المواد القانونية
ماددهی چل و پێنجهم: ئهم یاسایه له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان)دا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: دهكرێت نهخۆشی دهروونی ملكهچكراو بۆ چوونهژوورهوه یان چارهسهریی زۆرهكی لهو دامهزراوه تهندروستییه دهروونییهی لێیهتی بهمهبهستی چارهسهری بۆ نهخۆشخانهیهكی گشتی بگوازرێتهوه ئهگهر تووشی نهخۆشیێكی جهستهیی هات و لهو دامهزراوهی كه تیایدایه چارهسهری پێویست نهبوو. دووهم: بهرێوهبهری دامهزراوی تهندروستیی دهروونی بۆی ههیه باری چوونهژوورهوه یان چارهسهریی زۆرهكی كۆتایی پێبهێنێت لهسهر داواكاری یهكێك له خزمه پله یهك یان دووهكانی نهخۆش یان ئهوهی شوێنی دهگرێتهوه ئهگهر نهخۆشهكه تووشی نهخۆشیێكی جهستهیی هات ئهگهری مردنی ههبێت پاش ئهوهی داواكارییهكه بخرێته بهردهم لێژنهی پزیشكی پسپۆڕهوهو پێویسته لهسهری دادگای تایبهتمهند، به ڕهزامهندی دهربڕین لهسهر ئهوهی باری چوونهژوورهوه یان چارهسهریی زۆرهكیه، ئاگاداری لێژنهی تهندروستیی دهروونی له پارێزگاكه بكاتهوه له ماوهیهك له سێ رۆژ تێپهڕ نهكات.
ماددهی نۆیهم: وهزارهت و دایهرهكانیشی بۆیان ههیه بهپێی حوكمهكانی یاسا. زهوی و زارو عقاراتیان ههبێ و بیكهن به موڵك.
ماددهی حهوتهم: 1. ئهنجومهن، بهسهرۆكایهتی سهرۆك، یان ئهگهر دیار نهبوو، بهسهرۆكایهتی جێگرهكهی و ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی كۆدهبێتهوهو، بڕیارهكانیشی بهزۆرینهی دهنگی ئهندامه ئامادهبووهكانی دهردههێنێ. ئهگهر دهنگهكانیش یهكسان بن، لهو بارهدا دهنگی وهزیر بۆ كام لایان بێت، هی ئهوه. 2. ئهنجومهن ههر (3) سێ مانگ جارێك كۆبوونهوهیهكی ئاسایی سازدهدات، وةزيريش بۆی ههیه، لهكاتی پێویستدا، بانگهێشتی بكا بۆ كۆبوونهوهی نائاسایی.
ماددهی دووهم : ئامانجهكانی وهزارهت: یهكهم: دامهزراندنی تۆرهكانی هێڵی ئاسنی و، بهستنهوهیان لهگهڵ شارهكانی عێراق و دهرهوهیدا . ههروهها دابینكردنی ههموو پێداویستیهكانی لهخانوبهره . دووهم: رێكخستنی كهرتهكانی گواستنهوهی زهمینی و ئاسمانی . سێیهم: سهرپهرشتیكردنی گهراجهكانی گواستنهوهی شتومهك و گهشتیاران و بیناكردن وبهكرێدانی گهراجهكان. چوارهم: رێكخستن وكارگێریه ئاسمانیهكان و فرۆكهخانه مهدهنیهكان . پێنجهم: فهراههمكردنی پێداویستیهكانی بهڕێوهبردنی جموجۆلی ئاسمانی به جۆرێك، كه سهلامهتیو خۆشڕهوشیهكهی به شێوهیهكی خێراو رێك و پێك زامن بكات . شهشهم: دامهزراندن و سهرپهرشتیكردنی فرۆكهخانهكان به پێی ئهو ڕێوشوێنه نێودهوڵهتیانهی كه له رێكخراوی ICAO پشتی پێ بهستراوه . حهوتهم: دانانی سیاسهتی گشتی بۆ گواستنهوهو، سهرپهرشتیكردن لهسهرجێبهجێكردنی و، هاوكاری كردنیش لهگهڵ لایهنه پێوهندیدارهكاندا . ههشتهم:چاكردنی ئاستی بهجێگهیاندنی گواستنهوه و دانی مۆڵهت جگه له گواستنهوهی گهشت و گوزار، به پێی ئهوبهندو بهستانهی كه وهزارهت دهریان دهكات . نۆیهم:بهپێی ڕهوش ورهفتاری نێودهوڵهتی، دامهزراندن و فراوان كردن وسهرپهرشتی كردنی وێستگهكانی كهشناسی و چاودێری بومهلهرزه وئامرازو ئامێری پێویستی بۆ دابین دهكات. دهیهم: هاوبهشی كردنی لایهنهكانی پهیوهندیدار له پاراستنی ژینگهدا . یازدهم:هاندانی ململانێ و خهمڵاندنی توانای ململانكاریهكه له ڕێگهی كۆمپانیاكان و كهرتی تایبهتهوه به جۆرێك كه خزمهتی بهرژهوهندی گشتی بكات. دوازدهم: دانانی ههموو ڕێنماییه زهروورهكان بۆ زامنكردن و وهگهرخستنی فڕۆكهخانهكان، به پێی سیاقاتی كارپێكراوی نێودهوڵهتی . سێزدهم: چاكردنی ئاستی به جێ گهیاندنی گواستنهوهی ئاسمانی و، دۆزینهوهی چاكترین شێوازی گۆرین . چواردهم:ئیجازه به كۆمپانیاكانی ئهو هێڵه ئاسمانیه دهدات كه بۆ مهبهستی باشتر كردنی گواستنهوهی ئاسمانی له ههرێمدا بكهونهكارو، ههروهها ههموو جۆره نوسینگهكانی ووشكانی. پازدهم: رێز له به جێهێنانی گشت پێكهاته نێودهوڵهتیهكان دهگرێ كه پێوهندیان به گواستنهوهی ئاسمانیو گواستنهوهی سهرزهمینهوه ههیه . شازدهم:سهرپهرشتی نوسینگهكانی گواستنهوه له ههموو خاڵهكانی پهرینهوهی سنورهكانی ههرێمداو وهرگرتنی كرێ و مزه (الرسوم) وبهكارهێنانی مهنهفێست بهپێ ی یاساكان وبهههماههنگی لهگهلأ وهزارهته پهیوهندیدارهكان.
ماددهی سێیهم : یهكهم : وهزیر : سهرۆكی باڵاو، بهرپرسی ئیش وكارو ئاراستهكردنی سیاسهت و،سهرپهرشتیكردن ورقابهكردنی وهزارتهكهیهو ههمووبریار وفرمان وڕێنماییهكانیش پیوهندیان به ئهرك و فرمان وپێكهاتهو سهلاحییات و،كاروباری دیكهی هونهری و دارایی وئیداری و رێكخستنی وهزارهتهكهوه، ههیه، بهپێی حوكمهكانی یاسا،له وهزیرهوه دهردهچێ.وهزیر بهرپرسه لهبهردهمی ئهنجومهنی وهزیراندا،چونكه خۆیشی ئهندامێكی هاوكاره لهوئهنجومهنهدا. دووهم : بریكاری وهزارهت : له چوارچێوهی سهڵاحییات،كهوهزیر پێی دهسپێرێ، یاریدهی وهزیر دهدات، له ئاراسته كردن و، سهرپهرشتی كردنی كاروباری وهزارهتهكه. سێیهم- راوێژكارهكان : له چوار كهس زێتر نابێو، مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆییان ههبێ و خاوهن ئهزموون و كهردهش بن.
ماددهی چوارده: وهزیر بۆی ههیه، رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی وهبهركارخستنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی چوارهم: یهكهم: ئهنجومهنێك بهناوی (ئهنجومهنی تهندروستیی دهروونی) به سهرۆكایهتی وهزیرو ئهندامێتی ئهوانهی له خوارهوه باسكراون پێكدههێنرێت، به مهرجێك پلهی نوێنهرانی وهزارهتهكان له پلهی بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێت: 1- وهزارهتی ناوهخۆ. 2- وهزارهتی داد. 3- وهزارهتی كارو كاروباری كۆمهڵایهتی. 4- وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی. 5- وهزارهتی پهروهرده. 6- وهزارهتی كاروباری شههیدان و ئهنفالكراوان. 7- نوێنهری ئهنجومهنی باڵای كاروباری خانمان. 8- سهرۆكی لێژنهكانی تهندروستیی دهروونی له پارێزگاكاندا. دووهم: كاری ئهنجومهن و كۆبوونهوهكان و چۆنیهتی وهرگرتنی بڕیارهكان به پێڕهوێك رێكدهخرێت كه ئهنجومهنی وهزیران دهری دهكات.
ماددهی دووهم: ئهم یاسایه پیاده دهكرێت بهسهر: یهكهم: نهخۆشی دهروونی پێناسهكراو بهپێی ئهم یاسایه. دووهم: نهخۆشخانهو دامهزراوی پسپۆڕ له پزیشكی دهروونی چ گشتی بێت یان تایبهت. سێیهم: بهشهكانی پزیشكی دهروونی له دامهزراوه گشتی و تایبهتیهكاندا. چوارهم: ئهو بنكه تهندروستیه خۆماڵی و بیانیانهی كهوا مۆڵهتیان پێدراوه له بواری تهندروستیی دهروونی كاربكهن. پێنجهم: نورینگهی تایبهت یان دهرهكی نهلكاو بهو دامهزراوه تهندروستیانهی ئاماژهیان بۆكراوه، وه تهرخان نهكراوه بۆ دهسبهسهركردنی نهخۆشی دهروونی.
ماددهی شازده: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی چوارهم: بهرێوهبهراێتی دیوانی وهزارهت و ئهم دام و دهزگایانهی پێ یانهوه بهندن: 1-بهرێوبهرێتی گشتی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا و بهرێوهی دهبا كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێنهوه: ا-بهشی بهرێوهبردن و كارو باری كهسان. ب-بهشی كاروباری دارایی. ج-بهشی چاودێری پێداچوونهوه. 2-بهرێوبهرێتی گشتی كاروباری تهندروستی: بزیشكێك به پلهی بهرێوهبهرێتی گشتی سهرۆكایهتی دهكا و ئهم بهرێوهبهرێتتیهو بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ-بهرێوهبهرێتی خزمهتگوزاری پارێز (الوقاية) و پارێزگاری كردن له ژینگه كه لهم بهشانه پێكدێ: 1-بهشی پهتاكان (الاوبئة). 2-بهشی پارێزگاری كردن له ژینگه. 3-بهشی تهندروستی سهلامهتی پیشهیی. 4-بهشی دایكایهتی و منداڵی. 5-بهشی تهندروستی قوتابخانهو چاو. 6-بهشی پارێزی تهندروستی. 7-بهشی پشكنینی تهندروستی. ب-بهرێوهبهرێتی خزمهتگوزاری چارهسهركردن، لهك بهشانه پێك دێ: 1-خهستهخانه و مهڵبهندهكانی تهندروستی و عیاده رهسمی و ئههلییهكان. 2-بهشی عیدهكانی پزیشكی. 3-بهشی تهندروستی ددان. 4-بهشی لیژنه پزیشكییهكان. 5-بهشی دهرمان سازی (الصيدلية)و تاقیگهكان (المختبرات). 6-بهشی تهجهیز و شمهكی پزیشكی. 7-بهشی دابین (التأمين)ی تهندروستی. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشه كێشان و فێركردنی تهندروستی: پزیشكێك سهرۆكایهتی دهكا و لهم بهشانه پێك دێ. أ-بهشی نهخشه كێشانی تهندروستی. ب-بهشی نهخشه كێشانی كۆمهڵایهتی. ج-بهشی بهدواداچوون. د-بهشی سهرژمێری. ه-بهشی ئهندازیاری و چاككردنهوه (الصيانة). و-بهشی هێزی كارگهر. ز-بهشی فێركردن و راهێنان. ح-بهشی شمهك هێنان له دهرهوه (استيراد). 4-بهرێوهبهرێتی گشتی به تهنگهوه هاتنی كۆمهڵایهتی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهر نامهی سهرهتای زانكۆی له دهروونناسی (علم النفس) یا كۆمهڵناسی (علم الاجتماع) دا ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ-بهشی خزمهتگوزاری كۆمهڵایهتی و بهتهمهن داچووان (المسنين). ب-بهشی كهم ئهندامان (المعوقين). ج-سنوقی بهتهنگهوه هاتی خێزان. د-بهشی كارو باری كۆمهڵه ههرهوهزییهكان. ه-بهشی راهێنانی پیشهیی ئافرهتان. 5-بهرێوهبهرێتی گشتی (چمان)ی كۆمهڵایهتی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا و كه بروانامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهشی پشكنین و پێداچوونهوهی ئابوونه. ب-بهشی خزمهتگوزاری دوای فرۆشتن. ج-بهشی بهكار خستن (التشغيل). د-بهشی خانهنشینی و بریددان (التعويض). ه-بهشی جێبهجێ كردن. و-سنوقی (چمان) ی كۆمهڵایهتی.
ماددهی حهڤده: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان) دا دهخرێته بهركار.
ماددهی سی و دووهم: یهكهم: ئهگهر گومان كرا له تووشبوونی نیشتهجێكراوێك یان سپێردراوێك له كاتی بهسهربردنی ماوهی سزای ئازادیستێن به شلهژانێكی دهروونی ئهوا بۆ نزیكترین یهكهی چارهسهریی داخراو ڕهوانه دهكرێت بۆ ئهوهی بخرێته بهردهم لێژنهی پزیشكی دهروونی و ئهوهی دهیبینێت بڕیاری لهسهر بدات. دووهم: ئهگهر لێژنه بینی كهوا باری نهخۆشی نیشتهجێكراو یان سپێردراو پێویستی به چارهسهریی ههیه ئهوا پێویسته لهسهری ماوهكهی له راپۆڕتهكهدا دیاری بكات و ئاگاداری فهرمانگهی چاكسازیی له ههرێمی كوردستان بكرێت. سێیهم: نیشتهجێكراو یان سپێردراو ڕاستهوخۆ له دوای چاكبوونهوهی دهگهڕێندرێتهوه فهرمانگهی چاكسازیی.
ماددهی نۆیهم: نهقیب دهبێ ئهم مهرجانهی لێ بێته جێ: 1. دهبێ كوردێكی عیراقی بێت و له ههرێم نیشتهجێ بێت. 2. دهبێ خاوهنی بڕوانامهی بهكالۆریۆس بێ له هونهرهكان یاخود دهرچووی پهیمانگایهكی هونهری باوهر پێكراو بێت. 3. به لانی كهمهوه پازده ساڵ كاری هونهری كردبێت،
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی دهرچوونیهوهكاری پێدهكرێت له رۆژنامهی ڕهسمی( وهقایعی كوردستان )بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی حهفتهم: وهزیر بۆی ههیه،رێنمایی پێویست،بۆ ئاسانكاری جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهر بكات.
ماددهی پێنجهم: 1-له دیوانی وهزارهت دا ئهنجومهنێك به ناوی (ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهت)ه وه بهسهرۆكایهتی وهزیر بهم شێوهیه پێكدێ: أ-بریكاری وهزارهت جیگری سهرۆك ب-بریكاری وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێم ئهندام ج-بریكاری وهزارهتی ككشتوكال و ئاودێری ههرێم ئهندام د-بهرێوهبهره گشتییهكانی وهزارهت ئهندام ه-نوێنهری یهكێتیی پیشهسازییهكانی ههرێم ئهندام و-نوێنهری یهكێتیی نهقابهكانی كرێكارانی ههرێم ئهندام ز-ههركامهندێكی تایبهتكار كه وهزیر له ناو وهزارهت یا دهرهوهیدا ههڵی دهبژیرێ ئهندام 2-ئهنجومهن به لایهنی كهمهوه ههر دوو مانگ جارێك كۆ دهبێتهوه یا ههر كاتێك كه پێویست بوو، كۆبوونهوهش بهبێ ئاماده بوونی سهرۆكهكهی یا ئهو كهسهی له كاتی ئامادهبوونییدا جێگهی دهگرێتهوه ناكرێ، ئهنجومهن لهم بوارانهدا راوێژ پێشكهش دهكا. أ-سیاسهتی پیشهسازی كهرتهكانی وهزارهت و دانانی درێژهی نهخشه بۆیان. ب-سیاسهتی دارایی و ئابووری فهرمانگهو بهرێوهبهریهتی گشتییهكانی وهزارهت. ج-رێكخستنی بهرههم هێنان (استثمار) ی ئهو پاره و پوولانهی له ههندێ له كهرتهكانی وهزارهتدا له پێویست بهدهرن (فائضه). د-سازكاری (تنسیق العمل)له نێونا كهرتهكانی بهرههم هێناندا و یهكخستنی شێواز و كێشه هاوبهشیهكان و پێشنیاز كردنی رێنمایی و پێشكهش كردنی ئامۆژگاری.
ماددهی شهشهم: 1-گشت مافهكانی ئهو دام و دهزگایانهی لهوه و بهر به وهزارهتی پیشهسازی مهڵبهندهوه بهسترابوونهوه یا پێوهی بهسترانهوه دهبنه موڵكی وهزارهت. 2-مولكیهت و مافهكانی گشت ئهو فهرمانگهی لهوه و بهر به وهزارهتهكانی ترهوه بهسترابوونهوه یا كهوتبوونه چوار چێوهی تایبهت كارهكانیانهوه دهنه موڵكی وهزارهت.
ماددهی نۆیهم: كار به هیچ دهقیك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێ.
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقایعی كوردستاندا دهخرێـته كار.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة