المواد القانونية

مادده‌ی په‌نجا وهه‌شته‌م

مادده‌ی په‌نجا وهه‌شته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌رلیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران سه‌یری كرد ئه‌و كاره‌ی دراوه‌ته‌ پاڵ دادوه‌ره‌كه‌ تاوانێك یا كه‌تنێك پێكده‌هێنێ بڕیارده‌دا بیداته‌ دادگای په‌یوه‌ندیدار و دوای ئه‌وه‌ی وه‌زیر به‌ پێی یاسای رێك وپێكی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت ده‌ستی له‌كار ده‌كێشێته‌وه‌ ئه‌وراقه‌كانی بۆ دادگا ده‌نێرێ. دووه‌م: ئه‌گه‌ر دادگای په‌یوه‌ندار بڕیاری بێگوناهی (براءه) یا مه‌ره‌خه‌سكردن (افراج)ی دادوه‌ره‌كه‌یدا یا هه‌ر بڕیارێك كه‌ داوا سزاییه‌كه‌ به‌ كۆتایی بگه‌یه‌نێ ده‌بێ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ له‌ بینینی داوا رێك پێكیه‌كه‌ (الدعوی الانضباطیه‌) به‌رده‌وام بێ. سێیه‌مك ئه‌گه‌ر دادگا بڕیاری گوناهباركردنی داوه‌ركه‌ی دا لیژنه‌ ده‌بێ به‌ پێی مادده‌ی (55)ی ئه‌م یاسایه‌ سزایه‌كی رێك وپێكی گونجا و له‌گه‌ڵ ئه‌و كاره‌دا كه‌ دراوه‌ته‌ پاڵی به‌سه‌ریدا بدا.

مادده‌ی په‌نجاو نۆیه‌م

مادده‌ی په‌نجاو نۆیه‌م: وه‌زیری داد وسه‌رۆكی داواكاری گشتی و دادوه‌ره‌كه‌ مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی سێ ڕۆژدا له‌ڕۆژی راگه‌یاندنه‌وه‌ له‌لای ده‌سته‌ی فراوانی دادگای پێداچوونه‌وه‌ تانووت له‌ بڕیاره‌كه‌ی لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران بده‌ن و ده‌سته‌ی فراوانیش بۆی هه‌یه‌ ئه‌گه‌ر پێویستی كرد نوێنه‌ری وه‌زیری داد ونوێنه‌ری سه‌رۆكی داواكاری گشتی و دادوه‌ره‌كه‌ بانگ بكا بۆ گوێ گرتن له‌ قسه‌یان و ئه‌وسا بڕیاری په‌سه‌ندكردنی بڕیاره‌كه‌ی لیژنه‌ یا هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی یا گۆڕینی ده‌دا و بڕیاره‌كه‌ی له‌م باره‌یه‌وه‌ بنبڕ (بات) ده‌بێ.

مادده‌ی چل:

مادده‌ی چل: حكومه‌ت ده‌بێ :ـ یه‌كه‌م: ئاماده‌كردن و ده‌ركردنی په‌یڕه‌وێكی یه‌كگرتوو بۆ ده‌ڕماڵه‌ی فه‌رمانبه‌رانی ئه‌وانی له‌ فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێمدا كار ده‌كه‌ن به‌ ئامانجی به‌دیهێنانی مه‌وزوعییه‌ت و عه‌داله‌ت و یه‌كسانی. دووه‌م: به‌دیهێنانی یه‌كسانی له‌ نێوان ده‌رماڵه‌ی فه‌رمانبه‌رانی ئه‌وانه‌ی له‌ هه‌رێمدا كار ده‌كه‌ن ڵه‌گه‌ڵ هاوشێوه‌كانیان له‌وانه‌ی له‌ حكومه‌تی ئیتیحادیدا كار ده‌كه‌ن به‌ مه‌رجێك ئه‌مه‌ نه‌بێته‌ مایه‌ی كه‌مبوونه‌وه‌ی ده‌رماڵه‌كانیان.

مادده‌ی نۆزده‌م:

مادده‌ی نۆزده‌م: یه‌كه‌م: وه‌زیری په‌یوه‌ندیدار ده‌سه‌ڵاتی سه‌رفكردنی بڕێكی هه‌یه‌ كه‌ له‌ (350) سێسه‌د و په‌نجا ملیۆن دینار تێپه‌ڕ نه‌كات بۆ هه‌ر بارێك، و بۆی هه‌یه‌ ده‌سه‌ڵات بدات به‌ سه‌رۆكی فه‌رمانگه‌كانی سه‌ر به‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ی به‌ سه‌رفكردنی بڕێك كه‌ له‌ (250) دووسه‌د و په‌نجا ملیۆن دینا تێپه‌ڕ نه‌كات. دووه‌م: سه‌رۆكی ده‌سته‌كانی كه‌ گرێنه‌دراون به‌ وه‌زاره‌تێكه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتی سه‌رفكردنی بڕێكی هه‌یه‌ كه‌ له‌ (300) سێسه‌د ملیۆن دینار تێپه‌ڕ نه‌كات بۆ هه‌ر بارێك. سێیه‌م: له‌ (یه‌كه‌م) و (دووه‌م) دا ده‌بێ ره‌چاوی ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ بكرێ: ده‌بێ سه‌رفكردن به‌ گوێره‌ی ئه‌و متمانه‌ بێت كه‌ په‌سه‌ند كراوه‌ له‌ بودجه‌ی گشتی ساڵانه‌ و بۆئه‌و مه‌به‌سته‌ش بێ كه‌ دیاریكراوه‌ بۆی. خۆبه‌ستنه‌وه‌ به‌و متمانانه‌ی دیاریكراون له‌ بودجه‌ی گشتی دا، و ڕێگه‌ نادرێ به‌ چوونه‌ ناو ئیلتیزامێكه‌وه‌ بۆ سه‌رفكردنی زیاتر له‌وه‌ی كه‌ له‌ بودجه‌دا دیاریكراوه‌. چواره‌م: وه‌زیری كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌كانی ئاو ده‌سه‌ڵاتی پێدراوه‌ به‌ سه‌رفكردنی ئه‌و بڕانه‌ی ته‌رخانكراون بۆ كۆمه‌كی كشتوكاڵی به‌مه‌به‌ستی فریاكه‌وتنی پێداویستییه‌كان له‌كاتی گونجاوی خۆیدا و به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زیری دارایی و ئابووریدا.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی بۆی هه‌یه‌ ئه‌م سزایانه‌ی خواره‌وه‌ بدات: 1/ئاگاداركردنه‌وه‌: ئه‌وه‌ش به‌ ئاراسته‌كردنی نووسراوێك بۆ سه‌رپێچیكه‌ر ده‌نێردرێ وئاگادار ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ لە هه‌ڵس وكه‌وتی دڵخۆش نین. 2/ئینزار: ئه‌وه‌ش به‌ نووسراوێك بۆی ده‌نێردرێ وتێیدا ناڕه‌زایی له‌ هه‌ڵس وكه‌وتی سه‌رپێچیكه‌ر ده‌رده‌بڕێ وداوای لێ ده‌كرێ ئه‌و كاره‌ دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌، ده‌نا به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ سزای توندتری به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێندرێ. 3/غه‌رامه‌یه‌كی له‌ (250) دینار كه‌متر نه‌بێ وله‌ هه‌زار دینار ره‌ت نه‌كات له‌ سه‌رپێچیه‌كه‌ر وه‌رده‌گیرێ وكه‌ نه‌یدا ده‌ستدانه‌ كاری تایبه‌تی پیشه‌یی لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ پتر نه‌بێ وئه‌گه‌ر له‌ ماوه‌ی یه‌ك ساڵ له‌ مێژووی سه‌رپێچیكردنی یه‌كه‌می ئه‌و سه‌رپێچییه‌ی كرده‌وه‌، ئه‌وا سزاكه‌ی غه‌رامه‌یه‌ك ده‌بێ كه‌ له‌ (500) دینار كه‌متر نه‌بێ وله‌ (2000) دینار پتر نه‌بێ وکاتێك كه‌ نه‌یدا ئه‌وا رێگه‌ی كاركردنه‌ تایبه‌تییه‌كه‌ی بۆ ماوه‌یه‌ك لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێت كه‌‌ ساڵێك پتر نه‌بێ. 4/ رێگه‌گرتن له‌ كاركردنی تایبه‌تی پیشه‌كه‌ی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ ساڵێك پتر نه‌بێ. 5/غه‌رامه‌كردن ورێگه‌گرتن له‌ ده‌ستدانه‌كار له‌ سنووره‌كانی دوو بڕگه‌كه‌ی (3 و 4)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا ده‌بن.

مادده‌ی چل و هه‌شت:

مادده‌ی چل و هه‌شت: ده‌شێ زانكۆگه‌لی ئه‌هلی له‌ هه‌رێمدا دابمه‌زرێن به‌پێی شه‌رتوشروتێ كه‌ ئه‌نجومه‌نی فێركردنی باڵاو لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی دیاریان ده‌كات.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م : یه‌كه‌م : ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا له‌ زانكۆ و ده‌سته‌ و كۆلێج و په‌یمانگا و سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ حكومی و نا حكومیانه‌ پێكدێن و ئه‌م ده‌زگایانه‌ی خوێندن به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ ده‌لكێن: 1. زانكۆی سلێمانی. 2. زانكۆی دهۆك. 3. زانكۆی كۆیه‌. 4. زانكۆی هه‌ولێری پزیشكی. 5. ئه‌نجومه‌نی باڵای كوردستانی بۆ پسپۆڕییه‌ پزیشكیه‌كان. 6. ده‌سته‌ی خوێندنی ته‌كنیكی هه‌ولێر/ سلێمانی. 7. ده‌سته‌ی كوردستانی بۆ خوێندنه‌ ستراتیجیه‌كان و توێژینه‌وه‌ زانستیه‌كان. 8. هه‌ر ده‌زگایه‌كی دیكه‌ی حكومی كه‌ هه‌نه‌ یان دوای ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ له‌ نوێ داده‌مه‌زرێن. دووه‌م :زانكۆی كوردستان (كه‌ به‌ پێی فه‌رمانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان ژماره‌(3915)ی رۆژی 4/2/2006 دامه‌زراوه‌ و تایبه‌تمه‌ندیی خۆی ده‌پارێزێ).

مادده‌ی شه‌سته‌م

مادده‌ی شه‌سته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر سه‌رۆكی دادگایه‌ك یا سه‌رۆكی ده‌سته‌یه‌ك ئاماده‌نه‌بوو یا شوێنی فرمانه‌كه‌ی چۆڵ بوو یا هه‌ر كۆسپێك رێگه‌ی چوونه‌ سه‌ر كاره‌كه‌ی لێ گرت پێشترینی جێگرانی یا ئه‌ندامان كاره‌كه‌ی به‌ڕێ ده‌كا. دووه‌م: ئه‌گه‌ر زیاتر له‌یه‌ك دادوه‌ر له‌ یه‌ك دادگا هه‌بن پێشترینیان به‌رپرسیار ده‌بێ له‌به‌ڕێوه‌بردن و دابه‌شكردنی ئیش و كار له‌ نێوانیادا و وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌یه‌كێكی تر دیاری بكا.

مادده‌ی شه‌ست و یه‌كه‌م

مادده‌ی شه‌ست و یه‌كه‌م: نابێ دادوه‌ر به‌ بێ ڕێ پێدان له‌لایه‌ن وه‌زیری داده‌وه‌ بگیرێ یا هیچ كردارێكی سزایی له‌ دژی بكرێ ته‌نیا له‌ حاڵه‌تی كردنی تاوانێكدا نه‌بێ كه‌ ده‌م و ده‌ست لێی ببینرێ.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: دارایی سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م- ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و به‌شداری ساڵانه‌. دووه‌م- ره‌سمه‌كانی مۆڵه‌ت پێدانی كردنه‌وه‌ی ده‌رمانخانه‌كانه‌و كۆگاكانی ده‌رمانی ئه‌هلی. سێیه‌م - ئه‌و پێبه‌خشینانه‌ی كه‌ له‌ لایه‌ن ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمیه‌كان پێشكه‌ش ده‌كرێن له‌گه‌ڵ و ئه‌و ته‌به‌روع و پێدانانه‌ی كه‌ به‌ ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ ره‌سمیییه‌كان له‌ لایه‌نه‌كانی تره‌وه‌ پێشكه‌ش ده‌كرێن. چواره‌م- قازانجی ئاهه‌نگه‌كان و یانه‌كان.

مادده‌ی چل وچواره‌م

مادده‌ی چل وچواره‌م: یه‌كه‌م: دادوه‌ر مافی مۆڵه‌تی ئاسایی به‌ مووچه‌ی ته‌واو هه‌یه‌ له‌ماوه‌ی خزمه‌تكردنی له‌هه‌ر هه‌شت رۆژدا مافی رۆژێكی هه‌یه‌. دووه‌م: پێویسته‌ دادوه‌ر ساڵانه‌ له‌ سی رۆژ كه‌متر له‌ مۆڵه‌تی موسته‌حه‌قی خۆی وه‌رنه‌گرێت وله‌كاتێك كه‌ وه‌ری نه‌گرت، بۆی كۆناكرێته‌وه‌ ته‌نیا ئه‌و به‌شه‌ نه‌بێت كه‌ له‌ سی رۆژ زیاتره‌. سێیه‌م: ده‌شێ ئه‌و مۆڵه‌ته‌ ئاساییانه‌ی كه‌ به‌پێی به‌ندی دووه‌م له‌م مادده‌یه‌دا بۆی ماوه‌ته‌وه‌ بۆی كۆبكرێته‌وه‌ به‌ مه‌رجێك له‌ ساڵێك پتر نه‌بێت. چواره‌م: مۆڵه‌ته‌ ئاساییه‌كانی كه‌ له‌ خزمه‌ته‌كانی پێشووی ده‌یكه‌وت بۆ دادوه‌ر ده‌گه‌ڕێته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: زمان له‌ دادگاكاندا كوری ده‌بێ، به‌ڵام دادگا بۆی هه‌یه‌ به‌هۆی وه‌رگێره‌ وه‌ داوای سوێند دانی گوێ له‌ قسه‌ی دژكاران (الخصوم) و شایه‌ته‌كان بگرێ.

مادده‌ی چل وسێیه‌م

مادده‌ی چل وسێیه‌م: قیده‌می دادوه‌ران به‌پێی پۆل و پایه‌كه‌یان و مێژووی دامه‌زراندنیان ده‌بێ وله‌كاتی یه‌كسان بوون ئه‌وا قیده‌مه‌كه‌ به‌پێی ئه‌وه‌ ده‌بێ كه‌ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دات.

مادده‌ی چل ویه‌كه‌م

مادده‌ی چل ویه‌كه‌م: یه‌كه‌م: پۆله‌كانی دادوه‌ران چوار پۆلن(یه‌كه‌م، دووه‌م، سێیه‌م، چواره‌م)و له‌ پۆلی چواره‌مه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كه‌ن. دووه‌م: دادوه‌ر له‌ پۆلێكه‌وه‌ بۆ پۆلێكی تر به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری و له‌سه‌ر داوایه‌ك به‌رز ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌كرێ به‌ مه‌رجێك تۆژینه‌وه‌یه‌كی یاسایی پێشكه‌ش بكات و مووچه‌ی راده‌ی نزمی ئه‌و پوله‌ی وه‌رگرتبی كه‌ بۆی به‌رزده‌كرێته‌وه‌و پێنج ســاڵی له‌ پۆله‌كه‌ی به‌سه‌ر بردبێ. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری له‌ كاتی پێشكه‌ش كردنی داواكاری به‌رزكردنه‌وه‌كه‌ ده‌بێ رای دادگای پێداچوونه‌وه‌و سه‌رۆكایه‌تی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌و سه‌رۆكایه‌تی د ه‌سته‌ی سه‌رپه‌رشتی دادوه‌ری له‌باره‌ی توانای دادوه‌رو شیاوی بۆ به‌رزكردنه‌وه‌كه‌ وه‌رگرێ . چواره‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی داواكارییه‌كه‌و شیاوی ئه‌و دادوه‌ره‌ به‌ به‌رزكردنه‌وه‌ به‌ نووسراوێك وه‌ك له‌ به‌ندی(3)سێیه‌می ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌و له‌گەڵ رای خۆی بۆ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی به‌رزده‌كاته‌وه‌. پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی له‌ هه‌ڵسه‌نگاندنیدا بۆ لێهاتوویی دادوه‌ر بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی پشت به‌و نووسراوانه‌ ده‌به‌ستێ كه‌ له‌ هه‌ردوو به‌ندی (3و 4)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتوون، له‌گه‌ڵ راپۆرته‌كانی ساڵانه‌ كه‌ له‌لایه‌ن سه‌رۆكانی سه‌رپه‌رشتیارانی دادوه‌ریی یه‌وه‌ به‌رزكراونه‌ته‌وه‌و ئه‌و حوكمانه‌ی كه‌ دادوه‌ر به‌ ماندووبوونێكی له‌ راده‌ به‌ده‌ر ده‌ریكردوون یاخود له‌ ناوه‌ڕۆكیاندا بیڕورای یاسایی وایان تێدایه‌ ئه‌وه‌ نیشانده‌دات كه‌ به‌دوای چالاكی فقهی و دادوه‌ریدا چووه‌. سه‌ره‌رای راپۆرتی ئه‌و لێژنه‌یه‌ی كه‌ وتووێژی له‌سه‌ر تۆژینه‌وه‌ یاساییه‌كه‌ی كردووه‌ كه‌ پێشكه‌شی كردبوو، له‌گه‌لأ ئه‌و پله‌یه‌ی كه‌ وه‌ری گرتووه‌و ئه‌گه‌ر ده‌ركه‌وت لێهاتووه‌ بۆ ئه‌و به‌رزكردنه‌وه‌یه‌، بڕیاری بنبڕیی به‌رزكردنه‌وه‌كه‌ی ده‌رده‌كه‌ن وپێی راده‌گه‌یه‌نرێ و ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی بۆی هه‌یه‌ به‌رزكردنه‌وه‌كه‌ به‌ بڕیارێكی هۆدار بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ كه‌متر نه‌بێ و له‌ساڵێك پتر نه‌بێت دوا بخات بۆ زیاتر له‌ جارێك كه‌ بینرا شیاوی ئه‌وه‌ نییه‌.

ماددەی هەشتەم

ماددەی هەشتەم: یەكەم: یاسای وەزارەتی شارەوانی ژمارە(2)ی ساڵی2007 و، یاسای وەزارەتی گەشت وگوزار ژمارە(20)ی ساڵی 2006 كە لە پەرلەمانی هەرێمی كوردستان ـ عیراقەوە دەرچوون، ئیلغا دەبن. دووەم: هەموو ماف و پەیوەستی و هەبوو و میلاكی وەزارەتی گەشت وگوزار دێتە ئەستۆی وەزارەتەوە.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: دانیشتنی دادگاكان به‌ ئاشكرایی دبێ ته‌نیا له‌و حاله‌تانه‌ دا نه‌بێت كه‌ دادگا خۆی به‌ هۆی له‌به‌رچاو گرتنی داب و نه‌ریت و پاراستنی رژێمی گشتییه‌وه‌ بڕیار ده‌دا نهێنی بێ به‌ڵام له‌ گشت حاله‌تێكدا راگه‌یاندنی حوكم هه‌ر ده‌بێت له‌ دانیشتنێكی ئاشكرا دابێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كێتیی بۆ وه‌دیهێنانی ئه‌و ئامانجانه‌ تێده‌كۆشێ: 1-بۆ ریشاژۆكردنی فیدراڵیه‌ت تێده‌كۆشێ و پاڵپشتی له‌ ئه‌زموونی دیموكراسی و ده‌زگاكانی ده‌كات له‌ كوردستانی عێراقدا. 2-جه‌ماوه‌ری جوتیاران له‌ هه‌رێمدا رێك ده‌خاو رێزه‌كانیان یه‌ك ده‌خاو بارودۆخی ژین و ژیارییان چاكتر ده‌كا و سه‌ویه‌ی رۆشنبیری و كۆمه‌ڵایه‌تی و ته‌ندروستیان باڵاتر ده‌كا و له‌ په‌یوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی و پیشه‌ی نێوانیاندا گیانی هاوكۆمه‌كی و برایه‌تی و دیموكراتی فراژوو ده‌كا و له‌ چاره‌سه‌ر كردنی كێشه‌كاندا توندرۆیی ده‌بیزێ و نایهێلێ. 3-دنه‌ ده‌دات جوتیاره‌ ئاواره‌ و راگوێزراوه‌كان بگه‌رێنرێنه‌وه‌ دیهات و گونده‌كانی خۆیان و ئه‌و كێشه‌ و پێ لێ درێژكردنانه‌ش كه‌ به‌هۆی كۆچكردنی ناوخۆ و له‌ ئه‌نجامی بارودۆخی لاوه‌كیدا روویان داو دوچاری هه‌رێم بوو بوون چاره‌سه‌ریان بكات. 4-رۆڵه‌كانی جوتیاران هان ده‌درێن بچنه‌ قوتابخانه‌ و په‌یمانگه‌و كۆلێجه‌ پیشه‌ییه‌كانه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ناوچه‌كانی خۆیاندا سوودیان لێ وه‌ربگیردرێت. 5-جوتیاران رێنمایی ده‌كات كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی رێك و پێكی ئه‌وتۆ سوود له‌ سامانی ئاو وه‌ربگرن كه‌ له‌گه‌ڵ باری ئابووریی هه‌رێمدا بلوێ. 6-جوتیار به‌ ئاوه‌زدێنێ (توعیه‌) و دنه‌یان ده‌دا جه‌نگه‌ڵ و له‌وه‌رگای خۆرسك بپارێزن و به‌ره‌و چاكتری ببه‌ن تا رووه‌كی رووپۆشی كوردستان زامن ببێ و، راوكردنیش به‌ جۆرێك پێك بخه‌ن كه‌ په‌له‌وه‌ر و گیانله‌به‌رانی ده‌گمه‌ن پارێزراو بن. 7-بۆ نه‌هێشتنی نه‌خوێندواری تێ ده‌كۆشێ و بۆ ئه‌و ئامانجه‌ش له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا به‌ شێوه‌یه‌كی كاریگه‌ر هاوبه‌شی ده‌كات. 8-جوتیاران دنه‌ ده‌دات كه‌ كارگه‌ی بچوك بچوك دابمه‌زرێنن تا ئه‌و به‌رووبوومه‌ی له‌ فرۆشتن زیاده‌یه‌ و ماوەتەوە سه‌نعه‌تكاریی بكه‌ن، هه‌روه‌ها دنه‌ی دامه‌زراندنی پیشه‌سازی خۆراكیش ده‌دات. 9-جوتیاران دنه‌ ده‌دات و حاڵیان ده‌كات كه‌ زیاد كردنی رادده‌ی ره‌نێوهاتی مەزراکان زەروورە و پێوستیشە راددەی رەنێوهاتی (الانتاجیه‌)یه‌كه‌ی كشتوكاڵی زیاتر بكرێ بۆ ئه‌وه‌ی بگاته‌ پله‌ی مامناوه‌ند (المعدل)ی جیهانی. 10- جوتیاران و كه‌رتی تایبه‌ت (القطاع الخاص) دنه‌ده‌دات كه‌ شیركه‌تی تایبه‌ت بۆ ره‌نێو هانین (انتاج)و تۆوی چاككرا و مسۆگه‌ر كردنی كۆگای ساردكارو كه‌ به‌روبوومی كشتوكاڵی تێدا بپارێزێ، دابمه‌زرێنن. 11- جوتیاران دنه‌ ده‌دات كه‌ كشتوكاڵی شوشه‌ به‌ند ره‌نێوبهێنن و، له‌ به‌راوه‌كاندا دێبه‌بەرو بێستان زووتر بكه‌ن و، له‌ دێمه‌كاره‌كانیشدا هه‌ر جێگایه‌ك له‌بار بێ بۆ ره‌زی مێو دارمێوی لێ بنێژرێ. 12- جوتیاران دنه‌ ده‌دات كه‌ مه‌كینه‌ سازی نوێ له‌ كشتوكاڵدا بهێننه‌ مه‌یدانی كار و، له‌ هه‌ردوو به‌شی رووه‌كی و ئاژه‌ڵداریدا رێگا و شێوازی به‌هره‌مه‌ندی به‌ره‌و چاكتر كردن بخه‌نه‌ كار. 13-له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كاندا به‌ هاوده‌نگی كۆشش ده‌كات بۆ فه‌راهه‌مكردنی ڕێگا و شێوازی ئه‌وتۆ كه‌ به‌ بازارگه‌یاندن و فرۆشتنی داهاتی جوتیاران مسۆگه‌ر بكات. 14-شتێكی پێویستیشه‌ كه‌ به‌ هاوكاری و هاوده‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كاندا پێكه‌وه‌ كێلگه‌كانی كشتوكاڵ و له‌وه‌رگا خۆرسكه‌كان له‌ مین پاك بكاته‌وه‌. 15-بۆ فه‌راهه‌مكردنی شێواز و ئامرازی نوێ له‌ناو بردنی ده‌ردو به‌ڵای كشتوكاڵی له‌ هه‌ردوو بواری روه‌كی و ئاژه‌ڵیدا كۆشش ده‌كات. 16-له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ حكومییه‌كاندا هه‌وڵ ده‌دات كه‌ ئه‌و لێژنانه‌ی له‌ كاتی زه‌رووردا ساز ده‌درێن و یه‌كسه‌ر په‌یوه‌ندی به‌ به‌رژه‌وه‌ندی جوتیارانه‌وه‌ هه‌یه‌، نوێنه‌ری یه‌كێتیی جوتیارانیشی تێدابن.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: له‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌كی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی(ئه‌نجومه‌نی ناوچه‌ی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌) له‌ سه‌رۆكی دادگا و ئه‌ندامیه‌تی جێگره‌كانی و دادوه‌ره‌كانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ پێكدێ. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ كۆبوونه‌وه‌ی ده‌وری ئه‌نجام ده‌دات و سه‌رۆكه‌كه‌ی بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا بۆ كۆبوونه‌وه‌ بانگهێشتی بكات و به‌بێ ئاماده‌ بوونی به‌لانی كه‌م سێ له‌سـه‌ر چواری ئه‌ندامانی گرێ نادرێت. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات: 1 ـ له‌ پێداویستی دادگاكان و میلاكیان له‌به‌ر رۆشنایی پێویستی ساڵانه‌ ده‌دوێ و راپۆرتی ساڵانه‌ له‌باره‌یانه‌وه‌ بۆ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری به‌رزده‌كاته‌وه‌. 2 ـ له‌و گرفت و كێشـــانه‌ ده‌كۆڵێته‌وه‌ كه‌ رووبه‌ڕووی دادگاكان ده‌بنه‌وه‌و چاره‌ســـــه‌ری گونجاویان بۆ ده‌دۆزێته‌وه‌. 3-پێشكه‌ش كردنی پێشنیاز سه‌باره‌ت به‌ دانانی دادگا جۆربه‌جۆره‌كان. 4-چاكردنی شێوازه‌كانی كاركردن و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی كاركردن له‌ دادگاكاندا.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: رێژه‌ی 20% له‌ بودجه‌ی به‌كاربردن له‌ هه‌ر سێ سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ كه‌م ده‌كرێته‌وه‌، جگه‌ له‌ قه‌ره‌بووی فه‌رمانبه‌ران: 1ـ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان. 2ـ په‌رله‌مانی كوردستان. 3ـ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی. دووه‌م: ئه‌و بڕانه‌ی كه‌ به‌گوێره‌ی بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌ دێنه‌بڕین بۆ هه‌ر دوو وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی وشاره‌وانی وگه‌شتووگوزار ته‌رخان ده‌كرێت بۆ جێبه‌جێ كردنی پڕۆژه‌ی خزمه‌تگوزاریی و پاڵپشتكردنی وه‌رزش به‌گوێره‌ی پسپۆڕیی هه‌ر یه‌كێكیان و ده‌بێ ره‌چاوی رێژه‌ی دانیشتووانی پارێزگاكان بكرێت. سێیه‌م: كه‌مكردنه‌وه‌ی رێژه‌ی (15%) له‌ بودجه‌ی به‌كاربردنی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، جگه‌ له‌ قه‌ره‌بووی فه‌رمانبه‌ران و كۆمه‌ك و سووده‌كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، دوای ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌و بڕه‌ی لێ جیاده‌كرێته‌وه‌ كه‌ بۆ سندووقی پڕۆژه‌ی په‌ره‌پێدان و گه‌شه‌پێدانی توانا مرۆییه‌كان و شاره‌وانی عه‌ینكاوه‌ ته‌رخان كراوه‌. چواره‌م: كه‌مكردنه‌وه‌ی رێژه‌ی (15%) له‌ بودجه‌ی به‌كاربردنی وه‌زاره‌ته‌كان و ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی به‌ وه‌زاره‌تێكه‌وه‌ نه‌بستراونه‌ته‌وه‌، جگه‌ له‌ قه‌ره‌بووی فه‌رمانبه‌ران و كۆمه‌ك و سووده‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان.

مادده‌ی بیست و هه‌ژده‌:

مادده‌ی بیست و هه‌ژده‌: سه‌رۆكی فه‌رمانگه‌ی یه‌كه‌ی خه‌رجییه‌كان ئیحاله‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ ده‌كرێ به‌گوێره‌ی رێساكانی یاسایی و رێنماییه‌ كارپێكراوه‌كان، ئه‌وه‌ی دواده‌كه‌وێ له‌ پێشكه‌شكردنی حیساباتی كۆتایی ساڵی 2011 بۆ فه‌رمانگه‌كه‌ی له‌كاتی دیاریكراوی خۆیدا به‌گوێره‌ی رێنماییه‌كان.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة