المواد القانونية
ماددهی بیستهم: 1-دهبێ دهسهڵاتی مۆلهتدان بهیاننامهیهك له دهزگای راگهیاندنهوه بڵاو بكاتهوه دوا له خاوهنانی ئهم چهكانه بكا كه بهپێی به یاننامه تهسلیم به دهسهڵاتهكانی میری كراوه له ماوهی (10) رۆژدا له رۆژی بڵاوكردنهوهوه بچنه لای دهسهڵاتی مۆڵهتدان ئهگهر مۆڵهت پێدراو نهبوون و مهرجی یاسایی یان تێدا ههبوو، بهڵام له حاڵهتی نهچوونیاندا به كۆتایی هاتنی ماوهكه دهسهڵاتی مۆڵهتدان دهست بهسهر چهكهكانیاندا دادهگرێ و به (مستودع)ی پۆلیسیان دهسپێرێ. 2-له حاڵهتی مۆڵهت نهدانی له لایهن دهسهڵاتی مۆڵهتدانهوه بهو بێ مۆڵهتانهی له ماوهی دیاریكراوی بڕگه (1)ی ئهم ماددهیهدا مراجهعهتیان كردبوو چهكهكه دهدرێ بهو دهسهڵاته بۆ فرۆشتنی لهسهر حیسابی خاوهنهكهی به پێ ی حوكمهكانی ماددهی یازدهیهمی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست و نۆیهم: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: یهكهم: جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهكانی. دووهم: دامهزراندنی كارمهندی لق و دهست نیشان كردنی مووچهكهیان دوای ئهوهی كه ئهنجومهن رهزامهندی خۆی لهسهر دهردهبڕێت. سێیهم: دهستنیشان كردنی ئهو كهسهی دهبێته نوێنهری لق له لیژنه رهسمییهكان و هی تر له پارێزگادا. چوارهم: پێشكهش كرنی پێشنیاز و راسپاردهی تایبهت به كار و باری لق به ئهنجومهن تاكو بڕیاری خۆی له بارهیانهوه بدات. پێنجهم: ئامادهكردنی بودجهی ساڵانهی مهزهنده كراو بۆ لق و بهرزكردنهوهی بۆ ئهنجومهن بۆ راستاندنی. شهشهم: سهرف كرنی خهرجی پێویست له بودجه بۆ بهرێوهبردنی كارو باری لق. حهوتهم: پیكهوه نانی لقه لیژنه بۆ بهدیهێنانی مهبهستهكانی سهندیكا له پارێزگادا. ههشتهم: بهكار هێنانی ئهو دهسهڵاتهی كه ئهنجومهن به پێی ئهم یاسایه پێی دهدات.
ماددهی چواردهیهم: یهكهم: دادگای تێههڵچوونهوه و دهستهكانی به سهرۆكایهتی سهرۆكهكهی یا یهكێ له جێگرانی و ئهندامیهتی دوو له جێگرانی یا یهكێكیان و دادوهرهكانی دادگای تێههڵچوونهوه یا ئهندامیهتی دوو دادوهر له دادوهرانی دهبهسترێت. دووهم: سهرۆك ئهندامانی دادگای تێههڵچوونهوه و دهستهكانی به بهیانانامهیهك دیاری دهكرێن كه وهزیری اداد لهسهر پێشنیازی ئهنجومهنی دادوهری دهری دهاك و نابێ سهرۆك یا ئهندام بگۆردرێن ئهگهر پێویستییهكی زۆر نهیخوازێ.
ماددهی پازدهیهم: سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه سهرپهرشتی دادگاكان و كارهكانیان و بهرێوهبهرێتی یهكان جێ به جێ كاری (تنفیژ) و فهرمانگهكانی دادنووس (الكاتب العدل) و بهرێوبهرێتی یهكانی ناكامڵان (قاصرین) له ناوچهكهدا و دابهشكردنی كار له نێوان دادوهرهكانیدا دهكا و بۆیشی ههیه هێندهی به باش دهزانێ لهم دهسهڵاتانهی بدا به یهكێ له جێگرهكانی.
ماددهی شازدهیهم: یهكهم: له ههر ناوچهیهكی تێههڵچوونههدا ئهنجومهنێك به ناوی (ئهنجومهنی ناچهی تێههلچوونهوه) له سهرۆكی دداگا و ئهندامیهتی جێگرهكانی دادوهرانی دادگای تیههڵچوونهوه پێك دێ. دووهم: ئهنجومهن به لایهنی كهمهوه مانگی جارێك كۆدهبێتهوه و سهرۆكیش بۆی ههیه له كاتی پێویستیدا داوای كۆبونهوه بكا و به بێ ئاماده بوونی به لایهنی كهمهوه سێ له چوار بهشی ژمارهی ئهندامانیشی كۆبوونهوهی ساز نابێ. سێ یهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتكاریانه بهجێ دێنێ: 1-لێكۆڵینهوهی ئهو كۆسپ و گیر و گرفتانهی دادگاكان توشیان دهبن. 2-باسكردنی پێویستییهكانی دادگاكان و خشتهی كارگهرانیان (الملاك) لهبهر رۆشنایی پێویستی ساڵانهیان. 3-پێشكهشكردنی پێشنیاز له بارهی دامهزراندنی دادگای نوێ وه. 4-چاككردنی شێوازی كاركردن و بهرز كردنوهی رادهی بهجێ هێنانی له دادگاكاندا.
ماددهی حهڤدهیهم: یهكهم: دهسهڵاتهمانی دادگای تێههڵچوونهو ئهمانهن: 1-سهرپهرشتی كردنی كارو باری بهرێوهبردن و دابهشكردنی كار له سنووری ناوچهكهدا. 2-سهرۆكایهتی كردنی ناوچهی تێههڵچوونهوه. 3-سهرۆكایهتی كردنی دادگای تێههڵچوونهوه به سیفهتی پێداچوونهوه و بۆیشی ههیه سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوه بهسیفهتی تێههڵچوونهوه دادگای تاوان بكا. 4-ناردنی ئهو تانوتانهی به سیفهتی تێههڵچوونهوه و پێداچوونهوه پێشكهش به دداگای تێههڵچوونهوه دهكرێن بۆ وهرگرتنی رهسم. 5-نووسینی راپۆرتی ساڵانه له بارهی دادوهر و قازی و مووچه خۆرانهوه. 6-ئیمزا كردنی نووسراوه رهسمییهكان. 7-مۆڵهتدان به دادوهرانی دادگا و فهرمانبهر و كرێكارانی. دووهم: ددهسهڵاتهكانی جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه ئهمانهن: 1-بهجێهێنانی كارهكانی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه له كاتی ئاماده نهبوونیدا. 2-سهرۆكایهتیكردنی یهكێك له دهستهكانی دداگای تێههڵچوونهوه یا دادگای تاوان. 3-ئیمزا كردنی ئهو نووسراوانهی فایلی داوا كۆتایی پێهێنراوهكانی لهگهڵ بڕیارهكان دادگای تێههڵچوونهوهدا پێ دهنێردرێ بۆ دادگای پهیوهندیدار. 4-چاودێریكردنی دهوامی داوهر و فهرمانبهر و كرێكارهكان.
ماددهی چوارهم: ئهو پێشمهرگهیەش كه تووشی كهمئهندامی بووه وپلهی زهبوونيیهكهی له (50%) كهمتره، لهسهر حهز وئارهزووی خۆی ههواڵهی یهكه جێنهگۆڕه (الوحدات الثابته) كانی ریزهكانی پێشمهرگه دهكرێ كه لهوێ كار بكات.
ماددهی دهیهم: دهكرێت ئهو ناكۆكیانهی له ئهنجامی پیاده$ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه و ئهو رێككهوتن و گرێبهستانهی بهپێی ئهم یاسایه دهبهسترێن چارهسهر بكرێن له رێگهی ناوبژیوانیی نێودهوڵهتی بهگوێرهی ئهوهی بهرژهوهندی گشتی پێویستی دهكات.
ماددهی سێزدهم: ئهم یاسایه له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان) جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی حهوتهم: ئهندامانی دهستهی گشتی، نهقیب و ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا و لێژنهی بهرزهفتی كردن (انضباط) ی ئهسڵ و یهدهگ له یهك كات و شوێندا به رێگای ههڵبژاردنی نهێنی و به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان ههڵدهبژێردرێن.
ماددهی دوازدهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن و، پێڕهو و رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێكردنی دهربكهن.
ماددهی شهشهم: 1. ئهنجومهنی سهندیكا كۆمهڵێك فهرمانبهر و بهردهست به پێی پێویست له بارهگای سهندیكا دادهمهزرێنێ. 2. بهرێوهبهرایهتی بارهگای گشتی سهندیكا پێك دێت له: أ- بهرێوهبهرایهتی كاروباری ئهندامان. ب- ژمێریاری و ئهمیندارێتی سندوق. ج- كارو تایبهتمهندی فهرمانبهر و بهردهستهكان و مووچه و كاروباری خزمهتگوزاری و پیشهیی و بهرزهفتی كردن و ماوهی پله بهرز كردنهوه و ئهو سهرمووچانهی كه به گوێرهی خزمهتگوزاریان دهیان كهوێت و خانهنشینكردنیان یان لێخستنیان به پێی حوكمهكانی پهیرهوی ناوخۆی سهندیكا دیاری دهكرێ.
ماددهی حهڤدهیهم: 1-دهشێ كهسێكی بیانی چهكی ئاگرین و عهتادهكهی لهناو سنووری ههرێمدا به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ههڵبگرێ. 2-ئهو كهسه ههر كه هاته ناو ههرێمهوه دهبێ چهكه ئاگرین و عهتادهكهی بهرامبهر به پسوولهیهك بدا به بهنرخترین مهڵبهندی پۆلیس و دهبێ مهڵبهندهكهش دهسهڵاتی مۆڵهتدانی لێ ئاگادار بكا و خاوهنهكهی بۆی ههیه مۆڵهتی بۆ وهربگرێ و ئهگهر نا چهكهكه و عهتادهكهی له كاتی دهرچوونهوهی دا له ههرێم دهیدرێتهوه. ئهگهریش به نیازی خراپ و سهرپێچی كرد به فهرمانی دهسهڵاتی مۆڵهتدان دهست بهسهر چهكهكهو عهتادهكهیدا دهگرێ له سزایانهی تر كه به پێی ئهم یاسایه بهسهری دا دهسهپێنرێت.
ماددهی سێزهم: ئهم یاسایه له رۆژی 31ی مانگی مایسی 2008(رۆژی جیهانی بهرهنگاربوونهوهی جگهره كێشان) جێبهجێ دهكرێ وله رۆژنامهی فهرمی(وهقایعی كوردستان) بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی سی و پێنجهم: یهكهم: ئهو یاساو پێڕهو و رێنماییانه بهسهر ئهنجومهنی كوردستانیدا پیاده دهكرێ، كه كاروباری دهرس گوتنهوهو قوتابیان له زانكۆكانی ههرێم رێكدهخهن، بهجۆرێكی وا كه لهگهڵ حوكمهكانی لهم بهشهدا هاتووه ناكۆك نهبێ. دووهم: بهش و لقهكانی زانستی و پیشهیی ئهنجومهنی كوردستانی و مهرجهكانی قهبوڵ و تۆماركردن و شێوازهكانی دهرس گوتنهوه و ئهزموونهكانی و دهوامكردن بهپێی ئهو رێنماییانه دیاردهكرین كه وهزیر دهریان دهكات.
ماددهی چوارهم: سهندیكا بۆ بهدیهێنانی ئهم ئامانجانه كار دهكات: یهكهم: رێكخستنی پیشهی پزیشكانی دروستی ئاژهڵ له بواری چالاكی گشتی و تایبهتی دا و پێشخستنی و بهرز كردنهوهی ئاستی زانستی و پیشهیی بزیشكانی دروستی ئاژهڵ له ههرێم دا. دووهم: رێكخستن و بههێز كردنی پهیوهندی ئهندامان له نێوان خۆیاندا لهگهڵ دهزگا حكومی و تاكهكهسه كاندا و بهرگری لێكردنیان، وه بهرگری كردن له مافهكانیان و مسۆگهر كردنیان، ههروهها كارێكی وا بكرێ كه بتوانن ئهركهكانیان جێ بهجێ بكهن. سێیهم: پهرهپێدان و به دیار خستنی رۆڵی پزیشكانی دروستی ئاژهڵ له كۆمهڵگای كوردستاندا. چوارهم: هانادن و پشتگیری كرنی توێژینهوهی زانستی ئهندامانی و، بهستنی سیمینار و خولی تایبهت به زانستی دروستی ئاژهڵ بۆ ئهوهی لهگهڵ پێشكهوتنی زانستی دروستی ئاژهڵدا بروا. پێنجهم: سهندیكا پشتگیری و بهشداری له ههموو ههوڵدانێك دهكا له پێناو: 1. پاراستنی ژینگه له پیس بوون كه سهرچاوهكهی له ئاژهڵهوه بێ. 2. پاراستنی ئاژهڵی كێوی له نهخۆشییهكان و رێگه گرتن له كوشتن و راوكردنیان تهنها له سنووری یاسادا نهبێ. ج- پاراستنی مرۆڤ له نهخۆشییه هاوبهشهكان. شهشهم: پهیوهندی و هاوكاری كردن لهگهڵ ئهو سهندیكا و كۆمهڵه و دهسته ناوخۆی و دهرهكیانهی كه ئامانجهكانیان لهگهڵ ئامانجی ئهو سهندیكایهدا یهك دهگرنهوهو ئاڵو گۆر كردن و بهشداربوون له كۆنگره و خول و چالاكییه زانستییهكاندا.
ماددهی بیست و نۆیهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی بیست و سێ یهم: یهكهم: دادگای باری كهسایهتی لهبه یهك دادوهر كۆ دهبێتهوه كه به قازه ناودهبرێت و دادگاكه به پێی یاسا باس و خوازهكانی باری كهسایهتی دهبینێ. دووهم: دادوهری موسڵمانی دادگای سهرهتایی به قازی دادگای باری كهسایهتی داددهنرێ ئهگهر قازیهكی تایبهتی خۆی نهبوو.
ماددهی یازدهم: دیوان مافی بینینی ههموو ئهو بهڵگهنامهو دۆسیهی مامهڵه ئاشكراو نهێنیانهی ههیه كه پهیوهندییان بهكاری داراییهوه ههبێ، جگه لهو بهڵگهنامانهی كه سهرۆكی ههرێم به ههماههنگی لهگهلأ سهرۆكی ئهنجومهنی نیشتمانی و سهرۆك وهزیران بهدهریان دهكات، به مهرجێك سهرۆكی دیوان ئاگادار بكرێ بۆ زانینی زانیاریی و دهربڕینی ڕای خۆی له بارهیهوه.
ماددهی بیست و چوارهم: یهكهم: له مهڵبهندی ههر پارێزگایهكدا دادگایهكی تاوان پێك دههێنرێ و ئهو داوا سزاییانه دهبینێ كه به پێی حوكمی یاسا بۆی دیاری كراون. دووهم: دهشێ زیاتر له یهك دادگای تاوان له پارێزگایهكادا پێك بهێنرێت كه به بهیاننامهیهكی وهزیری داد رهدهگهیهنرێت كه تیایدا تایبهتكاری حۆرهكی و شوێنهكی (النوعی و المكانی) و مهلچبهندی كۆبوونهوهی دیاری دهگرێن. سێ یهم: دهشێ دداگای تاوان لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دداگای تاوان وبهیاننامهیهك كه سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهری دهكا له دهرهوهی مهڵبهندی پارێزگادا كۆ ببێتهوه.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة