المواد القانونية

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌ به‌ ده‌قی ره‌سمی باوه‌ر پێكراوه‌ ده‌ژمێردرێ و له‌ رۆژی بڵاوبوننه‌وه‌یه‌وه‌ كاری پێ ده‌كرێ و ئه‌گه‌ر ده‌قێكی تیا نه‌هاتبێ كه‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ بێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: (وه‌قایعی كوردستان) تایبه‌تمه‌ند ده‌بێت به‌ بڵاو كردنه‌وه‌ی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌: 1- یاساو بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق و ئه‌وه‌ی به‌ هاوپێچه‌كانیان حیساب ده‌كرێن یان ئه‌وه‌ی تیایدا ده‌قی گرتووه‌ بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی. 2- پێره‌وه‌كان و ئه‌وه‌ی به‌ هاوپێچه‌كانیان حیساب ده‌كرێن یان ئه‌وه‌ی تیایدا ده‌قی گرتووه‌ بۆ بڵاو كردنه‌وه‌ی . 3- (مه‌رسوم)و فه‌رمانه‌ ده‌رچووه‌كان به‌ گوێره‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی كه‌ له‌ یاسای ژماره‌ (2)ی ساڵی 1992 (یاسای هه‌ڵبژاردنی رابه‌ری بزاڤی ئازادیخوازی كورد) هاتووه‌ ده‌رباره‌ی رابه‌ر یا ئه‌وه‌ی شوێنی ئه‌و ده‌گرێته‌وه‌. 4-رێنماییه‌كان.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و لایه‌نه‌ی كه‌ ده‌سه‌ڵاتی ده‌ست به‌سه‌رداگرتنی ئوتومبیله‌كه‌ی پێ سپێدراوه‌، هیچ به‌رپرسیاریه‌كی ناكه‌وێته‌ سه‌ر له‌و زیانانه‌ی كه‌ تووشی شت ومه‌كه‌ باركراوه‌كه‌ ده‌بن كه‌ له‌وانه‌یه‌ خراپ ببن. دووه‌م: حوكمه‌كانی یاسای ده‌ستكاریكردنی ئوتومبیله‌ ده‌ست به‌سه‌ردا گیراو و جێهێڵراوه‌كانی ژماره‌ (8)ی ساڵی 1987 به‌سه‌ر ئه‌و ئوتومبیله‌ سه‌رپێچی كارانه‌دا ده‌سه‌پێنرێت كه‌ له‌ گۆڕه‌پانی وێستگه‌كانی كێشاندا جێهێڵدراون. سێیه‌م: ئه‌و شت ومه‌كانه‌ی كه‌ له‌ كێشی بڕیاردراو زیاده‌ن و سه‌رپێچیكاره‌كان به‌ جێیانده‌هێڵن، وه‌زاره‌ت به‌ زیادكردنی ئاشكرا به‌ پێی یاسا كارپێكراوه‌كان ده‌یانفرۆشێت چواره‌م: پاره‌ی فرۆشتن كه‌ ده‌قه‌كه‌ی له‌ به‌ندی (سێیه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌ له‌گه‌لأ ئه‌و غه‌رامانه‌ی كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌م یاسایه‌دا هاتوون به‌ داهات بۆ وه‌زاره‌ت تۆمار ده‌كرێن. پێنجه‌م: ده‌ستكه‌وتی ئه‌و ڕێژه‌یه‌ی كه‌ ده‌قه‌كه‌ی له‌ به‌ندی (چواره‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دابه‌ش ده‌كرێت: 1- (75%) حه‌فتا و پێنج له‌سه‌دی ده‌خرێته‌ حساباتی وه‌زارهته‌كه‌وه‌ و بۆ پاراستنی ڕێگاكان ته‌رخان ده‌كرێت. 2- (25%) بیست و پێنج له‌سه‌دی وه‌ك ده‌ستخۆشانه‌و هانه‌دان به‌ كارمه‌ندانی وێستگه‌كانی كێشان و كارمه‌ندانی وه‌زاره‌ته‌كه‌ ده‌درێت. شه‌شه‌م: وه‌زیری ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و نیشته‌جێكردن، به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ وه‌زیری ناوخۆ ڕێنمایی هاندان (الحوافز) ده‌رده‌چوێنن كه‌ ده‌قه‌كه‌ی له‌ بڕگه‌ (2)ی به‌ندی (پێنجه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌، كه‌ بنه‌ماكانی دابه‌شكردن ودیاركردنی ئه‌وانه‌ی كه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌و، حاڵه‌ته‌كانی بێبه‌شبوانیشی تێدا هه‌یه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: ئه‌گه‌ر سه‌لما كه‌ یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی لیژنه‌ی سه‌رپه‌شتیكردنی وه‌گه‌ر خستنی وێستگه‌كانی كێشانی ئوتومبیله‌كان كه‌ له‌ بڕگه‌ (2)ی مادده‌ی نۆیه‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ ده‌ستكاریی كێشی لۆریه‌ بارهه‌ڵگره‌كانی كردبێت، ئه‌وه‌ به‌ پێی مادده‌ی (307) له‌ یاسای سزا ژماره‌ (111)ی ساڵی 1969 سزا ده‌درێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: 1-هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2-وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی هه‌رێم. 3-وه‌زیر: وه‌زیری ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی هه‌رێم. 4-په‌یمانگا: په‌یمانگای پزیشكی دادگوزاری.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: پێكهاته‌كانی پزیشكی دادگوزاری ئه‌مانه‌ن: یه‌كه‌م: په‌یمانگای پزیشكی دادگوزاری، له‌مانه‌ پێك دێت: أ-ئه‌نجومه‌نی په‌یمانگا. ب-به‌شه‌كانی په‌یمانگاكه‌. دووه‌م: تیمارگه‌ دادگوزارییه‌كانی موڵگه‌ی پارێزگاكان، ئه‌مانه‌ له‌ رووی ئیدارییه‌وه‌ به‌ دایه‌ره‌ ته‌ندروستییه‌كانی پارێزگاكه‌وه‌ ده‌به‌سترێن، به‌ڵام له‌ رووی هونه‌رییه‌وه‌ به‌ په‌یمانگاوه‌ ده‌به‌سترێن.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ (په‌یمانگای پزیشكی دادگوزاری) داده‌مه‌زرێ و باره‌گاكه‌ی له‌ هه‌ولێر ده‌بێ و به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ ده‌به‌سترێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: له‌و پارێزگایانه‌دا كه‌ زانكۆیان تێدا هه‌یه‌، وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ تیمارگه‌ دادگوزارییه‌كان له‌ كاتی پێویستیدا بكات به‌ په‌یمانگای پزیشكی دادگوزاری به‌ پله‌ی مودیرییه‌ت.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ائامانجی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئیش و كاری پزیشكی دادگوزاری له‌ هه‌رێمدا رێك بخات و سه‌ویەی كارامه‌یی كامه‌نده‌كانی به‌رز بكاته‌وه‌ و كار و پیشه‌یان به‌ره‌و چاكتر ببات به‌ مه‌به‌ستی یاریدەدانی دادگوزاری.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاته‌ كار.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1-ئه‌رك و تایبه‌تكارییه‌كانی دام و ده‌زگاكانی وه‌زاره‌ت به‌ په‌یره‌وێك دیاری ده‌كرێن. 2-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌رێوه‌به‌ریه‌تی یا به‌ش یا لق یا وه‌حده‌ی نوێ له‌كاتی پێویستدا پێ بهێنێ یا بیانخاته‌ پاڵ یه‌كتر.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: ده‌رچووی كۆلێجی زانسته‌كان (به‌شی كیمیا و بایۆلۆجی) له‌ تاقیگه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی نه‌خۆشخانه‌كانی پارێزگاكاندا به‌ پێی پێداویستی ده‌زگا ته‌ندروستییه‌كان دادمه‌زرێ و، بۆ ماوه‌ی یه‌ك ساڵ له‌ ژێر مه‌شقدا ده‌بێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن لانی كه‌م مانگی یه‌ك جار كۆده‌بێته‌وه‌و له‌ كاتی پێویست به‌ بانگهێشتی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن كۆبوونه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات. دووه‌م: كۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌ن به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامان ئه‌نجام ده‌درێت، بڕیاریش به‌ده‌نگی زۆرینه‌ی ئاماده‌بووان ده‌بێت و گفتوگۆو بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن له‌ تۆمارێكی تایبه‌ت ده‌نووسرێته‌وه‌. سێیه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجوومه‌نی به‌رێوه‌بردن راپۆرته‌ خوولییه‌كانی خۆی ده‌رباره‌ی چالاكییه‌كانی سندوق بخاته‌ به‌رده‌م وه‌زیری ته‌ندروستی. چواره‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ پشت ببه‌ستێت به‌وه‌ی به‌ گونجاوی ده‌زانێت بۆ وه‌رگرتنی ڕای و مافی ئاماده‌بوونی هه‌بێت له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن به‌بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانی هه‌بێت. پێنجه‌م: وه‌زیر به‌دواداچوونی ئاستی پابه‌ندبوونی سندوق به‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت، گه‌ر بۆی ده‌ركه‌وت هاودژیه‌ك له‌كارو بڕیاره‌كانی سندوق له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا هه‌یه‌، یان سندوق ئامانجه‌كانی به‌شێوه‌یه‌كی کارامه‌و كاریگه‌ر جێبه‌جێ نه‌كردووه‌، ئه‌وا بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ تانه‌ بگرێت، وه‌ له‌ حاڵه‌تی سووربوونی ئه‌نجوومه‌ن له‌ سه‌ر ڕای خۆی، ئه‌وا وه‌زیر بابه‌ته‌كه‌، له‌ ماوه‌ی (7) ڕۆژ له‌ رێكه‌وتی تانه‌كه‌دا، بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌رز ده‌كاته‌وه‌، و پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانیش، له‌ ماوه‌ی (15) رۆژدا، بڕیاری پێویست له‌م باره‌یه‌وه‌ وه‌ربگرێت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نێكی به‌ڕێوه‌بردن به‌ناوی ( ئه‌نجوومه‌نی به‌رێوه‌بردنی سندوق) له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1ـ به‌رێوه‌به‌ری هه‌ر یه‌ك له‌ سه‌نته‌ره‌كانی چاره‌سه‌ری شێرپه‌نجه‌ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا. 2ـ نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی. 3ـ نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی دارایی. 4ـ شاره‌زایه‌ك و راوێژكارێك له‌وانه‌ی پسپۆرن له‌ ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی. دووه‌م: سه‌رۆك له‌ نێوان ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن به‌ هه‌ڵبژاردن داده‌نرێت، ماوه‌كه‌ی چوار ساڵ ده‌بێت و ده‌كرێت بۆ یه‌ك جار نوێ بكرێته‌وه‌.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: له‌ سه‌ر ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: به‌رێوه‌به‌ریه‌تییه‌كانی دیوانی وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانیان: 1-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی كاروباری ئیداری و دارایی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌یه‌ری گشتی كه‌ بوانامه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بی و سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌م به‌رێوه‌به‌رێتیانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ئیداره‌ی خودیه‌تی. ب- به‌رێوه‌به‌رێتی ژمێریاری. ج-به‌رێوه‌به‌رێتی چاودێری و پێداچوونه‌وه‌ی دارایی. د- به‌رێوه‌به‌رێتی خزمه‌تگوزاری. ه- به‌رێوه‌به‌رێتی په‌یوه‌ندی و گه‌یاندن. و-به‌رێوه‌به‌رێتی مه‌خزه‌نه‌كان. ز- به‌رێوه‌به‌رێتی نه‌خشه‌دانان و به‌دوا داچوون كه‌ له‌م وه‌حدانه‌ پێك دێ: 1-وه‌حده‌ی توێژینه‌وه‌ و لێكۆلینه‌وه‌ی پراكتیكی. 2-وه‌حده‌ی راهێنانی هونه‌ری. 3- وه‌حده‌ی كۆمپیوته‌ر. 4-وه‌حده‌ی سه‌رژمێری و زانیاری. 5-وه‌حده‌ی كتێبخانه‌. 2-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی كار باری هونه‌ری: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ بروانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و له‌ خاوه‌نانی كارمه‌ندی لێهاتوویی بێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌م به‌رێوه‌به‌رایه‌تیانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: 1-به‌رێوه‌به‌رێتی گه‌یاندنی ته‌ل دار بێ ته‌ل. 2- به‌رێوه‌به‌رێتی خزمه‌تگوزاری پۆسته‌و بروسكه‌ و ته‌له‌فۆن. 3- به‌رێوه‌به‌رێتی گواستنه‌وه‌. 4- به‌رێوه‌به‌رێتی كه‌ل و په‌ل هێنان و كرین 5- به‌رێوه‌به‌رێتی كه‌ش و هه‌وا. 6-به‌رێوه‌به‌رێتی جێبه‌جێ كردنی پرۆژه‌كان.

مادده‌ی سی و دوو:

مادده‌ی سی و دوو: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ بۆ ساناكردنی به‌كارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ رێنمایی ده‌ربهێنێ.

مادده‌ی سێ یه‌م

مادده‌ی سێ یه‌م: هه‌ر یه‌كێ له‌ وه‌زاره‌ته‌كان كه‌سایه‌تنییه‌كی مه‌عنه‌ویان هه‌یه‌ خاوه‌نی گشت ئه‌و مافانه‌ن كه‌ له‌ یاسا ره‌چاوه‌كاندا هه‌ن.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌نجوومه‌ن باڵاترین ده‌زگای جێ به‌جێ كردنه‌ له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و وه‌زیره‌كانی پێك دێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة