المواد القانونية

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م : مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ : یه‌كه‌م : هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق. دووه‌م : ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران : ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێم. سێیه‌م : وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی هه‌رێم. چواره‌م : وه‌زیر: وه‌زیری خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی هه‌رێم. پێنجه‌م : ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی هه‌رێم. شه‌شه‌م : خوێندنی باڵا: هه‌موو قۆناغه‌كانی خوێندنی حكومی و نا حكومی دوای قۆناغی ئاماده‌یی. حه‌وته‌م : ئه‌نجومه‌نی كوردستانی: ئه‌نجومه‌نی كوردستانیی باڵا بۆ پسپوڕییه‌ پزیشكیه‌كان له‌ هه‌رێم.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ كه‌سانی ئاسایی و مه‌عنه‌وی(الگبیعیه‌ والمعنویه‌)به‌ ئه‌زموون و پسپۆر له‌ ناوه‌وه‌ی هه‌رێم یا ده‌ره‌وه‌ی مۆر بكات بۆ ئه‌وه‌ی به‌و ئه‌ركانه‌ هه‌ڵبستێ كه‌ پێیان ده‌سپێردرێ و بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ به‌ گونجاوی ده‌زانێ پاش وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و ماف و ئه‌ركه‌كانیشیان به‌ پێی یاساو رێنماییه‌كار پێكراوه‌كان له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ ده‌ست نیشان ده‌كرێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌نجومه‌نی ڕاوێژكاریی وه‌زاره‌ت: له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1. وه‌زیر: سه‌رۆكه‌. 2. بریكاری وه‌زاره‌ت: جێگری سه‌رۆكه‌. 3. ڕاوێژكاره‌كان: ئه‌ندامن. 4. به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان: ئه‌ندامن. 5. هه‌ر شاره‌زایه‌كی دی، كه‌وه‌زیر له‌ناو وه‌زاره‌ته‌كه‌ یان له‌ ده‌ره‌وه‌یدا به‌باشی بزانێ: ئه‌ندامه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌ركوفرمان وئیشه‌تایبه‌ته‌كانی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌ پێڕۆ دیار ده‌كرێن . دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌،رێنمایی پێویست،بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ر بكات. سێیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌، هه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ك یان به‌شێك یان هۆبه‌یه‌ك له‌ناو پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌تدا، به‌پێی پێداویستی ئیشه‌كانیان، بكاته‌وه‌ یان یه‌كیانبخات، یان ئیلغایان بكات.

مادده‌ی چله‌م:

مادده‌ی چله‌م: شاره‌وانی كاتێ ده‌یه‌وێ ده‌ست له‌ هه‌ر ماڵێ یا مافێك هه‌ڵبگرێ نابێ به‌ كه‌متر له‌ نرخه‌ راستینه‌كه‌ی خۆی ده‌ستی لێ هه‌ڵبگرێ.

مادده‌ی سی نۆیه‌م:

مادده‌ی سی نۆیه‌م: شاره‌وانی بۆی هه‌یه‌ سه‌روه‌ی شۆسته‌ی شه‌قامه‌كان بۆ مه‌به‌ستی دروستكردنی قات (طابق)ێكی تر یا زیاتر بفرۆشێ و ئه‌و مافه‌ش به‌ پێی رێنمایه‌ یه‌ك كه‌ وه‌زیر ده‌ری ده‌كا به‌ ناوی كریاره‌كه‌وه‌ له‌ فه‌رمانگه‌ی تۆماری مه‌ڵكداریدا تۆمار ده‌كرێ.

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م:

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م: یاسای فرۆشتن و به‌كرێدانی ماڵ موڵكی ده‌وڵه‌تی كارپێكراو (قانون بیع و ایجار اموال الدولیه النافژ) به‌ سه‌ر ماڵ و موڵكی شاره‌وانیدا جێ به‌جێ بكرێ له‌گه‌ڵ ره‌چاو كردنی ئه‌مانه‌دا: 1-وه‌زیرجێگه‌ی وه‌زیری دارایی ده‌گرێته‌وه‌. 2-ئه‌نجومه‌ن سه‌باره‌ت به‌ ماڵی گوازراوه‌ جێگه‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌ بردن (مجلس الاداره‌) ده‌گرێته‌وه‌. 3-شاره‌وانی بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر پێشنیازی ئه‌نجومه‌نی شاره‌وانی و په‌سه‌ند كردن له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌، ئه‌و خانوو به‌رانه‌ی سوودیان لێ نابینرێ به‌ هاو نرخ (بدل المثل) به‌ موڵكداری دراوسێ یا بفرۆشێ. 4-شاره‌وانی بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر په‌سه‌ند كردنی له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ خانووبه‌ره‌ی خۆی به‌ هاونرخ به‌ لایه‌نه‌ خێرخواز و ئاینیه‌كان بفرۆشێ. 5-خانوو به‌ره‌ی شاره‌وانی جگه‌ له‌ وانه‌ی كه‌ بۆ نیشته‌ جێكربوون ته‌رخان ده‌كرێن له‌ یاسای فرۆشتن و به‌كرێدانی مال و مه‌ڵكی ده‌وڵه‌ت به‌ ده‌رده‌كرێن. 6-شاره‌وانی بۆی هه‌یه‌ لسه‌ر په‌سه‌ند كردنی وه‌زیر ئه‌و خانوو به‌رانه‌ی له‌ رێگه‌ی كرین و موڵكسه‌ندییه‌وه‌ (استملاك) بوونه‌ته‌ موڵكی، هه‌ر به‌ نرخه‌كه‌ی خۆیان بیان فرۆشی َ به‌ فه‌رمانگه‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمی یه‌كان (شبه‌ رسمیه‌).

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م:

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ بنچینه‌ی له‌بار بۆ ئاسانی ی جێ به‌جێ كردنی ئه‌و فه‌رمانانه‌ی دابنێ كه‌ له‌م یاسایه‌ و په‌یره‌و و رێنمایی یه‌كانیدا هه‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: كارنه‌كردن به‌ حوكمه‌كانی یاسای به‌كرێدانی خانووبه‌ره‌ی ژماره‌ (9)ی ساڵی 2008 درێژ ده‌كرێته‌وه‌ بۆ ماوه‌ی یه‌ك ساڵی تر له‌ رۆژی 15/7/2012ه‌وه‌.  

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.  

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: كارنه‌كردن به‌ حوكمه‌كانی یاسای به‌كرێدانی خانووبه‌ره‌ی ژماره‌ (9)ی ساڵی 2008 درێژ ده‌كرێته‌وه‌ بۆ ماوه‌ی یه‌ك ساڵی تر له‌ رۆژی 15/7/2012ه‌وه‌.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م:

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: نابێ بریاری جیا جیا بۆ پاره‌ی جیا جیا له‌ یه‌ك پرۆژه‌دا بدرێ به‌ بیانووی لادان له‌ ده‌سه‌ڵاتی سه‌لماندنی (مصادقه‌) بڕیاره‌كانی سه‌رف كردنه‌وه‌.

مادده‌ی سی و پێنجه‌م:

مادده‌ی سی و پێنجه‌م: 1-بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن له‌ باره‌ به‌ به‌ش به‌شكردنی (تقسیم) خانووبه‌ره، سه‌لملندنی وه‌زیر یا ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ پێی ده‌ولێ كه‌ وه‌زیر كاره‌كه‌ی پێ ده‌سپێرێ و بۆشی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌و مامه‌ڵانه‌ له‌ سنوورێكدا كه‌ خۆی دیاری ده‌كا خۆی له‌م سه‌لملندنه‌ به‌ده‌ر بكا. 2-بریاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ر فكردنی ئه‌و پاره‌یه‌ی بۆ بووجه‌ی سه‌لمێنراوی شاره‌وانی ته‌رخان كراوه‌ و له‌گه‌ڵ له‌ گه‌لیدا به‌شدار بوونی به‌لێنكار (التعهد) و به‌لێنامه‌ (عقد) و كرین ده‌بێ به‌م شێوه‌یه‌ی لای خواره‌وه‌ بسه‌لمێنرێ: أ-وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هه‌رێم بۆ زیاتر له‌ (1) ملیۆن دینار سه‌باره‌ت به‌ پاره‌ی ته‌رخانكراو له‌ چوارچێوه‌ی بودجه‌ی ئاساییدا (المیزانیه‌ الاعتیادیه‌). ب-ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆ زیاتر له‌ (1) ملیۆن دینار سه‌باره‌ت به‌ پاره‌ی ته‌رخانكراو له‌ چوارچێوه‌ی نه‌خشه‌ی گه‌شه‌ پێدان. ج-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ ئه‌و پاره‌یه‌ی له‌ (1)ملیۆن دینار زیاتر نه‌بێ چ له‌سه‌ر حیسابی بودجه‌ی ئاسایی بێ یا ئه‌وه‌ی له‌ چوارچێوه‌ی نه‌جشه‌ی گه‌شه‌ پێداندا ته‌رخان كراوه‌. د-ئه‌نجومه‌نی شاره‌وانی بۆ ئه‌و پاره‌یه‌ی زیاتر نه‌بێ له‌وه‌ی له‌ ته‌نیشت هه‌ر یه‌كێ له‌ پۆله‌ كاندا دیاری كراوه‌. 1-پۆلی تایبه‌تی (000/150) سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 2- پۆلی تایبه‌تی (000/120) سه‌دو بیست هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 3- پۆلی تایبه‌تی (000/10) ده‌ هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 4- پۆلی تایبه‌تی (000/5) پێنج هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 5- پۆلی تایبه‌تی (000/3) سێ هه‌زار دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك. 6- پۆلی تایبه‌تی (500/1) هه‌زارو پێنج سه‌د دینار بۆ هه‌ر حاله‌تێك.

مادده‌ی سی و سێیه‌م:

مادده‌ی سی و سێیه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌ن له‌ كاتی بریاردانیدا له‌سه‌ر هه‌ر پرۆژه‌یه‌ك به‌ پێی كه‌شف و سیفه‌ته‌كان و دوای لێكۆلینه‌وه‌ و گفتوگۆ له‌سه‌ركردنی و دڵنیا بون له‌ بوونی (اعتماد) له‌ بووجه‌ سه‌لمێنراوه‌كه‌یدا، كولفه‌كه‌ی دیاری بكا.

مادده‌ی سی و دووه‌م:

مادده‌ی سی و دووه‌م: وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان بۆیان هه‌یه‌ داوی كردنه‌وه‌ی هه‌ر كارێك به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی بێ یا هه‌میشه‌یی له‌ شاره‌وانی بكه‌ن كه‌ ده‌شێ كردن له‌ لایه‌ن شاره‌وانییه‌وه‌ باشتر و سوود به‌خشتر بێ، به‌ مه‌رجێ شاره‌وانی هیچ مه‌سره‌فێكی نه‌كه‌وێته‌ سه‌ر.

ماددەی دووەم :

ماددەی دووەم : ماددەی شەشەم هەمواردەكرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دەخوێندرێته‌وه‌

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجامده‌دا: یه‌كه‌م: به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری ده‌زگاو سه‌رۆكایه‌تی دانیشتنه‌كانی ئه‌نجومه‌ن سه‌رپه‌رشتی فه‌رمانگه‌كانی سه‌ر به‌ده‌زگا ده‌كات. دووه‌م: نوێنه‌رایه‌تیكردنی ده‌زگا له‌ كۆبوونه‌وه‌و كۆنگره‌و سیمینارو ئه‌ڵقه‌كانی خوێندنی تایبه‌تمه‌ند له‌ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی عێراق دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی وه‌زیر. سێیه‌م: نوێنه‌رایه‌تی كردنی ده‌زگا له‌به‌رده‌م دادگاو فه‌رمانگه‌كانی په‌یوه‌ندیدار. چواره‌م: ئیمزاكردنی ئه‌و نووسراوانه‌ی له‌ ده‌زگاوه‌ ده‌رده‌چێ. پێنجه‌م: ره‌زامه‌ندی نواندن له‌سه‌ر سه‌رفكردنی بڕه‌ پاره‌كان به‌پێی ڕێنمایی و یاساكانی به‌ركار. شه‌شه‌م: ئیمزاكردنی هه‌موو گرێبه‌سته‌كانیپه‌یوه‌ندیدار به‌ ده‌زگا دوای به‌ ده‌ستهێنانی ره‌زامه‌ندیه‌كانی ئوسولی. حه‌وته‌م: دامه‌زراندنی لیژنه‌كانی هونه‌ری و به‌ كارخستن و كارگێڕی و دارایی و یاسایی و ئاسایشی و هه‌رلێژنه‌یه‌كی دیكه‌ كه‌ به‌پێی پێداویستیه‌كانی كار به‌ پێویستی بزانێ. هه‌شته‌م: ئیفاد كردنی فه‌رمانبه‌ران دوای به‌ ده‌ستهێنانی ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌كانی تایبه‌تمه‌ند. نۆیه‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا بۆی هه‌یه‌ به‌شێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ یارمه‌تیده‌ری سه‌رۆكی ده‌زگاوبه‌رێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان بسپێرێ بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن ئه‌ركه‌كانیان وه‌كو پێویست به‌ جێبهَنن.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌نجومه‌نی كاڕگێڕی ده‌زگا له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا. سه‌رۆك دووه‌م: یارمه‌تیده‌ری سه‌رۆكی ده‌زگا. جێگری سه‌رۆك سێیه‌م: به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی فڕۆكه‌خانه‌ی هه‌ولێری نێوده‌وڵه‌تی ئه‌ندام چواره‌م: به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی فڕۆكه‌خانه‌ی سلێمانی نێوده‌وڵه‌تی ئه‌ندام پێنجه‌م: شاره‌زاو راوێژكاران له‌مه‌یدانی فڕۆكه‌وانی شارستانی ئه‌وانه‌ی به‌فه‌رمی و به‌شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام داده‌مه‌زرێن یان له‌ ڕێگه‌ی گرێبه‌ست له‌سه‌ر پێشنیاری سه‌رۆكی ده‌زگا و به‌بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانیان هه‌بێت. ئه‌ندامن شه‌شه‌م: به‌ڕێوه‌به‌ری كاروباری یاسایی ئه‌ندام حه‌وته‌م: ئه‌ندامێك یان زیاتر له‌ناوه‌وه‌ یان ده‌ره‌وه‌ی ده‌زگا، سه‌رۆكی ده‌زگا به‌ پێویستی ده‌زانێ ئاماده‌ بێت له‌دانیشتنه‌كانی ئه‌نجومه‌نی كارگێڕی ده‌زگا و به‌بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانیان هه‌بێت.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: پێكهێنه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌ ئه‌مانه‌ن: 1/نووسینگه‌ی وه‌زیر. 2/نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زارەت. 3/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی دیوان. 4/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی زه‌وی و زاری كشتوكاڵ. 5/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی هێلكاری و به‌دواداچوون. 6/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی باخ و جه‌نگه‌ڵ و له‌وه‌ڕگاكان. 7/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئه‌بحاس و رێنمایی كشتوكاڵ كردن وتوتن. 8/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئاودێری و سه‌رچاوه‌كانی ئاو. 9/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی سامانی ئاژه‌ڵ و به‌یته‌ری. 10/ به‌ڕێوه‌به‌رییه‌ گشتیه‌كانی كشتوكاڵ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: 1- أ- ئه‌نجومه‌ن ده‌بێ به‌و رێ و شوێنانه‌ی له‌به‌ر ده‌ستی دان ئه‌و سكێچه‌ بنچینه‌ییانه‌ی (التصامیم الاساسیه‌) كه‌ له‌ لایه‌ن نه‌خسه‌ كێشانی ئاوه‌دانییه‌وه‌ (التخگیگ العمرانی) ئاماده‌ كراون بۆ هاوڵاتیان و په‌یوه‌ندی داران و فه‌رمانگه‌كان و لایه‌نه‌كانی تر بڵاو بكاته‌وه‌ تا بۆ ماوه‌ی شه‌ست رۆژ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌كه‌وه‌ لێ ی ئاگادار بن و ئه‌و ناره‌زایی و پێشنیازانه‌ش وه‌رده‌گیرێن كه‌ له‌و ماوه‌یه‌دا له‌ باره‌یانه‌وه‌ ده‌درێن به‌ ئه‌نجومه‌ن. ب-به‌ڵام سه‌باره‌ت به‌ سكێسه‌ فراوانه‌كان و گۆردراوه‌كان و ئیفرازه‌كان بۆ ماوه‌ی (30 )سی رۆژ راده‌گه‌ێنریچن له‌گه‌ڵ ره‌چاو كردنی هه‌مان رێ و شوێنی بڕگه‌ی (أ)ی سه‌رره‌وه‌دا. 2-ئه‌نجومه‌ن ده‌بێ له‌و ناره‌زایی و پێشنیازانه‌ ئه‌گه‌ر هه‌بوون بكۆلێته‌وه‌ و له‌ حاڵه‌تی ره‌ت كردنه‌وه‌ یا قبوڵ كردنیاندا، ده‌بێ بڕیاره‌كه‌ هۆی شیاوی له‌ پاڵدا بێ و له‌ هه‌موو حاڵه‌تێكیشدا ئه‌نجومه‌ن ده‌بێ سكێچه‌كان له‌گه‌لچ ناره‌زایی و پێشنیازه‌ قبوول كراو و ره‌ت كراوه‌كاندا له‌ ماوه‌ی هه‌فته‌یه‌كدا له‌ كۆتایی هاتنی راگه‌یاندنه‌كه‌وه‌ بنێرێ بۆ به‌رێوه‌به‌ریه‌تی نه‌خشه‌ كێشانی ئاوه‌دانی بۆ گۆرینی سكێچه‌كه‌ له‌به‌ر رۆشنایی یان بڕیار له‌سه‌ر دانی. 3-سكێچه‌كان له‌ رۆژی سه‌لماندنیان له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌ وه‌ به‌ كار پێكراو داده‌نرێن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة