المواد القانونية

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: یاسای رێزلێنانی پێشمه‌رگه‌ی ژماره‌(7)ی ساڵی 2000 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و ئه‌م یاسایه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری، له‌به‌ر رۆشنایی كۆی هه‌موو ئه‌و مووچانه‌ی له‌ بووجه‌دا ته‌سدیق كراوه‌، ته‌یارو ئاماده‌كردنی یه‌كه‌كانی میلاكی هه‌موو وه‌زاره‌ته‌كانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق، هی ساڵی (2001)و ته‌سدیقكردنیشیان ده‌گرێته‌ ده‌ست خۆی.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: نه‌قیب سه‌رۆكایه‌تی و نوێنه‌رایه‌تی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌كا له‌ لای سه‌رچاوه‌ تاایبه‌ته‌كان و ئیمزا كردن له‌سه‌ر ئه‌مر و بڕیار و رێنمایی و نووسراوه‌كاریه‌كاندا ده‌كا و مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ كه‌ هه‌ندێ ده‌سه‌ڵات به‌ غه‌یری خۆی له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بسپێرێ.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان)دا كاری پێ ده‌كرێت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌سه‌ڵات به‌ وه‌زیری ئابووری و دارایی ده‌درێ له‌ ماوه‌ی دوو هه‌فته‌دا كه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانی ئه‌م یاسایه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، رێنمایی پێویست بۆ دیار كردنی ده‌سه‌ڵاتی سه‌رف كردن بۆ ئیداره‌ حكومییه‌كانی ده‌ربكات.

مادده‌ی یازده‌هه‌م

مادده‌ی یازده‌هه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی (1/1/2001) ه‌وه‌ ده‌خرێته‌ كارو له‌ وه‌قایعی كوردستانیشدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: كارمه‌ندانی سه‌ندیكا به‌ پێی تۆماری گشتی بۆ سێ جۆر پۆلین ده‌كرێن: یه‌كه‌م: رۆژنامه‌ نووسی (متدرج): ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كاری رۆژنامه‌نووسی‌ به‌ هه‌ر سێ كه‌ناڵه‌كانیه‌وه‌ ده‌كاته‌ پیشه‌ی سه‌ره‌كی خۆی، نازناو، یان سیفه‌تی رۆژنامه‌ نووسی خاوه‌ن ئه‌زموونی پێ نادرێ تا دوو ساڵی به‌رده‌وام به‌سه‌ر مماره‌سه‌كردنیدا تێنه‌په‌رێ به‌ پشتگیری كردنی ئه‌و لایه‌نه‌ی كه‌ له‌ لای كار ده‌كا دوای تۆمار كردنی ناوی خۆی له‌ تۆماری گشتیدا، هیچ جۆره‌ ئیمتیازێكی رۆژنامه‌نووسی ئه‌زموونداری پێنابڕێ تا ناوی ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ خشته‌ی ئه‌م جۆره‌ (صنف)ە‌، دوای ئه‌وه‌ ماوه‌ی پله‌ به‌ پله‌ (تدرج) ده‌خرێته‌ سه‌ر خزمه‌تگوزارییه‌كانی، ماوه‌ی پله‌ به‌ پله‌ (التدرج) ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی خاوه‌ن بروانامه‌ی به‌كالۆریۆسه‌ له‌ رۆژنامه‌نووسی و راگه‌یاندندا یان هاوتای ئه‌و بروانامه‌یه‌، یه‌ك ساڵه‌. دووه‌م: رۆژنامه‌نووسی به‌ ئه‌زموون: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ له‌ رۆژنامه‌ نووسیدا به‌ هه‌ر سێ كه‌ناڵه‌كه‌یه‌وه‌ به‌ كرده‌وه‌ كاری كردووه‌ یان كار ده‌كا و كردوویه‌تیه‌ پیشه‌ی سه‌ره‌كی بۆ خۆی و ئه‌و ماوه‌یه‌ی به‌سه‌ر كاره‌كه‌یدا ره‌ت بووه‌ كه‌ له‌ بڕگه‌ی رابردوو دا ده‌رخراوه‌. سێ یه‌م: رۆژنامه‌نووسی به‌شدار: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ كاری رۆژنامه‌ نووسی ئه‌نجام داوه‌ به‌ بێ ئه‌وه‌ی بیكاته‌ پیشه‌ی سه‌ره‌كی بۆ خۆی ئه‌مه‌ش به‌ به‌رز كردنه‌وه‌ی عه‌قدی پێویست ده‌یسه‌لمێنێ له‌و لایه‌نانه‌وه‌ كه‌ مه‌به‌ستن (من الجهات المعنیه‌) وه‌ مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ ناوی خۆی راگوازێته‌وه‌ بۆ خشته‌ی رۆژنامه‌ نووسه‌ به‌ ئه‌زموونه‌كان دوای تێپه‌ر بوونی ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ (5) پێنج ساڵی به‌رده‌وام كه‌متر نه‌بێ و رۆژنامه‌نووسی بكاته‌ پیشه‌ی خۆی.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م:

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: 1. مه‌رجه‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا به‌ نه‌قیب و بریكار و سكرتێر و ئه‌ندامانی هه‌ردوو لیژنه‌ی به‌رزه‌فتكردن و چاودێری كردنه‌وه‌، سێ ساڵ تێپه‌ری كردبێ به‌سه‌ر‌ گه‌یشتنیان به‌ پله‌ی به‌ ئه‌زموونی (درجه‌ التمرس).

مادده‌ی سیازده‌:

مادده‌ی سیازده‌: تیمارگه‌ی دادگوزاری له‌ مه‌ركه‌زی هه‌ر یه‌كه‌ له‌ پارێزگاكاندا، پزیشكێكی دادگوزاری سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات.

مادده‌ی شازده‌یه‌م:

مادده‌ی شازده‌یه‌م: لقه‌كانی سه‌ندیكا: 1. له‌ ناوه‌ندی هه‌ر پارێزگایه‌كدا لیژنه‌یه‌كی لق له‌ پێنج ئه‌ندام پێك دێ، ئه‌ندامانی لق له‌ رۆژنامه‌نووسه‌ به‌ ئه‌زموونداره‌كان هه‌ڵیان ده‌بژێرن كه‌ پیشه‌ی رۆژنامه‌نووسی له‌ پارێزگادا ئه‌نجام ده‌ده‌ن. 2. كۆبوونه‌وه‌ی لیژنه‌ی لقه‌كان و هه‌ڵبژاردنه‌كانیان، هه‌مان شێوه‌ی تایبه‌ت به‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی ده‌بێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: بڕه‌ پاره‌و رێژه‌و سنوورگه‌لی ره‌سمه‌ عه‌دلییه‌كان وه‌ك ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بن كه‌ به‌رامبه‌ر هه‌ر مادده‌یێ له‌ مادده‌كانی یاسای ژماره‌ (114)ی هه‌موار كراوی ساڵی (1981)ی ره‌سمه‌ عه‌دلییه‌كان دیاری كراوه‌: 1- مادده‌ 10: 1000 دینار 2- مادده‌ 15 یه‌كه‌م: (4%) چوار له‌ سه‌د 3- مادده‌ 15 دووه‌م: (20) بیست دینار 4- مادده‌ 16: (20) بیست دینار 5- مادده‌ 17: (4%) چوار له‌ سه‌د به‌ مه‌رجی له‌ بیست دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێ و ده‌عواكانی قه‌رزی لێ هه‌ڵاوێردرێ (یستپنی) كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌ بڕگه‌ (یه‌كه‌م)ی مادده‌ی (18)ی هه‌مان یاسادا هاتووه‌، ئه‌و ده‌عوایانه‌ ره‌سمیان به‌ رێژه‌ی (7%)ی بڕی قه‌زره‌ داواكراوه‌كه‌ی لێ وه‌رده‌گیرێ. 6- مادده‌ 19 یه‌كه‌م: (50) په‌نجا دینار 7- مادده‌ 20 یه‌كه‌م –أ: (50) په‌نجا دینار 8- مادده‌ 20 یه‌كه‌م-ب، ج: (4%) چوار له‌ سه‌د 9- مادده‌ 21 یه‌كه‌م: (50) په‌نجا دینار باقیمه‌نی ره‌سمه‌كه‌ش به‌ رێژه‌ی (4%) وه‌رده‌گیرێ. 10- مادده‌ 22 یه‌كه‌م: (50) په‌نجا دینار باقیمه‌نی ره‌سمه‌كه‌ش به‌ رێژه‌ی (4%) وه‌رده‌گیرێ. 11- مادده‌ 23 یه‌كه‌م: (50) په‌نجا دینار 12- مادده‌ 23 دووه‌م: (4%) چوار له‌ سه‌د 13- مادده‌ 24: (50) په‌نجا دینار 14- مادده‌ 25: (200) دوو سه‌د دینار 15- مادده‌ 26: (4%) چوار له‌ سه‌د به‌ مه‌رجێ له‌ (1000) دینار زیاتر نه‌بێ. 16- مادده‌ 27 یه‌كه‌م: (4%) چوار له‌ سه‌د به‌ مه‌رجێ له‌ (50) دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ (200) دینار زیاتر نه‌بێ. 17- مادده‌ 28 یه‌كه‌م: (4%) چوار له‌ سه‌د به‌ مه‌رجێ له‌ (1000) دینار زیاتر نه‌بێ. 18- مادده‌ 28 سێیه‌م: (25) بیست و پێنج دینار 19- مادده‌ 28 چواره‌م: (20) بیست دینار 20- مادده‌ 29: (4%) چوار له‌ سه‌د 21- مادده‌ 34 دووه‌م: (4%) چوار له‌ سه‌د به‌ مه‌رجێ له‌ (1000) دینار زیاتر نه‌بێ. 22- مادده‌ 34 سێیه‌م: (20) بیست دینار 23- مادده‌ 37: به‌ مه‌رجێ له‌ (10) دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ (250) دیناریش زیاتر نه‌بێ. 24- مادده‌ 42 یه‌كه‌م: (0،004) چوار له‌ هه‌زار 25- مادده‌ 42 دووه‌م: (20) بیست دینار 26- مادده‌ 43: (5) پێنج دینار 27- مادده‌ 44: (5) پێنج دینار 28- مادده‌ 45: (5) پێنج دینار 29- مادده‌ 49 سێیه‌م: (250) دوو سه‌دو په‌نجا فلس له‌ هه‌ر (10)ێكی رووبه‌ر به‌ مه‌رجێ له‌ (100) سه‌د دینار كه‌متر نه‌بێ و كه‌رتی دیناریش به‌ یه‌ك دیناری ته‌واو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 30- مادده‌ 49 چواره‌م و پێنجه‌م: (50) په‌نجا دینار 31- مادده‌ 53 شه‌شه‌م: (50) په‌نجا دینار 32- مادده‌ 53 ده‌یه‌م: (50) په‌نجا دینار

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: بڕگه‌ی (دووه‌م) له‌ مادده‌ی بیست و هه‌شتی یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: دووه‌م: لیژنه‌ی لق له‌ سه‌رۆكێك و چوار ئه‌ندام دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێت و، مه‌رجیشه‌ ماوه‌یه‌ك خزمه‌تیان به‌سه‌ر بردبێ له‌ پێنج سال كه‌متر نه‌بێ، ئه‌ندامانی لق، به‌ده‌نگدانی نهێنی وراسته‌وخۆ، هه‌ر سێ ساڵ، جارێك هه‌ڵیانده‌بژێرن، به‌مه‌رجێ له‌و پارێزگایه‌دا به‌و پیشه‌یه‌وه‌ كاربكه‌ن. له‌نێوان ئه‌ندامه‌كانی خۆشیاندا، جێگرێ بۆ سه‌رۆك و سكرتێرێك و ئه‌میندارێكیش بۆ سندوق هه‌ڵده‌بژێرن .

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی (6) هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌ (بۆ وه‌زیری داد هه‌یه‌ دادوه‌رێك به‌ دادوه‌ری دادگای ته‌مییزیشه‌وه‌ به‌ ره‌زامه‌ندی ده‌ست نووسی خۆی دابێ (انتداب) بكات بۆ فه‌رمانگه‌كانی دیوانی وه‌زاره‌ت.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان ده‌بێ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌و مه‌رجانه‌ن بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ ده‌بیته‌ ئه‌ندام له‌ سه‌ندیكادا: 1. دانیشتووی (مقیم)ی كوردستانی عێراق بێ . 2. بیست ساڵی ته‌مه‌نی ته‌واو كردبێ. 3. به‌ كووكه‌ (جنحه‌) و تاونی وا حوكم نه‌درابێ كه‌ شه‌ره‌فی له‌كه‌دار بێ. 4. ئه‌هلییه‌تی پیشه‌یی هه‌بێ.

ماده‌ی یه‌كه‌م:

ماده‌ی یه‌كه‌م: بڕگه‌ی دوو له‌ مادده‌ی شه‌ش‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: (وه‌زیر له‌ كاتی پێویست دا بۆی هه‌یه‌ له‌ نۆژه‌ن به‌رێوه‌به‌رایه‌تی و به‌ش و لقه‌كان پێكبهێنێ و له‌غویان كا و په‌یوه‌ندیان لێكتری بترازێنێ).

مادده‌ی بیست و چوار

مادده‌ی بیست و چوار: بڕیاره‌كانی لێژنه‌ی زه‌پتی، ئه‌وه‌یان له‌ باردا هه‌یه‌، له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، له‌به‌رده‌م دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمدا تانه‌ی لێ بدرێ، ئیدی بڕیاری ئه‌م دادگایه‌ به‌ یه‌كجاری ده‌یبڕێنێته‌وه‌.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: 1. رۆژنامه‌نووس مامه‌ڵه‌ی كارمه‌ندی له‌گه‌ڵدا ده‌كرێ له‌ لایه‌نی مۆله‌ت پێدانی ئاسایی و نه‌خۆشییه‌وه‌. 2. له‌ كاتی دامه‌زرانی له‌ هه‌ر فه‌رمانێك ماوه‌ی كاركردنی له‌ رۆژنامه‌نووسیدا بۆ سه‌ر مووچه‌ (علاوه‌) و به‌رز كردنه‌وه‌ی خانه‌نشینی ده‌خرێنه‌ سه‌ر ئیشه‌كه‌ی. 3. له‌ كاتی كاركردندا ئه‌گه‌ر تووشی هه‌ر پێشهاتێك (اصابه‌)یه‌ك بوو له‌سه‌ر ئه‌و لایه‌نه‌یه‌ كه‌ كاری بۆ ده‌كا هاریكاری پێویستی بكا ئه‌مه‌ش په‌یوه‌ندی به‌ مافی خانه‌نشینی یه‌وه‌ هه‌یه‌. 4. ده‌كری رۆژنامه‌نووسی خانه‌نشین به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسای خانه‌نشینی رۆژنامه‌نووس له‌ دام و ده‌زگاكاندا كار بكا. 5. پێویسته‌ خه‌به‌ری سه‌ندیكا بدرێ له‌ كاتی شكایه‌ت كردن كه‌ له‌ دژی رۆژنامه‌نووس پێشكه‌ش ده‌كرێ، له‌ كاتی تاوانی بینرا و نه‌بێ نابێ، رۆژنامه‌نووس پرسیار و وه‌ڵام و توێژینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ بكرێ به‌ تاوانیك كه‌ دراوه‌ت پاڵی و په‌یوه‌نداره‌ به‌ ئه‌نجام دانی كاره‌كه‌یه‌وه‌ دوای خه‌به‌ردانی سه‌ندیكا نه‌بێ. 6. ئه‌وه‌ی ده‌ست درێژی بكاته‌ سه‌ر رۆژنامه‌نووس له‌ كاتی ئه‌نجام دان یا به‌ هۆی كاره‌كه‌یه‌وه‌ ئه‌و سزایه‌ ده‌درێ كه‌ بۆ ئه‌و كه‌سه‌ دانراوه‌ كه‌ ده‌ست درێژی ده‌كاته‌ سه‌ر كارمه‌ندی گشتی له‌كاتی ئه‌نجامدانی فه‌رمان یا به‌ هۆی فه‌رمانه‌وه‌. 7. ئه‌و رۆژنامه‌نووسه‌ی به‌ هۆی یان له‌ كاتی ئه‌‌نجامدانی كاره‌كه‌یه‌وه‌ ده‌مرێ، نازناوی ئه‌ندامی (شه‌ره‌ف)ی له‌ سه‌ندیكادا پێ ده‌دری به‌ بڕیارێك له‌ ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ به‌ گوێره‌ی پێره‌وی ناوخۆ.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: له‌ پێڕۆی ناوخۆی رێكخراوه‌كه‌دا ده‌بێ هه‌موو ئه‌و حوكمانه‌ی دیاری بكرێن كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ رێكخستنی كاروباری ئیداری و دارایی و هونه‌ری و چۆنێتیی دانان و دامه‌زراندنی كه‌سانی سه‌ر به‌ رێكخراوه‌كه‌ و قبوڵ كردنی ئه‌ندامه‌كانییه‌وه‌ هه‌یه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة