المواد القانونية

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی هاو دژی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكرێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: غه‌یری ئه‌ندامانی سه‌ندیكا ئه‌وانه‌ی هه‌موو پابه‌ندییه‌كی خۆیان به‌ گوێره‌ی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ كردووه‌ نابێ ده‌ست ده‌نه‌ پیشه‌ی ده‌رمانسازی. دووه‌م: له‌سه‌ر فه‌رمانگه‌ ره‌سمیه‌كان و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان پێویسته‌ وێنه‌یه‌ك له‌ فه‌رمانی دامه‌زراندنی ده‌رمانساز بۆ سه‌ندیكا بنێرن.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكات.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی هاو دژی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م گوزارشتانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانن‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2. وه‌زیر: وه‌زیری ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. 3. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای ده‌رمانسازان. 4. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 5. نه‌قیب: نه‌قیبی ده‌رمانسازان. 6. ده‌رمانساز: هه‌ر ئه‌ندامێك له‌ سه‌ندیكادا كه‌ بروانامه‌ی له‌ كۆلێژی ده‌رمانسازی به‌ ده‌ست هێنابێ و له‌ به‌كالۆیۆس كه‌مترنه‌بێ، یان له‌ زانكۆیه‌ك كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی فێركردنی باڵاوه‌ له‌ كوردستانی عێراق دانی پیانرابێ. 7. ده‌ست دانه‌ پیشه‌: ده‌ستدانی پیشه‌ی ده‌رمانسازی به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسای ده‌ستدانه‌ پیشه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: نابێ هیچ كارگه‌یه‌كی شیره‌مه‌نی و ئالیكی ئاژه‌ڵی و پیشه‌سازی كشتوكاڵی و كێڵگه‌ی په‌له‌وه‌ر یا هه‌ر پرۆژه‌یه‌كی دیكه‌ی كشتوكاڵی كه‌سه‌ر به‌ لایه‌نی ره‌سمی نه‌بێت، به‌رێوه‌‌برێن و به‌كار بخرێن ئه‌گه‌ر له‌ ژێر چاودێریی ئه‌ندازیاری كشتوكاڵی پسپۆر و ده‌ست به‌كار و ئه‌ندامی سه‌ندیكادا نه‌بێت.

مادده‌ی بیست و شه‌ش:

مادده‌ی بیست و شه‌ش: 1. ئه‌و كه‌سه‌ی داده‌مه‌زرێ به‌ موده‌ڕیسی یاریده‌ده‌ر یان ئه‌و نازناوه‌ی پێ ده‌ردێ، مه‌رجة بڕوانامه‌ی ماجستێری هه‌بێ یان هاوتای ئه‌و بڕوانامه‌یه‌ی هه‌بێ . 2. ئه‌گه‌ر موده‌ڕیسی یاریده‌ده‌ر له‌ماوه‌ی چوار ساڵدا، له‌ رۆژی دامه‌زراندنییه‌وه‌، ته‌رقیه‌ نه‌كرا بۆ مه‌رته‌به‌یه‌كی باڵاتر، ئه‌وه‌، له‌وباره‌دا ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ی خوێندنی باڵا، به‌مه‌رجێ گواستنه‌وه‌كه‌ی راسپارده‌ی ئه‌نجومه‌نی كۆلیژو ئه‌نجومه‌نی زانكۆیشی له‌گه‌ڵدا بێت.

مادده‌ی شازده‌م

مادده‌ی شازده‌م: كولێج یان په‌یمانگا ئه‌نجومه‌نێكی ده‌بێ و ئه‌ویش ده‌سته‌ی زانستی و كارگێڕی و داراییه‌كه‌یه‌تی و له‌مانه‌ پێكدێ: یه‌كه‌م: ڕاگر: سه‌رۆكه‌. دووه‌م: سه‌رۆكه‌كانی به‌شه‌كان یان لقه‌ زانستیه‌كان : ئه‌ندامن. سێیه‌م : یاریده‌دهری راگر: ئه‌ندامه‌. چواره‌م : نوێنه‌ری ئه‌وانه‌ی ده‌رس ده‌ڵێنه‌وه‌ له‌ كۆلیج یان په‌یمانگا و به‌ پایه‌یه‌كی زانستی كه‌ له‌ مامۆستا(مدرس) كه‌متر نه‌بێ، ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك هه‌ڵیده‌بژێرێ كه‌ له‌ دوو ساڵ زیاتر نه‌بێ: ئه‌ندامه‌ . پێنجه‌م : ئه‌نجومه‌نی كۆلێج یان په‌یمانگا بۆی هه‌یه‌ ئه‌ندامێكی تر له‌ یه‌ك له‌ وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌ هه‌مان پسپۆری بۆ خۆی و زیاد بكات. شه‌شه‌م : نوێنه‌ری قوتابییان بۆ كاروبارێك كه‌ په‌یوه‌ندیی پێیانه‌وه‌ هه‌بێ ئاماده‌ی ئه‌نجومه‌نی كولێج یا په‌یمانگا ده‌بێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی نۆیه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: 1-بڵاوكردنه‌وه‌ی كاڵدانی (التحریض) جه‌ریمه‌و ره‌فتاری تیرۆرو ره‌واج پێدان و فه‌راهه‌مكردنی رێگاو مومكیناتی جه‌ریمه‌و تیرۆرو، شه‌ڕه‌جوێن و تانه‌و ته‌شه‌ر (التشهیر)ی دژ به‌ ئه‌شخاص و سووكایه‌تی به‌ حوورمه‌تی دین و مه‌زه‌ب و ئاداب و پێڕۆی گشتی، قه‌ده‌غه‌یه‌. 2-ده‌سه‌ڵات ده‌درێ به‌ وه‌زیری رۆشنبیریی هه‌رێم كه‌ ئینزار بدات به‌ سه‌رنووسه‌ر یان به‌ خاوه‌ ئیمتیاز یان به‌ هه‌ردووكیان ئه‌گه‌ر سه‌رپێچی له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بكه‌ن، پێویستیشه‌ سه‌رنووسه‌ر، هه‌ر دوای وه‌رگرتنی ئینزاره‌كه‌ له‌ جێگایه‌كی به‌رچاوی یه‌كه‌م ژماره‌دا بڵاوی بكاته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م ده‌زگایه‌ شه‌خسییه‌تی مه‌عنه‌وی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و ئیداریی خۆی هه‌یه‌.

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكات.

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ مێژووی ده‌رهێنانیه‌وه‌ جێ به‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: یه‌كه‌م: مادده‌ی شه‌شه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: 1-هه‌ر چاپكراوێكی خولاو خول (الدوری) دوای ئیجازه‌پێدان و ده‌رچوونی یه‌كه‌م ژماره‌ی به‌ (قائم الوجود) له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ و، ئه‌گه‌ر خاوه‌ن ئیمتیازه‌كه‌ی ویستی وجودی نه‌هێڵێ، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا پێویسته‌ له‌سه‌ری به‌ نووسین وه‌زاره‌تی لێ ئاگادار بكات و، به‌پێی یاسایش له‌و رۆژه‌وه‌ی كه‌ داواكه‌ی له‌ وه‌زاره‌ت تۆمار كراوه‌ وجودی چاپه‌مه‌نیه‌كه‌ پووچه‌ڵ كراوه‌ته‌وه‌. 2- ئه‌گه‌ر چاپكراوه‌ی خولاوخول له‌ ماوه‌ی سێ مانگدا "كه‌ له‌ رۆژی ئیجازه‌پێدانه‌كه‌وه‌ی ده‌ست پێ ده‌كا" ده‌رنه‌چوو، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا (دوای ئینزار كردنی) ئیجازه‌كه‌ی به‌ پووچه‌ڵكراو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 3- حزبه‌ سیاسییه‌كان و كۆمه‌ڵه‌ رێكخراوه‌ جه‌ماوه‌ری و ده‌زگا گشتییه‌كان مافی خۆیانه‌ خاوه‌ن ئیمتیاز یان سه‌رنووسه‌ری چاپكراوه‌ی خولاوخولی خۆیان بگۆڕن و پێویسته‌ له‌و باره‌دا وه‌زاره‌تی لێ ئاگادار بكه‌ن. 4- خاوه‌ن ئیمتیاز مافی خۆیه‌تی له‌ كاتی زه‌رووردا سه‌رنووسه‌ری چاپكراوی خولاو خولی بگۆڕێ و پێویسته‌ وه‌زاره‌تی لێ ئاگادار بكات.

مادده‌ی بیست و سێ یه‌م:

مادده‌ی بیست و سێ یه‌م: یه‌كه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ سه‌رۆك و دوو ئه‌ندام پێك دێت، ده‌سته‌ی گشتی له‌ كۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ندا هه‌ڵیان ده‌بژێرێت. دووه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی تایبه‌تمه‌نده‌ به‌ سه‌یر كردنی هه‌موو سه‌ر پێچییه‌كی كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون و لێ توێژینه‌وه‌ له‌ كێشه‌و شكایه‌ته‌كانی كه‌ ئه‌نجومه‌ن بۆی ده‌نێرێ ده‌كات و بۆی هه‌یه‌ روو له‌ یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی بنێت بۆ لێ توێژنه‌وه‌كه‌و پێشكه‌ش كردنی راپۆرتێك له‌ باره‌یه‌وه‌. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی ئه‌و رێسایانه‌ په‌یره‌و ده‌كات كه‌ له‌ یاسای به‌رزه‌فتی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌تدا هاتوون.

مادده‌ی حه‌ڤه‌ده‌یه‌م

مادده‌ی حه‌ڤه‌ده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌ن مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ كه‌ پیشنیازی ئه‌و یاسایانه‌ بكا بۆ په‌رله‌مان كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان و ڕاپرسییه‌كان هه‌یه‌.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌نجومه‌نێكی به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ بۆ خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی پێكدێ كه‌ به‌ پێی مادده‌ی (10)ی یاسای ژماره‌ (3)ی ساڵی 1992 به‌ سرۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌به‌سترێته‌وه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا و لێكۆلینه‌وه‌ی زانستی له‌ مانه‌ پێكدێن: 1-زانكۆكانی هه‌رێم. 2-ده‌زگای په‌یمانگا هونه‌رییه‌كان له‌ هه‌رێمدا.

مادده‌ی پازده‌م

مادده‌ی پازده‌م: راگر ئه‌م ئه‌رك و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م : تایبه‌تمه‌ندییه‌ زانستیه‌كان: 1. به‌دواداچوونی رێكخستنی خوێندنی به‌رایی و باڵا و كاركردن له‌ پێناوی به‌هێزكردنی بارودۆخی په‌روه‌رده‌یی وزانستی دا. 2. په‌سندكردنی راسپارده‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌ش ولقه‌كان. 3. ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕین له‌سه‌ر دابه‌ش كردنی بابه‌ته‌كانی خوێندن و یه‌كه‌كانی وه‌رزی به‌سه‌ر ئه‌ندامانی ده‌سته‌ ده‌رس گوتنه‌وه‌ و وانه‌ بێژان (محاچرین) و دامه‌زراندنی لیژنه‌كانی گفتوگۆكردنی نامه‌كان و دیاری كردنی كاته‌كانیان. 4. پیاده‌كردنی ئه‌و یاسا و پێڕه‌و و رێنماییانی كه‌ له‌باره‌ی رێكخستنی كاروباری زانستی و په‌روه‌رده‌یی و بڕیاره‌كانی لایه‌نه‌ باڵاكانه‌وه‌ ده‌رچوون. دووه‌م : تایبه‌تمه‌ندییه‌ كارگیڕیی و داراییه‌كان: 1. پیاده‌كردنی ئه‌و یاسا و پێڕه‌و و رێنماییانه‌ی به‌ كاروباری كاگێڕیی و داراییه‌وه‌ په‌یوه‌ستن. 2. ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین له‌سه‌ر راسپارده‌ی ئه‌و لیژنانه‌ی كه‌ له‌ كۆلێج و په‌یمانگاكان پێكهاتوون. 3. تۆماركردنی قوتابییان بۆ خوێندنی به‌رایی و باڵا. 4. ره‌زامه‌ندیی ده‌ربرین له‌سه‌ر كڕینی كه‌ل وپه‌له‌كانی تاقیگه‌ و پێداویستیه‌كانی دیكه‌ له‌ گۆڤار وكتێب وهاوردنیان. 5. ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین له‌سه‌ر خه‌رجكردنی پاداشت بۆ ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی زانكۆن، له‌باره‌ی مه‌شق و ده‌رس گرتنه‌وه‌ و سه‌رپه‌رشتی كردنی نامه‌كان و به‌شداری كردن له‌ لیژنه‌ی ئه‌زموونه‌كانی گشتگر و لیژنه‌كانی گفتوگۆكردن به‌ پێی یاسا به‌ركاره‌كان. 6. راسپێری بۆ گۆڕینی ناونیشانی ته‌كنیكاران و كارگێڕان له‌ چوارچێوه‌ی میلاكی كۆلیج یان په‌یمانگا به‌ گوێره‌ی حوكمه‌كانی یاسا و پێره‌و و رێنماییه‌كان. 7. راسپێری بۆ گواستنه‌وه‌ی كارمه‌ندان له‌ ته‌كنیكاران و كار گێڕان و دابه‌شكردنیان به‌ سه‌ر كۆلێج و په‌یمانگا وفه‌رمانگه‌كانی زانكۆدا. سێیه‌م : راگر بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی زانستی و كارگێڕیی و دارایی خۆی به‌ سه‌رۆكی به‌شه‌كان و یاریده‌ده‌رانی بسپێرێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: زانكۆ له‌ كۆلێجه‌كان و مه‌ڵبه‌نده‌كانی لێكۆلینه‌وه‌ و هه‌ر داموده‌زگایه‌كی پێویستی تر له‌ بواره‌كانی زانستی تیۆری و پراكتیكی پێكدێ كه‌ به‌ پێی په‌یره‌وێكی تایبه‌تی داده‌مه‌زرێنرێت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: ده‌زگا تێده‌كۆشێ، له‌م رێگایانه‌ی خواره‌وه‌، ئامانجه‌كانی خۆی بهێنێته‌دی: 1. هه‌وڵ ده‌دات چاوگه‌ سروشتییه‌كانی، وه‌ك، چیاو تاڤگه‌و كه‌ناری رووبارو ده‌ریاچه‌كان و كانیاوه‌ كانزاییه‌كان له‌ هه‌رێمدا وه‌سوود بهێنێ و به‌ره‌و باشتریان ببات به‌جۆرێ كه‌ مه‌به‌سته‌كانی گه‌شتو گوزار بێنێته‌دی. 2. وه‌به‌رهێنان و به‌ره‌و چاكتر گۆڕینی جێگا مێژوویی و ئاسه‌واره‌كان، به‌هاوده‌نگی له‌گه‌ل لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كاندا. 3. دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵگه‌و ئوتێلی گه‌شتوگوزارو جێگای رابواردن و باخچه‌و شتی دیكه‌ی به‌سوود بۆ گه‌شتوگوزار. 4. دنه‌دان و پشتگرتنی كه‌رتی تایبه‌ت به‌ شێوازی جۆربه‌جۆر له‌ پێناوی وه‌گه‌ڕخستنی بزاڤی گه‌شتوگوزار له‌ هه‌رێمدا به‌ نموونه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی، زه‌وی وزار بدرێ به‌ هاووڵاتیان، لانه‌ی جۆربه‌جۆری گه‌شتوگوزاری له‌سه‌ر دابمه‌زرێنن به‌پێی شه‌رتوشرووتی ئه‌و رێنماییانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌ریده‌هێنێ. 5. به‌كرێدان و به‌كرێ گرتنی لانه‌ جۆربه‌جۆره‌كانی گه‌شتوگوزار. 6. دامه‌زراندنی شیركه‌تی جۆربه‌جۆری گه‌شتو گوزار. 7. ئاسانكردنی خزمه‌تگوزاریی بانك له‌ ناوچه‌كانی گه‌شتوگوزاردا. 8. دنه‌دانی كۆمپانیا بیانی و وه‌به‌رهێنه‌ره‌ بیانیه‌كان تا وه‌به‌رهێنان له‌ بواری گه‌شتوگوزار له‌ هه‌رێمدا بخه‌نه‌كار. 9. كردنه‌وه‌ی خولی مه‌شقدادان بۆ به‌ره‌و چاكتر گۆڕینی لێهاتوویی كادیره‌كانی گه‌شتو گوزار . 10. كردنه‌وه‌ی نووسینگه‌و وه‌كالاتی گه‌شتو گوزار له‌ ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا بۆ پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاریی گه‌شتو گوزار. 11. رێكخستنی سه‌فه‌ری فه‌ردی و به‌ كۆمه‌لَ، بۆ گه‌شتوگوزار له‌ هه‌رێمه‌وه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ له‌ ده‌وڵه‌تانیشه‌وه‌ بۆ هه‌رێم. 12. به‌هێزكردنی هه‌ست و ویستی گه‌شتیاری له‌ رێگا جۆراوجۆره‌كانی راگه‌یاندنه‌وه‌و، ده‌لیلێكی تایبه‌تیش بۆ گه‌شتیاران دابنرێت. 13. به‌هاوكۆمه‌كی هاوده‌نگی له‌گه‌ل لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كانی هه‌رێمدا، تایبه‌تمه‌ندی و قوربانیدانه‌كانی گه‌لی كوردستان به‌ روونی ده‌ربخرێن و، له‌ رێگای دروستكردنی په‌یكه‌رو پێشانگاو چالاكیی جۆربه‌جۆری هونه‌ریه‌وه‌ به‌رجه‌سته‌ بكرێن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة