أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم)ی كهمئهندام كه پلهی پهككهوتنهكهی له نێوان (25%-49%)یه، دهنێردرێ بۆ یهكێك له یهكه جێگیرهكانی تایبهت بههێزی پێشمهرگهی كوردستان (زێڕهڤانی ههرێم)یاخود بهپێی یاسای خزمهت و خانهنشینی پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم) مامهڵهی لهگهڵدا دهكرێت و، ئهمهش لهسهر داوای خۆی دهبێت.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم)ی كهمئهندام: ئهو پێشمهرگهیه كه له كاتی جێبهجێكردنی ئهركهكانی له پێناویدا تووشی كهمئهندامی ههمیشهیی بووهو رێی لێدهگری خزمهتگوزارییهكهی جێبهجێ بكات.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: دادگا سهربهخۆیهو جگه له یاسا هیچ سهروهرێكی تری نییه و نابێ هیچ دهسهڵاتێك یا كهسێك دهست له سهربهخۆیی دادوهری و كاروباری دادگهری (العداله) وهربدا.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: حوكم به ناوی گهلهوه دهردهچێی و جێ بهجێ دهكرێ.
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: ویلایهتی دادگا گشت كهسانی سروشتی و مهعنهوهی و لهگهڵیاندا حكومهتیش دهگرێتهوهو حوكم دان له گشت دژكاری (منازعه) و تاونێكدا كاری تایبهتی ئهوه.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: دادگا بۆی نییه هیچ كام له باسانه ببینێ كه به كارو كرداری سهروهری (السیاده) دادهنرێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: زمان له دادگاكاندا كوری دهبێ، بهڵام دادگا بۆی ههیه بههۆی وهرگێره وه داوای سوێند دانی گوێ له قسهی دژكاران (الخصوم) و شایهتهكان بگرێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: دانیشتنی دادگاكان به ئاشكرایی دبێ تهنیا لهو حالهتانه دا نهبێت كه دادگا خۆی به هۆی لهبهرچاو گرتنی داب و نهریت و پاراستنی رژێمی گشتییهوه بڕیار دهدا نهێنی بێ بهڵام له گشت حالهتێكدا راگهیاندنی حوكم ههر دهبێت له دانیشتنێكی ئاشكرا دابێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: 1-دادگاكان له كاتی پشوو یاندا كێشهكانی شارستانی و باری كهسایهتی (القچایا المدنیه والاحوال الشخصیه) نابینن ئهگهر بهپهله نهبن و دادبینی (المرافعه) تیتیاندا له رۆژی یهكهمی مانگی تهموزهوه ههتا رۆژی یهكهمی مانگی ئهیلوولی ههر ساڵێك رادهگیرێ و كێشه به پههلهكان بۆ ئهم مهبهسته به بهیاننامهیهك كه وهزیری دادوهری دهری دهكا دیاری دهكرێن. 2-وهزیری داد بۆی ههیه ئهو پشووه بۆ ماوهیهك كه له (30) رۆژ زیاتر نهبێ له كاتی پێویستیهكی زۆردا كهم بكاتهوه.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: دادگای شارستانییهكان (المدنیه) پێك دێن له: 1-دادگای پێداچوونهوه (التمییز). 2-دادگای تێههڵچوونهوه (الاستیئناف). 4-دادگای سهرهتایی (البدائی). 5-دادگای تاون (الجنایات). 6- دادگای كهتن (الجنح). 7- دادگای ههرزهكاران (الاحداس). 8- دادگای كار (العمل). 9-دادگای لێكۆلینهوه (التحقیق).
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: لیژنه دهبێ له ماوهی ههفتهیهكدا له رۆژی كۆبوونهكهوه بڕیارهكانی بنێرێ بۆ ئهنجومهنی وهزیران ئهگهر ئهنجومهن له ماوهی پازده رۆژدا نارهزایی دهر نهبرن له رۆژی سپاردنیانهوه به ئهنجومهن به سهلمێنراو دادهنرێن.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: لیژنه بووجهیهكی تایبهتی بۆ خۆی دادهنێ كه داهات و مهسرهفی بۆ ماوهی سالێكی تهواو كه له 1/كانوونی دووهمهوه دهست پێدهكا و له 31/ كانوونی یهكهمدا كۆتایی دێ دیاری دهكا و له دوا سهلماندنییهوه له لایهن وهزیری داراییهوه كاری پێدهكرێ.
ماددهی سیازدهیهم:
ماددهی سیازدهیهم: پارهی كاشی لیژنه دهخرێته یهكێك له بانقهكانی ههرێمهوه پاره لێراكێشانی به ئیمزای سهرۆكی لێژنه و فهرمانبهری بهرپرسیار له حیسابی دهبێ و لیژنه بۆی ههیه ههندێ پارهكه له ده ههزار دینار زیاتر نهبێ له سندوقهكهیدا بۆ مهسرهفی دهم و دهست ههڵبگرێ.
ماددهی شازدهیهم:
ماددهی شازدهیهم: داهاتهكانی لیژنه ئهمتنه دهبن: 1-ئهو قهرزانهی له لایهن وهزارهتی دارایی یهوه دهیدرێتێ. 2-داهاتی راستهخۆ یانسیبهكه. 3-سوودی سپێردراو (ودائع) و پاره كاشهكانی خۆی. 4-ئهو پارهیهی به پێی ئهم یاسایه له قازانجی ئهو كهسه دهردهكرێ كه بلیتهكهی بۆ دهرچووه. 5-ههر داهاتیكی تر كه لیژنه دوای بڕیار له سهردانی ئهنجومهنی وهزیران قبوولی دهكا.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم)ی كه تووشی كهمئهندامیهكی ههمیشهیی بووه لهم دووبارهدا خانهنشین دهكرێ:- یهكهم: ئهگهر پلهی پهككهوتنهكهی كهیشته(50%)و بهرهوسهر، بهپێی راپۆرتێكی پزیشكی كه له لیژنهی پزیشكی تایبهت دهرچووبێت. دووهم: ئهگهر یهكێك له ئهندامه دیارهكانی (لهلایهنی ئۆرگانی و فرمانی)له دهستدابێ جا پلهی پهككهوتنهكهی ههرچهنده بێت.
دووهم
دووهم: مافی بهكارهێنانی ئهو زهویانهی كه بڕیاری به موڵك كردنی ناوبراو له بڕگهی یهكهمی سهرهوه دهیان گرێتهوه، دووباره به ناوی خاوهنهكانی پێش دهرچوونی بڕیاری ناوبراو تۆمار دهكرێنهو، بهبێ ئهوهی رهسمی تۆمار كردنهوهی مافی بهكار هێنانیان (تصرف) به ناو دهربچێتهوه لێ وهربگیرێت.
ماددهی چل و چوارهم
ماددهی چل و چوارهم: یهكهم: ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه پایهی خۆیان و ههموومافێكیان لهم یاسایه و یاساكانی تر و ئهو پێڕهوه وڕێنماییانه كه به هۆیهوه دهرچوون دهپارێزرێ له حاڵهتی تهنسیب كردنیان یا تهفهروغیان له فرمانی دهرهوهی زانكۆ و دهستهكان و دامهزراندنیان. یان گواستنهوهیان بۆ فهرمانێك له دهرهوهی سهنتهری وهزارهت یا سهنتهری زانكۆ و دهستهكان و، ماوهی مانهوهشیان لهو فهرمانانه به خزمهتی زانكۆیی كردهنی بۆ مهبهستهكانی پلهپێدان و سهرمووچهو بهرزكردنهوهو خانهنشینی دهژمێردرێت. دووهم: ئهندامانی دهستهی دهرس گوتنهوه مافی پلهپێدانی زانستی دوای خانهنشین كردنیان یاخود له حاڵهتی دامهزراندنیان یان گواستنهوهیان بۆ فرمانی دهرهوهی دهزگاكانی خوێندنی باڵا دهكهوێ له باری بوونی مهرجی پێویست بۆ پلهپێدانیان بهبێ مهرجی دهرس گوتنهوه.
ماددهی حهڤده:
ماددهی حهڤده: سهرۆكی زنكۆ سێ یاریدهدهری دهبن، یهكهمیان بۆ كاروباری ئیداری و دارایی، دووهمیان بۆ كاروباری زانستی و، سێیهمیان بۆ پهیوهندیگهلی رۆشنبیری و ئهكادیمی. ئهمانه، به پلهی بهڕێوبهری گشتی، به بڕیاری سهرهك وهزیران و لهسه ر پێشنیازی وهزیر دادهمهزرێن، دهبێ بڕوانامهی دكتۆرایان ههبێ و ههر له كهمیی به مهرتهبهی ئوستادی یاریدهدهر، به مهرجێكیش خزمهتی زانكۆییان ههبێ له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: یهكهم: دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه بهم جۆره دهبن: أ-دهستهی گشتی: به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه یان پێشترین جێگرانی ئهگهر ئاماده نهبوو یا ئهگهر هۆیهكی یاسای رێگهی یهشداریكردنی لێ گرت و به ئهندامیهتی جێگرهكانی تری و ههموو دداوهره كارگهرهكانی دادگا كۆدهبێتهوه و به تایبهتی ئهم بابهتانی دهبینێ: 1-ئهوهی له یهكێك له دهستهكانهوه بۆی دهنێردرێ سهبارهت به دهستبهردانی له بنهمایهك كه حوكمێكی پێشوو بڕیاری لهسهر دابێ. 2-ئهو داوایانهی (الدعاوی)كه حوكمی مردنیان تێدا دهرچووه. 3-ساغكردنهوهی ئهو دژكارییهی له حوكم و بڕیارهكانی دادگای پێداچوونهوه خۆیدا روو دهدا. ب-دهستهی فراوان: به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه یا پێشترین جێگرانی ئهگهر ئاماده نهبوو یا ئهگهر هۆیهكی یاسایی رێگهی بهشداریكردنی لێ گرت و به ئهندامیهتی به لایهنی كهمهوه شهشه له دادوهرهكانی كۆ دهبێتهوه و به تایبهتی ئهم بابهتانه دهبینێ: 1-ئهو دژكارییهی له جێ بهجێ كردنی دوو حوكمی پێچهوانهی یهكتر و له یه باسدا دهرچوو بن و به پلهی كۆتایی (الدرجه القگعیه) گهیشتبن روودهدا ئهگهر له نێوان دژكاران خۆیان دا بوو یهكێكیان له یهكێ له دوو حوكمهكهدا لایهن بوو كه دهبێ دهستهیهكی له دوو حوكمهكه زاڵ بكا و بڕیاری جێ بهجێ كردنی بدا. سهرۆكی دداگای پێداچوونهوهش بۆی ههیه تاكاتی دهرچوونی بڕیاری پێداچوونهوه جێ بهجێ كردنی ههر دوو حوكمهكه رابگرێ. 2-ئهو دژكارییهی سهبارهت به تایبهتكاری (اختصاص) ی بینینی داوایهك (الدعوی) له نیوان دوو دادگادا روو دهدا. 3-ئهو حوكم و بڕیارانهی سهرۆك بۆیانی رهوانه دهكا و به پێی ئهو یاسایهی حوكم و بڕیارهكانی پێ دهرچوون له چوار چێوهی تایبهتكاری دادگاران. ج-دهستهی شارستانی (الهیئه المدنیه): تایبهته به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی سهبارهت به دااوی شارستانی و بابهتی جۆراو جۆرهكانی ترهوه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه له دادگا و لیژنهكانهوه دهردهچن. د-دهستهی باری كهسایهتی (الاحوال الشخصیه): تایبهته به بینینی ئهو حوكم و بڕیارانهی به پێی یاسا له دادگاكانی باری كهسایهتی و بابهتی كهسایهتی (المواد الشخصیه) یهوه دهردهچن. ه-دهستهی سزایی (الهیئه الجزائیه): تایبهته به بینینی ئهو حوكم و بڕیاریانهی به پێی یاسا سهبارهت به داوا سزاییهكان دهردهچن. و-دهستهی كشتوكاڵ: تایبهته به بینینی ئهو حوكم و بڕیاارنهی له لچژنهكانی زهوی و دهست بهسر داگرتنهوه دهردهچن. دووهم: دهستهی شارستانی و دهستهی باری كهسایهتی و دهستهی سزای و دهستهی كشتوكاڵ به سهرۆكایهتی جێگری سهرۆك یا ئهوهی دهستهی سهرۆكایهتی دیاری دهكا و به ئهندامیهتی به لایهنی كهمهوه دوو له دادوهرانی دادگا كۆدهبێتهوه. سێ یهم: دهستهی شارستانی كاتێ ئهو حوكمانه دهبینێ كه له لایهن دادگای تێههڵچوونهوه (الاستئناف) دهركراون، به سهرۆكایهتی جێگری سهرۆك و ئهندامیهتی بهلایهنی كهمهوه چوار له دادوهرانی دادگا كۆدهبێتهوه. ههروههاش سهبارهت به دهستهی سزایی كاتێ كه به سیفهتی ئهسڵی حوكم و بڕیارهكانی دداگاكانی تاوان (محاكم الجنایات) دهبینێ. چوارهم: أ-دهشێ به بڕیاری دهستهی سهرۆكایهتی دهستهی تر پێك بهێنرێت. ب-دهستهی سهرۆكایهتی له سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و جێگرهكانی پێك دێ و له حاڵهتی ئاماده نهبوونی ههر یهكێكیاندا پێشترین دداوهری دادگا جێگهی دهگرێتهوه.
ماددهی چل و شهشهم
ماددهی چل و شهشهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.