المواد القانونية

مادده‌ی بیست و دووه‌م:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: یه‌كه‌م: دارایی سه‌ندیكا له‌ مانه‌ی خواره‌ وه‌ پێك دێ: 1. ره‌سمی ئه‌ندامیه‌تی. 2. پاره‌ی به‌شدار بوونی ساڵانه‌. 3. پێبه‌خشینه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم. 4. ده‌سكه‌وتی ئاهه‌نگه‌كان و پیتاكی گشتی كه‌ سه‌ندیكا پێی هه‌ڵده‌ستێ به‌ گوێره‌ی یاسای په‌یره‌و كراو. 5. قازانجی ئه‌و پرۆژانه‌ی سه‌ندیكا پێیان هه‌ڵده‌ستێ. 6. قازانجی چاپه‌مه‌نیه‌كانی سه‌ندیكا. 7. به‌خشش و له‌ قه‌به‌ركردنه‌كانی كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌ندامان و غه‌یری ئه‌وان پێشكه‌ش ده‌كرێن به‌ مه‌رجێك كار له‌ رێره‌وی سه‌ندیكا نه‌كا و ئاگاداری لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان به‌و كاره‌ بكرێ. دووه‌م: ئوسوڵی ژمێریاری گشتی به‌سه‌ر دارایی سه‌ندیكادا پیاده‌ ده‌كرێ. سێیه‌م: ره‌سمی ئه‌ندامیه‌تی پاره‌ی به‌شداری بوون به‌ گوێره‌ی پێره‌وی ناوخۆ دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی چوارده‌:

مادده‌ی چوارده‌: یه‌كه‌م:1-مه‌ندوبه‌كانی پارێزگا، كه‌ بۆ ئه‌ندامێتیی كۆنگره‌ی گشتی هه‌ڵبژێردراون، دوای ته‌واو بونی ئیش و كاره‌كانی كۆنگره‌ كۆ ده‌بنه‌وه‌ به‌ سه‌رپه‌رشتی مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت بۆ هه‌ڵبژاردنی ده‌سته‌ی لق كه‌ له‌ حه‌وت ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێت. 2- ده‌سته‌ی لق له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌میدا سه‌رۆكی لق و به‌رپرسانی لیژنه‌ تایبه‌تكاره‌كان هه‌ڵده‌بژێرێ. دووه‌م: ده‌سته‌ی لق ئه‌م كارو فرمانانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ڕێ ده‌خات: 1-به‌كارخستنی موقه‌ڕه‌ڕات و راسپارده‌كانی مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت. 2- له‌چوارچێوه‌ی بودجه‌ی ساڵانه‌ی یه‌كێتیدا گفتوگۆ له‌سه‌ر بودجه‌ی ساڵانه‌ی لق ده‌كات و رێنماییگه‌لی دارایی و سندوقی زامنكاری و سندوقی وه‌فات و سندوقی نه‌خۆشییه‌ سه‌خت و ترسناكه‌كان ده‌خاته‌ به‌ركار.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: 1. نابێ پزیشكی مۆڵه‌تدراو پتر له‌ عیاده‌یه‌ك له‌ هه‌رێمدا بكاته‌وه‌. 2. نابێ پزیشك عینوانی پسپۆرییه‌ك له‌هه‌ر لقێك له‌ لقه‌كانی پزیشكی هه‌ڵگرێ ته‌نیا دوای وه‌رگرتنی ئه‌و له‌قه‌به‌ ده‌بێ به‌رێگایه‌كی ئوسووڵی له‌لایه‌نێكی تایبه‌تمه‌ند وتۆماركردنی له‌ سه‌ندیكادا. 3. پزیشكی سه‌ر به‌ ده‌وڵه‌ت وهه‌موو كه‌رته‌كانی دیكه‌ بۆی هه‌یه‌ ده‌ست بداته‌ پیشه‌كه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی كاتی ده‌وامی ره‌سمی دا به‌ پێی ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ی كه‌ سه‌ندیكا بۆیانی دیاركردووه‌. 4. حوكمه‌كانی رێككه‌وتننامه‌ وگرێبه‌نده‌كان بۆ ئه‌ندامه‌ كورده‌كان وبیانییه‌كان وئه‌وانه‌ی له‌ پارێزگاكانی دیكه‌ی عێراق دێن پێویسته‌ ره‌چاو بكرێن، له‌ كاتێكدا گه‌ر رێيان پێ بدرێ ده‌ست بده‌نه‌ پیشه‌كه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: كاركردن به‌ حوكمی مادده‌ی پێنجه‌م له‌یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌و جێی ده‌گرێته‌وه‌: شایسته‌یی له‌ گرێبه‌ندی هاوسه‌رگیریی به‌ بوونی ئه‌و مه‌رجانه‌ دێته‌ دی، كه‌ پێویسته‌ له‌ هاوگرێبه‌نده‌كان هه‌بن یان له‌وانه‌ی جێیان ده‌گرنه‌وه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی سی وهه‌شت

مادده‌ی سی وهه‌شت: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سی وسێ

مادده‌ی سی وسێ: نه‌قیب ولایه‌نه‌كانی ده‌عواكه‌ش بۆیان هه‌یه‌ له‌ماوه‌ی سی رۆژدا – كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – له‌ دادگاى پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستانی عیراقدا تانه‌ له‌ بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی زه‌پتی بگرن، ئیدی بڕیاری ئه‌م دادگایه‌ كۆتایی و بنبڕه‌.

مادده‌ی سی ودوو

مادده‌ی سی ودوو: 1. ئه‌گه‌ر شكاتێ درا به‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا، ئه‌میش ده‌ینێرێ بۆ لقی پێوه‌ندیدار تا ئه‌و لقه‌ ڕاو ڕاسپارده‌ی خۆی پیشان بدا، جا، ئه‌وجا، هه‌واڵه‌ی لیژنه‌ی زه‌پتی ده‌كرێ. 2. سه‌رۆكی لیژنه‌كه،‌ برواری دانیشتنه‌كه‌ دیار ده‌كاو پزیشكی ددانه‌كه‌شی لێ ئاگادار ده‌كا. 3. دانیشتنه‌كانی لیژنه‌ی زه‌پتی نهێنیه‌.

مادده‌ی سی ویه‌ك

مادده‌ی سی ویه‌ك: 1. بڕیاری قه‌ده‌غه‌ كردن پیشه‌گوزاری ، به‌و لایه‌نه‌ پێوه‌ندیدارانه‌ش ته‌بلیغ ده‌كرێ كه‌ لیژنه‌ی زه‌پتی خۆی پيێ باش بێ . ئه‌وه‌ له‌ هه‌موو لقه‌كانی سه‌ندیكاشدا بڵاوده‌كرێته‌وه‌. 2. بزیشكێ پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ كرابێ ناشێ پزیشكێكی دی له‌ عیاده‌كه‌یدا جێگای بگرێته‌وه‌. 3. به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌و غه‌رامه‌یه‌ی به‌ حوكمی زه‌پتی وه‌رده‌گیرێ، داهاتی سه‌ندیكایه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا به‌ داواكارییه‌كی نوسراو ده‌بێت و، پێشكه‌ش به‌ نه‌قیب ده‌كرێت و به‌ڵگه‌نامه‌ی پێویستی پێوه‌ ده‌لكێنرێت. دووه‌م: داواكاری چوونه‌ ناو سه‌ندیكا ده‌خرێته‌ به‌ر ئه‌نجومه‌ن له‌ ماوه‌ی (15) رۆژ له‌ مێژووی تۆمار كردنییه‌وه‌، ئه‌نجومه‌ن پێویسته‌ له‌و ماوه‌یه‌دا بیبڕێنێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر ماوه‌كه‌ش ته‌واو بوو نه‌بڕاندرایه‌وه‌‌ ئه‌وا داواكارییه‌كه‌ به‌ قه‌بووڵ كراو ده‌ژمێردرێت. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داواكاری چوونه‌ ناو سه‌ندیكا ره‌ت بكاته‌وه‌ به‌ بڕیارێكی هۆدار (مسبب) خاوه‌نی داواكارییه‌كه‌ش بۆی هه‌یه‌ له‌ دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمدا له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی ئاگادارركردنیه‌وه‌ تانه‌ی لێ بداو بڕیاری دادگاش به‌ بنبڕ داده‌نرێت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌:

مادده‌ی حه‌ڤده‌: ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن به‌ ده‌ست له‌كار كێشراوه‌ حیساب ده‌كرێ ئه‌گه‌ر له‌ سێ دانیشتنی ئه‌ك له‌ دوای یه‌ك دا یان پێنج دانیشتنی په‌راگه‌نده‌دا له‌ ماوه‌ی ساڵێكدا به‌بێ عوزری ره‌وا ئاماده‌ نه‌بێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی سی و دووه‌م هه‌موار ده‌كرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی بۆ زیاد ده‌كرێ و ده‌بێته‌ بڕگه‌ی (3) بۆی: حوكمه‌كانی یاسای خزمه‌ت و خانه‌نشینی مه‌ده‌نی كارپێكراو له‌ هه‌رێم ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ی ژووره‌ بازرگانی و پیشه‌سازیانه‌ی هه‌رێمیش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ پێش جێبه‌جێكردنی یاسای ژماره‌ (43)ی ساڵی 1989 دامه‌زراون و له‌خزمه‌ت كردن به‌رده‌وامن.

مادده‌ی چل

مادده‌ی چل: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی سی وحه‌وت

مادده‌ی سی وحه‌وت: پزیشكی ددان له‌ ئیجازه‌دابێ، ده‌شێ پزیشكێكی دیكه‌ی ددان له‌ عیاده‌كه‌ی خۆیدا دابنێ، به‌مه‌رجێ ئه‌م جێگره‌ هه‌مان پله‌ی زانستی وهه‌مان پسپۆڕیی هه‌بێ و، ئیجازه‌كه‌ش له‌ سێ مانگ نه‌ترازێ.

ماده‌ی یازده‌م

ماده‌ی یازده‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێت.

مادده‌ی دوازده‌م

مادده‌ی دوازده‌م: ده‌بێ وه‌زیری كار و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ هه‌رێم رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی شازده‌یه‌م:

مادده‌ی شازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: له‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌كی تێهه‌ڵچوونه‌ه‌دا ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی (ئه‌نجومه‌نی ناچه‌ی تێهه‌لچوونه‌وه‌) له‌ سه‌رۆكی دداگا و ئه‌ندامیه‌تی جێگره‌كانی دادوه‌رانی دادگای تیهه‌ڵچوونه‌وه‌ پێك دێ. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ مانگی جارێك كۆده‌بێته‌وه‌ و سه‌رۆكیش بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستیدا داوای كۆبونه‌وه‌ بكا و به‌ بێ ئاماده‌ بوونی به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ سێ له‌ چوار به‌شی ژماره‌ی ئه‌ندامانیشی كۆبوونه‌وه‌ی ساز نابێ. سێ یه‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م تایبه‌تكاریانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و كۆسپ و گیر و گرفتانه‌ی دادگاكان توشیان ده‌بن. 2-باسكردنی پێویستییه‌كانی دادگاكان و خشته‌ی كارگه‌رانیان (الملاك) له‌به‌ر رۆشنایی پێویستی ساڵانه‌یان. 3-پێشكه‌شكردنی پێشنیاز له‌ باره‌ی دامه‌زراندنی دادگای نوێ وه‌. 4-چاككردنی شێوازی كاركردن و به‌رز كردنوه‌ی راده‌ی به‌جێ هێنانی له‌ دادگاكاندا.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ده‌سه‌ڵاته‌مانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌و ئه‌مانه‌ن: 1-سه‌رپه‌رشتی كردنی كارو باری به‌رێوه‌بردن و دابه‌شكردنی كار له‌ سنووری ناوچه‌كه‌دا. 2-سه‌رۆكایه‌تی كردنی ناوچه‌ی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌. 3-سه‌رۆكایه‌تی كردنی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌ سیفه‌تی پێداچوونه‌وه‌ و بۆیشی هه‌یه‌ سه‌رۆكایه‌تی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌سیفه‌تی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ دادگای تاوان بكا. 4-ناردنی ئه‌و تانوتانه‌ی به‌ سیفه‌تی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ و پێداچوونه‌وه‌ پێشكه‌ش به‌ دداگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ده‌كرێن بۆ وه‌رگرتنی ره‌سم. 5-نووسینی راپۆرتی ساڵانه‌ له‌ باره‌ی دادوه‌ر و قازی و مووچه‌ خۆرانه‌وه‌. 6-ئیمزا كردنی نووسراوه‌ ره‌سمییه‌كان. 7-مۆڵه‌تدان به‌ دادوه‌رانی دادگا و فه‌رمانبه‌ر و كرێكارانی. دووه‌م: دده‌سه‌ڵاته‌كانی جێگری سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ئه‌مانه‌ن: 1-به‌جێهێنانی كاره‌كانی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونیدا. 2-سه‌رۆكایه‌تیكردنی یه‌كێك له‌ ده‌سته‌كانی دداگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ یا دادگای تاوان. 3-ئیمزا كردنی ئه‌و نووسراوانه‌ی فایلی داوا كۆتایی پێهێنراوه‌كانی له‌گه‌ڵ بڕیاره‌كان دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌دا پێ ده‌نێردرێ بۆ دادگای په‌یوه‌ندیدار. 4-چاودێریكردنی ده‌وامی داوه‌ر و فه‌رمانبه‌ر و كرێكاره‌كان.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: له‌ مه‌ڵبه‌ندی هه‌ر پارێزگا و قه‌زایه‌كدا دادگایه‌كی سه‌ره‌تایی یا زیاتر پێك ده‌هێنرێ و ده‌شگونجێ له‌ ناحیه‌كاندا به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك كه‌ وه‌زیری داد ده‌ری ده‌كا پێك بهێنرێ و بۆشی هه‌یه‌ تایبه‌تداری شوێنه‌كی (الاختصاص المكانی) بۆ دادگاكه‌ بۆ زیاتر له‌ قه‌زا و ناحیه‌یه‌ك فراوان بكا.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م:

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: لیژنه‌ی لق ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ هه‌ڵده‌سووڕێنێ: 1/بڕیاره‌كانی هه‌یئه‌ی گشتی و ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌كانیشی ده‌خاته‌ كار. 2/خزمه‌تگوزاران بۆ لق داده‌مه‌زرێنێ و مزوكرێیان دیار ده‌كا، دوای ته‌سدیقكردنی ئه‌نجومه‌ن. 3/كه‌سێ ده‌ستنیشان ده‌كا بۆ ئه‌وه‌ی له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كان و شتی دیكه‌ پارێزگاكه‌دا نوێنه‌ری لق بێت. 4/پێشنیاز و ئامۆژگاریی تایبه‌ت به‌ كاروباری لق ده‌خاته‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ن، ئه‌میش ده‌رباره‌یان بڕیار ده‌رده‌كا. 5/بوجه‌ی خه‌مڵكراوی ساڵانه‌ی لق ته‌یار و ئاماده‌ ده‌كا و ده‌یخاته‌ به‌رده‌ست ئه‌نجومه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ته‌سدیقی بكا. 6/ئه‌رك و مه‌سره‌فی پێویستی به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری لق له‌ بوجه‌ی لقه‌كه‌ خه‌رج ده‌كا. 7/لیژنه‌گه‌لی فه‌رعی، له‌ پارێزگه‌كه‌دا بۆ وه‌دێهێنانی مه‌به‌ست وئامانجی سه‌ندیكا پێك ده‌هێنێ. 8/ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ش كه‌ ئه‌نجومه‌ن، به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یداتێ، هه‌ڵیانده‌سووڕێنێ.

مادده‌ی دوازده‌هه‌م:

مادده‌ی دوازده‌هه‌م: ده‌سته‌ی گشتی، ساڵانه‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی به‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌ سازده‌دا: 1/ته‌سدیقكردنی بوجه‌. 2/گفتوگۆكردن لەسەر ڕاپۆرتی ساڵانە وكاروباروحساباتی سەنديكا. 3/بۆ سه‌یركردنی پێشنیاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن کە ده‌رباره‌ی هه‌مواركردنی یاسا و پێرۆی ناوخۆی سه‌ندیكا پێشكه‌شی ده‌كا. 4/له‌كاتی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سه‌ندیكادا، پاكتاو كردنی موڵك و ماڵ و داراییه‌كانی سه‌ندیكا ئیقرار ده‌كا. 5/ده‌شێ له‌سه‌ر داواكاریی نه‌قیب و بڕیاری ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا، یا له‌سه‌ر داواكاریی نووسراوی سێیه‌كی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا، هه‌یئه‌ی گشتی بانگهێشت بكرێ بۆ سازدانی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نا ئاسایی به‌ مه‌رجێ هۆیه‌ زه‌روورە‌كانی له‌ بانگهێشته‌كه‌دا روون بكرێـنه‌وه‌. 6/له‌ كۆبوونه‌وه‌ نا ئاساییه‌كانی هه‌یئه‌ی گشتێدا، له‌وه‌ زیاتر كه‌ باسی كاروباری ناو به‌رنامه‌ی كار، یان باسی هۆ و مه‌به‌ستی كۆبوونه‌وه‌كه‌ بكرێ، ناشێ باسی هیچ شتێكی دی بكرێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة