المواد القانونية
ماددهی بیست و حهوتهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانه ئهولهویهت له جێبهجێكردنی پڕۆژه خزمهتگوزارییهكان بهو ناوچانه بدات كه تووشی ههڵمهتهكانی ئهنفال و چهكی كیمیاوی و راگواستن و كردهوه سهربازییهكان بوون و ئهوانهی كه پێویستی زیاتریان به خزمهتگوزاری ههیه.
ماددهی نۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی سی و ههشتهم: یهكهم: دادوهر له پلهیهكهوه بۆ پلهیهكی بهرزتر به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری دوای بهسهربردنی ئهو ماوهیهی له بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی (37)ی ئهم یاسایهدا دیاری كراوه بهرزدهكرێتهوه. دووهم: ئهنجومهنی دادوهری له بهرزكردنهوهی پلهی ههر دادوهرێكدا راپۆرتی سهرۆكی تێههڵچوونهوه و سهرپهرشتكاری داد لهبارهی لێهاتوویی و ههڵسوراندنی كارهكهیهوه به باشی و رای وهزارهتی داد لهبارهی رهوشت و رهفتاری یهوه رهچاو دهكا. سێ یهم: ئهنجومهنی دادوهری ئهگهر بۆی سهلماند ئهو دادوهره بۆ بهرزكردنهوهی پلهكهی لێهاتووه بڕیاری بۆ دهدا و وهزارهتی داد فهرمانی بۆ دهردهكا. چوارهم: ئهنجومهنی دادوهری ماوهیهك كهله سێ مانگ كهمتر و ساڵێك زیاتر نهبێ بۆ زیاتر لهیهك جاریش دوابخا ئهگهر وای بۆچوو كه شیاوی نییه. پێنجهم: ئهگهر دادوهرێك زیاتر له دووجاری یهك له دوای یهك له ههمان پلهدا بهرزكردنهوهی دواخرا دهشێ لهسهر پێشنیازی وهزیری داد و بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری و بهفهرمانێكی ههرێمی كۆتایی به خزمهتی بهێنرێ یا بگوێزرێتهوه بۆ كارێكی شارستانی (مهدهنی).
ماددهی سی و نۆیهم: یهكهم: پۆلهكانی (أصناف) دادوهران و سنووری مووچهی ههر پۆلێك بهم جۆره دهبێ: پۆل مووچه به دینار ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ یهكهم 520 ـ 590 دووهم 460 ـ500 سێیهم 380 ـ435 چوارهم 310 ـ370 دووهم: دادوهری له پۆلێكهوه بۆ پۆلێكی تر لهسهر خواستێك كه دهیدا به وهزیری داد و به بڕیاری ئهنجوومهنی دادوهری بهرزدهكرێتهوه بهمهرجێك كه مووچهكهی گهیشتبێته ڕادهی ههرهنزمی ئهو پۆلهی بۆی بهرزدهكرێتهوه. سێ یهم: دهبێ وهزارهتی داد له كاتی پێشكهشكردنی خواستی پۆلهبهرزی یهكدا ڕای ههریهكێ له دادگای پێداچوونهوهو سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوه و سهرۆكایهتی دهستهی سهرپهرشتكارانی داد لهبارهی لێهاتوویی دادوهرهكه و شیانی بۆ پلهبهرزی وهربگرێ. چوارهم: وهزارهتی داد خواستهكه لهگهڵ ئهو ڕایهدا كه له بڕگهی (سێ یهم)ی ئهم ماددهیهدا باسكراوهو لهگهڵ ڕای خۆیشی دا دهدا به ئهنجومهنی دادوهری. پێنجهم: ئهنجومهنی دادوهری له ههڵسهنگاندنی شیانی دادوهرهكه بۆ پلهبهرزیپشت دهبهستێ بهو رایانهی له برگهی (سێ یهم و چوارهم)ی ئهم ماددهیهدا دیاری كراوون و راپۆرتهكانی ساڵانهی سهرۆكهكانی و راپۆرتهكانی سهرپهرشتكارانی داد و ئهو حوكمانهی دادوهرهكه له دهركردنیادا كۆششێكی باشی نواندووه یا بیروڕای یاسایی ئهوتۆی تێدا دهربڕیوون و دهریدهخهن كه دهیخوێنێتهوه و ئاگاداری چالاكی یاسا زانی و دادوهری یهو ئهوسا ئهگهر پهسهندكرا بڕیاری پۆلهبهرزی بۆ دهردهكا و به پێچهوانهشهوه پۆله بهرزی یهكهی بۆ ماوهیهك كه لهشهش مانگ كهمتر نهبێ به بڕیارێكی هۆداری بنبڕ (مسبب و بات) كه دهبێ پێیڕا بگهیهنرێ دوا دهخا.
ماددهی چواردهم: دارایی یهكێتی پێك دێت له: یهكهم: ئابوونهی ئهندامێتیو هاوبهشێتیی ساڵانه. دووهم: بهخششی تهرخانكراو له لایهن حكومهتی ههرێمهوه. سێیهم: بهخشش و كۆمهكه ناوخۆییهكان. چوارهم: بهخشش و كۆمهكی دهرهكی، دوای رهزامهندیی حكومهتی ههرێم.
ماددهی نۆیهم: وهزارهتی پیشهسازیی به ههماههنگی لهگهلأ وهزارهتی تهندروستی (چاودێری جۆری) دهخاته سهر تووتنی خۆماڵی بۆ دڵنیابوون له هاوجووت بوونی لهگهلأ ئهو مواسهفاتانهی كه له دهوڵهتاندا كاریان پێ دهكرێ.
ماددهی حهوتهم: دهسهڵات به وهزیری دارایی و ئابووری دهدرێ كه بووجهی تهسدیقكراوی ساڵی (2001) به رێژهی (1%)ی كۆی ئیعتماده تهسدیقكراوهكانی بووجه زیاد بكات: 1- ئیعتمادكردنی ئهو بڕه پارانهی كه بۆ بووجهی ئیداره تازه دانراوهكانی ئهو ساڵه پێویستن. 2- زیادكردنی ئیعتماداتی نوێ بۆ بووجهی وهزارهت و ئیدارهكان له كات و حاڵهتی ناكاودا كه ئهنجومهنی وهزیران بڕیاری لهسهر دهدات.
ماددهی شهشهم: 1-وهزیر بۆی ههیه دهستهو لیژنهی ههمیشهییهكانی بۆ جێ بهجێ كردنی ئهركێكی دیاریكراو پێك بێنێ. 2-دام و دهزگاكانی وهزارهت و ئهرك و دهسهڵاتهكانی بهرێوهبهریهتییه گشتییهكان و بهرێوهبهریهتیهكانیان و دهسته و مهڵبهندهكان به پهیرهوێك دهست نیشان دهكرێن. 3-وهزی بۆی ههیه له كاتی پێویستاد له چوار چێوهی بهرێوهبهر یهتیهكاندا لق (شعبه) پێك دێنێ.
مادهی پێنجهم: أ-ههركهسێك دهستبكات به ئهنجامدانی تاوانێك لهو تاوانانهی له مادهی دووههمی ئهم یاسایهدا هاتوون، سزادهدرێت به زیندانیی ههتاههتایی.ب-ههركهسێك دهستبكات به ئهنجامدانی تاوانێك لهو تاوانانهی له مادهی سێیهمی ئهم یاسایهدا هاتوون، سزا دهدرێت به زیندانی كاتی.ج- ههركهسێك دهستبكات به ئهنجامدانی تاوانێك لهو تاوانانهی له مادهی چوارهمی ئهم یاسایهدا هاتوون، به بهندكردنی توند سزا دهدرێت.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان-عێراق. دووهم: خێزان: كۆمهڵه كهسێكی سروشتین، پهیوهندی هاوسهرگیری یان خزمایهتیان تاكو پلهی چوارهم ههیه و ئهوانهی بهپێی یاسا هاتوونهته ناو خێزانهوه. سێیهم: توند و تیژی خێزانی: ههر كردارێك یان وتهیهك یان ههڕهشه یان پێ لێبكرێت لهسهر بنهمای جۆری كۆمهڵایهتی له چوارچێوهی پهیوهندی خێزانیدا كه لهسهر بنهمای هاوسهرگیری یان خزمایهتی تا پلهی چوارهم بنیات نرابێ و ئهوانهی بهپێی یاسا هاتوونهته ناو خێزانهوه ئهشێ له باری جهستهیی و جنسی و دهروونییهوه زیانیان پێ بگهیهنی و ماف و ئازادییان لهدهست بدات. چوارهم: دادگا: دادگای بهرهنگاربوونهوهی توندوتیژی خێزانی.
ماددهی سیێهم: ههر گوندو شارو یهكهیهكی ئیداری كه له پارێزگاكانی كوردستان پچڕێندرابێ دووباره بهو پارێزگایانهوه دهبهسترێنهوه كه پێش بهكارخستنی بهعهرهب كردنی زۆره ملێ بۆ تێكدانی پێكهاتهی نهتهوهیی له پارێزگاكانی كهركوك و نهینهوا و دیاله دابڕابوون.
ماددهی نۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی ههشتهم: ماف و پابهندی و كهل وپهل و میلاكاتی ههردوو وهزارهتی بازرگانی و پیشهسازی ههڵوهشاوه بۆ وهزارهت دهگهڕێتهوه.
ماددهی دووهم: گهڕاندنهوهی بهكارهێنانی ناوه ئهسلییهكانی ئهو جێگاو ناوچه وگوندو شارۆچكه و شار وناحیه وقهزایانهی كه پێش به عهرهب كردنهكه به كار دههێنران.
ماددهی ههشتهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا دخرێته بهر كار.
ماددهی چل و چوارهم: 1/دادوهر تا تهمهنی شهست و سێ ساڵی پڕ نهكاتهوه خانهنشین ناكرێ و مووچهكهشی بهمهرجێ پارێزهری نهكا گشت ئهو مووچه و سهرمووچانه دهبێ كه له كاتی خانهنشینكردنیدا وهری دهگرتن. 2/ئهگهر دادوهر له كاتی خزمهتكردنیدا مرد مووچهی خانهنشینهكهی (ئهگهرههقی ههبوو) گشت ئهو مووچه و سهر مووچانه دهبێ كه وهری دهگرتن. 3/ دهشێ دادوهر پێش تهواو كردنی ئهو تهمهنهی به پێی بڕگه (1)ی ئهم ماددهیه دیاری كراوه لهسهر خواستی خۆی به پێی حوكمی یاسای خانهنشینی شارستانی (قانون التقاعد المدنی)خانهنشین بكرێ یا لهبهر هۆی تهندروستی بكرێ كه حوكمی بڕگه (2)ی سهرهوهی بهسهردا دهدرێ. 4/ئهو دادوهرهی خانهنشین دهكرێ مووچهی گشت مۆڵهته ئاساییهكانی خۆی دهدرێتێ لهسهر بنچینهی كۆی ههموو ئهو مووچه مانگانهیهی وهری دهگرت له مهرجێ له (180) ڕۆژ زیاتر نهبێ.
ماددهی حهوتهم: بڕگهی (دووهم) له ماددهی بیست و ههشتی یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دووهم: لیژنهی لق له سهرۆكێك و چوار ئهندام دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێت و، مهرجیشه ماوهیهك خزمهتیان بهسهر بردبێ له پێنج سال كهمتر نهبێ، ئهندامانی لق، بهدهنگدانی نهێنی وراستهوخۆ، ههر سێ ساڵ، جارێك ههڵیاندهبژێرن، بهمهرجێ لهو پارێزگایهدا بهو پیشهیهوه كاربكهن. لهنێوان ئهندامهكانی خۆشیاندا، جێگرێ بۆ سهرۆك و سكرتێرێك و ئهمیندارێكیش بۆ سندوق ههڵدهبژێرن .
ماددهی دووهم: ماددهی دوازده له یاساكه ههموار دهكرێ و،بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: ههیئه (دهسته)ی گشتی، له ههموو ئهندامانه یان نوێنهرهكانیان پێك دێت كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه ئیلتیزاماتی خۆیان بهجێ هێناوهو به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكهش دادهنرێ ههر سێ ساڵیش، یهك جار – كه له رۆژی ههڵبژردنهكهوه دهست پێ دهكا – لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداوای نهقیب، كۆبوونهوهیهكی ئاسایی له بارهگاكهی خۆیدا سازدهدات بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام بۆ ئهنجومهن و دوو ئهندامی یهدهگیش. (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی ههیئهی گشتی یان دوو سێیهكی نوێنهرهكانیان دێتهجێ و، ئهگهر نهشهاته جێ، ئهوه، لهو بارهدا، دوای پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم، له ههمان كات و جێگهی دیار كراودا ههڵبژاردنێكی دی دهكرێ، لهم بارهدا (نصاب) به ئاماده بوونی سێیهكی ئهندامانی یان نوێنهران دێتهجێ، دهنا ئهنجومهن بۆ خولێكی تریش لهسهر ئهرك و فرمانی خۆی بهردهوام دهبێت. دووهم: له حاڵهتێكدا ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوه لهو بارهدا، ههڵبژاردن له ڕێی نوێنهرهكانیانهوه دهكرێت و، رێژهی نوێنهرایهتیش ئهنجومهن دیاری دهكات. سێیهم: ههڵبژاردنی نهقیب وئهندامانی ئهنجومهن، لهلایهن ههیئهی گشتییهوه به دهنگدانی گشتی و نهێنی و راستهوخۆ ئهنجام دهدرێت. چوارهم: كهسێ بۆ نهقیبی بپاڵێورێ، مهرجه، ماوهیهكی له ئیشی ههیئهدا بهسهر بردبێ له ده ساڵ كهمتر نهبێ، ههروهها، ئهوهش كه بۆ ئهندامێتیی ئهنجومهن بپاڵێورێ مهرجه ماوهیهكی له پیشهكهدا بهسهر بردبێ له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی پێنجهم: بڕگهی (یهكهم) له ماددهی حهڤدهی یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: ئهنجومهن له یهكهم كۆبوونهوهیدا، به دهنگدانی نهێنی، جێگرێ بۆ نهقیب و، سكرتێرێك و بهرپرسی دارایی لهنێوان ئهندامهكانی خۆیدا ههڵدهبژێرێ و، سهڵاحییاتیشیان له پێڕۆی ناوخۆدا دیاردهكرێن.
ماددهی دووهم: بهندی (1)ی بڕگهی (دووهم)ی ماددهی (6)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دووهم: 1- ئابوونهی ساڵانهی ئهندامێتی بهگوێرهی ماوهی تۆماركردن بهم شێوهیهی خوارهوه له پارێزهر وهردهگیرێت: أ- (100.000) سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێنهپهڕی بێت. ب- (250.000) دوو سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. جـ- (300.000) سێ سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی پێنج ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. د- (350.000) سێ سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی ده ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. هـ- (400.000) چوار سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی پازده ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. و- (450.000) چوار سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی بیست ساڵ بهرهو سهر بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة