المواد القانونية

مادده‌ی په‌نجاو سێ:

مادده‌ی په‌نجاو سێ: وه‌زیر ده‌ركردنی ڕێنماییه‌كان به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستوی سه‌باره‌ت به‌م كاروبارانه‌ی خواره‌وه‌:ـ یه‌كه‌م: دابه‌شكردنی ناوچه‌كان له‌ هه‌رێم دا. دووه‌م: دۆزینه‌وه‌و به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت. سێیه‌م: به‌كارهێنان ونۆڕینی به‌یانات، زانیارییه‌كان، تۆمارگه‌ وڕاپۆرته‌كان. چواره‌م: پێوان وفرۆشتن یان سه‌رفكردنی نه‌وت. پێنجه‌م: ته‌ندروستی ساغء سه‌لامه‌تی پیشه‌یی. شه‌شه‌م: خۆپاراستنء پاراستنی ژینگه‌. حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌بردنی سامانه‌كان. هه‌شته‌م: بیناكان و دامه‌زراوه‌كان وئامێره‌كان. نۆیه‌م: پڕۆسه‌كانی پاككردنه‌وه‌و ئامرازی چاره‌سه‌ركردنی دیكه‌ی گونجاو بۆ لابردنی كاریگه‌ریه‌كان كه‌ له‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی نه‌وت په‌یداده‌بێت. ده‌یه‌م: وازلێنان و كوتایی پێهێنانی پڕۆسه‌كان. یازده‌م: پڕۆگرامه‌كانی كاروبودجه‌. دوازده‌م: وردبینی كردنی ژمێریاریء تۆماره‌كانی كه‌سی ڕێپێدراو. سێزده‌م: ئاماده‌كردنی ڕاپۆرته‌كان له‌لایه‌ن كه‌سانی ڕێپێدراوه‌ وه‌ ده‌رباره‌ی ڕاده‌ی په‌یڕه‌وكردنی پابه‌نده‌كانیان كه‌له‌ یاساو مۆڵه‌ته‌كان دا هاتوون كه‌ ئه‌مانه‌ له‌ خوده‌گرێت: 1- ڕاهێنان ودامه‌زراندنی هاوڵاتیانی هه‌رێمء هاوڵاتیانی دیكه‌ی عێراق. 2- كڕینی كاڵاو دابین كردنی خزمه‌تگوزاریه‌كان له‌ هه‌رێم وناوچه‌كانی دیكه‌ی عێراق. 3- ته‌ندروستیء سه‌لامه‌تی پیشه‌یی. 4- خۆپاراستنء پاراستنی ژینگه‌.

مادده‌ی په‌نجاو چوار:

مادده‌ی په‌نجاو چوار: یه‌كه‌م: گشت گرێبه‌سته‌ تایبه‌تییه‌كان به‌ به‌شداریكردنی به‌رهه‌مهێنان ئه‌وانه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم پێش جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ مۆری كردوه‌ ده‌كه‌وێته‌ ژیر چاو پێخشاندنه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌نی هه‌رێمی تا له‌گه‌ل حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بگونجێت، له‌گه‌ل ره‌چاوكردنی ئه‌و بارودوخه‌ مه‌وزعیانه‌ی كه‌ تیایدا ئه‌و گرێبه‌ستانه‌ مۆر كراون، بریاره‌كانیش كوتایین وشایه‌نی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌. دووه‌م: گشت مۆڵه‌ت و یاداشته‌كانی لێك گه‌یشتن په‌یوه‌ست به‌ نه‌وت وگاز كه‌ له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌ مۆركراون پێش جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌، به‌ هه‌لوه‌شاوه‌ داده‌نرێت، ئه‌گه‌ر ئه‌نجوومه‌نی هه‌رێمی ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر نه‌دات.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: ده‌شێ په‌یره‌و بۆ ئاسانی جێبه‌ جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌ ده‌ربكرێ.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ له‌گه‌ل له‌گه‌ل حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی بیست و دووه‌م:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێده‌كرێ.

مادده‌ی په‌نجاه‌ و شه‌ش

مادده‌ی په‌نجاه‌ و شه‌ش: به‌ پێی حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (1)ی له‌ مادده‌ی (56)ی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992 و له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیری دارایی و ئابووری، بڕیار له‌سه‌ردانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق له‌ دانیشتنی رۆژی 2/2/1993 بڕیاری ده‌ركردنی ئه‌و یاسایه‌ی دا:

مادده‌ی په‌نجاه‌ و دووه‌م:

مادده‌ی په‌نجاه‌ و دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێده‌كرێ.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌م: 1-به‌ بڕیار یا وه‌زیر یا ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌سه‌ڵاتی ده‌دانێ و له‌سه‌ر داواوی په‌یوه‌ندیداره‌كان له‌ 90% ئه‌مانه‌ی خواره‌ وه‌ ده‌درێته‌وه‌ خاوه‌نیان. أ-نرخی پولی به‌كار نه‌هاتوو یا دراو یا ئه‌وه‌ی یپش به‌كارهێنانی به‌ سه‌ هوو ده‌شێوێ. ب-ئه‌و ره‌سمه‌ی به‌ سه‌هوو له‌ سه‌ر وه‌ره‌قه‌یه‌ك وه‌رده‌گیرێ كه‌ ره‌سمی له‌سه‌ر نییه‌ یا له‌سه‌ر رێتی و ره‌سمه‌كه‌ی له‌وێ كه‌متر لێ وه‌گیراوه‌. 2-ئه‌گه‌ر داواكاری وه‌رگرتنه‌وه‌ كه‌ رێگای پوول فرۆشی پێدرابوو ته‌واوی نرخی پووله‌ به‌كار نه‌هاتووه‌كانی ده‌درێته‌وه‌ دوای داشكاندنی كۆمسیۆن (عموله‌) 3-وه‌زیر یا ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ده‌داتێ بۆیان هه‌یه‌ به‌ پاره‌ یا پوول ئه‌و ره‌سمه‌ بده‌نه‌وه‌ به‌ خاوه‌نی ئه‌گه‌ر دڵنیا بوون ره‌سمده‌ر ئه‌و مه‌به‌سته‌ی به‌دی نه‌هێناوه‌ كه‌ ره‌سمه‌كه‌ی له‌ پێناودا داوه‌.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و وه‌ره‌قانه‌ی كه‌ له‌ خشته‌ی یه‌كه‌ و دووه‌می پاشكۆی ئه‌م یاسایه‌دا هه‌ن ده‌بێ ئه‌و ره‌سمانه‌یان لێبدرێ كه‌ له‌ ته‌نیشتیانه‌وه‌ و دیاریكراون.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: 1/ئینتما له‌ سه‌ندیكادا، به‌داواكردنێكی نووسراو ده‌بێ، هاوپێچ به‌ڵگه‌نامه‌گه‌لی پێويستی له‌گه‌ڵدا بێ و بدرێ به‌ نه‌قیب. 2/داواكارییه‌كه‌ له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی تۆماركردنیه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكا ده‌ست پێده‌كا، ده‌خرێته‌ به‌رده‌می ئه‌نجومه‌ن، ئه‌نجومه‌نیش، ده‌بێ له‌و ماوه‌یه‌دا بیبرێنێته‌وه‌، خۆ ئه‌گه‌ر هات و ئه‌و ماوه‌یه‌ تێ په‌ڕی و ئه‌نجومه‌ن نه‌یبڕییه‌وه‌، ئه‌وه،‌ له‌و باره‌دا به‌ قبوڵ كراو داده‌نرێ. 3/ئه‌نجومه‌ن به‌ بڕیارێ، هۆی دیاریكراوی تێدا بێ، بۆی هه‌یه‌ داواكاریی ئینتما بداته‌ دواوه‌، داواكاره‌كه‌ش بۆی هه‌یه،‌ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا، كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌‌وه‌ ده‌ست پێده‌كا له‌ دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمدا تانه‌ی لێ بگرێ، ئیدی، بڕیار، بڕیاری دادگایه‌ وده‌بڕدرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی یه‌كه‌می یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی 2002 هه‌موار ده‌كرێ و وشه‌ی (یه‌كه‌م) كه‌ له‌ دوای (مادده‌/34)ه‌وه‌ هاتووه‌ لاده‌برێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: بڕه‌ پاره‌و رێژه‌و سنوورگه‌لی ره‌سمه‌ عه‌دلییه‌كان كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌ مادده‌گه‌لی (10، 15 یه‌كه‌م و دووه‌م، 16، 17، 19، 20/ یه‌كه‌م – أ، ب، ج، 21/یه‌كه‌م، 22/ یه‌كه‌م، 23 یه‌كه‌م و دووه‌م، 24، 25، 26، 27/ یه‌كه‌م، 28/یه‌كه‌م و سێیه‌م و چواره‌م، 29، 34/ دووه‌م و سێیه‌م، 35/یه‌كه‌م و دووه‌م، 37، 42/ یه‌كه‌م و دووه‌م، 43، 44، 45، 49/ سێیه‌م و چواره‌م و پێنجه‌م، 53/ شه‌شه‌م و ده‌یه‌م)ی یاسای ژماره‌ (114)ی هه‌مواركراوی ساڵی (1981)ی ره‌سمه‌ عه‌دلییه‌كاندا هاتووه‌، له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا له‌كار ده‌خرێن.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و ره‌سمه‌ی كه‌ له‌ زنجیره‌ی (21)ی مادده‌ی (دووه‌م)دا هاتووه‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: (2%) به‌ مه‌رجێ له‌ (1000) هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێ.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: پێویسته‌ وه‌زیره‌ پێوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی به‌ركارخستنی یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی (2002)وه‌وه‌ ده‌خرێته‌ به‌ركارو له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-جێ به‌جێ كردنی پرۆژه‌كان له‌ بواری خانووبه‌ره‌ی گشتی نیشته‌جێ كردن ورێگاو بان و پردو فرۆكه‌خانه‌و ئۆتێل و پێشنیاز كردنی نه‌خششه‌ بۆیان له‌ چوارچێوه‌ی نه‌خشه‌ گشتییه‌كانی هه‌رێمدا. 2-سازدانی لێكۆلینه‌وه‌ی تایبه‌تی بۆ كه‌رتی بیناكاری و رێگا وبان و پرد و لێكۆلینه‌وه‌ی سوودی ئه‌و پرۆژانه‌ی له‌ لایه‌تیه‌وه‌ پێشنیاز ده‌كرێن له‌ رووی هونه‌ری ئابوورییه‌وه‌ و دانانی سكێچ و به‌رنامه‌ی كار بۆ ئه‌و پرۆژانه‌ی پێی ده‌سپێردرێن. 3-سازدانی كاری(سیگر نوعی) له‌سه‌ر پرۆژه‌كانی بیناكاری و كه‌ل و په‌لی بینا كردن سه‌باره‌ت به‌ پرۆژه‌كانی خۆی و به‌شداربوون له‌ ئاماده‌كردنی پێوانه‌ی هونه‌ری (الوصفات الفنیه‌) به‌ پێی بارودۆخی سروشتی. 4-شسه‌رپه‌رشتی جێبه‌جێكردنی ئه‌و پرۆژانه‌ی پێی ده‌سپێردرێن به‌ دواداچوونیان و دروستكردن و پاراستنی ئه‌و رێگا و بانه‌ گشتییانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووری شاره‌وانییه‌كان و پاراستن و به‌ گر خستنی پرده‌كان و وێستگه‌كانی وه‌زنكردنی سه‌ر سنووره‌كان و شوێنی په‌رینه‌وه‌ و توونێڵه‌كان له‌گه‌ل (تأسیس)كردن و پاراستنایان دا. 5-به‌لێن به‌ستن له‌گه‌ل رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تییه‌كان و لایه‌نه‌ كارگه‌ره‌ پسپۆره‌كان له‌گه‌ڵ هه‌رێمدا بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ له‌ چوار چێوه‌ی تایبه‌تكارییه‌كاندایه‌ به‌ رێكخستن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كاندا. 6-هه‌وڵدان بۆ دابینكردنی كه‌ل و په‌لی بیناكردن و سه‌رچاوه‌ی پاره‌و پوولی خۆیی له‌ فه‌رمانگه‌ ده‌زگاكانی وه‌زاره‌ت.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی ئه‌شغال و نبشته‌جێكردن. وه‌زیر: وه‌زیری ئه‌شغال و نیشته‌جی كردنی هه‌رێم. بریكار: بیكاری وه‌زاره‌تی ئه‌شغال و نیشته‌جێكردنی هه‌رێم.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-جێ به‌جێ كردنی پرۆژه‌كان له‌ بواری خانووبه‌ره‌ی گشتی نیشته‌جێ كردن ورێگاو بان و پردو فرۆكه‌خانه‌و ئۆتێل و پێشنیاز كردنی نه‌خششه‌ بۆیان له‌ چوارچێوه‌ی نه‌خشه‌ گشتییه‌كانی هه‌رێمدا. 2-سازدانی لێكۆلینه‌وه‌ی تایبه‌تی بۆ كه‌رتی بیناكاری و رێگا وبان و پرد و لێكۆلینه‌وه‌ی سوودی ئه‌و پرۆژانه‌ی له‌ لایه‌تیه‌وه‌ پێشنیاز ده‌كرێن له‌ رووی هونه‌ری ئابوورییه‌وه‌ و دانانی سكێچ و به‌رنامه‌ی كار بۆ ئه‌و پرۆژانه‌ی پێی ده‌سپێردرێن. 3-سازدانی كاری(سیگر نوعی) له‌سه‌ر پرۆژه‌كانی بیناكاری و كه‌ل و په‌لی بینا كردن سه‌باره‌ت به‌ پرۆژه‌كانی خۆی و به‌شداربوون له‌ ئاماده‌كردنی پێوانه‌ی هونه‌ری (الوصفات الفنیه‌) به‌ پێی بارودۆخی سروشتی. 4-شسه‌رپه‌رشتی جێبه‌جێكردنی ئه‌و پرۆژانه‌ی پێی ده‌سپێردرێن به‌ دواداچوونیان و دروستكردن و پاراستنی ئه‌و رێگا و بانه‌ گشتییانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووری شاره‌وانییه‌كان و پاراستن و به‌ گر خستنی پرده‌كان و وێستگه‌كانی وه‌زنكردنی سه‌ر سنووره‌كان و شوێنی په‌رینه‌وه‌ و توونێڵه‌كان له‌گه‌ل (تأسیس)كردن و پاراستنایان دا. 5-به‌لێن به‌ستن له‌گه‌ل رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تییه‌كان و لایه‌نه‌ كارگه‌ره‌ پسپۆره‌كان له‌گه‌ڵ هه‌رێمدا بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ له‌ چوار چێوه‌ی تایبه‌تكارییه‌كاندایه‌ به‌ رێكخستن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كاندا. 6-هه‌وڵدان بۆ دابینكردنی كه‌ل و په‌لی بیناكردن و سه‌رچاوه‌ی پاره‌و پوولی خۆیی له‌ فه‌رمانگه‌ ده‌زگاكانی وه‌زاره‌ت.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری ھه‌رێمی كوردستانی عێراق به‌ پێی ئه‌و داھاته‌ داراییه‌ی له‌به‌ر ده‌ستدا ده‌بێ مه‌سره‌فی وه‌زاره‌ته‌كان و به‌رێوه‌به‌ریه‌تییه‌كان ده‌كێشێ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری بۆی ھه‌یه‌ به‌ مه‌به‌ستی سازكردنی توانای سه‌رف كردن بۆ ئه‌و به‌ریوه‌به‌ریه‌تییانه‌ی كه‌ برَیاری جیا كردنه‌وه‌یان له‌ وه‌زاره‌تێك و به‌ستنه‌وه‌یان به‌ وه‌زاره‌تێكی تره‌وه‌ ده‌درێ گواستنه‌وه‌ له‌ نێوان بابه‌كانی بوودجه‌كه‌دا بكا.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: وه‌زاره‌ته‌كانی دارایی و ئابووری له‌به‌ر رۆشنایی ئه‌و پاره‌ و پووله‌ی له‌ بوودجه‌دا بۆ مووچه‌ دانراوه‌ ئاماده‌كردن و سه‌لمنلدنی میلاكی گشت وه‌زاره‌ته‌كان و به‌رێوه‌به‌رێتییه‌كانی ساڵی 1993ی ھه‌رێمی كوردستانی عێراق له‌ ئه‌ستۆ ده‌بێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة