێكۆڵه‌ره‌وانی مافی لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌گه‌لأ هه‌ر كه‌سێك هه‌یه‌ كه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ و چاوخشاندن به‌ سه‌نه‌د و به‌ڵگه‌نامه‌ی فه‌رمیدا، له‌ نێویاندا ئه‌وانه‌ی كه‌ نهێنین جا پله‌ی په‌نهانییان هه‌ر چییه‌ك بێت و ده‌بێ ئه‌ركی چوونه‌ ژووره‌وه‌یان بۆ فه‌رمانگه‌ی په‌یوه‌ندیدار به‌و ئامێرانه‌ی كه‌ جۆری كاره‌كه‌یان ده‌یخوازێت، ئاسان بكرێت و پاراستنیان دابین بكرێت و نابێ ئه‌و ئامێرانه‌یان لێ وه‌ربگڕێت كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ كاره‌كه‌یانه‌وه‌ هه‌یه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌و لایه‌نه‌ی له‌ ژێر لێكۆڵینه‌وه‌دایه‌ گوتی، ئه‌و زانیاری و به‌ڵگه‌نامانه‌ی داوا ده‌كرێت ببیندرێن له‌و په‌ڕی نهێنیدان و، ئه‌گه‌ری ئاشكرا كردنیان ره‌نگه‌ ئاسایشی هه‌رێم بخاته‌ مه‌ترسییه‌وه‌، سه‌رۆكی ده‌سته‌ لیژنه‌یه‌كی لێكۆڵێنه‌وه‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تیی خۆی، یان جێگره‌كه‌ی و ئه‌ندامیه‌تیی دوو له‌ به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی له‌ ده‌سته‌، بۆ وردبینی كردنی ئه‌و زانیاری و به‌ڵگه‌نامانه‌، پێك ده‌هێنێ.

مادده‌ی دوازده‌م:

مادده‌ی دوازده‌م: ده‌سته‌ پێك دێت له‌: یه‌كه‌م: فه‌رمانگه‌ی كاروباری كارگێڕی ودارایی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات و به‌ لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیی به‌ده‌ست هێنابێ له‌ بواری پسپۆرایه‌تیی خۆیدا به‌ لای كه‌مه‌وه‌ ده‌ ساڵی شاره‌زایی هه‌بێ. دووه‌م: فه‌رمانگه‌ی كاروباری یاسایی ولێكۆڵینه‌وه‌كان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات و به‌ لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیی له‌ یاسادا به‌ده‌ست هێنابێ و له‌ بواری پسپۆرایه‌تیی خۆیدا به‌ لای كه‌مه‌وه‌ ده‌ ساڵی شاره‌زایی هه‌بێ، پێك دێت له‌: 1- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی كاروباری یاسایی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات، بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیی له‌ یاسادا به‌ده‌ست هێنابێ، له‌ بواری پسپۆرایه‌تیی خۆشیدا به‌ لای كه‌مه‌وه‌ پێنج ساڵ شاره‌زایی هه‌بێ، ئه‌م ئه‌ركانه‌ی دادێ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: أ- خستنه‌ رووی را وراوێژ له‌باره‌ی ئه‌و پرسه‌ یاساییانه‌ی ده‌خرێنه‌ به‌رده‌می ده‌سته‌وه‌. ب ـ دادبینی كردن (المرافعه‌) له‌ به‌رده‌م دادگاكانی تایبه‌تمه‌ند هێنده‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ كێشه‌كانی گه‌نده‌ڵییه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ ده‌سته‌ ده‌یان جوولێنێت و پێداچوونه‌وه‌ به‌ رێگاكانی تانه‌دان له‌باره‌یانه‌وه‌. ج ـ نوێنه‌رایه‌تی كردنی ده‌سته‌ له‌ لیژنه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌دا كه‌ له‌سه‌ر خواستی ده‌سته‌ پێك هێنراون. دـ ئاماده‌كردنی لێكۆڵینه‌وه‌ وتوێژینه‌وه‌ی یاسایی تایبه‌ت به‌ یاساكانی نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵی و رێككه‌وتننامه‌كانی نێوده‌وڵه‌تی له‌م باره‌یه‌وه‌. 2- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی لێكۆڵینه‌وه‌كان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌بهر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی له‌ یاسادا به‌ده‌ست هێنابێ و له‌بواری پسپۆرایه‌تییه‌كه‌یدا بۆماوه‌یه‌ك به‌لای كه‌مه‌وه‌ پێنج ساڵ شاره‌زایی هه‌بێ و ئه‌ركی ئاشكراكردنی حاڵه‌ته‌كانی گه‌نده‌ڵی له‌ تێكڕای ده‌زگاكانی حکومتدا ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ هه‌روه‌ها زانیاری له‌ سه‌ریان به‌ هاوكاری ئامێره‌كانی ته‌كه‌نیكی كۆده‌كاته‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ی تێدا ده‌كات. سێیه‌م: فه‌رمانگه‌ی خۆ پاراستن وشه‌فافیه‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات، به‌لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێنابێ، له‌ بواری پسپۆرایه‌تیی خۆیدا به‌ لای كه‌مه‌وه‌ ده‌ ساڵ شاره‌زایی هه‌بێ و ئه‌م ئه‌ركانه‌ی دادێن ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: 1- دڵنیابوون له‌ ره‌وایی سه‌رچاوه‌كانی سامانی ئه‌و كه‌سه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌، ئه‌وانه‌ی به‌ ناوی خۆیه‌وه‌ یان به‌ ناوی هی دیكه‌وه‌ تۆمار كراون، جا چ له‌ حیازه‌ی ئه‌و یان حیازه‌ی كه‌سانی دیكه‌دا بن، مادام موڵكایه‌تییان بۆ ئه‌و ده‌گه‌ڕێته‌وه‌. 2- په‌ره‌پێدانی كارامه‌یی لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ كێشه‌كانی گه‌نده‌ڵی و شێوازه‌كانی چاودێڕیی دارایی و پشكنینی كارگێڕی و بڵاوكردنه‌وه‌ی كولتووری ده‌سپاكی وشه‌فافیه‌ت. 3- به‌ دواداچوونی پیادهكردنی یاساو په‌یڕه‌و و رێنماییه‌كانی په‌یوه‌ندیدار به‌ ده‌سته‌وه‌. 4- بووژاندنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی له‌گه‌لأ رێكخراوه‌كانی خاوه‌ن چالاكی هاوشێوه‌. 5- به‌ڕێوه‌بردنی به‌رنامه‌كانی مه‌شق و گرێدانی كۆنگره‌ به‌ هاریكاری له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌كان و لایه‌نانی تایبه‌تمه‌ندو ده‌زگاكانی كه‌رتی تایبه‌ت. چواره‌م: نووسینگه‌ی سه‌رۆكی ده‌سته‌: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات به‌لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێنا بێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة