المواد القانونية
ماددهی نۆیهم: یهكهم: وهزارهتی دارایی و ئابوری پابهند دهبێت به بهردهوامبوون له دابینكردنی قهرزی خانووبهرهو، كشتوكاڵیی و، پیشهسازیی و، گهشت وگوزارییء، پرۆژه بچووكهكانء، تهمویلكردنی سندوقی نیشتهجێكردن/ دهستهی وهبهرهێنان بهگوژمهیهك كه بڕهكهی (600.000.000.000) شهش سهد ملیار دینارهو بهگوێرهی ئهو ستاندهرو رێنماییانهی وهزارهتی دارایی و ئابوریی به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهته پهیوهندارهكان، دهریان دهكات. دووهم: قهرزی خانووبهره به بڕی (25.000.000) بیست و پێنج ملیۆن دینار بۆ هاوڵاتیانی ناوهندی ئهو قهزاو ناحیانهی له ساتهوهختی ڕاگواستنی زۆرهملێ له لایهن رژێمی لهناوچوو وێرانكراون، دیاری دهكرێت.
ماددهی ههشتهم: یهكهم: گوژمهیهك بهبڕی (185.000.000.000) سهدو ههشتاو پێنج ملیار دینار تهرخان دهكرێت بۆ پشتگیریكردنی حیزبهكان، وه خهرجكردن لهم تهرخانكراوه له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهپێی رێكاریی كاتیی دهبێت، بهمهرجێك ئهو بڕه پارانهی وهك پێشینه له لایهن حیزبهكانهوه له ههردوو ساڵی (2011، 2012)دا وهرگیراون تسویه بكرێن، تاوهكو دهركردنی یاسای پشتگیریی دارایی حیزبهكان. دووهم: گوژمهیهك بهبڕی (15.000.000.000) پازده ملیار دینار بۆ رێكخراوه ناحكومیهكان تهرخان دهكرێت بهپێی یاسای رێكخراوه ناحكومیهكانی ژماره (1)ی ساڵی 2011.
ماددهی بیست و ههشتهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم پرۆژهیهك پێشكهش بكات به ههمواركردنی یاسای ماف و ئیمتیازاتی كهسوكاری شههیدان و ئهنفالكراوان ژماره (9)ی ساڵی 2007 بهشێوهیهك كه لهگهڵ خهبات و قوربانیهكانیاندا بگونجێت.
ماددهی ههژدهم: پێویسته كۆی گشتی پاداشتی نهختینهیی و شتهكییانهی ساڵانه دهدرێت به فهرمانبهران بۆ یهك كهس و بۆ ههمان كار، له نێو تهرخانكراوه بڕیاردراوهكانی بودجهی تایبهتمهند، له دوو ملیۆن دینار زیاتر نهبێت له حاڵهتی ههڵسانیان به ڕهنجدانی ڕادهبهدهر له كاتی راپهڕاندنی ئهركهكانی فهرمانبهرێتی كه له ئهستۆیان دایه، ئهو پاداشتانهی دهبهخشرێنه كارمهندانی پرۆژهی وهبهرهێنان له رێژهی بهدواداچوون و سهرپهرشتیكردن و پاداشتی ئهندامانی ئهنجومهنهكانی شارهوانی كه مانگانه بۆیان سهرف دهكرێت، بهدهر دهخرێن. و بهپێی رێنمایێك كه وهزارهتی دارایی و ئابوری دهریدهكات.
ماددهی یهكهم: ناوی یاساكه له (یاسای دهستهی گشتی له ههرێمی كوردستان بۆ ئهو ناوچانهی ناكۆكییان لهسهره) ههمواردهكرێت بۆ (یاسای دهستهی گشتی له ههرێمی كوردستان بۆ ناوچه كوردستانییهكانی دهرهوهی ئیدارهی ههرێم).
ماددهی دووهم: دهستهواژهی (ناوچه كوردستانییهكانی دهرهوهی ئیدارهی ههرێم) جێگهی دهستهواژهی (ناوچه ناكۆكی لهسهرهكان) دهگرێتهوه له ههر شوێنێك كه لهم یاسایهدا هاتبێت.
ماددهی سێیهم: یهكهم: بڕگهی دووهم له ماددهی یهكهم ههمواردهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (دووهم: دهسته: دهستهی گشتی له ههرێمی كوردستان بۆ ناوچه كوردستانییهكانی دهرهوهی ئیدارهی ههرێم). دووهم: بڕگهی پێنجهم له ماددهی یهكهم له یاساكهدا ههمواردهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (پێنجهم: ناوچه كوردستانییهكانی دهرهوهی ئیدارهی ههرێم: ئهو ناوچانهن كه له ڕووی مێژوو و جوگرافیاوه ناوچهی كوردستانین، كه له رژێمه یهك لهدوای یهكهكانی عێراق كهوتبونه ژێر رێكارهكانی به عهرهب كردن و گۆڕینی ناسنامهی نهتهوهیی).
ماددهی سێیهم: یهكهم: ئهنجومهنهنێك سهرپهرشتیی پهیمانگهكه دهكات پێی دهڵێن: ئهنجومهنی پهیمانگه، لهمانهی خوارهوه پێك دێت. 1- جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ...... سهرۆكه. 2- گهورهترین (كۆنترین) دادوهری دادگای پێداچوونهوه .... جێگره. 3- سهرۆكی ئهنجومهنی شوورای ههرێم ... ئهندامه. 4- سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتكاری دادوهری ... ئهندامه. 5- سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتكاری دادی ... ئهندامه. 6- سهرۆكی داواكاری گشتی (الادعاء العام) ... ئهندامه. 7- عهمیدێك لهعهمیدهكانی كۆلیجهكانی یاسا لهههرێمدا كه وهزیری فێركردنی باڵا و توێژینهوهی زانستی دهست نیشانی دهكا بهپێی راوێژ لهگهڵ وهزیری داد... ئهندامه. 8- بهڕێوهبهری گشتیی پهیمانگهكه بهپێی راوێژ لهگهڵ وهزیری داد.... ئهندامه و بڕیاردهره. 9- نهقیبی پارێزهرانی كوردستان .... ئهندامه. دووهم: ئهركوفهرمانی سهرۆك، لهكاتی پێوارییدا (غیاب) دهكهوێته سهر شانی جێگرهكهی.
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی پهیمانگه، لانی كهم مانگی یهك جار كۆدهبێتهوه و، سهرۆكی ئهنجومهن، یان سیان لهئهندامهكانی بۆیان ههیه لهكاتی پێویستدا داوای كۆبوونهوه بكهن، ئهنجومهنیش بهئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامهكانی كۆدهبێتهوه و، بڕیارهكانیشی بهزۆرینهی دهنگ دهردهكات، ئهگهر دهنگهكانیش یهكسان بوون، ئهوا ئهو لایهنهیان دهیباتهوه كه دهنگی سهرۆكی لهگهڵه.
ماددهی پێنجهم: ئهنجومهن ئهم ئیش و كارانهی خوارهوه دهكات: یهكهم: سهرپهرشتیی گشتی پهیمانگهكه دهكات. دووهم: پلان، بۆ رێكخستنی كاروبارو، پهرهپێدانی پهیمانگهكه و، سهرپهرشتیی جێبهجێ كردنیان پێشنیاز دهكات. سێیهم: لهسهر ئهساسی بڕوانامه و لێهاتوویی و نمره و دهستپاكی كهمهرجی یاسایین بۆ قبوڵكردن، ژمارهی داواكراو لهو قوتابیانهی پێشكهشیان كردووه بۆ پهیمانگهكه ههڵدهبژێردرێت. چوارهم: تاكه تاكهی بهرنامهی تیۆری و تهتبیقی بۆ خوێندن دادهنێ و، دهرسهكانیان دهستنیشان دهكات. پێنجهم: وادهی دهست پێكردنی خوێندن و كۆتایی هاتنی خوێندن و دهستنیشانكردنی وهرزهكانی خوێندن و ماوهكانیان و، ماوهی پشووهكانیش دیاری دهكات. شهشهم: رێساكانی تاقیكردنهوهو، وادهكانیان و، چۆنییهتی رێكارهكان و موراقهبهی رهوشی تاقیكردنهوهكان دادهنێ. حهوتهم: ئهنجامهكانی تاقیكردنهوهكان ئیقرار دهكات. ههشتهم: بهپێی ئیحتیاجی و، بهپێی مامناوهندی (معدل) نمرهكانی تهواو كردنی پهیمانگهكه و، بهپێی ئارهزووی قوتابی، سهركهوتووهكان تهسنیف دهكات كهببن به دادوهر و ئهندامانی داواكاریی گشتی. نۆیهم: رێساكانی زهبتی (الانچباگیه) بۆ قوتابیانی پهیمانگهكه دادهنێ. دهیهم: پێڕۆی ناوخۆی پهیمانگهكه دادهنێ.
ماددهی شهشهم: ئیدارهی پهیمانگهكه، بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات بهمهرجێ قازی بێت لهسنفی یهكهم، بهفهرمانی ههرێم دادهمهزرێت لهسهر (پێشنیازی وهزیری داد دوای راگۆڕینهوه لهگهڵ ئهنجومهنی دادوهریدا) بهمهرجێ سیفهتی قازێتییهكهی بۆ بمێنێتهوه.
ماددهی حهوتهم: بهڕێوهبهری گشتیی پهیمانگهكه ئهم ئهركوفرمان و كارانهی خوارهوه دهكات: یهكهم: بهڕێوهبهردنی كاروباری زانستی و ئیداری و دارایی پهیمانگهكه. دووهم: جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی ئهنجومهن. سێیهم: نواندنی پهیمانگهكه، لهبهردهم دهسته رهسمییهكان و نارهسمییهكاندا. چوارهم: بهرزكردنهوهی راپۆرت لهبارهی رهوشی خوێندنهوه بۆ ئهنجومهنی پهیمانگه. پێنجهم: ههر ئیشێكی دی كه ئهنجومهن دهسهڵاتی پێ بدات.
ماددهی ههشتهم: یهكهم: ئهوهی لهپهیمانگه وهردهگیرێت و ئامادهكرێت بۆ قازێتی یان بۆ ئهندامی داواكاری گشتی، پێویسته ئهمانهی ههبێت: 1- پێویسته جنسییهی عێراقی بێت و، شایانی تهواوهتی ههبێت. 2- ههردوو زمانی كوردی و عهرهبی بهخوێندن و بهنووسین بهرهوانی بزانێت. 3- پێویسته رهوشت و ناوبانگی باش بێت و، بهجینایهتی دهسهنقهستی غهیره سیاسی یان بهجونحهی ئابڕوهبهر حوكم نهدرابێ و، لهوهپێش له پهیمانگه دهرنهكرابێ تهنیا مهگهر بهنهخۆشییهكی ناچاری و سهلمێنراو بهراپۆرتی لیژنهی پزیشكیی رهسمی لهبهر هۆی ناچاری. 4- دهبێ لهههموو ئهو نهخۆشی و كهمئهندامییانه سهلامهت بێ كه رێگهی ئیشهكهی لێ دهگرن. 5- دهبێ له زانكۆیهكی عێراقی یان له زانكۆیهكی بڕواپێكراوهوه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی وهدهست هێنابێ، بهمهرجێ خوێندنی تێدا رێك و پێك بێت و، له (باشه)ش كهمتر نهخهمڵێنرابێ . 6- تهمهنی له (40) ساڵ زیاتر نهبێ. 7- دهبێ بۆ ماوهی (8) ساڵ بهكردار لهدهزگاكانی وهزارهتی داد، یان ئهنجومهنی دادوهری، یان دادگاكانی پهیوهست بهوان كاری كراو بێت، یان بۆماوهی لانی كهم له (8) ساڵ كهمتر نهبێ پارێزهرایهتی كردبێ یان وهزیفهیهكی یاسایی لهدایهرهكان و بهڕێوهبهرایهتییه یاساییهكانی وهزارهت و دهزگا حكومییهكاندا كردبێ، بهمهرجێ ههر ساڵهی لانی كهم (5) دهعوای گرتبێ جا ئهوهی بڕوانامهی ماجستێری لهیاسادا هێنابێ، دوو ساڵی لهو دوو ماوهیه بۆ دادهشكێ و، ئهگهر بڕوانامهی دكتۆرای لهیاسادا هێنابێ (5) ساڵی بۆ دادهشكێ، ئهو كاركردنهش بهر لهوهرگرتنی بڕوانامهكان بوو بێت، یان پاش وهرگرتنیان هیچ فهرقی نییه. 8- پێویسته حیزبی نهبێت یان سهر بههیچ لایهنێكی سیاسی نهبێت، ئهگهر حیزبی بوو ئهوا پێویسته كاتێ بۆ پهیمانگاكه پێشكهش دهكات پهیوهندی خۆی بهحیزبهوه ببچڕێت. 9- پێویسته لهتاقی كردنهوهی بهنووسین و بهزارهكیدا لهو یاسایانهدا سهركهوێت كه ئهنجومهنی پهیمانگاكه بڕیاری دهدات. 10- پێویسته لهو رووبهڕوو بوونهوهیهدا سهركهوێت كه ئهنجومهنی پهیمانگاكه لهگهڵی ئهنجامی دهدات. دووهم: ئهو پارێزهرانهی له پهیمانگهكه بۆ مهبهستی ئامادهكردن و شیاندن قبوڵ كراون، لهحوكمهكانی بڕگهی (7، 8)ی (یهكهم)ی ئهم ماددهیه دهبووردرێن.
ماددهی نۆیهم: ژمارهی ئهوانهی كه ساڵانه وهردهگیرێن بۆ ئامادهكردنیان وهك قازی و ئهندامانی داواكاری گشتی لهسهر ئهساسی پلانی ئهنجومهنی دادوهران و وهزارهتی داد دیاری دهكرێـن.
ماددهی سێیهم: یهكهم: وهزیر سهرۆكی باڵای وهزارهته و یهكهم بهرپرسیاری جێ به جێ كردنی سیاسهتهكهی و سهرپهرشتی چاودێری كردنی بهجێهێنانی یاسا و پهیرهو و رێنمایی یهكانێت. ههر له وێشهوه ئهو بڕار و فهرمان و رێنمایی یانه دهردهچن كه پهیوهندی به ئهرركهكانی وهزارهت و دایهرهكانی و دهسهڵاتهكان یان و گشت كار و بارهكانی نهخشه دانان و هونهری و ئیداری و دارایی و رێك و پێكی یهوه ههیه، به پێی حوكمی یاسا و پێرهوه رهچاو كراوهكان. ههر وهكو بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیران بهرپرسیاره بهو مانایهی كه ءهندامێكی هاوبهشێتی. سێ یهم: وهزیر بۆی ههیه لیژنهی ههمیشهیی یا كاتی له وهزارهتدا پێك بهێنێ كه ئهركی تایبهتی پهیوهندیداریان به چالاكی ههلسوكهوتی وهزارهتهوه به پێی حوكمی یاسا رهژاوكراوهكان پهیڕهو رێنمایی یهكانی پێ دهسپێردرێ بۆیشی ههیه سوود له هاریكاری كارمهندانی پسپۆر له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا ببینێ.
ماددهی چوارهم: یهكهم: بریكاری وهزارهت ئهو ئهرك و دهسهڵاتانه به جێ دێنێ كه وهزیر له چوارچێوهی ئامانجه گشتییهكانی وهزارهت و دهسهڵاتی دایهرهكانیدا پێ یانی دهسپێرێ و یاریدهی وهزیر دهدا له رێ ی نیشاندان و سهرپهرشتیكردنی كاروباری هونهری و ئیداری و دارایی رێك و پێكی یان به پێی ئهو ئامژگاری یانهی له وهزیرهوه به پێی حوكمی یاسا و رێنمایی رهچاو كراوهكان بۆی دهسنیشان دهكرێن. دووهم: بریكاری وهزارهت بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی به بهرێوهبهری گشتی دیوان و بهلڕێوهبهرهكان له وهزارهتاكی ههرێم دا بسپێرێ و ئهوانیش له چوارچێوهی راسپاردنهكانیدا سهبارهت بهو دایهرانهی سهرۆكایهتی دهكهن، له بهرامبهری دا بهرپرسیار دهبن.
ماددهی پێنجهم: وهزارهت لهم دام و دهزگایانه پێك دێ: 1-نووسینگهی وهزیر: مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهر بهرێوهی دهبا و چهند مووچه خۆرێك به پێی پێویست یاریدهی دهدهن. 2-نووسینگهی بریكاری وهزارهت:مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا و چهند مووچه خۆرێك به پێی پێویست یاریدهی دهدهن. 3-بهڕێوهبهرێتی گشتی دیوان: ئهم بهڕێوهبهرێتی یانهی پێوه دهبهسترێنهوه. أ-بهڕێوهبهرێتی كهسان و خزمهتگوزاری ئیداری. ب-بهڕێوهبهرێتی ژمێریاری و چاودێری و پێداچوونهوه. ج-بهڕێوهبهرێتی مزگهوت و دهزگا و قوتابخانه ئایینی یهكان. د-بهڕێوهبهرێتی مولك و كاروباری یاسایی. ه-بهڕێوهبهرێتی نهخشهدانان و بهدواداچوون. و-بهڕێوهبهرێتی رابهرایهتی ئاینی و كارو باری حهج. ز-بهڕێوهبهرێتی ئاوهدانردنهوهی ئهندازیاری. ح-بهڕێوهبهرایهتی یهكانی ئهوقاف و كاروباری ئیسلامی له پارێزگاكانی ههرێمدا. . گ-بهڕێوهبهرێتی لێكۆڵینهوه و كتێبخانهكان.
ماددهی شهشهم: دهسهڵاتهكانی بهرێوهبهری گشتی ی دیوان رێنمایی یهك دیاری دهكرێن كه وهزارهت دهری دهكا.
ماددهی حهوتهم: یەكهم: ئهنجومهنێك له مهڵبهندی وهزارهتدا پێك دههێنرێ كه به پێ ی دهوترێت ئهنجومهنی بڵای ئهوقاف و كاروباری ئیسلامی و پهیوهندی به وهزیرهو وه دهبێ و بهم جۆرهی لای خوارهو پێكدێ: أ-وهزیر سهرۆك ب-بریكاری وهزارهت جێگری سهرۆك ج-نوێنهری وهزارهتی شارهوانی و گهشت و گوزار به پلهیهك كه له بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ. ئهندام د-نوێنهرایهتی وهزارهتی ئابووری و دارایی به پلهیهك كه له بهرێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ. ئهندام ه-نوێنهری وهزارهتی كشتوكال و ئاودێری به پلهیهك كه له بهرێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ. ئهندام و-بهرێوهبهری گشتی دیوانی وهزارهت. ئهندام ز-بهرێوهبهرهكانی ئهوقاف له پارێزگاكانی ههرێم. ئهندام ح-چوار له گهوره زانایانی ئاینی كه وهزیر بۆ ماوهی سێ ساڵ و دهشكرێ بوێ بكرێنهوه ههڵیان دهبژێرێ. ئهندام دووهم: أ-وهزیر بۆی ههیه لهكاتی ئاماده نهبوونیدا بریكاری وهزارهت بكاته سهرۆكی ئهنجومهن. ب-ههر ئهندامێك له ئهندامه ئهسلی یهكانی ئهنجومهن، ئهندامێكی ئیعتیادی بۆ دادهنرێ كه له كاتی ئامادهنهبوونیدا له كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن جێگهی دهگرێتهوه. ج-ئهنجومهن بۆی هیه له كاتی پێویستاد و لهسهر دااوی وهزیر هاوكاری له كارمهندان بخوازێ. سێ یهم: ئهنجومهنێكی زانستی له وهزارهتدا پێك دههێنرێ و پهیوهندی لهگهل بریكاری وهزارهتدا دهبێ. دهزگا و دهسهڵاتهكانیشی به پێرهوێكی تایبهتی دیاری دهكرێن.
ماددهی یهكهم: زیاده باجێكه لهسهر زیاتر له (15000) پازده ههزار دینار له كۆی داهاتی (عهقارهكان)ی ئهوهی لهسهریهتی (المكلف) وهردهگرێ و دهسهپێندرێ، بهو مافهشهوه كه له عهقاره وهقف كراوهكانیشهوه ههیهتی، دوای لێدهركردنی بڕه باجی بنچینهیی و بێ قهیدی یاسایی (السماح القانونی) به پێی ئهم رێژانهی خوارهوه:- (5%) تاكو دهگاته (5000) پێنج ههزار دینار. (8%) ئهوهی له (5000) پێنج ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (7000)حهوت ههزار دینار. (10%) ئهوهی له (7000) حهوت ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (10000) ده ههزار دینار. (15%) ئهوهی له (10000) ده ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (15000) پازده ههزار دینار. (17%) ئهوهی له (15000) پازده ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (20000) بیست ههزار دینار. (20%) ئهوهی له (20000) بیست ههزار دینار پتر بێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة