أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: 1-وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیاری یهكهمی جێ بهجێ كردنی سیاسهتهكهی و سهرپهرشتی جێبهجێ كردنی یاسا و پهیرهو و رێنماییهكانا تیادا و ههر له ویشهوه بڕیار و فهرمانهكان ل چوارچێوهی ئهركهكانی وهزارهت و دام و دهزگا و دهسهڵاتهكانی و گشت كارو باره ئیداری و هونهریهكان له چوارچێوهی ئهم یاسایه و یاسا رهچاوكراوهكانی تردا دهردهچن بۆیشی ههیه بهشێك له دهسهڵاتهكانی به بریكاری وهزارهت و بهرێوهبهره گشتییهكان و سهرۆكهكانی دایهره سهرهكیهكان لله وهزارهت دا بسپێرێ له بهرامبهر ئهنجومهنی وهزیرانیشد دا بهو ئیعتیبارهی ئهندامێكی هاوبهشیهتی بهرپرسیاره. 2-بریكاری وهزارهت ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر پێیانی دهسپێرێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: چهكی كۆنه و یادگار و رهمزی له حوكمهكانی ئهم یاسایهدا بهدهر دهكرێن.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری ههرێمی كوردستان بۆی ههیه، رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاری جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنی.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ئهگهر ئهنجومهنی دادوهریی ههرێمی كوردستان به پێی ئهو زانیاریانهی له لایهتی یان لهسهر راسپاردهی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهكه، یان سهرۆكی دادگای تاوانهكانی تایبهتمهند بینی ههڵهیهك له رێكاره دادوهریهكان ههیه، یان ههڵهیهك له دادوهرێكهوه روویداوه بووهته هۆی گرتنی تومهتبار بهبێ ههق، یاخود حوكمدانی بهبێ بهڵگهیهكی یاسایی، دهبێ دادوهری ناوبراو بهپێی یاسای دهسهڵاتی دادوهریی له ههرێمی كوردستان ژماره (23)ی ساڵی 2007 بۆ لێژنهی كاروباری دادوهرانی رهوانه بكات.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: یهكهم: نابێ هیچ كهسێك گلبدرێتهوه یان بگیرێ بهپێی یاسا نهبێ و لهسهر بڕیارێك نهبێت كه لایهنێكی دادوهریی تایبهت دهری چواندبێت و، ههر كهسێكیش مافی ئهوهی ههیه كه دادگایی كردنێكی دادپهروهرانه و خێرا بكرێ له بهردهم دادگای تایبهتمهند دا. دووهم: بهپێی یاسا، له جێگا تایبهتیهكانی گیراواندا نهبێت، ناشێ كهس بگیردرێت به مهرجێكیش چاودێری تهندروستی و كۆمهڵایهتی بیگرێتهوه و بكهوێته ژێر ڕكێفی دهسهڵاتی حكومهتهوه، پێویستیشه رێز له باوهڕی ئایینی و پرنسیپهكانی ڕهوشتی كهسی گیراو بگیرێت. سێیهم: هیچ لایهنێكی غهیره حكومی یان حكومی نا تایبهتمهند بۆی نییه شوێنی گلدانهوهی كهسهكانی ههبێ یان بهههر بیانوویهك كهسێك گلبداتهوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ههر كهسێك بهناڕهوا گلدرایهوه یان گیرا یان ماوهی گیرانهكهی له رادهی یاسایی ڕهت بووبێ یان به سزایهكی وا حوكم درابێ كه ئازادییهكهی لێ سهندبێتهوه له لایهن لایهنه دادوهرییه تایبهتیهكانهوه بهبێ بهڵگهی یاسایی، له دواییدا بڕیارێك به ڕهت كردنهوهی سكاڵاكهی یان ئازاد كردنهكهی دهرچوو بێ و داواكارییهكهی داخرا یاخود بهبێ تاوان حوكم درا و بڕیارهكهش ڕادهی بنبڕی بهپێ یاسا جێبهجێ كراوهكان وهرگرتبێت، ئهوا ئهو كهسه بۆی ههیه داوای قهرهبوو كردنهوهی ماددی ومهعنهوی له بارهی ئهو زهرهروزیانهی بكات كه له ئهنجامی گرتن وحوكمدانی لێی كهوتووه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركان بهجێ دێنێ: 1-دانانی نهخشهی كشتهكڵی ئهوتۆ كه گهشه پێدانی بهرههمی كشتوكال و له بوارهكانیرووهك و ئاژهڵ و پاوانه سرووشتیهكاندا بهدی بێنێ. 2-پێشكهشكردنی خزمهتگوزاری له بواری رێ نیشاندان دا و مسۆگهر كردنی پێویستییهكانی بهرههم هێنانی كشتوكاڵ و سازدانی لێكۆڵینهوهی كشتوكاڵی پراكتیكی و بهشدار بوهن له چهسپاندنی هاریكاری كشتوكڵی و سهرپهرشتیكردنی بهجێ هێنانی یاساكانی زهوی سازی (الاصلاح الزراعی) و بهداوداچوونی جێ بهجێ كردنی ئهو چالاكیانهی پهیوهنیان به خستنهكاری زهوی یه كشتوكاڵیهكانهوه ههیه به ئامانجی پێشخستنی بهرههمی كشتوكاڵ له ههرێمدا. 3-نهخشه دانان بۆ سهرچاوهكانی ئاو له ههرێمدا و دروست كردنی بهربهست و پرۆژهی ئاودێری و سازادانی زهوی و زار و پاراستنی و سوود بینین له ئاوی نویك و قوڵی ژێر زهوی (سگحی و جوفی) و بهگهر خستن پاراستنی پرۆژهكانی ئاودێری و بهرگرتن له مهترسی لافاو و ژێر ركێف خستنی سێلا و و حهوزهكانی رووبارهكان. 4-ئامادهكردنی لێكۆلینهوهی تایبهتی و سكێچ و پرۆگرام بۆ پرۆژهكان و كار كردن بۆ جێ به جێ كردنیان و جێ بهجێ كردنی ئهو پرۆژانهی راستهوخۆ لهلایهنانی ترهوه له ناوه و دهرهوهی ههرێمدا پێیانی دهسپێردرێن به سیفهتی بهڵێندهر یا له لایهن دهزگا جێبهجێ كارهكانیهوه یا بهڵێندهرهكانی ناوخۆ یا بیانی و سهرپهرشتی كردنی جێبهجێ كردن و بهداو داچوونیان. 5-تهقهلا دانی مسۆگهر كردنی تۆوی پوختكراو و سهمادی كیمیاوی و قهڵاچۆكهر (مبیدات) و دابینكردنی دهرمان و گرتنه بهری ئهو رێ و شوێنانهی زیاد كردنی بهرههم و پوختكردنی مسۆگهر دهكهن.
ماددهی بیست نۆ:
ماددهی بیست نۆ: كهسێ به مهرتهبهی ئوستاد دابمهزرێ یان ئهو مهرتهبهیهی پێ بدرێ، مهرجه شهرتو شروتی ماددهی (28)ی تێدا فهراههم بێت و له كهمیش شهش ساڵی له مهرتهبهی ئوستادی یاریدهدهردا بهسهر بردبێ و، لهو ماوهیهدا كۆششی دهگمهنیشی له تهدریسدا بهخهرج دابێ و، له كهمییش (3) سێ لێكۆڵینهوه ى ئهسڵی و (موبتهكهر)یشی بڵاو كردبێتهوه.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهنجومهن ئهم سهڵاحییاتانهی خوارهوه رایی دهكات: 1. دیاركردنی بنهما گشتیهكانی قبوڵكردن له زانكۆ و پهیمانگاكاندا. 2. دیاركردنی پلهو لهقهب و بڕوانامهگهلی زانستی له ههرێمدا، ههروهها دیاركردنی شهرتوشروتی به خشینیان. 3. دیاركردنی شهرتوشروتی ئیجازهپێدان بۆ دامهزراندنی زانكۆی ئههلی. 4. ئیقراركردنی گرێدانی كۆنگرهی فێركردنی باڵا بهشێوهیهكی خولاوخول بۆ پێداچوونهوهی بهرنامهو پرۆژهگهلی پێوهندیدار بهفێركردنی باڵاو پێرۆگهلی خوێندنهوه لهكاتی پێویستدا. 5. رادهربڕین لهسهر ئهو كاروبارو بابهتانهی كه وهزیر دهیخاته بهردهمیان.
ماددهی سی و نۆزدهم:
ماددهی سی و نۆزدهم: سزا دهدرێت به بهندكردن بۆ ماوهیهك له شهش مانگ زیاتر نهبێت و به غهرامهیهك له سێ سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت ههر كهسێك: یهكهم: به ئهنقهست توانا بداته كهسێكی ملكهچ بۆ رێكارهكانی چوونهژوورهوه یان چارهسهریی زۆرهكی بۆ ڕاكردن یان یارمهتی بدات لهسهر ڕاكردن یان بهخۆی یان به هۆی كهسانی ترهوه بیشارێتهوه لهگهڵ پێزانینی. دووهم: بوو به رێگر لهبهردهم ههڵسانی لێژنهی تهندروستیی دهروونی یان ئهوهی نوێنهرایهتی دهكات له ئهنجامدانی پشكنین به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه. سێیهم: ڕهتكردنهوهی پێدانی زانیاری كهوا لێژنهی تهندروستیی دهروونی یان پشكنهرهكان له ئهنجامدانی كارهكانیان پێویستیان پێیه یان زانیاری پێچهوانهی ڕاستی پێدان لهگهڵ پێزانینی.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دهستهی گشتی ئهم دهسهڵاتانه بهرێوه دهبا: 1. راستاندنی بودجهو حسابكاری دوماهی. 2. گفتوگۆكردن و بڕیاردان لهسهر راپۆرتی ئهنجومهن. 3. چاوپێخشاندن بهو پێشنیارانهی له بارهی ههمواركردنی یاسای سهندیكاوه پێشكهش كراون. 4. بڕیاردان لهسهر پێرهوی ناوخۆ و ههمواركردنی.
ماددهی چل و ههشتهم
ماددهی چل و ههشتهم: زانكۆ و دهستهكان لێ بوردراون له رهسمی گومرگ بهپێی یاسا كارپێكراوهكان له ههموو مادده و كهل و پهل و ئامێر و بهشهكانی و مادده یهدهگهكان و ماددهی تاقیگهكان و هۆیهكانی روون كردنهوهو فلیم و پهخشنامه و كتێب و چاپكراوه هاوردهكان له چوارچێوهی پرۆژه پسپۆرییه زانستیهكانی كه خزمهتی مهبهستهكهی دهكهن.
ماددهی سی و شهشهم:
ماددهی سی و شهشهم: ناكرێت بۆ كهس جگه له تاكهكانی تیمی چارهسهركار یان ئهوانهی تۆماره پزیشكیهكان رێكدهخهن بڕواننه بهڵگهنامهكانی تایبهت به نهخۆش، ههروهها ناكرێت كۆپیێكی لێ دهربهێنرێت تهنها به مۆڵهتی لێژنهی تهندروستیی دهروونی پارێزگایهكهوه نهبێت.
ماددهی چل و چواردهم
ماددهی چل و چواردهم: یهكهم: ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه پایهی خۆیان و ههموومافێكیان لهم یاسایه و یاساكانی تر و ئهو پێڕهوه وڕێنماییانه كه به هۆیهوه دهرچوون دهپارێزرێ له حاڵهتی تهنسیب كردنیان یا تهفهروغیان له فرمانی دهرهوهی زانكۆ و دهستهكان و دامهزراندنیان. یان گواستنهوهیان بۆ فهرمانێك له دهرهوهی سهنتهری وهزارهت یا سهنتهری زانكۆ و دهستهكان و، ماوهی مانهوهشیان لهو فهرمانانه به خزمهتی زانكۆیی كردهنی بۆ مهبهستهكانی پلهپێدان و سهرمووچهو بهرزكردنهوهو خانهنشینی دهژمێردرێت. دووهم: ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه مافی پلهپێدانی زانستی دوای خانهنشین كردنیان یاخود له حاڵهتی دامهزراندنیان یان گواستنهوهیان بۆ فرمانی دهرهوهی دهزگاكانی خوێندنی باڵا دهكهوێ له باری بوونی مهرجی پێویست بۆ پلهپێدانیان بهبێ مهرجی دهرس گوتنهوه.
ماددهی شانزدهیهم:
ماددهی شانزدهیهم: 1. دهستهی هۆبه له ههموو ئهو ئهندامانهی پێك دێت كه ههموو ئهركێكی سهرشانیان به پێی ئهم یاسایه بهجێ گهیاندووه و كۆبوونهوهیهكی ئاسایی سازدهدات له ههمان وادهی دهستنیشان كراودا بۆ دهستهی گشتی بۆ ههڵبژاردنی سهرۆك و ئهندامانی هۆبه له رێگهی دهنگدانی نهێنییهوه. 2. دهستهی هۆبه كۆبوونهوهیهكی گشتی نائاسایی لهسهر بانگهێشتی لیژنهی هۆبه یان سێ یهكی ئهندامانی كۆدهبێتهوه. 3. له كۆبوونهوهكانی دهستهی هۆبهدا، حوكمهكانی ماددهی ههشتهمی ئهم یاسایه رهچاو دهكرێت. 4. دهستهی هۆبه بۆی ههیه بڕیار لهبارهی ئهو كارو بارانهوه وهرگرێ كه تایبهتن به چالاكییهكانی له چوارچێوهی پسپۆریهكهیدا و ئهو بڕیارانهش بخاته بهردهم ئهنجومهنی سهندیكا. 5. ئهگهر شوێنی زۆربهی ئهندامانی لیژنه چۆڵ بوو، ئهوا دهستهی هۆبه به رهزامهندی ئهنجومهن و به بانگهێشتی سهرۆكهكهی یان ئهوهی جێی دهگرێتهوه، كۆدهبێتهوه بۆ پركردنهوهی ئهو شوێنه چۆڵانه.
ماددهی پانزدهیهم:
ماددهی پانزدهیهم: ناوی ئهندام له تۆماری سهندیكادا دهسرێتهوه ئهگهر حوكمێكی بنبڕی بهسهر دا درا به سزاێكی ئهسڵی له تاوانێكی به ئهنقهست یا كهتنێكی ئابرۆ بهردا.
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: بڕیارهكانی ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات)ی تایبهت به یاساغی (المنع) له لای دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا شیاوی تانه لێدانه له ماوهی سی (30) رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردنهوهوه بڕیارهكهش بنبڕدهبێ و بهسهری دا جێبه جێ ناكرێ تا پلهی بن بڕی وهرنهگرێ.
ماددهی دوازده:
ماددهی دوازده: ماددهی (320) له ههرێمی كوردستاندا له كاردهخرێ و ئهمهی خوارهوه جێگای دهگرێتهوه. (دادوهر له رۆژی دیاركراودا دهست دهكات به لێپێچینهوه دهربارهی راستی و دروستی بهلاغهكهو گوێ له دیفاعی بهلاغ لێدراوهكه دهگرێ و، له كۆتایی لێپێچینهوهكهشدا، ئهگهر بهتهواوی بۆی دهركهوت كه هیچ پێویست ناكا ئیجرائاتی پاراستنی ئاشتی وهربگیردرێ، ئهوا، بڕیارێك به رهتكردنهوهی داواكه دهردههێنێ، یان داواكه قبول دهكات و داواش لهو كابرایه دهكات كه بهڵێننامهیهك به كهفالهتی كهسێ یان به كهفاڵهتی زیاترهوه پێشكهش بكات).
ماددهی پهنجاو یهكهم
ماددهی پهنجاو یهكهم: یاسای ژماره(33)ی ساڵی 2004ی وهزارهتی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی ههڵدهوهشێتهوه.
ماددهی پهنجایهم
ماددهی پهنجایهم: وهزیر بۆی ههیه پێرهو و رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.