المواد القانونية

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م:  ده‌بێ ئه‌و وه‌به‌رهێنه‌ی پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنانی هاوكاریی ئه‌نجام ده‌دات ده‌سته‌به‌ری پێویست پێشكه‌ش بكات بۆ پارێزگاری له‌سامانی هاوكاره‌كان وده‌بێ ده‌سته‌ رێكاری دڵنیاكاری و بانكه‌وانی پێویست بگرێته‌ به‌ر بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی مافه‌كانی.

مادده‌ی نۆزده‌م

مادده‌ی نۆزده‌م: نابێ وه‌به‌رهێن ئه‌و زه‌ویانه‌ به‌ناو بكات كه‌ نه‌وت وغاز یان هه‌ر سامانێكی كانزایی به‌نرخ یان سه‌نگینی تیابێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: زانكۆ حه‌ره‌مێكی ئارام پارێزراوه‌ و سه‌نته‌رێكی هزری وشارستانییه‌ و ئه‌قلأ له‌ كه‌ش و هه‌واكه‌یدا گه‌شه‌ده‌كات و توانای داهێنان ودۆزینه‌وه‌ تیایدا به‌رز ده‌بێته‌وه‌ و نابێ ده‌ست له‌ كاروباری وه‌ربدرێ مه‌گه‌ر یاسا رێگه‌بدات و به‌ر پرسیارێتی راسته‌ و خۆی له‌ ئه‌ستۆدایه‌ بۆ به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون. بۆیه‌ پێویسته‌ به‌رده‌وام لێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌ له‌ هه‌موو لایه‌نێكی زانیاریی مرۆڤایه‌تی و زانستی و واقیعی پێویستیه‌ نوێكان ئه‌نجام بدات كه‌ له‌گه‌لأ پێشكه‌وتنی ته‌كنولۆجی له‌ جیهاندا و پێویستیه‌كانیدا بگونجێ تاكو ئه‌و بۆ شاییه‌ زانستی و ته‌كنیكیه‌ی له‌ نێوان خۆمان و ده‌وڵه‌ته‌ پێشكه‌وتووه‌كاندا هه‌یه‌ ته‌سك بكرێته‌وه‌ و له‌گه‌لأ په‌ره‌سه‌ندنه‌كانی زانستی بڕۆین، له‌گه‌لأ ره‌چاو كردنی تایبه‌تمه‌ندیی كۆمه‌ڵگای كوردستانی. دووه‌م: زانكۆ و كۆلێج و ئه‌و په‌یمانگایانه‌ی پێوه‌یه‌وه‌ لكاون كه‌سایه‌تیه‌كی مه‌عنه‌وییان هه‌یه‌ (سه‌ربه‌خۆیی دارایی و كارگیریی و شیاوی یاسایی) بۆ به‌ دیهێنانی ئامانجه‌كانی وئه‌نجومه‌نێك كاروباره‌كه‌ی به‌ڕێوه‌ ده‌بات. سێیه‌م: زانكۆ له‌ كۆلێجی ئه‌كادیمی و سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ و كۆلێج و په‌یمانگای ته‌كنیكی له‌ بواری خوێندنی ته‌كنیكی دوای خوێندنی دواناوه‌ندیی و هاوشانه‌كه‌ی پێكدێ، له‌گه‌لأ هه‌ر پێكهاته‌یه‌كی تر به‌ پێی پێویست له‌ رووی زانیاری تیۆری پراكتیكه‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1/ئابوورینه‌ی ئینتما له‌ سه‌ندیكادا بۆ ئه‌ندام (30) دیناره‌. 2/ئابوورینه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ (20) دیناره‌، ده‌بێ له‌ ماوه‌یه‌كیشدا بدرێ كه‌ هه‌موو ساڵێ له‌ مانگی شوبات نه‌ترازێ. ئه‌گه‌ر ئه‌ندام له‌ كاتی دیاركراو ئابوونه‌كه‌ی نه‌دا و، دواكه‌وت، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا (50%)ی ئابوونه‌ی به‌شدابوونه‌كه‌ی غه‌رامه‌ی دێته‌ سه‌ر، خۆ ئه‌گه‌ر هات و، دوو ساڵی بانه‌ وبان یه‌ك، به‌بێ مه‌عزه‌ره‌تی به‌جێ دوای خست، ئه‌وا، ناوی له‌ تۆماری ئه‌ندامان ره‌ش ده‌كرێته‌وه‌. 3/ئه‌وه‌ی ئابوونه‌ی ساڵانه‌ی نه‌دابێ له‌ هه‌ڵسوڕاندنی پیشه‌كه‌ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: سه‌رۆكی زانكۆ له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ له‌ سه‌ر پێشنیازی وه‌زیر بۆ ماوه‌ی چوار سالأ داده‌مه‌زرێ وقابیلی درێژ كردنه‌وه‌یه‌ بۆ یه‌ك جار و به‌ پله‌ی تایبه‌تی ده‌بێ و به‌ پێی ئه‌م پێوه‌رانه‌ی خواره‌وه‌:ـ یه‌كه‌م: بڕوانامه‌ی دوكتۆرای هه‌بێ. دووه‌م: به‌لانی كه‌م پایه‌ی پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ری هه‌بێت. سێیه‌م: خزمه‌تی له‌ (10) ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ. چواره‌م: خاوه‌ن توانا و شیاوی كارگێڕیی و شاره‌زایی و ده‌ست پاكی و ئه‌مانه‌تی زانستی بێت له‌ كاركردندا.

مادده‌ی بیست و حه‌وت:

مادده‌ی بیست و حه‌وت: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاته‌به‌ركار.

مادده‌ی سێ یه‌م

مادده‌ی سێ یه‌م: مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت له‌ مانه‌ پێكدێ: 1-وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنوێنی كردن له‌ كاره‌كانیدا و سه‌رپه‌رشتی چاودێری كردنی چالاكییه‌كان و له‌وه‌ وه‌ ئه‌و رێنمایی و بڕیارو فه‌رمانانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌ندیان به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و دام و ده‌زگاكانی و گشت ئه‌و كارو باره‌ ئیداری دارایی رێك و پێكی و هونه‌رییه‌وه‌ له‌ چوارچێوه‌ی حوكمه‌كانی یاسا و په‌یره‌ودا هه‌یه‌ له‌به‌ر ده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌و مانایه‌ی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شیه‌تی به‌رپرسیاره‌ و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ یریكار یا به‌ به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتی یه‌كان یا هه‌ر كه‌سێك به‌ په‌سه‌ند بزانێ بسپێرێ. 2-بریكار: ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ. 3-نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر له‌ كارمه‌ندان و لێهاتوان سه‌رۆكۆیه‌تی ده‌كا و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. 4-نووسینگه‌ی بریكار: فه‌رمانبه‌رێك له‌ كارمه‌ندان و لێهاتوان سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا. 5-به‌رێوه‌به‌ریه‌تی كاروباری یاسایی. 6-به‌رێوه‌به‌رێتی چاودێری و پێداچوونه‌وه‌ی دارایی. 7-به‌رێوه‌به‌ریه‌تی نه‌خشه‌ دانان و به‌دوا داچوون: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی له‌ زانستییه‌كانی ئه‌ندازه‌ی مه‌ده‌نی دا هه‌بێ. 8-به‌رێوه‌به‌رێتی كارگه‌و كۆگاكان: فه‌رمانه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی له‌ ئه‌ندازه‌ی میكانیكدا هه‌بێ.

مادده‌ی بیست و دوو:

مادده‌ی بیست و دوو: نابێ به‌ پێچه‌وانه‌ی ته‌صمیمه‌كانی ئه‌م ده‌زگایه‌ كه‌ خۆی له‌ مه‌ودوا ئاماده‌یان ده‌كا مونشه‌ئه‌و بینا له‌ نوێ بنیادبنرێن یان رووكاری ناوچه‌ گه‌شتیاریه‌كان ده‌سكاری بكرێن و بگۆڕدرێن.

مادده‌ی بیست وسێ:

مادده‌ی بیست وسێ: ناوچه‌كانی گه‌شتوگوزار كه‌ به‌ر حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌كه‌ون له‌لایه‌ن سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ دیارده‌كرێن و له‌ رۆژنامه‌ی رسمیی هه‌رێمیشدا بڵاوده‌كرێنه‌وه‌.

مادده‌ی بیست و پێنج:

مادده‌ی بیست و پێنج: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی بیست و شه‌ش:

مادده‌ی بیست و شه‌ش: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ به‌ئاسان به‌كارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربهێنێ.

مادده‌ی بیست و دوو

مادده‌ی بیست و دوو: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان)ـه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م: دیوان راپۆرتێكی ساڵانه‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی و ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران پێشكه‌ش ده‌كات و تێیدا تێبینه‌كانی خۆی له‌سه‌ر بارودۆخی دارایی و كارگێڕیی و ئابووری له‌ بواری چاودێری دارایی له‌سه‌ر وه‌زاره‌ت و ئه‌و لایه‌نانه‌ روون ده‌كاته‌وه‌ كه‌ ده‌كه‌ونه‌ ژێر حوكمی چاودێرییه‌وه‌، هه‌روه‌ها راپۆرته‌كه‌ کورته‌یه‌ك له‌كارو چالاكییه‌كانی دیوان له‌ ماوه‌ی ئه‌و ساڵه‌دا له‌خۆ ده‌گرێت. دووه‌م: دیوان بۆی هه‌یه‌ راپۆرت به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی و سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌سه‌ر هه‌ر بابه‌تێكی گرنگ پێشكه‌ش بكات كه‌ له‌ بواری چاودێری و هه‌ڵسه‌نگاندنی كارو چالاكی دارایی و كارگێڕیی و ئابووری دێته‌ پێشه‌وه‌.

مادده‌ی شازده‌یه‌م

مادده‌ی شازده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ زۆرینه‌ی ڕه‌های ژماره‌ی ئه‌ندامه‌كانی ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دا: یه‌كه‌م: داڕشتنی په‌یڕه‌وێكی ناوخۆی تایبه‌ت به‌خۆی. دووه‌م: داڕشتنی په‌یڕه‌وێكی تایبه‌ت بۆ دامه‌زراوه‌كانی كۆمسیۆن. سێیه‌م: كردنه‌وه‌ و ئیلغاكردنه‌وه‌ و به‌یه‌كه‌وه‌ گرێدانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كان یان به‌شه‌كان یان هۆبه‌كان له‌كاتی پێویستیدا. چواره‌م: ده‌ركردنی سیسته‌می پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: ناوی ئه‌ندام له‌ تۆماری سه‌ندیكادا ده‌سرێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر حوكمێكی بنبڕی به‌سه‌ر دا درا به‌ سزاێكی ئه‌سڵی له‌ تاوانێكی به‌ ئه‌نقه‌ست یا كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ردا.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات)ی تایبه‌ت به‌ یاساغی (المنع) له‌ لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمدا شیاوی تانه‌ لێدانه‌ له‌ ماوه‌ی سی (30) رۆژدا له‌ مێژووی ئاگادار كردنه‌وه‌وه‌ بڕیاره‌كه‌ش بنبڕده‌بێ و به‌سه‌ری دا جێبه‌ جێ ناكرێ تا پله‌ی بن بڕی وه‌رنه‌گرێ.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر راسپارده‌ی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات)، یه‌كێك له‌و سزایانه‌ی خواره‌وه‌ ئاراسته‌ی ئه‌ندامی سه‌رپێچی كار بكات. 1. سه‌رنج راكێشان: ئه‌مه‌ به‌ نووسراوێك ئاراسته‌ی‌ ده‌كرێت و سه‌رنجی بۆ ئه‌وه‌ راده‌كێشرێت كه‌ ئه‌و سه‌رپێچیه‌ی دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌. 2. ئینزار: ئه‌مه‌ش به‌ نووسراوێك ئاراسته‌ی ده‌كرێت و ئینزاری ده‌درێتی كه‌ پێویسته‌ ئه‌و سه‌رپێچییه‌ دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌ و ئه‌گه‌ر نا سزای تووند تری ده‌درێتێ. 3. رێ لێ گرتنی: (قه‌ده‌غه‌كردن)ی ئیشكردنی له‌ پیشه‌كه‌ی خۆی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ تێپه‌ر نه‌كات.

سێیه‌م

سێیه‌م/ ئه‌م بڕیاره‌ له‌رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێ به‌جێ ده‌كرێ وله‌ رۆژنامه‌یی ره‌سمیدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

شه‌شه‌م

شه‌شه‌م: ئه‌م بڕیاره‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانییه‌وه‌ جێ به‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

دووه‌م

دووه‌م: مافی به‌كارهێنانی ئه‌و زه‌وی و زارانه‌ی كه‌ بڕگه‌ی سه‌ره‌وه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ هی كێ بن، به‌ ناوی ئه‌وانه‌وه‌ تۆمار ده‌كرێنه‌وه‌ كه‌ له‌ پێش ده‌رچوونی ئه‌م دوو بڕیاره‌ ناوبراوه‌ خاوه‌نیان بوون، به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ ره‌سمێكیان بۆ تۆمار كردنه‌وه‌ی مافی به‌كارهێنانیان به‌ ناوی خۆیان لێ وه‌ربگیرێت، له‌گه‌ڵ ره‌چاو كردنی یاسای ژماره‌ (90)ی ساڵی 1975 دا.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة