المواد القانونية
ماددهی بیست و سێیهم: دهبێ وهزارهتی داراییه راپۆرتی خولهكی (دوری) ههر شهش مانگ جارێك لهسهر بارودۆخی دارایی ههرێم پێشكهش بهپهرلهمانی كوردستان ـ عێراق بكات.
ماددهی پازدهم: پارهی پێ بهخشین (تبرعات) بهوهزارهت و لایهنه نهلكاوهكان بهوهزارهت پاش پهسندكردنی لهلایهن وهزیری داراییهوه بهداهاتی كۆتایی بۆ خهزینه تۆمار دهكرێ، بهمهرجێ وهزیری دارایی لهپشتیوانهی وهزارهت یا لایهنی نهلكاو به وهزارهت بۆ خهرج كردن لهسهر ئهو مهبهستانهی كه لهپێناویدا بهخشێنراوه تهرخانی بكات.
ماددهی یازدهم: وهزارهتی دارایی بهههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكانی دیكهدا وردهكاری میلاكهكانی ههموو وهزارهتهكانی ههرێمی كوردستان ـ عێراق بۆ ساڵی دارایی /2009 رێك دهخات و پهسندی دهكات لهبهر رۆشنایی پارهی تێچووی مووچهكان كه لهبودجهدا پهسندكراون و لهسهر وهزارهتی داراییشه بهههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی پلاندانان پێش كۆتایی هاتن به ساڵی دارایی/ 2009 راپۆرتێكی دوورودرێژ لهسهر ئهمه پێشكهش بهپهرلهمان بكات.
ماددهی پێنجهم: وهزیر بۆی ههیه گرێ بهست لهگهلأ كهسی سروشتی ومهعنهوی خاوهن شارهزایی وپسپۆڕی لهناو ههرێم یا دهرهوهیدا بكات، تاكو ئهو ئهرك وكارانهی كهپێیان دهسپێردرێ لهوماوهیهی كه بهگونجاوی دهزانێ ئهنجام بدهن له پێناوی بهجێگه یاندنی ئامانجهكانی وهزارهت وماف وئهركهكانیان لهلایهن وهزیرهوه له دوای وهرگرتی رهزامهندی ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهسنیشان دهكرێ.
ماددهی پهنجا و چوارهم: یهكهم: وهزیری داد بۆی ههیه سهرنجی دادوهر بۆ ئهو ههڵه یاسایی و ئیدارییانه و بۆ ههر كارو كردهوهیهكی پێچهوانهی ئهرك و خواستی فرمانهكهی رابكێشێ كه له ئهنجامی پشكنینی كارهكهیهوه دهردهكهون. دووهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بۆیان ههیه سهرنجی دادوهر بۆ ئهو ههڵه یاساییانه رابكێشن كه له كاتی وردنهوهی پێداچوونهوهدا (التدقیقات التمییزیه) دهردهكهون. سێیهم: سهرۆكی دهدگای تێ ههڵچوونهوه بۆی ههیه سهرنجی دادوهر له ناوچهیهكهدا بۆ ههر كردهوهیهكی پێچهوانهی ئهركهكانی فرمانهكانی ڕابكێشێ. چوارهم: سهرنج ڕاكێشان به نووسراوێك دهبێ كه ئاراستهی دادوهر دهكرێ و وێنهیهكی به وهزارهتی داد و ئهنجومهنی دادوهری رادهگهیهنرێ و وێنهیهكیشی دهخرێته ناو فایلهكهی خۆیهوه.
ماددهی دووهم: له ماددهی (157)ــهوه تا دهگاته ماددهی (189) له یاسای سزاكانی عێراقی ژماره (111)ی ساڵی (1969)ی ههمواركراو كه تایبهتن به جهریمه گهلی زیانبهخش به ئاسایشی دهرهوهی دهوڵهت له ههرێمی كوردستاندا له كار دهخرێت.
ماددهی بیست و سێ: لاشهیهك گومانی نهخۆشییەکی پهتا (وباْ )ی لهسهر بێ، لهو نهخۆشییانهی كه لائیمه تهندروستییه نێودهوڵهتییهكان دیار كراوه ناشێ توێكاری بكرێت و، لهم بارهدا دهستوبرد دادوهری لێ پێچانهوه و لایهنه تهندروستییه تایبهكارهكگانی لێ ئاگادار دهكرێتهوه.
ماددهی پازده: یهكهم: پزیشكێكی دادگوزار ئهم ئیشانهی خوارهوه دهكات: أ-توشبووهكان فهحس دهكا تا جۆری توشبوونهكه و هۆكارهكانی دهسنیشان بكات. ب-جهستهو لاشهو ئێسكهكان توێكاری (تشریح) دهكا تا هۆكاری مردنهكه روون بكاتهوه. ج-له ههڵدانهوهی گۆر و دهرهێنانی لاشهدا ئاماده دهبێ و بۆ ئهوهی وهسفی بكا یان توێكاری بكات تا هۆكاری مردنهكهی روون بكاتهوه یان بۆ ئهوهی ههر فرمانێكی تر ئهنجام بدات كه دادوهری لێكۆڵینهوه داوای دهكات. د- رای هونهری خۆی لهسهر ئهو رووداوه پزیشكیانه دهردهبڕێ كه خراونهته بهردهمی دادوهری. ه-تهمهن دهخهملێنێ. و-پشكنین وموعایەنەی مهوقیعی، كه پێویست بێت ئهنجامی دهدات. ز-ئهو زهبرانه (الوقعات) فهحس دهكات كه پێوهندییان به جورمی ئاكار و ئهخلاق و رهفتاری گشتییهوه ههیه. ح-ماددهی تۆماوو و خوێنین و فهصائیلهكانیان فهحس دهكات. ط-تووك و موو فهحس دهكا و جێگهی دهركهوتن و پهیدابوونیان نیشان دهدات. ی-نموونه گهلی شانهیی (النسجیه) جۆر به جۆر فهحس دهكات بۆ ئهوهی جۆر و سروشتیان ساغ بكاتهوه. ك-نموونه گهلی غهیره شانهیی جۆر به جۆری، به نموونه، وهك سڕكهر و زههر و گوللهو دهردراوهكان (إفرازات)ی لهش و هی یكه و جل و بهرگی جۆراو جۆر شیكاری (تحلیل) دهكات. دووهم: بزیشكی دادگوزاری، لهسهر داوای دادوهری ولایهنانی پێوندیداری لێ پێچانهوه، راپۆرتێكی پزیشكێتیی دادگوزاری لهسهر ههر ئهركێ ئهنجامی بدات، رێك دهخات. سێیهم: راپۆرتی پزیشكی دادگوزار نهێنی دهبێت.
ماددهی حهڤده: یهكهم: دادگا، یان ئیددیعای گشتی بۆیان ههیه نارهزایی خۆیان لهسهر راپۆرتی پزیشكی دادگوزاری، لهبهردهم لیژنهی نارزایی كه دهقهكهی له بڕگه (سێیهم)ی ماددهی ههشتهمی ئهم یاسایهدا هاتووه دهرببڕن و ناشێ بهبێ موافهقهتی دادگا پێوهندیدارهكان نارهزایی خۆیانی لهسهر بخهنهڕوو. دووهم: بڕیاری لیژنهی ناڕهزایی لهمهدا، تهنها له رووی پزیشكێتیی دادگوزارییهوه بنبڕ دهبێ.
ماددهی دوازدهم: كاركردن به حوكمی ماددهی سی و سێیهم له یاساكهدا رادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: (هیچ ملپێكهچكردنێك لهلایهن مێردهوه ناسهپێندرێته سهر ژن و ژنهكهش نایسهپێنێته سهر مێردهكهی بۆههر كارێك كه پێچهوانهی حوكمهكانی شهریعهت و یاسابێ).
ماددهی شانزه:ئهم یاسایه،له رۆژی دهركردنیهوه دهخرێتهكارو له(وقایعی كوردستان)دا بڵاودهكرێتهوه.َ
ماددهی یهكهم: به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه كۆمهلهیهك پێك دێت به ناوی (كۆمهڵهی ههیڤی سووری كوردستانی)یهوه كه بارهگا گشتی یهكهی له ههولێر دهبێ و بۆی ههیه لق و له پارێكگاكانی ههرێمی كوردستانی عێراقدا بكاتهوه كهسایهتی یهكی مهعنهوی سهربهخۆی دهبێ و به تهنیا ئهو لهو ههرێمهدا بوونی دهبێ.
ماددهی چل: ئهنجومهنێ، وهك هاوشانی ئهنجومهنی زانكۆ، ههیئهكه بهڕێوه دهبات و سهرپهرشتی دهكات. پێك هاتووه له: 1. سهرۆكی ههیئهكه سهرۆك 2. جێگری سهرۆكی ههیئهكه جێگری سهرۆك 3. عهمیدهكانی كۆلیژه پزیشكیهكان و كۆلێژی پزیشكیی ددان و كۆلێژی دهرمانسازی و پهرستیارانی زانكۆكانی ههرێم ئهندامن 4. نوێنهرێكی وهزارهتی تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی به مهرجێ پسپۆری پزیشكی ههبێ وله كهمیش پلهی بهڕێوهبهری گشتی ههبێ ئهندام 5. دوان له تهتدریسییهكانی ههیئهكه له كهمیی به پلهی مودهڕیس، لهلایهن ئهندامانی ههیئهی تهدریسهوه ههڵدهبژێردرێن بۆ ماوهی دوو سالَ و، یارای تازهكردنهوهشه بۆ یهك جار ئهندامن ب- ئهنجومهن بڕیاردهرێكی (مقرر) دهبێ، خاوهن شارهزایی ئیداری به پلهی بهڕێوهبهر، ئهم بڕیاردهره كاروباری ئیداریی ئهنجومهنهكه دهگرێته دهست، به رێكخستنی لیستی كارو تۆماركردنی رهشنووسی دانیشتنهكان و بڕیارهكان و به بهڕێ خستنی نامهونامكاریشهوه .
ماددهی سیانزهم: یهكهم:یاسای ژماره (4) ی ساڵی 1997،ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق،یاسای دهزگای شههید، وبریارهكانی ژماره 186له 19/6/1999 و 126له 17/10/2000 و 22 له 12ی كانونی دووهمی 2005ی ئیدارهی سلێمانی پووچهل دهكرێتهوه. دووهم:ههموو مهوجودات وكارمهندانی دهزگای شههید وبهڕێوهبهرایهتی گشتی ئهنفال،لهگهلأ ههموو ئیلتیزاماتی دارایی ومهعنهوی قهرزهكانیاندا دهگوازرێنهوه بۆ وهزارهت.
ماددهی یهكهم: بڕه پارهو سنوورگهلی رهسمه عهدلییهكان كه دهقهكانیان له ماددهگهلی (10، 15/ یهكهم و دووهم، 16، 17، 19، 20/ یهكهم – أ، ب، ج، 21/ یهكهم، 22/ یهكهم، 23/ یهكهم و دووهم، 24، 25، 26، 27/ یهكهم، 28/ یهكهم و سێیهم و چوارهم، 29، 34/ یهكهم و دووهم و سێیهم، 35/ یهكهم و دووهم، 37، 42/ یهكهم و دووهم، 43، 44، 45، 49/ سێیهم و چوارهم و پێنجهم، 53/ شهشهم و دهیهم)ی یاسای ژماره (114)ی ههموار كراوی ساڵی (1981)ی رهسمه عهدلییهكاندا هاتووه، له ههرێمی كوردستانی عێراقدا لهكار دهخرێن.
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی سیازده: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی سهندیكا، له مانگی كانونی دووهمی ههموو ساڵێكدا، كۆبوونهوهیهكی ساڵانه سازبدات، نهقیب و ئهندامانی ئهنجومهن و سهرۆكانی لقهكانی سهندیكاكه له پارێزگاكاندا ئامادهی ببن، بۆ: 1. تهسدیقكردنی بوجهی ساڵانه. 2. گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی ساڵانهی ئهنجومهن و ئیقراركردنی.
ماددهی یهكهم: ماددهی (5)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: داهاتهكانی سندوق لهم سهرچاوانهی خوارهوه پێكدێن: 1ـ ئابونهی بهشداربوونی پارێزهران له سندوقدا. 2ـ ئهو پوولانهی تایبهتن به سندوقهكه. 3ـ (15%)ی ئهو مزوكرێیهی بهپارێزهر دهدرێ لهو دهعوایانهدا كه لیژنهی بهشكردنی دهعواكان بهپێی یاسای پارێزهرایهتی پێی دهسپێرێ. 4ـ بهخششه جۆراوجۆرهكانی به رهزامهندی دهسهڵاته پهیوهندیدارهكان. 5ـ دهستگیرۆیی و یارمهتییهكانی حكومهتی ههرێم. دووهم: له حاڵهتی ڕوودانی كورتهێنان له سندوقدا ئهوا وهزارهتی دارایی و ئابوری ههرێم پڕكردنهوهی كورتهێنانی سندوقهكه له ئهستۆ دهگرێت.
یەكەم: هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان و هەر عێراقییەكیش كە لە هەرێمدا نیشتەجێن و ئارەزوو دەكەن لە رێكخراوە نێودەوڵەتی یان لە رێكخراوە بیانییە غەیرە حكومییەكان "NGO" یان لە كۆمپانیا بیانییە وەگەڕكەوتووەكانی ناو هەرێم، ئیش بكەن، پێویستە لەسەریان ئیزن لە وەزیری ناوخۆی هەرێم وەربگرن بۆ ئەوەی لەو جێگایانەدا ئیش بكەن. ئەو ئیزنەش بۆ ماوەی ساڵێك بڕدەكات و تازەبوونەوەشی لەباردا هەیە.
ماددهی چواردهیهم: لیژنهی چاودێری كردن له سهرۆك و دوو ئهندام پێك دێ كاریان لێوردبوونهوهیه له راستی ئهندامێتی (صحه العضویه) و راددهی پیاده كردنی یاسا.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة