المواد القانونية

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م : سه‌رۆكی زانكۆ سێ یاریده‌ده‌ری ده‌بێ بۆ هه‌ریه‌ك له‌ كاروباری كارگێریی و دارایی، كاروباری زانستی و خوێندنی باڵا و كاروباری قوتابییان و له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ دوای پاڵاتنیان له‌ لایه‌ن سه‌رۆكی زانكۆوه‌ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێن به‌ پێی ئه‌م پێوه‌رانه‌ی خواره‌وه‌: 1. بڕوانامه‌ی دوكتۆرای هه‌بێ. 2. به‌ پایه‌ی به‌لانی كه‌م پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر بێ. 3. ماوه‌ی به‌لانی كه‌م (10) ده‌ سالأ خزمه‌تی زانكۆیی هه‌بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م : یه‌كه‌م : ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا له‌ زانكۆ و ده‌سته‌ و كۆلێج و په‌یمانگا و سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ حكومی و نا حكومیانه‌ پێكدێن و ئه‌م ده‌زگایانه‌ی خوێندن به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ ده‌لكێن: 1. زانكۆی سلێمانی. 2. زانكۆی دهۆك. 3. زانكۆی كۆیه‌. 4. زانكۆی هه‌ولێری پزیشكی. 5. ئه‌نجومه‌نی باڵای كوردستانی بۆ پسپۆڕییه‌ پزیشكیه‌كان. 6. ده‌سته‌ی خوێندنی ته‌كنیكی هه‌ولێر/ سلێمانی. 7. ده‌سته‌ی كوردستانی بۆ خوێندنه‌ ستراتیجیه‌كان و توێژینه‌وه‌ زانستیه‌كان. 8. هه‌ر ده‌زگایه‌كی دیكه‌ی حكومی كه‌ هه‌نه‌ یان دوای ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ له‌ نوێ داده‌مه‌زرێن. دووه‌م :زانكۆی كوردستان (كه‌ به‌ پێی فه‌رمانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان ژماره‌(3915)ی رۆژی 4/2/2006 دامه‌زراوه‌ و تایبه‌تمه‌ندیی خۆی ده‌پارێزێ).

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ده‌رمانساز بۆی نییه‌ پیشه‌كه‌ی خۆی له‌گه‌ڵ پیشه‌ی نۆژداری و نۆژداری ددان و نۆژداری ئاژه‌ڵی به‌یه‌كه‌وه‌ كۆبكاته‌وه‌، ئه‌وه‌ی ده‌رمانساز پێی هه‌ڵده‌ستێت له‌ فریاكه‌وتنی سه‌ره‌تایی له‌ كاتی رووداوی له‌ ناكاو و به‌ په‌له‌، به‌ كارێكی ناشه‌رعی پیشه‌ی نۆژداری ناژمێردرێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م : یه‌كه‌م : له‌ هه‌ریه‌ك له‌ سه‌نته‌ری وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانیدا سندووقێك بۆ خوێندنی باڵا داده‌مه‌زرێ و خاوه‌ن كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی ده‌بێ (سه‌ر به‌ خۆیی دارایی وكارگێریی وشیاوی یاسایی) و داهاته‌كانی له‌مانه‌ پێكدێن. 1. رێژه‌ی (10%) له‌ قازانجه‌كان: 2. خوێندنی ئێواران. 3. نوسینگه‌كانی خزمه‌تگوزاری زانستی و راوێژكاریی. 4. كرێی پشكنینه‌كانی تاقیگه‌یی و توێژینه‌وه‌ زانستیه‌كان. 5. ئه‌و ره‌سمانه‌ی كه‌ له‌ زانكۆ و كۆلێجه‌ و په‌یمانگا نا حكومیه‌كان وه‌رده‌گیرێن. 6. به‌خشین و به‌خشش و پیتاك و وه‌قف كردن و باربوو (ئیكتیتاب) به‌ پێی یاساكارییه‌ په‌یڕه‌و كراوه‌كان. 1. زانكۆی سه‌لاحه‌دین/ هه‌ولێر. دووه‌م : ئه‌و داهاتانه‌ی كه‌ به‌ده‌ست دێن به‌ڕێژه‌ی(50%) بۆ مه‌به‌سته‌كانی هاندانی كارمه‌ندان خه‌رج ده‌كرێ و ئه‌وه‌ی ده‌مێنێته‌وه‌ش بۆ مه‌به‌ستی چاككردن (صیانه‌) و چاره‌سه‌ركردنی خنكاندنه‌كانی تایبه‌ت به‌ پرۆسه‌ی خوێندن و په‌ره‌سه‌ندنه‌كان له‌ وه‌زارهتدا ته‌رخان ده‌كرێ. سێیه‌م : به‌ڕێوه‌بردنی سندووقه‌كه‌ ئه‌نجومه‌نێك ده‌یگرێته‌ ئه‌ستۆ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ ڕۆژنامەی وەقایعی كوردستاندا، ده‌خرێته‌ كار.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م : یه‌كه‌م : ئه‌نجومه‌نێك له‌ دیوانی وه‌زاره‌ت داده‌مه‌زرێ پێی ده‌گوترێ (ئه‌نجومه‌نی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی) وله‌مانه‌ پێكدێ: 1- وه‌زیر : سه‌رۆكه‌. 2- بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌ندامه‌ وله‌ كاتی نه‌ هاتنی وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌ن ده‌كات. 3- سه‌رۆكه‌كانی زانكۆ حكومی و ده‌سته‌كان: ئه‌ندامن. 4- سه‌رۆكی ده‌زگای سه‌رپه‌رشتی وبیمه‌ی چۆنایه‌تی: ئه‌ندامه‌. 5- راوێژكاران : ئه‌ندامن و بۆیان هه‌یه‌ به‌شداریی له‌ و تووێژه‌كاندا بكه‌ن و رای خۆیان ده‌ربڕن بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانیان هه‌بێ. 6- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ نوێنه‌ری هه‌ر لایه‌نێكی حكومی و نا حكومی له‌وانه‌ی شاره‌زایی و پسپۆڕییان هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا بانگهێشت بكات. دووه‌م : سكرتاریه‌تی ئه‌نجومه‌ن: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ به‌لانی كه‌م بڕوانامه‌ی ماجستێری هه‌بێ و به‌رپرس ده‌بێ له‌ تۆماركردنی كۆنووسی دانیشتنه‌كان و گشتاندن و به‌دواداچوونی جێبه‌جێ كردنیان. سێیه‌م : ئه‌نجومه‌ن به‌ ئاماده‌بوونی دوو له‌سه‌ر سێی ئه‌ندامانی ده‌به‌سترێ و مانگێ جارێك به‌شێوه‌یه‌كی ئاسایی كۆده‌بێته‌وه‌ و وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ بانگهێشتی سازدانی به‌ شێوه‌ی نا ئاسایی بكات هه‌ر كاتێ پێویستی كرد و، بڕیاره‌كانیش به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ندامه‌ ئاماده‌ بووه‌كان وه‌رده‌گیرێن و ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كان وه‌كو یه‌ك بوون ئه‌و لایه‌نه‌ په‌سندده‌كرێ كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی بۆ داوه‌. چواره‌م : ئه‌نجومه‌ن ئه‌م ده‌سته‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: 1. بڕیاردان له‌سه‌ر بنه‌ما گشتیه‌كان بۆ وه‌رگرتن له‌ خوێندنی به‌رایی و باڵا له‌ زانكۆكان و ده‌سته‌ حكومی یه‌كان و خوێندنی ئه‌هلی. 2. داننان به‌ زانكۆكان و ده‌زگا زانستیه‌ نا عیراقیه‌كان و بڕیاردان له‌سه‌ر بنه‌ماكانی هاوسه‌نگی بۆ پله‌و بڕوانامه‌ زانستیه‌كانیان. 3. بڕیاردان له‌سه‌ر پله‌و نازناو و بڕوانامه‌ی زانستی كه‌ له‌لایه‌نێكی حكومی ونا حكومی له‌ هه‌رێم دراون و دانانی مه‌رجه‌كانی پێدانیان. 4. راسپاردنی بنیات نانی زانكۆكان و سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ی راهێنانی ئه‌هلی له‌ بواری خوێندنی باڵا به‌ پێی یاسا و رێنماییه‌كان له‌ هه‌رێم. 5. بریاڕدان له‌سه‌ر دامه‌زراندنی كۆلێج و په‌یمانگاكان. 6. بڕیاردان له‌سه‌ر به‌ستنی كۆنگره‌كانی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی بۆ په‌ره‌پێدانی كارگیریی و زانستی و ته‌كنیكی و كاركردن بۆ په‌ره‌پێدانی به‌رنامه‌ی خوێندن و ئه‌و یاساكارییانه‌ی په‌یوه‌ستن به‌ خوێندنی باڵاو پێڕه‌وه‌كانی خوێندنه‌وه‌. 7. پێشنیازكردنی پرۆژه‌ی یاسا و پێره‌وی په‌یوه‌ندیدار به‌ خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی. 8. پێداچوونه‌وه‌ی ڕێنماییه‌ كارپێكراوه‌كان و پێشنیازكردنی هه‌مواركردنی یا یا به‌یه‌ككردنیان یاخود هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌یان. 9. په‌سندكردنی ئه‌و رێككه‌وتننامه‌ رۆشنبیریی و زانستی و ته‌كنیكیانه‌ی كه‌ ده‌زگاكانی وه‌زاره‌ت له‌گه‌لأ هاوتاكانی له‌ ده‌زگا بیانیه‌كانی فێركردندا ده‌یبه‌ستێ.

مادده‌ی په‌نجاو سێ:

مادده‌ی په‌نجاو سێ: وه‌زیر ده‌ركردنی ڕێنماییه‌كان به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستوی سه‌باره‌ت به‌م كاروبارانه‌ی خواره‌وه‌:ـ یه‌كه‌م: دابه‌شكردنی ناوچه‌كان له‌ هه‌رێم دا. دووه‌م: دۆزینه‌وه‌و به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت. سێیه‌م: به‌كارهێنان ونۆڕینی به‌یانات، زانیارییه‌كان، تۆمارگه‌ وڕاپۆرته‌كان. چواره‌م: پێوان وفرۆشتن یان سه‌رفكردنی نه‌وت. پێنجه‌م: ته‌ندروستی ساغء سه‌لامه‌تی پیشه‌یی. شه‌شه‌م: خۆپاراستنء پاراستنی ژینگه‌. حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌بردنی سامانه‌كان. هه‌شته‌م: بیناكان و دامه‌زراوه‌كان وئامێره‌كان. نۆیه‌م: پڕۆسه‌كانی پاككردنه‌وه‌و ئامرازی چاره‌سه‌ركردنی دیكه‌ی گونجاو بۆ لابردنی كاریگه‌ریه‌كان كه‌ له‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی نه‌وت په‌یداده‌بێت. ده‌یه‌م: وازلێنان و كوتایی پێهێنانی پڕۆسه‌كان. یازده‌م: پڕۆگرامه‌كانی كاروبودجه‌. دوازده‌م: وردبینی كردنی ژمێریاریء تۆماره‌كانی كه‌سی ڕێپێدراو. سێزده‌م: ئاماده‌كردنی ڕاپۆرته‌كان له‌لایه‌ن كه‌سانی ڕێپێدراوه‌ وه‌ ده‌رباره‌ی ڕاده‌ی په‌یڕه‌وكردنی پابه‌نده‌كانیان كه‌له‌ یاساو مۆڵه‌ته‌كان دا هاتوون كه‌ ئه‌مانه‌ له‌ خوده‌گرێت: 1- ڕاهێنان ودامه‌زراندنی هاوڵاتیانی هه‌رێمء هاوڵاتیانی دیكه‌ی عێراق. 2- كڕینی كاڵاو دابین كردنی خزمه‌تگوزاریه‌كان له‌ هه‌رێم وناوچه‌كانی دیكه‌ی عێراق. 3- ته‌ندروستیء سه‌لامه‌تی پیشه‌یی. 4- خۆپاراستنء پاراستنی ژینگه‌.

مادده‌ی په‌نجاو چوار:

مادده‌ی په‌نجاو چوار: یه‌كه‌م: گشت گرێبه‌سته‌ تایبه‌تییه‌كان به‌ به‌شداریكردنی به‌رهه‌مهێنان ئه‌وانه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم پێش جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ مۆری كردوه‌ ده‌كه‌وێته‌ ژیر چاو پێخشاندنه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌نی هه‌رێمی تا له‌گه‌ل حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بگونجێت، له‌گه‌ل ره‌چاوكردنی ئه‌و بارودوخه‌ مه‌وزعیانه‌ی كه‌ تیایدا ئه‌و گرێبه‌ستانه‌ مۆر كراون، بریاره‌كانیش كوتایین وشایه‌نی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌. دووه‌م: گشت مۆڵه‌ت و یاداشته‌كانی لێك گه‌یشتن په‌یوه‌ست به‌ نه‌وت وگاز كه‌ له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌ مۆركراون پێش جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌، به‌ هه‌لوه‌شاوه‌ داده‌نرێت، ئه‌گه‌ر ئه‌نجوومه‌نی هه‌رێمی ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر نه‌دات.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: ده‌شێ په‌یره‌و بۆ ئاسانی جێبه‌ جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌ ده‌ربكرێ.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ له‌گه‌ل له‌گه‌ل حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی بیست و دووه‌م:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێده‌كرێ.

مادده‌ی په‌نجاه‌ و شه‌ش

مادده‌ی په‌نجاه‌ و شه‌ش: به‌ پێی حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (1)ی له‌ مادده‌ی (56)ی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی 1992 و له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیری دارایی و ئابووری، بڕیار له‌سه‌ردانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق له‌ دانیشتنی رۆژی 2/2/1993 بڕیاری ده‌ركردنی ئه‌و یاسایه‌ی دا:

مادده‌ی په‌نجاه‌ و دووه‌م:

مادده‌ی په‌نجاه‌ و دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێده‌كرێ.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌م: 1-به‌ بڕیار یا وه‌زیر یا ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌سه‌ڵاتی ده‌دانێ و له‌سه‌ر داواوی په‌یوه‌ندیداره‌كان له‌ 90% ئه‌مانه‌ی خواره‌ وه‌ ده‌درێته‌وه‌ خاوه‌نیان. أ-نرخی پولی به‌كار نه‌هاتوو یا دراو یا ئه‌وه‌ی یپش به‌كارهێنانی به‌ سه‌ هوو ده‌شێوێ. ب-ئه‌و ره‌سمه‌ی به‌ سه‌هوو له‌ سه‌ر وه‌ره‌قه‌یه‌ك وه‌رده‌گیرێ كه‌ ره‌سمی له‌سه‌ر نییه‌ یا له‌سه‌ر رێتی و ره‌سمه‌كه‌ی له‌وێ كه‌متر لێ وه‌گیراوه‌. 2-ئه‌گه‌ر داواكاری وه‌رگرتنه‌وه‌ كه‌ رێگای پوول فرۆشی پێدرابوو ته‌واوی نرخی پووله‌ به‌كار نه‌هاتووه‌كانی ده‌درێته‌وه‌ دوای داشكاندنی كۆمسیۆن (عموله‌) 3-وه‌زیر یا ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ده‌داتێ بۆیان هه‌یه‌ به‌ پاره‌ یا پوول ئه‌و ره‌سمه‌ بده‌نه‌وه‌ به‌ خاوه‌نی ئه‌گه‌ر دڵنیا بوون ره‌سمده‌ر ئه‌و مه‌به‌سته‌ی به‌دی نه‌هێناوه‌ كه‌ ره‌سمه‌كه‌ی له‌ پێناودا داوه‌.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و وه‌ره‌قانه‌ی كه‌ له‌ خشته‌ی یه‌كه‌ و دووه‌می پاشكۆی ئه‌م یاسایه‌دا هه‌ن ده‌بێ ئه‌و ره‌سمانه‌یان لێبدرێ كه‌ له‌ ته‌نیشتیانه‌وه‌ و دیاریكراون.

مادده‌ی نۆزده‌:

مادده‌ی نۆزده‌: ئه‌نجومه‌نی زانكۆ ئه‌م ئیشه‌ تایبه‌تانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كات: 1- ئیشه‌تایبه‌ته‌ زانستیه‌كان: أ. ته‌سدیقكردنی پلانگه‌لی وه‌رگرتنی قوتابیان بۆ سه‌ره‌تاكانی خوێندن له‌كۆلێژه‌كانداو، ئیقراركردنی پلانگه‌لی وه‌رگرتنیش بۆ خوێندنه‌كانی باڵا. ب. ئیقرار كردنی پلانگه‌لی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی له‌ كۆلێژه‌كان و ناوه‌نده‌ زانستییه‌كانیدا ج- ئیقرار كردنی پلان بۆ فه‌راهه‌مكردنی پێداویست و ئامرازه‌كانی فێركردن. د- ئیقرار كردنی پلانی كردنه‌وه‌ی به‌ش و لق و ناوه‌ندی زانستی. ه- ئیقرار كردنی بابه‌ته‌كانی خوێندن و دابه‌شكردنیان به‌ سه‌ر ساڵه‌كانی خوێندن له‌ كۆلێژه‌كاندا. و- ئیقرار كردنی پلانێك بۆ بیمه‌كردنی (تأمین) ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ز- به‌خشینی مه‌رته‌به‌ زانستیه‌كان به‌ ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ح- ئیقرار كردنی وه‌ به‌ركارخستنی پلانی وه‌رگرتن له‌ خوێندنه‌ باڵاكاندا. گ به‌دواداچوونی به‌رنامه‌ی هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ی- ئیقرار كردنی به‌رنامه‌گه‌لی خوێندن و به‌ره‌و چاكترگۆرینی به‌ به‌هێزكردنی بارودۆخی زانستی. ك- نیمچه‌وه‌ستاندن یان به‌ ته‌واوی وه‌ستاندنی خوێندن له‌ زانكۆدا بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ (6) شه‌ش رۆژ نه‌ترازێ. 2- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ ئیداریه‌كان: أ- ئیقرار كردنی پلانگه‌لی پێوه‌ندی رۆشنبیریه دوو قۆلییه‌كان له‌گه‌ل زانكۆ و دامو ده‌زگا زانستیه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمداو، به‌ركارخستنیان. ب- گرێبه‌ست له‌گه‌ل ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی و هونه‌رمه‌ندانی بیانیدا. ج- دامه‌زراندنی ته‌دریسيه خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دكتۆراو ماجستێر یان بڕوانامه‌ی هاوتاكانیان. د ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ناردن و ئیعاره‌و ئیجازه‌ی دراسی له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. ه- ئیقرار كردن و وه‌به‌ركارخستنی پلانی ته‌ئیهل و مه‌شق پێ كردنی كادیره‌ زانستی و ئیداریه‌كان و- ئیقرار كردن و وه‌به‌ركارخستنی پلانی ئاماده‌كردنی میلاكی زانستی وئیداری بۆ كۆلێژه‌كان و ناوه‌نده‌ زانستیه‌كان. 3- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ داراییه‌كان: أ- ئیقرار كردنیوه‌به‌ركارخستنی پلانی بوجه‌ی ساڵانه‌و به‌رنامه‌ی هاوه‌رده‌نی (الاستیرادیه‌)و پلانی وه‌به‌رهێنانی (الأستثمار) راسته‌وخۆ به‌ ته‌نسیق له‌گه‌ل لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان له‌ هه‌رێمدا. ب- ته‌سدیقكردنی بڕیاره‌كانی لیژنه‌كان كه‌ تایبه‌تن به‌سڕینه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندن و به‌كرێدان و فرۆشتنی ئه‌موالی گواسته‌نی و ناگواسته‌نیی زانكۆ. ج- ئیقرار كردنی حساب و حسابكاریی كۆتایی . 4- ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ سه‌لاحییاتی خۆی بدات به‌سه‌رۆكی زانكۆ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: 1/ئینتما له‌ سه‌ندیكادا، به‌داواكردنێكی نووسراو ده‌بێ، هاوپێچ به‌ڵگه‌نامه‌گه‌لی پێويستی له‌گه‌ڵدا بێ و بدرێ به‌ نه‌قیب. 2/داواكارییه‌كه‌ له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی تۆماركردنیه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكا ده‌ست پێده‌كا، ده‌خرێته‌ به‌رده‌می ئه‌نجومه‌ن، ئه‌نجومه‌نیش، ده‌بێ له‌و ماوه‌یه‌دا بیبرێنێته‌وه‌، خۆ ئه‌گه‌ر هات و ئه‌و ماوه‌یه‌ تێ په‌ڕی و ئه‌نجومه‌ن نه‌یبڕییه‌وه‌، ئه‌وه،‌ له‌و باره‌دا به‌ قبوڵ كراو داده‌نرێ. 3/ئه‌نجومه‌ن به‌ بڕیارێ، هۆی دیاریكراوی تێدا بێ، بۆی هه‌یه‌ داواكاریی ئینتما بداته‌ دواوه‌، داواكاره‌كه‌ش بۆی هه‌یه،‌ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا، كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌‌وه‌ ده‌ست پێده‌كا له‌ دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمدا تانه‌ی لێ بگرێ، ئیدی، بڕیار، بڕیاری دادگایه‌ وده‌بڕدرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی یه‌كه‌می یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی 2002 هه‌موار ده‌كرێ و وشه‌ی (یه‌كه‌م) كه‌ له‌ دوای (مادده‌/34)ه‌وه‌ هاتووه‌ لاده‌برێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: بڕه‌ پاره‌و رێژه‌و سنوورگه‌لی ره‌سمه‌ عه‌دلییه‌كان كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌ مادده‌گه‌لی (10، 15 یه‌كه‌م و دووه‌م، 16، 17، 19، 20/ یه‌كه‌م – أ، ب، ج، 21/یه‌كه‌م، 22/ یه‌كه‌م، 23 یه‌كه‌م و دووه‌م، 24، 25، 26، 27/ یه‌كه‌م، 28/یه‌كه‌م و سێیه‌م و چواره‌م، 29، 34/ دووه‌م و سێیه‌م، 35/یه‌كه‌م و دووه‌م، 37، 42/ یه‌كه‌م و دووه‌م، 43، 44، 45، 49/ سێیه‌م و چواره‌م و پێنجه‌م، 53/ شه‌شه‌م و ده‌یه‌م)ی یاسای ژماره‌ (114)ی هه‌مواركراوی ساڵی (1981)ی ره‌سمه‌ عه‌دلییه‌كاندا هاتووه‌، له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا له‌كار ده‌خرێن.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م : یه‌كه‌م: وه‌زیر : سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسه‌ له‌ كاره‌كانی و ئاراسته‌كردنی سیاسه‌ته‌كانی و سه‌رپه‌رشتی و چاودێری كردنی و، له‌وه‌وه‌ هه‌موو بڕیار و فه‌رمان و رێنماییه‌ك ده‌رده‌چن له‌ باره‌ی هه‌ر شتێكی په‌یوه‌ندیی به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌كانی و ده‌سته‌ڵات و هه‌موو كاروبارێكی هونه‌ریی و دارایی وكارگێڕی و ریكخستنه‌وه‌ هه‌بێ به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسا و به‌رپرسیشه‌ له‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌و ناوه‌ی ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ تێیدا و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی بدات به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت یان به‌ڕێوه‌ به‌ره‌گشتیه‌كان یاخود ئه‌وه‌ی به‌ شیاوی ده‌زانێ له‌ وه‌زاره‌تدا و به‌ شێوه‌یه‌كی تایبه‌تیش ئه‌م ده‌سته‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات: 1. پێشنیازكردنی كردنه‌وه‌ی زانكۆ و ده‌سته‌كان له‌سه‌ر راسپارده‌ی ئه‌نجومه‌ن. 2. پێشنیازكردنی دامه‌زراندنی بریكاری وه‌زاره‌ت و سه‌رۆكه‌كانی زانكۆ وده‌سته‌كان و راوێژكاران و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان و به‌رزكردنه‌وه‌یان بۆ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 3. پێشنیازكردنی دامه‌زراندنی راگر و یاریده‌ده‌ره‌كانی سه‌رۆكی زانكۆكان و ده‌سته‌كان له‌سه‌ر داوای سه‌رۆكی زانكۆ یاخود ده‌سته‌ و به‌رزكردنه‌وه‌یان بۆ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 4. پێدانی مۆڵه‌تی دامه‌زراندنی زانكۆ و كۆلێج و په‌یمانگا به‌رزه‌كان و سه‌نته‌ره‌كانی توێژینه‌وه‌ی زانستی نا حكوومی به‌ پێی یاسا و رێنمایی و به‌رزه‌فته‌كان. 5. ئاماده‌كردنی راپۆرتی ساڵانه‌ له‌ باره‌ی خوێندنی باڵا له‌ هه‌رێم و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 6. پێشكه‌ش كردنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی ساڵانه‌ی وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌ و ده‌زگاكانی به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 7. خه‌رج كردنی كرێ و ده‌رماڵه‌ و قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ و پێدانی و یاداشت به‌ كارمه‌ندانی وه‌زاره‌ت و غه‌یری كارمه‌ندانی له‌وانه‌ی كه‌ خزمه‌تگوزاری پێشكه‌ش به‌ وه‌زاره‌ت ده‌كه‌ن به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌. 8. راگرتنی خوێندن له‌ زانكۆكان یا كۆلێجه‌كان یاخود په‌یمانگا حكومی و ئه‌هلیه‌كان بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ ده‌ رۆژ زیاتر نه‌بێ. 9. په‌سندكردنی كۆنووسی ئه‌نجومه‌نه‌كانی زانكۆ و ده‌سته‌ حكومیه‌كان و ئاگاداربوون له‌ كۆنووسی دانیشته‌كانی زانكۆ نا حكومیه‌كان. 10. به‌دواداچوونی پلانه‌ پێویسته‌كان بۆ په‌ره‌پێدانی به‌رنامه‌كان و هاندانی بزووتنه‌وه‌ی توێژینه‌وه‌ی زانستی و دانان و وه‌رگێڕان له‌ ده‌زگاكانی خوێندنی باڵادا. 11. ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ده‌رس و تنه‌وه‌ له‌ سه‌نته‌ری وه‌زاره‌ت ده‌رماڵه‌ی ده‌سپه‌رژاوی زانكۆ ده‌یانگرێته‌وه‌. 12. ره‌زامه‌ندنی ده‌ربڕین له‌سه‌ر نێردراو و زه‌ماله‌ و مۆڵه‌تی خوێندن و ئیعاره‌ و ناردنه‌ ده‌ره‌وه‌ی عیراق. دووه‌م: ئه‌مانه‌ به‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌لكێن: 1. نووسینگه‌ی وه‌زیر، فه‌رمانبه‌رێك به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ به‌لانی كه‌م بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی هه‌بێ و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. 2. سكرتارییه‌ت. 3. به‌شی راگه‌یاندن. 4. به‌شی وردبینی و چاودێری دارایی. 5. به‌شی یاسایی. 6. نووسینگه‌ی به‌ڕێوه‌بڕدنی پرۆژه‌ زانستیه‌كان. سێیه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت: 1. یارمه‌تی وه‌زیر ده‌دات بۆ ئاراسته‌كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كاروباره‌ كاگێڕیی و دارایی و رێكخستنه‌كان له‌ چوار چێوه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی كه‌ وه‌زیر پێی داوه‌، به‌ مه‌رجێك خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دوكتۆرا بێت و پایه‌ی زانستی له‌ پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر كه‌متر نه‌بێ وشاره‌زایی و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ پازده‌ سالأكه‌متر نه‌بێ. 2. نووسینگه‌ی بریكار فه‌رمانبه‌رێك به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی هه‌بێ. چواره‌م: ده‌زگای سه‌رپه‌رشتی و بیمه‌ی چۆنیه‌تی(QA) ئه‌ركی لێكۆلێنه‌وه‌ له‌ باشی جێبه‌جێ كردنی ئه‌ركه‌كانی زانكۆ و ده‌سته‌كان و راده‌ی ره‌وایه‌تی هه‌ڵس وكه‌وت و گونجانیان له‌گه‌لأ یاساكارییه‌ كار پێكراوه‌كان له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ و فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌یه‌كی تایبه‌ت له‌ هه‌ڵگرانی بڕوانامه‌ی دكتۆرا به‌ پایه‌ی به‌لانی كه‌م پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر بێ و شاره‌زایی له‌ كاروباری زانستی و كارگیریی دا هه‌بێ كه‌ له‌ پازده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێكی پسپۆڕ یاریده‌ی ده‌ده‌ن و ئه‌ركه‌كانی به‌ پێڕه‌و ده‌سنیشان ده‌كرێن. پێنجه‌م: راوێژكاران: وه‌زیر چوار راوێژكاری ده‌بێ به‌ پله‌ی تایبه‌تی بۆ هه‌ریه‌ك له‌ كاروباره‌كانی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی و خوێندنی ته‌كنیكی و خوێندنی پزیشكی، به‌مه‌رجێك پله‌ی زانستییان له‌ پروفیسۆری یاریده‌ده‌ر كه‌متر نه‌بێ و خزمه‌تی زانكۆییان له‌ (20) بیست سالأ كه‌متر نه‌بێ و خاوه‌ن شاره‌زایی شیاوه‌ییه‌كی ته‌واو بن. شه‌شه‌م: سه‌نته‌ری وه‌زاره‌ت له‌م فه‌رمانگانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدێ:ـ 1. فه‌رمانگه‌ی كارگێڕیی ودارایی: فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی بێ و خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دوكتورا بێ و وا به‌په‌سند ده‌زانرێ كه‌ پسپۆڕبێ له‌ به‌ڕێوه‌بردن یان یاسا هه‌بێ و، خزمه‌ت و شیاوی و شاره‌زایی كارگێڕی ته‌واوی هه‌بێ بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ. 2. فه‌رمانگه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ و پلاندانان و به‌دواداچوون: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی دوكتۆرای هه‌بێ و به‌ پایه‌ی به‌لانی كه‌م پروفیسۆری یاریده‌ر بێ وخزمه‌تی زانكۆیی له‌ ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ. 3. فه‌رمانگه‌ی نێردراوان و په‌یوه‌ندییه‌ رۆشنبیرییه‌كان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی دوكتۆرای هه‌بێ و به‌لانی كه‌م به‌ پایه‌ی پرۆفیسوری یاریده‌ده‌ر بێت و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ. 4. فه‌رمانگه‌ی توێژینه‌وه‌ و په‌ره‌پێدان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی دوكتۆرای هه‌بێ و به‌لانی كه‌م به‌ پایه‌ی پرۆفیسوری یاریده‌ده‌ر بێ و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ. 5. فه‌رمانگه‌ی ئه‌ندازیاری و پرۆژه‌كان: ئه‌ندازیارێكی راوێژكاری به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ شاره‌زایی له‌ پازده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ و ئاماده‌كردن و وردبینی دیزاین و كه‌شفه‌ ئه‌ندازیارییه‌كانی بیناكانی وه‌زاره‌ت ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌ت به‌ دیهێنانی ئه‌م ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: دانانی ستراتیجییه‌ت و پلان بۆ گه‌شه‌پێدان به‌ خوێندنی باڵا وتوێژینه‌وه‌ی زانستی به‌ پێی ئه‌و سیاسه‌ته‌ی كه‌ حكومه‌تی هه‌رێم دایده‌نێ. دووه‌م: دانان و په‌سندكردنی پلانی پێویست بۆ په‌ره‌پێدانی به‌رنامه‌كان و هاندنی بزووتنه‌وه‌ی دانان و توێژینه‌وه‌ی زانستی و وه‌رگێڕان له‌ زانكۆكان و ده‌زگا زانستیه‌كانی دیی دا. سێیه‌م: دانانی پلانی پێویست بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی زانستی كادیری فێركردن له‌ مه‌یدانی خوێندنی باڵا، به‌ هۆی ئاماده‌كردنی مامۆستاكانی زانكۆ و شاره‌زای پسپۆڕ له‌ رۆڵه‌كانی هه‌رێم و چاودێركردنی زانا و بیرمه‌ندان و گرنگی دان به‌ توێژینه‌وه‌ی زانستی و چاودێری كردنی به‌هره‌ی داهێنان و دۆزینه‌وه‌ و هاندانی وپشتگیریی كردنی وكاركردن له‌ پێناو فه‌راهه‌مكردنی پێویستیه‌ هونه‌ری و ماددیی ومه‌عنه‌وییه‌كان كه‌ یاریده‌ی توێژه‌ران و داهینه‌ران ده‌ده‌ن بۆ به‌دواداچوونی كاره‌ زانستیه‌كانیان به‌ متمانه‌ و دڵنیاییه‌وه‌. چواره‌م: داننان به‌ ده‌زگا زانكۆیی و زانستیه‌ نا عیراقیه‌كان و په‌سه‌ندكردنی بنچینه‌كانی هاوتایی بۆ پله‌و بڕوانامه‌ زانستیه‌كانیان. پێنجه‌م: پێشنیازكردنی كردنه‌وه‌ی زانكۆی حكومی و ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا یان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌یان یاخود لێكدان و لێك جیاكردنه‌وه‌ یان یاخود گواستنه‌وه‌یان له‌ ناو هه‌رێمدا. شه‌شه‌م: ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕین له‌ سه‌ركردنه‌وه‌ی كۆلێج و په‌یمانگای نوێ له‌ هه‌رێمدا یان كه‌رتكردنیان یان لێكدانی ئه‌وانه‌ی هه‌نه‌ له‌گه‌لأ یه‌كدا. حه‌وته‌م: پشتگیریی كردنی هاوكاری و ئاڵوگۆڕكردنی رۆشنبیریی و زانستی له‌گه‌لأ زانكۆ و ده‌زگاكانی خوێندنی باڵای ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم. هه‌شته‌م: چاودێری كردنی ئه‌وانه‌ی دێن بۆ هه‌رێمی كوردستان یان لێی ده‌رده‌چن له‌ قوتابی ومامۆستا و توێژه‌ر و دابین كردنی پێویستییه‌ زانستی و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانیان وهاندانی گه‌ڕانه‌وه‌ی خاوه‌ن كه‌ فائه‌ته‌كانی نیشتمانی له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم. نۆیه‌م: پێشنیازكردنی پرۆژه‌ی یاساو ئه‌و پێڕه‌وانه‌ی كه‌ به‌ خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستیه‌وه‌ په‌یوه‌ستن. ده‌یه‌م: ئاماده‌كردنی پرۆژه‌ی بودجه‌ی گشتی بۆ وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانی. یازده‌م: هه‌ڵسه‌نگاندنی ده‌زگاكانی خوێندن سه‌ر به‌ وه‌زاره‌ت و دانانی میكانیزمێك بۆ چاكسازییه‌ پێویسته‌كان له‌ لایه‌ن خودی ده‌زگای خوێندنه‌كه‌وه‌. دوازده‌م: به‌ دواداچوونی كاری ده‌زگاكانی خوێندن و توێژینه‌وه‌ی زانستی به‌ شێوه‌یه‌ك ئاستی زانستی به‌ پێی به‌رزه‌فت و پێوه‌ری جیهانی به‌كار هاتوو بپارێزێ و رێكاری پێویست بۆ دابین كردنی بگرێته‌ به‌ر. سێزده‌م: ئاڵوگۆڕكردنی زانایان و بیرمه‌ندان وئه‌وانه‌ی ده‌رس ده‌ڵێنه‌وه‌ له‌گه‌لأ زانكۆكان و ده‌زگا زانستییه‌ عیراقی وبیانیه‌كان وئینتیدابكردنیان. چوارده‌م: كاركردن له‌ پێناوی فه‌راهه‌مكردنی كورسی خوێندن بۆ سه‌ركه‌وتووه‌كان بۆ خوێندنی باڵا له‌ ده‌ره‌وه‌ به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة