المواد القانونية
ماددهی شهشهم: گشت ماف و ماڵ و موڵكی ئهو دام و دهزگایانهی لهوه و بهر به وهزارهتی ناوخۆ و حوكمی ناوخۆییهوه له مهڵبهندده بهسترابوونهوه یا پێوهی بهسترانهوه دهبنه هی وهزارهتی ناوخۆ.
ماددهی سێیهم: ئهو ئهفسهرانهی له دوای رێككهوتننامهی 11/ئازاری/1970 وه بهشداری شۆرشی چهكدارانهی كوردییان كردووه و له ساڵی (1975) و دواتریدا خانهنشین كراون یا گوازراونهتهوه بۆ وهزیفهیهكی مهدهنی دهگێردرێنهوه بۆ خزمهت كردن له وهزارهتی كاروباری پێشمهرگهدا و ئهو خزمهتهی دهرهوهی سوپایان به خزمهتی فعلی دادهنرێ بۆ مهبهستی زیادهی ساڵانه و پله بهرزی و خانهنشینی لهگهڵ رهچاو كردنی لێهاتووی و پایهدا به مهرجیچك روتبهشبان له لیوا تێپهر نهكا.
ماددهی دووهم : وهزارهت ههوڵ دهدات ئهم ئامانجانهی خوارهوه بهدی ههبێنێت: یهكهم : جێبهجێ كردنی سیاسهتی گشتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی كه لهلایهن ئهنجومهنی وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی ئامادهكراوه و لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه پهسندكراوه. دووهم : هێنانهدی كۆڕانگارییهكی چۆنایهتی و سازان لهگهلأ پهرهسهندنهكانی جیهانی له مهیدانی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی و بهرزكردنهوهیان بۆ ئاستی پێویست له بوارهكانی زانستی و هونهری و تهكنۆلۆجی دا. سێیهم : هینانهدی گونجان و پێگهیشتن له نێوان خوێندنی باڵا و پێداویستیهكانی ههرێم له كادیری زانستی وهونهریی شیاوهوه. چوارهم : كاركردن له پێناوی هێنانهدی هاوسهنگی له نێوان پێشكهوتنی زانسته نهزهرییهكان و ئهوهی پێویسته له ڕووی فراوان كردن و پهرهپێدان له تاقیكردنهوه و كاركردنی پراكتیكی وتاقیگهییهوه. پێنجهم : دابین كردنی پاراستنی (حصانه) زانستی بۆ بیرمهندان و تۆیژهران وداهێنهران و نرخاندنی ئهركه زانستیهكهیان و هاندانی دهست پڕژانی زانستی (التفرغ العلمی) بهمهبهستی دروستكردنی كهسایهتی مرۆڤ به شێوهیهك كه پشت به بیركردنهوهی ئازاد و كاركردنی بهردهوام بۆ بهدیهێنانی كومهڵگایهكی ئازاد و گهشهدار ببهستێ. شهشهم: هاندانی خوێندن و لێكۆڵینهوهی زانستی و پشتگیریی كردنیان و بهرزكردنهوهیان و فراوانكردنی پسپۆڕایهتی هونهریی و تهكنۆلۆژی به جۆرێك كه لهگهلأ پێداویستیهكانی گهشهپێدانی مرۆیی و ماددی لهسهر ئاستی كۆمهڵایهتی وئابووری ورۆشنبیریی وفیكری له ههرێمدا بگونجێ. حهوتهم: وهبهرهێنانی توانا و بهههره زانستیهكان وسوود وهرگرتن له رێگاو شێواز و هۆیه زانستیهكانی هاوچهرخ بۆ رۆیشتن لهگهلأ پێشكهوتنی زانستی و تهكنۆلۆجی له جیهاندا. ههشتهم: هاندانی دهزگاكانی خوێندنی باڵای ئههلی له ههرێمدا. نۆیهم: پاراستنی كه له پووری گهلی كوردستان و گهشهپێدانی و گرنگی دان به مێژوو و بههاكانی و دهرخستنی شوێنهواره شارستانیهكانی و گرنگی دان به رۆشنبیریی گشتی و بههێزكردنی ئینتیمای نیشتمانی. دهیهم: گهشهپێدانی شارهزایی ئهوانهی كه بهلانی كهم زمانێكی بیانی دهخوێنن له مهیدانی پسپۆڕییهكهیان و كارایی شیاویان پێ بدرێ بۆ بهكارهێنانی تهكنۆلۆجیا. یازدهم: بنیاتنانی تیشكۆیهكی زانستی (نواه علمیه)ی تهكنیكی نیشتمانی. دوازدهم: كاركردن له پێناوی كردنی زمانی كوردی به زمانی فێركردن و خوێندن له قۆناعهكانی خوێندنی باڵا له زانسته مرۆییهكاندا وهاندانی وهرگێڕان و دانان و چاپهمهنییه زانستی ورۆشنبیریی و ئهكادیمییهكان بۆ زمانی كوردی.
ماددهی سێیهم: وهزارهت به دیهێنانی ئهم ئهركانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: دانانی ستراتیجییهت و پلان بۆ گهشهپێدان به خوێندنی باڵا وتوێژینهوهی زانستی به پێی ئهو سیاسهتهی كه حكومهتی ههرێم دایدهنێ. دووهم: دانان و پهسندكردنی پلانی پێویست بۆ پهرهپێدانی بهرنامهكان و هاندنی بزووتنهوهی دانان و توێژینهوهی زانستی و وهرگێڕان له زانكۆكان و دهزگا زانستیهكانی دیی دا. سێیهم: دانانی پلانی پێویست بۆ بهرزكردنهوهی ئاستی زانستی كادیری فێركردن له مهیدانی خوێندنی باڵا، به هۆی ئامادهكردنی مامۆستاكانی زانكۆ و شارهزای پسپۆڕ له رۆڵهكانی ههرێم و چاودێركردنی زانا و بیرمهندان و گرنگی دان به توێژینهوهی زانستی و چاودێری كردنی بههرهی داهێنان و دۆزینهوه و هاندانی وپشتگیریی كردنی وكاركردن له پێناو فهراههمكردنی پێویستیه هونهری و ماددیی ومهعنهوییهكان كه یاریدهی توێژهران و داهینهران دهدهن بۆ بهدواداچوونی كاره زانستیهكانیان به متمانه و دڵنیاییهوه. چوارهم: داننان به دهزگا زانكۆیی و زانستیه نا عیراقیهكان و پهسهندكردنی بنچینهكانی هاوتایی بۆ پلهو بڕوانامه زانستیهكانیان. پێنجهم: پێشنیازكردنی كردنهوهی زانكۆی حكومی و دهزگاكانی خوێندنی باڵا یان ههڵوهشاندنهوهیان یاخود لێكدان و لێك جیاكردنهوه یان یاخود گواستنهوهیان له ناو ههرێمدا. شهشهم: رهزامهندی دهربڕین له سهركردنهوهی كۆلێج و پهیمانگای نوێ له ههرێمدا یان كهرتكردنیان یان لێكدانی ئهوانهی ههنه لهگهلأ یهكدا. حهوتهم: پشتگیریی كردنی هاوكاری و ئاڵوگۆڕكردنی رۆشنبیریی و زانستی لهگهلأ زانكۆ و دهزگاكانی خوێندنی باڵای دهرهوهی ههرێم. ههشتهم: چاودێری كردنی ئهوانهی دێن بۆ ههرێمی كوردستان یان لێی دهردهچن له قوتابی ومامۆستا و توێژهر و دابین كردنی پێویستییه زانستی و كۆمهڵایهتیهكانیان وهاندانی گهڕانهوهی خاوهن كه فائهتهكانی نیشتمانی له دهرهوهی ههرێم. نۆیهم: پێشنیازكردنی پرۆژهی یاساو ئهو پێڕهوانهی كه به خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستیهوه پهیوهستن. دهیهم: ئامادهكردنی پرۆژهی بودجهی گشتی بۆ وهزارهت و دهزگاكانی. یازدهم: ههڵسهنگاندنی دهزگاكانی خوێندن سهر به وهزارهت و دانانی میكانیزمێك بۆ چاكسازییه پێویستهكان له لایهن خودی دهزگای خوێندنهكهوه. دوازدهم: به دواداچوونی كاری دهزگاكانی خوێندن و توێژینهوهی زانستی به شێوهیهك ئاستی زانستی به پێی بهرزهفت و پێوهری جیهانی بهكار هاتوو بپارێزێ و رێكاری پێویست بۆ دابین كردنی بگرێته بهر. سێزدهم: ئاڵوگۆڕكردنی زانایان و بیرمهندان وئهوانهی دهرس دهڵێنهوه لهگهلأ زانكۆكان و دهزگا زانستییه عیراقی وبیانیهكان وئینتیدابكردنیان. چواردهم: كاركردن له پێناوی فهراههمكردنی كورسی خوێندن بۆ سهركهوتووهكان بۆ خوێندنی باڵا له دهرهوه بهههماههنگی لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا.
ماددهی چوارهم : یهكهم: وهزیر : سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسه له كارهكانی و ئاراستهكردنی سیاسهتهكانی و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی و، لهوهوه ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهك دهردهچن له بارهی ههر شتێكی پهیوهندیی به ئهركهكانی وهزارهت و پێكهاتهكانی و دهستهڵات و ههموو كاروبارێكی هونهریی و دارایی وكارگێڕی و ریكخستنهوه ههبێ به پێی حوكمهكانی یاسا و بهرپرسیشه له بهردهم ئهنجومهنی وهزیران بهو ناوهی ئهندامێكی هاوكاره تێیدا و بۆی ههیه ههندێ له دهستهڵاتهكانی بدات به بریكاری وهزارهت یان بهڕێوه بهرهگشتیهكان یاخود ئهوهی به شیاوی دهزانێ له وهزارهتدا و به شێوهیهكی تایبهتیش ئهم دهستهڵاتانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: 1. پێشنیازكردنی كردنهوهی زانكۆ و دهستهكان لهسهر راسپاردهی ئهنجومهن. 2. پێشنیازكردنی دامهزراندنی بریكاری وهزارهت و سهرۆكهكانی زانكۆ ودهستهكان و راوێژكاران و بهڕێوهبهره گشتیهكان و بهرزكردنهوهیان بۆ سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران. 3. پێشنیازكردنی دامهزراندنی راگر و یاریدهدهرهكانی سهرۆكی زانكۆكان و دهستهكان لهسهر داوای سهرۆكی زانكۆ یاخود دهسته و بهرزكردنهوهیان بۆ سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران. 4. پێدانی مۆڵهتی دامهزراندنی زانكۆ و كۆلێج و پهیمانگا بهرزهكان و سهنتهرهكانی توێژینهوهی زانستی نا حكوومی به پێی یاسا و رێنمایی و بهرزهفتهكان. 5. ئامادهكردنی راپۆرتی ساڵانه له بارهی خوێندنی باڵا له ههرێم و بهرزكردنهوهی بۆ ئهنجومهنی وهزیران. 6. پێشكهش كردنی پرۆژهی بودجهی ساڵانهی وهزارهت و پێكهاته و دهزگاكانی به ئهنجومهنی وهزیران. 7. خهرج كردنی كرێ و دهرماڵه و قهرهبووكردنهوه و پێدانی و یاداشت به كارمهندانی وهزارهت و غهیری كارمهندانی لهوانهی كه خزمهتگوزاری پێشكهش به وهزارهت دهكهن به پێی ئهم یاسایه. 8. راگرتنی خوێندن له زانكۆكان یا كۆلێجهكان یاخود پهیمانگا حكومی و ئههلیهكان بۆ ماوهیهك له ده رۆژ زیاتر نهبێ. 9. پهسندكردنی كۆنووسی ئهنجومهنهكانی زانكۆ و دهسته حكومیهكان و ئاگاداربوون له كۆنووسی دانیشتهكانی زانكۆ نا حكومیهكان. 10. بهدواداچوونی پلانه پێویستهكان بۆ پهرهپێدانی بهرنامهكان و هاندانی بزووتنهوهی توێژینهوهی زانستی و دانان و وهرگێڕان له دهزگاكانی خوێندنی باڵادا. 11. ئهندامانی دهستهی دهرس و تنهوه له سهنتهری وهزارهت دهرماڵهی دهسپهرژاوی زانكۆ دهیانگرێتهوه. 12. رهزامهندنی دهربڕین لهسهر نێردراو و زهماله و مۆڵهتی خوێندن و ئیعاره و ناردنه دهرهوهی عیراق. دووهم: ئهمانه به وهزیرهوه دهلكێن: 1. نووسینگهی وهزیر، فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهكالۆریۆسی ههبێ و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. 2. سكرتارییهت. 3. بهشی راگهیاندن. 4. بهشی وردبینی و چاودێری دارایی. 5. بهشی یاسایی. 6. نووسینگهی بهڕێوهبڕدنی پرۆژه زانستیهكان. سێیهم: بریكاری وهزارهت: 1. یارمهتی وهزیر دهدات بۆ ئاراستهكردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كاروباره كاگێڕیی و دارایی و رێكخستنهكان له چوار چێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه وهزیر پێی داوه، به مهرجێك خاوهن بڕوانامهی دوكتۆرا بێت و پایهی زانستی له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ وشارهزایی و خزمهتی زانكۆیی له پازده سالأكهمتر نهبێ. 2. نووسینگهی بریكار فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی ههبێ. چوارهم: دهزگای سهرپهرشتی و بیمهی چۆنیهتی(QA) ئهركی لێكۆلێنهوه له باشی جێبهجێ كردنی ئهركهكانی زانكۆ و دهستهكان و رادهی رهوایهتی ههڵس وكهوت و گونجانیان لهگهلأ یاساكارییه كار پێكراوهكان له ئهستۆ دهگرێ و فهرمانبهرێك به پلهیهكی تایبهت له ههڵگرانی بڕوانامهی دكتۆرا به پایهی بهلانی كهم پرۆفیسۆری یاریدهدهر بێ و شارهزایی له كاروباری زانستی و كارگیریی دا ههبێ كه له پازده سالأ كهمتر نهبێ و چهند فهرمانبهرێكی پسپۆڕ یاریدهی دهدهن و ئهركهكانی به پێڕهو دهسنیشان دهكرێن. پێنجهم: راوێژكاران: وهزیر چوار راوێژكاری دهبێ به پلهی تایبهتی بۆ ههریهك له كاروبارهكانی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی و خوێندنی تهكنیكی و خوێندنی پزیشكی، بهمهرجێك پلهی زانستییان له پروفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ و خزمهتی زانكۆییان له (20) بیست سالأ كهمتر نهبێ و خاوهن شارهزایی شیاوهییهكی تهواو بن. شهشهم: سهنتهری وهزارهت لهم فهرمانگانهی خوارهوه پێكدێ:ـ 1. فهرمانگهی كارگێڕیی ودارایی: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات كه به پلهی بهڕێوهبهری گشتی بێ و خاوهن بڕوانامهی دوكتورا بێ و وا بهپهسند دهزانرێ كه پسپۆڕبێ له بهڕێوهبردن یان یاسا ههبێ و، خزمهت و شیاوی و شارهزایی كارگێڕی تهواوی ههبێ بۆ ماوهیهك له ده ساڵ كهمتر نهبێ. 2. فهرمانگهی لێكۆڵینهوه و پلاندانان و بهدواداچوون: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ و به پایهی بهلانی كهم پروفیسۆری یاریدهر بێ وخزمهتی زانكۆیی له ده سالأ كهمتر نهبێ. 3. فهرمانگهی نێردراوان و پهیوهندییه رۆشنبیرییهكان: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ و بهلانی كهم به پایهی پرۆفیسوری یاریدهدهر بێت و خزمهتی زانكۆیی له ده سالأ كهمتر نهبێ. 4. فهرمانگهی توێژینهوه و پهرهپێدان: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ و بهلانی كهم به پایهی پرۆفیسوری یاریدهدهر بێ و خزمهتی زانكۆیی له ده سالأ كهمتر نهبێ. 5. فهرمانگهی ئهندازیاری و پرۆژهكان: ئهندازیارێكی راوێژكاری به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه شارهزایی له پازده ساڵ كهمتر نهبێ و ئامادهكردن و وردبینی دیزاین و كهشفه ئهندازیارییهكانی بیناكانی وهزارهت دهگرێته ئهستۆ.
ماددهی دووهم: وهزارهت، هێنانهدی ئهم ئهرك وفهرمان وئامانجانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ:ـ یهكهم:فهراههمكردنی چاودێریی ماددی ومهعنهویی كهسوكاری شههیدان و ئهنفالكراوان وبێ سهروشوێنان تابتوانن به ئازادی و سهربهرزانه بژین. دووهم:زیندوو ڕاگرتنی بۆنه تایبهتیهكان به یاد كردنهوهی سهركهشی و نهمریی شههیدان و ئهنفالكراوان وكاركردن بۆ ناساندنی ئهم تاوانانه لهسهر ئاستی نێوخۆیی ونێودهوڵهتی. سێ یهم:پێشنازكردن و ههموار كردنی یاساو، ههواڵه كردنی بۆ ئهنجومهنی وهزیران، بۆ وهدیهێنانی ئهركوفرمان وئامانجهكانی وهزارهت. چوارهم:دانانی سیاسهتی گشتی بۆ گهشهپێدان (تنمیه) و وهبهرهێنانی دهرامهتی (موارد) وهزارهتهكهو،له چوارچێوهی پابهندی یه نهتهوهیی و نیشتمانی و ئامانجه كۆمهڵایهتی و ئابوورییهكانی خۆیدا،پاشان جێبهجێكردنی ئهو سیاسهته به پێی یاسا بهركارهكان. پێنجهم:كاركردن له گهلأ لایهنه پێوهندیدارهكان،بۆ گرنگیدان به باری پهروهردهیی وفێركاری و رۆشنبیری و كۆمهڵایهتی وتهندروستی و ئابووری و ئاوهدانكاریی خاوخێزانی شههید و ئهنفالكراوهكان و، دانانی بهرنامهش بۆ بهرهو چاكتر گۆڕینیان. شهشهم:كۆشش،بۆ راستكردنهوهی واقیعی ژیانی ئهوانهی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه،له رێگای هاوكاری و ههماههنگی وهزارهتهوه له گهلأ پارهدهرانی (ممولین) نێودهوڵهتی و نێوخۆیی ورێكخراوه حكومی و ناحكومیهكاندا، بهپێی یاسا بهركارهكان. حهوتهم:دیكۆمێنتكردنی (توپیق) ههر شتی َ پێوهندیی به شههیدان وقوربانیانی چهكی كیمیایی یهوه ههیه، بۆ داواكردنی قهرهبووی خێزانهكانیان، له حكومهتی فیدراڵی و لهو لایهنانهش كه ئهو چهكانهیان به عیراق داوه. ههشتهم:كاركردن،به ههماههنگی لهگهلأ حكومهتی عیراقی فیدرالأ و رێكخراوه نێودهوڵهتییه حكومی و ناحكومیهكاندا، بۆ ئهوهی پلاندانهران و بهجێهێنهرانی ئهو جینوسایدهی دهرههق به گهلی ئێمهیان كرد، بدرێنه دادگا پێوهندیدارهكان و،سزا بدرین. نۆیهم:هاوكاری لهگهلأ لایهنه پێوهندیدارهكان، بۆ دهسهبهركردنی نیشتهجێ یهك(سكن) بۆ خاوخێزانی شههیدو ئهنفالكراوو قوربانیانی چهكی كیمیایی. دهیهم:گهران به دوای چارهنووسی ئهنفالكراوهكان و دۆزینهوهی گۆڕه به كۆمهڵهكان وگێڕانهوهیان بۆ زێدی خۆیان.
ماددهی ههشتهم: وهزارهتی دارایی ه ئابووری یهكهكانی (مفردات) میلاكی ههموو وهزارهتهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق بۆ ماوهی 1/9/1996 تاكو 31/12/1996 ئاماده دهكات بۆ پهسهندكردنیان لهبهر رووناكی ئهو پارانهی كه بۆ مووچهكان له بودجهدا تهرخان كراون.
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: پێویسته له سهر وهزارهتی دارایی و ئابوری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكانی تر ووردهكاریی میلاكاتی دهستهكانی ههرێم بۆ ساڵی دارایی 2013 ئاماده بكات و لهبهر رۆشنایی تێچوونی مووچه پهسهندكراوهكانی ههرێم، كه دهگاته (15.000) پازده ههزار پلهی فهرمانبهرێتی تازه بۆ ساڵی 2013. دووهم: پێویسته له سهر دهستهو وهزارهت و ئهو لایهنانهی گرێنهدراون به وهزارهت ژمارهی پله فهرمانبهرێتیه تازهكانی نێو میلاكی ساڵی 2013 دابهش بكهنه سهر میلاكی دامهزراوهكانی ههرێم و پارێزگاكان بهگوێرهی رێنمایی دهركراو له ئهنجومهنی وهزیرانهوه. سێیهم: پێویسته له سهر وهزارهت و ئهو لایهنانهی گرێنهدراون به وهزارهت ئهو پله فهرمانبهرێتیه تازانهی نێو میلاكی 2013 ڕابگهیێنێت بۆئهوهی میكانیزمی دامهزراندن و مهرجهكانی یهكخراو بن و لهیهك كاتدا ڕاگهیاندرابن تاوهكو پێكهێنانی ئهنجومهنی خزمهتی گشتی له ههرێمدا. چوارهم: وهزارهت و ئهو لایهنانهی گرێنهدراون به وهزاهت پابهند دهبێت به ئامادهكردنی چهند نهخشهیهك كهوا ژمارهی فهرمانبهرو ناوو ناونیشان و پله فهرمانبهرێتیی ئهوانهی بهگوێرهی ئهو رێژانهی له سهرهوه ئاماژهیان بۆ كراوه دامهزراون لهگهڵ فهرمانی تایبهت به دامهزراندن له خۆبگرێت و پێشكهشی بكات به وهزارهتی دارایی و ئابوری. پێنجهم: نابێ بهبێ ڕهزامهندی وهزارهتی دارایی و ئابوری گرێبهستی كاركردن له فهرمانگهكانی ههرێمدا ببهسترێت، وه ئهولهویهت له دامهزراندن دهدرێته گرێبهسته بهركارهكان و ماوهی گرێبهستهكه بۆ مهبهستی خانهنشینی به خزمهت ههژمار دهكرێت، و وهزیری دارایی و ئابوری بۆی ههیه ئهم دهسهڵاته بهگوێرهی پێویست به وهزیرو سهرۆكی لایهنی گرێنهدراون به وهزارهت، رابسپێرێت. شهشهم: وهزارهتی دارایی و ئابوری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهته پهیوهندارهكان رادهسپێردرێت به دامهزراندنی ئهو گرێبهستكارانهی كهوا زیاتر له سێ ساڵ بهسهر گرێبهستی دامهزراندنیان تێپهڕی كردووه، له سهر میلاكی ههمیشهیی و به ههمان ژمارهو ههمان پسپۆڕی ئهوانهی ڕهوانهی خانهنشینی كراون بۆ ساڵی دارایی 2013 و بهپێی رێنمایێك كه وهزارهتی دارایی و ئابوری دهریدهكات.
ماددهی بیست و یهكهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم یهكسانی دهستهبهر بكات له نێوان مووچهو دهرماڵهی كارمهندانی له ههرێمدا لهگهڵ مووچهو دهرماڵهی هاوشانهكانیان له كارمهندانی حكومهتی ناوهندیی بهپێی یاسا بهركارهكانی ههرێم به مهرجێك ئهمه نهبێته هۆی كهمكردنهوهی مووچهو دهرماڵهی ههر یهكێكیان و ئهوانهی حوكمهكانی ماددهی (37)ی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه بهدهردهكرێن.
ماددهی سی و حهوتهم: بهردهوامبوون له سهر بڕینی 10%ی مووچهی سهرۆكی ههرێم و جێگرهكهی و سهرۆكی پهرلهمان و جێگرهكهی و سكرتێرو ئهندامانی پهرلهمان و سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیرو ئهوانهی به پلهی وهزیرن و ئهوهی مووچهی وهزیرو بریكاری وهزارهت وهردهگرێت و ئهوانهی به پلهی ئهون و ئهوهی مووچهی بریكاری وهزارهت وهردهگرێت و راوێژكارو خاوهن پله تایبهتهكان و دادوهرو ئهندامانی داواكاریی گشتیی، بهمهبهستی پشتگیریكردنی سندوقی كۆمهكی تووشبوانی شێرپهنجه بهگوێری یاسای سندوقی كۆمهكی تووشبوانی شێرپهنجه له ههرێمی كوردستان – عێراق ژماره (11)ی ساڵی 2012.
ماددهی چل و سێیهم: پێویسته له سهر وهزیری دارایی و ئابوری به ههماههنگی لهگهڵ وهزیری پلاندانان، له ماوهیهك له (15) پازده رۆژ له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی ئهم یاسایه له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی ئهم یاسایه له رۆژنامهی فهرمییدا تێپهڕنهكات، رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایهو، دیاریكردنی دهسهڵاتهكانی سهرفكردن بۆ كارگێڕییه حكومیهكان، دهربكات.
سێیەم : پێویستە لەسەر ئەنجومەنی وەزیران سەرجەم ئەو پێداویستیانە مسۆگەر بکات کە پایتەختی ئاشتی دەیخوازێت.
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانهی له ئهستۆیه. 1-پاراستنی رهسهنایهتی ی رۆشنبیری كوردی و پێشخستنی به شێوهیهك كه له گهل بهها رهوشتیی یهكانی كۆمهڵگای كوردهواری و ئامانجهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی و ئاواته دیموكراتی یهكان و گهشه پێدانی گیانی گونجان و برایهتی له نێوان كور و كاڵانی گهلی كوردستاندا بگونجێ و بهستنی پهیوهنی رۆشهمبیری له نێوان گهلی كورد و گهلانی ناوچهكه و جیهاندا. 2-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنهوهی دانان و وهرگێران و بڵاوكردنهوهی له ههرێمدا و یاریدهدانی ئهدیبان و نووسهران و شاعیران و هونهرمهندان به لهچاپدان و بڵاوكردنهوهی بهرههمهكانیان. 3-دامهزراندنی دهزگایهك بۆ چاپهمهنی و رۆژنامه گهری بڵاوكردنهوه و دابهشكردن. 4-دامهزراندنی كتێبخانهیهكی نیشتمانی بۆ ههرێم. 5-دامهزراندنی مهڵبهندێكی گشتی بۆ هونهرهكان. 6-هاندانی بههرهی ئهدهبی و هونهری و زارنستی و وهرزشی خولقێنهری لاو. 7-بایهخدانێكی بابهتی به رۆشنبیری مندا به ئهدهب و هونهرهوه. 8-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنهوهی شانۆگهری و هونهره مللیهكان و پیشهسازی سینهمای كوردی. 9-پشتگیری كردن و هاندانی یهكێتی و رێكخراو و یانه و تیپه رۆشنبیری و ئهدهبی و هونهری زانستیهكان. 10-سازدانی میهرهجان و دیدار و كۆری رۆشهمبیری و ئهدهبی و وهرزشی و رێكخستنی رێكخستنی پێشانگا و هونهری شێوهكاری. 11-بوژاندنهوهی سامانی نهتهوایهتی ی میللی له گشت بوارهكانی دا (ئهدهب، هونهر، یشه میللی یهكان) و دامهزراندنی ئهتیكه خانهی تایبهتلی بۆیان و پشتگیری و فراوانكردنی ئهوانهی ههن. 12-گهران بۆ دۆزینهوهی شوێنهوارهكان و پاراستنیان و وهرگرتنی ئهوانهی له دهرهوهی ههرێمدا و دامهزراندنی ئهنتیكه خانهیهكی نیشتیمانی و ئهنتیكه خانهی ناوخۆیی بۆیان و پشتگری فراوان كردنی ئهوانهی ههن. 13-دهركردنی رۆژنامهیهك كه بێته ئۆرگانی حكومهت. 14-دامهزراندنی چهند ئیزگهیهكی رادیۆ و تهلهفزیۆن. 15پشتگیری و كردن و هاندانی بزوتنهوهی وهرزشی و كهشفی و لاوان له ههرێماد.
ماددهی نۆیهم: سهرۆكی ههیئه بۆی ههیه پێكهاتهكانی ههیئهكه، به خۆی و به بهڕێوهبهرهكان و بهش و هۆبه و نووسینگهكانیشهوه دابنێ و پێكیان بهێنێ، و ئهرك و فرمانیشیان له چوارچێوهی ئهم یاسایهدا دیاریبكاو سهڵاحییاتی بهرپرسهكانی ئیدارهكانیشی دهسنیشان بكاو میلاكیان بۆ دابنێ و موفرهداتی بوجهكهشی پێشنیاز بكاو پێشكهشی سهرۆكی ههرێمی بكا بۆ تهسدیقكردن، بۆیشی ههیه خولی فێربوون و قاڵبوونیش بۆ كارمهندانی بكاتهوه.
ماددهی شهشهم: ههیئهكه بۆ وهدیهێنانی ئهم ئامانجانهی خوارهوه تێدهكۆشێ: 1- لهم ڕێگایانهی خوارهوه، ئهو بناغهو بنهمایانه دهپارێزێ كه سیستهمی فیدراڵی دیموكراتی و پهرلهمانی و فرهلایهنیی دهوڵهتی ئیتتیحادیی عێراقی لهسهر بنیاد دهنرێ: أ- بۆ پاراستنی ماڵ و گیانی هاووڵاتییانی ههرێم خهبات دهكا. ب- ههوڵ دهدا ئاسایش و سهقامگیری له ههرێمدا دهستهبهر بكا و، موڵك و ماڵی گشتی بپارێزێ. ج- ئازادیی گشتی و ئازادیی تایبهت دهپارێزێ، و ههلومهرجێكی لهبارو زهرووری ئهوتۆش دهڕهخسێنێ كه هاووڵاتییان بتوانن بهپێی ئیعلان و پهیمان و بهڵگهنامهگهلی مافی مرۆڤی نێودهوڵهتی مافهكانی خۆیان مومارهسه بكهن. د- پاراستنی پێڕۆ و دابودهستووری گشتی و ئهخلاق. 2- لهناوبردنی بێهۆشكهرهكان. 3- لهناوبردنی تیرۆر و تۆقاندن. 4- لهناوبردنی سیخوڕی. 5- أ- زانیارییهكان كۆدهكاتهوه، و ئهو ههڕهشانهش كه ئارِاستهی ئاسایشی نیشتمانیی كۆماری ئیتتیحادیی عێراق دهكرێن ههڵیاندهسهنگێنێ، و له ڕێگای سهرۆكایهتیی ههرێمهوه دهیانگهیهنێته دهزگاگهلی تایبهت به ئاسایشی نیشتمانیی فیدراڵی. ب- بهپێی میكانیزمێ كه یاساكان دیاریان دهكهن، تۆمهتباران و تاوانكاران و دهعواكانیان لهنێوان دهزگاكانی ئاسایشی فیدراڵی و ئاسایشی ههرێمدا ئاڵوگۆڕ دهكات.
ماددهی نۆزده: ئهنجومهنی زانكۆ ئهم ئیشه تایبهتانهی خوارهوه دهكات: 1- ئیشهتایبهته زانستیهكان: أ. تهسدیقكردنی پلانگهلی وهرگرتنی قوتابیان بۆ سهرهتاكانی خوێندن لهكۆلێژهكانداو، ئیقراركردنی پلانگهلی وهرگرتنیش بۆ خوێندنهكانی باڵا. ب. ئیقرار كردنی پلانگهلی لێكۆڵینهوهی زانستی له كۆلێژهكان و ناوهنده زانستییهكانیدا ج- ئیقرار كردنی پلان بۆ فهراههمكردنی پێداویست و ئامرازهكانی فێركردن. د- ئیقرار كردنی پلانی كردنهوهی بهش و لق و ناوهندی زانستی. ه- ئیقرار كردنی بابهتهكانی خوێندن و دابهشكردنیان به سهر ساڵهكانی خوێندن له كۆلێژهكاندا. و- ئیقرار كردنی پلانێك بۆ بیمهكردنی (تأمین) ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ز- بهخشینی مهرتهبه زانستیهكان به ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ح- ئیقرار كردنی وه بهركارخستنی پلانی وهرگرتن له خوێندنه باڵاكاندا. گ بهدواداچوونی بهرنامهی ههڵسهنگاندنی ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ی- ئیقرار كردنی بهرنامهگهلی خوێندن و بهرهو چاكترگۆرینی به بههێزكردنی بارودۆخی زانستی. ك- نیمچهوهستاندن یان به تهواوی وهستاندنی خوێندن له زانكۆدا بۆ ماوهیهك له (6) شهش رۆژ نهترازێ. 2- ئیشه تایبهته ئیداریهكان: أ- ئیقرار كردنی پلانگهلی پێوهندی رۆشنبیریه دوو قۆلییهكان لهگهل زانكۆ و دامو دهزگا زانستیهكانی دهرهوهی ههرێمداو، بهركارخستنیان. ب- گرێبهست لهگهل ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و هونهرمهندانی بیانیدا. ج- دامهزراندنی تهدریسيه خاوهن بڕوانامهی دكتۆراو ماجستێر یان بڕوانامهی هاوتاكانیان. د رهزامهندی لهسهر ناردن و ئیعارهو ئیجازهی دراسی له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا. ه- ئیقرار كردن و وهبهركارخستنی پلانی تهئیهل و مهشق پێ كردنی كادیره زانستی و ئیداریهكان و- ئیقرار كردن و وهبهركارخستنی پلانی ئامادهكردنی میلاكی زانستی وئیداری بۆ كۆلێژهكان و ناوهنده زانستیهكان. 3- ئیشه تایبهته داراییهكان: أ- ئیقرار كردنیوهبهركارخستنی پلانی بوجهی ساڵانهو بهرنامهی هاوهردهنی (الاستیرادیه)و پلانی وهبهرهێنانی (الأستثمار) راستهوخۆ به تهنسیق لهگهل لایهنه پهیوهندیدارهكان له ههرێمدا. ب- تهسدیقكردنی بڕیارهكانی لیژنهكان كه تایبهتن بهسڕینهوهو ههڵسهنگاندن و بهكرێدان و فرۆشتنی ئهموالی گواستهنی و ناگواستهنیی زانكۆ. ج- ئیقرار كردنی حساب و حسابكاریی كۆتایی . 4- ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له سهلاحییاتی خۆی بدات بهسهرۆكی زانكۆ.
ماددهی دووهم: دهزگایهك له ههرێمدا به ناوی دهزگای ئاسایشی ههرێمی كوردستان دادهمهزرێت و خاوهن كهسایهتیی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی وكارگێڕی دهبێت و بودجهی تایبهتیشی دهبێت و به سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیرانهوه گرێ دهدرێت.
ماددهی بیست و چوارهم: پێویسته لهسهر فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندنی جیۆلۆجی له لای خۆیان بدهنه سهندیكا.
ماددهی بیست و دووهم: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1. جێبهجێ كردنی بڕیار لهسهر دراوهكانی دهستهی گشتی و ئهننجومهنی سهندیكا. 2. دامهزراندنی بهردهستهكان (مستخدمی) له لق و دیاری كردنی كرێكاران. 3. ههڵبژاردنی ئهو كهسهی نوینهرایهتی سهندیكا دهكات له لیژنه رهسمییهكاندا. 4. پێشكهش كردنی پێشنیار و راسپاردهی تایبهت به كاروباری لق بۆ ئهنجومهن تا بڕیاری لهبارهوه بدرێت. 5. سهرفكردنی خهرجی پێویست بۆ كاروباری لق له دوو توێی بودجهكهیدا. 6. پێكهێنانی لیژنهی لاوهكی بۆ جێبهجێ كردنی مهبهستهكانی سهندیكا. 7. (كارپێكردن)ی ئهو دهسهڵاتانهی كه ئهنجومهنی سهندیكا پێی دهبهخشێت به گوێرهی ئهم یاسایه.
ماددهی چوارهم:دهستهی گشتی بۆ بهڕێوهبردن و وهبهرهێنانی داهاتهكان خاوهن كهسایهتی مهعنهوی وسهربهخۆیی دارایی وكارگێڕیه،فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات وبهرێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆیی به دهست هێنابێت وخاوهن لێزانی وپسپۆری بێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة