أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه و یاسای سهرۆكایهتی ههرێم ژماره (1)ی ساڵی 2005 و ههمواركراوهكانی ناكۆك بێت.
ماددهی سیازده:
ماددهی سیازده: ئهم یاسایه له رۆژی دهرهێنانیهوه دهخرێته بهركار، و له (وهقایعی كوردستان)دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: پێشمهرگه (زێزِهڤانی ههرێم)ی كهمئهندام كه حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه به شههید تۆمار دهكرێت ئهگهر كۆچی دوایی كردو بهم شێوهیهی خوارهوه: یهكهم: ئهگهر له ئهنجامی شهڕدا تووشی پهككهوتهیی بوو بوو، ئهوا دۆسیهكهی بۆ وهزارهتی كاروباری شههیدو ئهنفالكراوهكان دهنێردرێ و بۆ پاشهنشینهكانی مووچهو دهرماڵهكانی خهرج دهكرێ، ههروهها دهرماڵهی تایبهت به ئهندام له دهست دراوانیشی پێدهدرێ ههروهك چۆن پێش كۆچی دوایی وهریدهگرت. دووهم: ئهگهر له كاتی خزمهتكردنی یان به هۆیهوه تووشی پهككهوتهیی بوو، ئهوا دۆسیهكهی دهنێردرێ بۆ وهزارهتی كاروباری شههیدو ئهنفالكراوهكان و مووچهو دهرماڵهكانیشی بۆ پاشهنشینهكانی خهرج دهكرێن كه پێش كۆچی دوایی وهری دهگرت.
المادة الثالثة:
المادة الثالثة: تعيين الجمعية العامة التأسيسية مجلس الإدارة الأول ومراقب مراقبي الحسابات الأولين.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یاسای (وهزارهتی دادی ههرێمی كوردستان-عێراق)ی ژماره 12ی ساڵی 1992 و ههمواركراوهكانی ههڵدهوهشێتهوه و پێڕه و رێنماییهكانی كه بهپێی ئهو یاسایه دهرچوون دهمێننهوه بهجۆرێك كه لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك نهبن تاكو دهرچواندنی ئهوهی جێیان دهگرێتهوه یان ههڵوهشاندنهوهیان.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: پێویسته لهسهر حكومهتی ههرێمی كوردستان گوژمهی (120.000.000.000) سهدو بیست ملیار دینار بۆ بهردهوامبوون له جێبهجێكردنی پرۆژهكانی گهشهپێدان و پهرهپێدانی توانسته مرۆییهكانی كوردستان، تهرخان بكات، له پێناو ئامادهكردنی كارمهندی پسپۆڕ لهو بواره جۆراوجۆرانهی كهوا ههرێم پێویستی پێیانه له رێگهی زهمالهو نێردهو توێژینهوهو خوله راهێنانییهكان له ژێر سهرپهرشتی دهستهی باڵای پێكهاتوو به سهرۆكایهتی سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیرهكانی (پهروهرده، خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی، پلاندانان) بهپێی ئهو پێڕهوهی له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه پهسهندكراوه، لهگهڵ ڕهچاوكردنی حوكمهكانی ماددهی (حهوتهم/دووهم/5) له یاسای ماف و ئیمتیازاتی كهسوكاری شههیدان و ئهنفالكراوانی ژماره (9)ی ساڵی 2007 به دابینكردنی ژمارهیهك كورسی خوێندن بۆ منداڵی شههیدان كه خاوهن توانای زانستین، به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستیی ههرێم.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: فرمانبهرێ، به پلهی وهزیر سهرۆكایهتیی ئهم ههیئهته دهكا، سهرۆك دایدهمهزرێنێ و، یهكسهر پابهندی سهرۆك دهبێ. كاتێكیش دیار نهبێ ، یان پلهی وهزیفهكهی چۆڵ بێ، ئهوه لهو بارهدا سهرهك وهزیرانی ههرێم جێگای دهگرێتهوه.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: ئهنجومهنی سهندیكا ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1/ئامادهكردن و تهسدیقكردنی بودجهی ساڵانه و حسابكاریی كۆتایی. 2/به پێی ماددهی سێیهمی ئهم یاسایه، بۆ وهدیهانينی ئامانجهكانی سهندیكا كۆشش دهكا. 3/پێشنیار لهبارهی ههمواركردنی یاسا و پێڕۆی سهندیكاوه پێشكهش به دهستهی گشتی دهكا. 4/ههموو بڕیارهكانی دهستهی گشتی دهخاتهكار. 5/كارگوزارهكانی سهندیكا دادهمەزرێنێ وكرێیان دیاری دهكات. 6/سهیری داوا كارییهكانی ئینتما دهكا و، وهرگرتنی ئهندام و بهشداربووهكانیش ئیقرار دهكا. 7/له حاڵهتێكدا، كه نهقیب نوێنهرایهتی نهكا، ئهنجومهن یهكێ ههڵدهبژێرێ كه له لیژنه رهسميیهكان و هی دیكهدا نوێنهرایهتی سهندیكا بكات. 8/پێشنیار دهربارهی ههمواركردنی یاساكانی پیشه ئابووریهكان پێشكهش دهكا. 9/ههر كێشه و شكاتێكی بۆ بێت هاواڵهی لێژنه پێوهنددارهكانی دهكات. 10/لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكاندا دادهمهزرێنێ. 11/لیژنهگهلی لاوهكی (فرعیه) بۆ وهدیهانينی ئامانجهكانی سهندیكا پێك دههێنێ. 12/ سهیری دهست له كارههڵگرتنی نهقیب یان ههر ئهندامێكی سهندیكا ولیژنهكانی دهكا و دهیبڕێنێتهوه، بهمهرجێ بیخاته بهردهم دهستهی گشتی له كۆبوونهوهی یهكهمیدا. 13/به رهزامهندیی لایهنه پهیوهنددارهكان بهخشش و باربۆ (الهبات والتبرعات) له لایهنه ئهجنهبیيهكان قبوڵ دهكا. 14/چاودێرێكی حسابكاری دادهنێ و بۆ تهدقیقكردنی ساڵانه. 15/ئهوراقی ههڵبژاردن و بهڵگهنامهی دیكه رێك دهخات و سهرپهرشتی ههڵبژاردنیش دهكات. 16/بۆ ئاسانكردنی بهكارخستنی ئهم یاسایه و ئهو پێڕۆیانهش كه به پێی ئهم یاسایه دهردهچن رێنمایی دهردهكا كه له گهڵیاندا بگونجێ. 17/به موڵك كردنی موڵك و ماڵ و خانووبهره و قبوڵ كردنی بهخشش و دهسنگه (منح)ش ئیقرار دهكا. 18/مافی قهرز پێدان و قهرزكردن و پێشكهشكردنی یاریدهی دارايیشی ههیه. 19/به پێی یاسای كۆمهڵهكان و پێرۆكانیان، یانه بۆ ئابووریناسان دادهمهزرێنێ و بهڕێوهشیان دهبا. 20/ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی دهدات به لیژنهكانی لق و نوێنرانی سهندیكاش له پارێزگه و قهزاكاندا.
ماددهی بیست وههژده
ماددهی بیست وههژده: لیژنهی بهرزهپتی له ههڵسوڕاندنی كارهكانی خۆیدا بهپێی رێساكانی یاسای بهرزهپتی فرمانبهرانی دهوڵهت رهفتار دهكا.
ماددهی سی
ماددهی سی: پێویسته وهزیره پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنهكار.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم واژانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. سهندیكا: سهندیكای ئابووریناسان. ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكاكه نهقیب: نهقیبی ئابووریناسان. ئابووریناس: ههموو ئهندامێكه له سهندیكاكهدا بڕوانامهیهكی له زانستهكانی ئابووریدا ههبێ له بهكالۆریوس كهمتر نهبێ یان هاوتای بهكالۆریۆس بێت. ههڵسوڕاندنی پیشه: به پێی حوكمهكانی ههڵسوراندنی پیشه، له پیشهكهدا كهوتبێته كار.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: كۆمهڵه ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ: 1-هاوكاری كردن لهگهڵ كۆمهڵهكانی ههیڤی سوور و خاچی سوور له جیهان دا لهگهڵ رێكخراوهكانی نهتهوه یهكگرتووهكان دا له پێناو به دیهێنانی ئامانجه مرۆڤایهتییهكاندا. 2-هاوكاری كردن لهگهڵ رێكخراوه خێرخوازهكان له جیهاندا رێكخستنی كۆشش لهگهلیاندا له پێشكهشكردنی پاریده و یارمهتی مرۆڤایهتی دا به ههرێم. 3-كۆشش كردن بۆ گهیاندنی ئهو یاریدهدانانهی له رێكخراو و مۆمهڵهكانی فریا گوزاری و ههر لایهنێكی ترهوه بۆ كۆمهڵه دێن به ههچاران و داماوانی دهدهن بۆ سووك كردنی ئهشكهنجهیان. 4-كۆشش كردن بۆ یاریدهدانی خێزانهكانی شههیدانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستان و قوربانییهكانی ئهنفال و كیمیا بارانی گوند و شارهكانی كوردستان و دهربهدهرانی راگواستی زۆره ملێ 5-پهیوهندی كردن به پهنا بهرانهوه له خهڵكی كوردستانی عێراق ئهوانهی له دهوڵهته دراوسێكان و ناوچهكانی تردا ههن به هۆی خاچی سوور و ههیڤی سووری ئهو دهوڵهتانهوه بۆ چاككردنی باری ژیانیان و ئاسانكردنی گهرانهوهیان بۆ نیشتمان. 6-پهیوهندی كردن بهو دیلانهی خهڵكی ههرێمهوه كه له ههرێم دا به یاریدهی ههیڤی سوور و خاچی سووری نێودهوڵهتی و كۆشش كردن بۆ بهردان و جهنگهكان و كارهساتهكانی سروشت. 7-هاوكاری كردن لهگهڵ رێكخراوه نێودهوڵهتی دهوڵهتهكان و رێكخراوه كورددستانی یهكان و فهرمانگهكانی حكومهتی ههرێم له پێناوی ئاوهدانكردنهوهی گوند و شاره رووخێنراوهكانی كوردستان و هاندانی خهڵكان بۆ گهرانهوه بۆیان و مسۆگهر كردنی پێویستی یهكانی ژیان بۆیان. 8-پهیدا كردنی داو و دهرمان و پێویستییه پزیشكییهكانی بۆ خهستهخانهو مهڵبهندهكانی تهندروستی له ههرێمدا به هاوكاری لهگهڵ كۆمهڵهی ههیڤ و خاچی سوور و رێكخراوه خێرخوازهكانی تر. 9-بڵاوكردنهوهی هۆشیاری تهندروستی له ناو هاوڵاتیانی ههرێم دا و بایهخدان به پاراستنی ژینگه و سهلامهتی. 10-یاریدهدانی بریندارانی جهنگ به پێی رێكهوتننامهكانی جنێف و سووكردنی ئازاریان به ههموو شێوهیهك له توانا دابێ ئهویش به هاوكاری لهگهڵ لایهن و دهزگا پهیوهندارهكان دا. 11-دیدهنی كردنی بهندیخانهو گرتوو خانهكان و ههوڵ دان بۆ دابینكردنی پێویستی یهكانی دانیشتوانیان و چاككردنی باری ژیانیان. 12-یاریدهدانی كهم ئهندامان به مسۆگهر كردنی پێویستییهكانی چارهسهركردنیان و راهێنان بۆ گونجانی لهگهڵ كۆمهڵدا و كهم كردنهوهی ئهشكهنجهیان.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: ئهم یاسایه له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان) دا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ماددهی (15) له یاساكه ههمواردهكرێ وبهم جۆره دهخوێنرێتهوه: مووچهی خانهنشینی تهرخان دهكرێت لهسهر بنهمای (2000) دوو ههزار دینار بۆ ههر مانگێك بۆ ماوهی خانهنشینی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه وبۆ ئهم مهبهستهش بهشی مانگی دوایی بهمانگی تهواو دادهنرێت.
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: ههر كهسێك ئهمانهی خوارهوهی ئهنجامدا بۆ ماوهیهك بهند دهكرێ كه لهشهش مانگ كهمتر نهبێ و غهرامهیهكیشی لێ وهردهگیرێ كه (100،000) سهد ههزار دینار كهمتر نهبێ و (500،000) پێنج سهد ههزار دینار زیاتر نهبێ: یهكهم: به ئهنقهست ناوێك یان ناوهكان یان سیفهتی قهڵب له خشتهی دهنگدهرهكان دابنێت یاخود بهئهنقهست ناوێك بهپێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دابنێت. دووهم: ههر كهسێك ناوی خۆی یان ناوی غهیری خۆی بهبێ بوونی مهرجی پێویستی یاسایی تۆمار كرد و دهركهوت كه بهمه دهزانێ و ههر كهسێكیش ناوێكی تری دانهنا یاخود لایبدات. سێیهم: له ههڵبژاردندا دهنگی خۆی داو دهشیزانی ناوی له تۆماری ههڵبژاردنهكاندا بهنایاسایی نووسراوه، یاخود مهرجه یاساییه پێویستهكانی لهبهكارهێنانی مافی خۆی له ههڵبژاردندا لهدهست داوه. چوارهم: بهئهنقهست دهنگی بهناوی غهیری خۆی دا. پێنجهم: نهێنی دهنگدانی دهنگدهرێكی بهبێ ڕهزامهندیی خۆی بڵاو كردهوه. شهشهم: مافی خۆی له ههڵبژاردنێك بۆ زیاتر له جارێك بهكارهێنا. حهوتهم: ویستی دهنگدهری نهخوێندهواری گۆڕی و ناوێكی نووسی یان ئیشارهتی لهسهر ئهو ڕهمزه دانا كهمهبهستی دهنگدهر نییه یاخود كۆسپی خسته پێش ههر دهنگهرێك بۆ ئهوهی مافی ههڵبژاردنهكهی بهكارنههێنێ. ههشتهم: خۆی لهزیاتر لهبازنهیهكی ههڵبژاردندا یان لیستێكی ههڵبژاردندا پاڵاوت. نۆیهم: لهكاتی جیاكردنهوهی دهنگهكاندا گزی (تهزویر)ی كرد.
ماددهی پهنجایهم:
ماددهی پهنجایهم: ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان بۆیان ههیه پێڕهو و رێنمایی پێویست ههر یهكه بهپێی تایبهتمهندیی خۆی بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات .
ماددهی چل و نۆیهم:
ماددهی چل و نۆیهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر ناكۆك بێت لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی چل و پێنجهم:
ماددهی چل و پێنجهم: ئهم یاسایه ئهو كهسه ناگرێتهوه كه به شێوهیهكی یاسایی سهلمێنرا دهستی ههبووه له دامودهزگا داپلۆسێنهرهكانی رژێمی له ناوچوو و بهشداریی كردبێ له تاوانهكانی رهشهكوژی و ئهنفال و كۆمهل كوژی (جینۆساید)ی گهلی كوردستان.
ماددهی چل و دووهم:
ماددهی چل و دووهم: ماوهی خوێندن له كۆلێج و پهیمانگاكان كه پێشمهرگه له ئهنجامیدا بروانامهی وهرگرتووه بهنیسبهت ئهفسهران به خزمهت بۆ مهبهستی تهنیا خانهنشینی حسێب دهكرێ.