المواد القانونية
ماددهی نۆیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران ئهم یاسایه جێبهجی بكات.
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا هاودژ بێت.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم. سێیهم: وهزیر : وهزیری شارهوانیهكانی ههرێم. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتیی شارهوانیهكانی ههرێم. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ڕاوێژكاریی وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم.
ماددهی شهشهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردی جێ بهجێ كردین ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی پێنجهم: أ/ئهرك و تایبهتكارییهكانی دام ودهزگاكانی وهزارهت به پهیرهوێك دیاری دهكرێن. ب/وهزیر بۆی ههیه بهرێوبهرێتی بهش و لقی نوێ به پێی پێویست پێكبێنێ یا بیانخاته پاڵ یهكتر. ج/وهزیر بۆی ههیه بهپێی پێویست لیژنهی ههمیشهیی یا كاتی پێكبێنێ.
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم دام و دهزگایانه پێكدێ: 1/ مهڵبهندی وهزارهت كه پێكدێ له : أ/ نووسینگهی وهزیر: مووچهخۆرێك به پلهی بهوهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ لهكارمهندان وپسپۆران بێ. ب/نووسینگهی بریكار:مووچه خۆرێك له كامهندان وپسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. ج/فهرمانگهی یاسایی كه پهیوهندی راستهوخۆ لهگهڵ وهزیردا دهبێ. 2/بهڕێوهبهری گشتی یهكان: ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی یه گشتیهكان مووچه خۆرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان ولێهاتوویی بێ چهند بهڕێوبهرێتی و بهشێكشیان پێوه دهبهسترێتهوه كه ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی مووچهخۆرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆیی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان و لێهاتووان بێ و ههر بهشێكیش مووچهخۆرێك له كارمهندان و پسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. أ-بهرێوبهری گشتی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی كه ئهم بهڕێوبهرێتیی یانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهڕێوبهری كاروبارو بهرێوهبردن و كهسان. دووهم/بهرێوهبەرێتی كاروباری دارایی و پێداچوونهوه. ب- بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچوون كه ئهم بهرێوبهرێتی و بهشانه پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/بهرێوبهری نهخشهدانان و لێكۆڵینهوه. دووهم/بهڕێوبهرێتی بهدواداچوون وپشكین. سێ یهم/ بهرێوبهرێتی سهرژمێری وكۆمپیوتهر. چوارهم/بهڕوبهرێتی هێزی كارگه و پهرهپێدان. پێنجهم/ بهشی خزمهتگوزاری ئهندازیاری. جـ-بهڕێوبهرێتی گشتی شارهوانیهكان كه ئهم بهڕێوبهرێتی و بهشانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهرێوبهرێتی موڵك و زهوی وزار. دووهم/ بهڕێوبهرێتی كاروباری هونهری كه ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ/بهشی لێكۆڵینهوه و توێژینهوه. ب/ بهشی سكێچ كێشانی. ج/بهشی ئهندازیاری هاتووچۆ د/بهشی كارگه و ماشینهكان. سێیهم/ بهڕێوبهرێتی نهخشهدانان و بهدواداچوون. چوارهم/بهشی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی . پێنجهم/ سهرۆكایهتی شارهوانیهكانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم وبهڕێوبهرێتیهكانی شارهوانی یان. د/بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانی ئاوهدانی كه ئهم بهڕێوبهرێتانهی پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/ بهڕێوبهرێتیلێكۆڵینهوه و توێژینهوه و سكێچ كێشان بهراشكاوی. دووهم/بهڕێوبهرێتی سكێچ كێشانی بنچینهیی و جوداكردنهوه. سێ یهم/بهڕێوبهرێتیهكانی نهخشهدانانی ئاوهدانی له پارێزگاكانی ههرێمدا. ه/بهڕێوبهرێتی گشتی ئاووئاوهڕۆ كه ئهم بهڕێوبهرێتی یانهی پێوه دهبهسترێتهوه: یهكهم: بهرێوبهرێتی ئیش پێكرنو چاككردنهوه. دووهم:بهڕێوبهرێتی گهنجینهكان. سێیهم: بهڕێوبهرێتی كاروباری بهڕێوهبردن دارایی. چوارهم: بهڕێوبهرێتی یهكانی ئاوو ئاوهڕۆ له پارێزگاكانی ههرێمدا. و/ دهستهی گشتی گهشتوگوزار كه ئهرك ودام و دهزگاكانی پهیڕهوێكی تایبهتی رێكدهخرێ. ز/یهكهم/ ئهنجومهنێكی راوێژكاری بهناوی ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزارهوه پێكدێ كه وهزیر سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهش ئهندامی دهبن: 1-بریكاری وهزارهت. 2-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانان وبهدواداچوون جێگری سهرۆك مقرری ئهنجومهن. 3-بهڕێوبهری گشتی ئاوو ئاوهڕۆ. 4-سهرۆكی دهستهی گشتی گهشتوگوزار. 5-بهڕێوبهری گشتی شارهوانیهكان. 6-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانانی ئهوهدانی. 7-بهڕێوبهری گشتی بهڕێوهبردن ودارایی. 8-راوێژكاری یاسایی. 9-سهرۆكهكانی شارهوانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم. دووهم: ئهركهكانی ئهنجومهن. 1-دارشتنی ئامانجه گشتیهكانی نهخشی وهزارهت. 2-لێكۆڵینهوهی ئهو نهخشه سهرهتاییانهی لهلایهن بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانهوه ئامادهكراون وبهدواداچوو لهبهر رۆشنایی ئهو نهخشانهی لهلایهن دام ودهزگاكانی وهزارهتهوه پێشكهشكراون وبڕیار لهسهردانیان. 3-بهدواداچوونی نهخشهی وهزارهت وچاودێری كردنی جێ بهجێكردنی. 4-پێشنیازكردنی سیاسهتی دارایی وئابووری وهزارهت. 5-لێكۆڵینهوهی ئهو پرۆژهی یاسا وپهیرهو رێنمایی یانهی پهیوهندی یان به كاروئانجهكانی وهزارهتوه ههیه وههر تێبینی و ئامۆژگاری یهكیش كه پهسهندیان دهكا. 6-لێكۆڵینهوهی ئهو راپۆرته دهوری یه گشتی یهی وهزارهت كه لهلایهن بهرێویهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچووندا ئامادهكرێ و لێكۆڵینهوهی ئهوكۆسپانهی دێته رێگای و پێشنیازكردنی چارهسهری عهمهلی بۆیان. سێیهم: ئهنجوومهن لهسهر داوای وهزیر كۆ دهبێتهوه (نصاب)ی كۆبوونهوهش به ئاماده بوونی سهرۆكی ئهنجوومهن و دوولهسێ بهشی ئهندامانیك
ماددهی دووهم: لهسهر وهزیره تایبهتمهندهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجی بكهن.
ماددهی یهكهم: ماددهی یهكهم له یاسای ژماری (1)ی ساڵی 1998 (یاسای دووهم ههمواركردنی بهرێوهبردنی شارهوانییهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق ژماره (6)ی ساڵی 1993 ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: 1. ههموو ئهو شهقامانهی دهكهونه ناو سنووری شارهوانییهوهو بۆ بهكارهێانی سوودی گشتی جێ هێشتراون و له كاتی بهرقهراربوونی ئهم یاسایهدا ههبوون، یان ئهوهی دوای ئهوه دێنه كایهوه به گوێرهی یاسا پهیرهو كراوهكان بهبێ قهرهبوو به ناوی شارهوانییهوه تۆمار دهكرێن، ئهگهر رووبهر (مساحه)ی ئهو زهوییهی شهقامهكهی لهسهر كراوه له تۆمارهكانی فهرمانگهی تۆماركردنی خانووبوره (التسجیل العقاری) به ناوی كهسێكی سروشتییهوه تۆمار نهكرابێ. 2. ههموو ئهو بڕیار و ئیجرائاتانهی كه دهرچوون و ئهنجام دراون له دوای 5/4/1998 ههڵدهوهشێندرێنهوه به پێچهوانهی ئهوهی له بڕگهی (أ)ی سهرهوهدا هاتووه.
ماددهی سێزدهم: ئهم یاسایه دوای تێپهڕ بوونی (60) رۆژ به سهر بڵاو كردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان)دا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی دوزادهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی ناكرێت كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێت.
ماددهی یازدهم: ئهنجومهن بۆی ههیه له كاتی پێویستدا بهڕێوهبهرایهتی یان هۆبه یان بهش لهنوێ بكاتهوه یان ههڵوهشێنێتهوه یان تێكهڵیان بكات.
ماددهی دهیهم: ئهنجومهن بۆی ههیه پهیڕهوی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی نۆیهم: یهكهم: ئهندامانی ئهنجومهن ئهركی بهڕێوه بردنی ئهو فهرمانگانهی له بهندهكانی (یهكهم و دووهم و سێیهم و چوارهم) له ماددهی ههشتهمی ئهم یاسایهدا هاتوون، دهگرنه ئهستۆ. دووهم: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر كه به لای كهمهوه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههیه، نووسینگهی سهرۆكی ئهنجومهن بهڕێوه دهبات.
ماددهی سێزدهم: یهكهم: لهسهر حكومهته كه دهرفهتی وهرزش و خۆشبهسهر بردن بۆ كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت دابین بكات یارمهتییان بدات تا وهرزشی گونجاو بهخۆیان بكهن، ئهویش به گونجاندنی یاریگا و هۆڵ و خێوهتگه و یانه دامهزراوهكانیان لهگهڵ باری كهمئهندامان و خاوهن پێداویستیی تایبهت و ئامیرو پێداویستیی پێویستیان بداتێ. دووهم: لهسهر حكومهته پشتیوانی له بهشداری كردنی كهمئهندامان و خاوهن پێدوایستیی تایبهت بكات له پرۆگرامهكانی نیشتیمانی و نێودهوڵهتیی وهرزشدا. سێیهم: كهمئهندامان و خاوهن پێداویستیی تایبهت له كرێی چوونه ژوورهوهیان بۆ شوێنانی وهرزشی و كولتووری و كات بهسهر بردن و شوێنهواری حكومیدا دهبهخشرێن.
ماددهی چل و چوارهم: دوا حیساب (الحساب ختامی)ی بودجهی ساڵی دارایی بهسهر چوو له ماوهی مانگی شوباتدا دهدرێ به وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێم.
ماددهی چل و سێ یهم: 1-ئهنجومهن سهرپهرشتی جێ بهجێ كردنی بودجهی سهلمێنراو دهكا و به پێی مادده و بهشهكانی بودجهكه فهرمان به سهرف كردن دهدا بۆیشی ههیه دهسهڵاتی سهرفكردن له سنوورێكی دیاریكراودا به سهرۆكی شارهوانی بسپێرێ. 2-ئهنجومهن نابێ بڕیار بهبێ وهزیر، گواستنهوه له نیوان بهش و ماددهكانی بوودجه سهلمێنراوهكه بكا. 3-ئهنجومهن نابێ به پێی بڕیاری وهزیر، گواستنهوه (اعتماد)ی سهلمێنراوه وه به مهبهستی دانهوهی ئهو قهرزانهی وهزارهتی دارایی و ئابووری بكا كه كهوتونهته سهر شارهوانی. 4-ئهو سهرف كردنهی به ئهنجومهن سپێردراوه به پێی ئهو بنهمایانهی دهبێ كه له یاسای ئوسوولی ژمێریاری گشتیدا ههن (قانون اصول المحاسبات العامه) به مهرجێ وهزیری شارهوانی و گهشت و گوزار جێگهی وهزیری ئابووری و دارایی بگرێتهوه و بۆی ههیه رێنمایی بۆ ریكخستنی به جێهێنانی ئهو كاره دهربكا.
ماددهی چل و دووهم: 1-ساڵی دارایی ی شارهوانی له (1)ی كانوونی دووهمهوه دهستپێدهكا و له (31) كانوونی یهكهم كۆتایی دێ و سهرۆكی شارهوانی دهبێ مهزهنده (تخمینات)ی بوودجهی ساڵانهی له رۆژی یهكهمی تشرینی یهكهمی ههموو سالێكدا پێشهكهش بكا ئهمانهی تێدا بن: أ-داهاتی مهزهنده كراو (الواردات مخمنه). ب-مهسرهفی مهزهنده كراو (المصرفات مخمنه). ج-ژێر دهست (موجودات)ی كاش و ماڵی گوازراوه. د-سلفه و ئهمانهت. 2-نابێ سهرپێچی لهو بنهما و بنچینانهی رێكخستن بكرێ كه وهزیر دایدهنێ. 3-ئهنجومهن اه مهزهندهی بودجه دهكۆلێتهوه و دوای بڕیار لهسهر دانی دهدرێ به وهزارهت تا به پێی رێنمایی یه كارپێكراوهكان ههرچی له بارهیهوه پێویسته بیكا. 4-ئهو بووجانهی له لایهن بهرێوهبهری گشتی نهخشه كێشان و به دوا داچوونهوه بۆ شارهوانییهكان پێشنیاز كراون پێشكهش به وهزیر دهكرێن بۆ سهلماندنیان. 5-ئهگهر شارهوانی قهرزاری خهزێنهی دهوڵهت بووجهكهی له لایهن وهزیری دارایی و ئابووری ههرێمهوه دهسهلمێنرێ. 6-ئهگهر لهبهر ههر هۆیهك بووجهی شارهوانی پێش ساڵی نوێ نهسهلمێنرا، سهرفكردن به رێژهی 1/12ی (اعتماد) ی سهلمێنراو ی ساڵی پشو دهبێ ههتا كاتی سهلملندنی كۆتایی بووجهی نوێ.
ماددهی چوارهم: بهرێوهبهرێتی یهكانی دیوانی وهزارهت و دام و دهزگاكانی: 1-بهرێوهبهرێتی گشتی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆ ههبێ سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهرێوهبهرێتی كاروباری ئیداری. ب- بهرێوهبهرێتی پهیوهندی یهكان. ج- بهرێوهبهرێتی كاروباری یاسایی. د- بهرێوهبهرێتی هێزی كاركهر (القوی العامله). 2- بهرێوهبهرێتی گشتی كاروباری هونهری و بهرههمهێنان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی كه باوهر نامهی سهرهتایی ی زانكوی ههبێ و له كارمهندان و تایبهتكارانی بێ سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهرێوهبهرێتی نهخشه كێشان و لێكۆلینهوه. ب- بهرێوهبهرێتی كاروباری كارگهكان. ج- بهرێوهبهرێتی رێكخستن و یارمهتیدان. د- بهرێوهبهرێتی پووخته كردن و پیشهسازی تووتن. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشه كێشان و چاودێری دارایی: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی كه باوهر نامهی سهرهتایی ههبێ و له كارمهندان و تایبهتكاران بێ سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهی پێوه دهبهسترێنهوه: أ-بهرێوهبهرێتی چاودێری و دارایی. ب- بهرێوهبهرێتی ژمێریاری دارایی و كولفه (الكلفه). ج- بهرێوهبهرێتی كۆمپیوتهر. 4-بهرێوهبهریهتی گشتی نهوت و كانزاكان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و له كارمهندان و تایبهتكاران بێ و له جیۆلۆجیادا سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهی پێوه دهبهسترێنهوه. أ-بهرێوهبهرێتی رووپێوی جیۆلۆجی و كانزا دۆزی (المسح الجیولوجی والتحریات المعدنیه). ب-بهرێوهبهرێتی كاروباری نهوت. 5-بهرێوهبهرێتی گشتی ووزهی كارهبا: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و له كارمهندان و تایبهت كااران بێ سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهی پێوه دهبهسترێنهوه: أ-بهرێوهبهرێتی خولقاندن و گواستنهوهی ووزهی كارهبا. ب-بهرێوهبهرێتی دابهش كردنی كارهبا.
ماددهی بیست و حهوتهم: ئهنجومهنی كوردستانی ههوڵی ئامادهكردنی پزیشكی پسپۆڕ دهدات به هاوكاری كردنی لهگهڵ وهزارهتی تهندروستی له لقه جیاوازهكانی پزیشكی و فهراههمكردنی پێداویستیه پێویستیهكان بهپێی نوێترین شێواز و داهێنانی زانستی.
ماددهی سێیهم: 1-وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهتهو و بهرپرسیاری یهكهمه له جێبه جێ كردنی سیاسهتهكهیدا و چاودێری كردنی جێبهجێ كردنی یاسا و پهیرهو و رێنماییهكانی و ههر له وێشهوه ئهو بڕیار و فرمان و رێنمایی یانه سهبارهت به ئهرك و دام و دهزگا و دهسهڵاتهكانی وهزارهت و گشت كارو باری ئیداری و هونهرییهكانی دهردهچن له چوارچێوهی ئهم یاسایه و یاسا رهچاوكراوهكانی تردا بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به بریكاری وهزارهت و بهرێوهبهری گشتی یهكان یا سهرۆكهكانی فهرمانگه سهرهكی یهكانی وهزارهت بسپێرێ و له بهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهو سیفهتی ئهندامێكی هاوبهشێتی بهرپرسیاره. 2-بریكاری وهزارهت: ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر پێیانی دهسپێرێ. 3-دام و دهزگاكانی مهڵبهندی وهزارهت لهمانه پیك دێن: أ-نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. ب-نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك به رێوهی دهبا و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة