المواد القانونية

مادده‌ی بیست و حه‌وت

مادده‌ی بیست و حه‌وت: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاته‌به‌ركار.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: به‌ پێی په‌یره‌وێكی تایبه‌تی كه‌ وه‌زاره‌ت دایده‌نێ به‌رنامه‌ی نه‌خشه‌ی خوێندن مه‌رجه‌كانی وه‌رگرتن و به‌رێوه‌بردن و ئیش و كار و ئینزیبات و ئه‌زموونه‌كانی قوتابخانه‌ ئه‌هلی و بیانی یه‌كان داده‌نرێ و سه‌رپه‌رشتی هونه‌ریه‌كان ده‌كرێ.

مادده‌ی بیست و هەشت

مادده‌ی بیست و هەشت: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان) دا ده‌خرێته‌ به‌ر كار.

المادة الحادية والاربعون

المادة الحادية والاربعون : 1- تكون هذه الاتفاقية محلا للتصديق عليها من الدول الموقعة ، وتودع وثائق التصديق او الانضمام لدى الامانة العامة لجامعة الدول العربية في موعد اقصاه ثلاثون يوما من تاريخ التصديق او الانضمام ، وعلى الامانة العامة ابلاغ سائر الدول الاعضاء ، بكل ايداع لتلك الوثائق وتاريخه . 2- تسري هذه الاتفاقية بعد مضي ثلاثين يوما من تاريخ ايداع وثائق التصديق عليها او الانضمام اليها من سبع دول عربية . 3- لا تنفذ هذه الاتفاقية بحق أية دولة عربية اخرى ، الا بعد ايداع وثيقة التصديق عليها او الانضمام اليها لدى الامانة العامة للجامعة ، ومضي ثلاثين يوما من تاريخ الايداع . 4- يجوز للدولة الطرف ان تقترح تعديل أي نص من نصوص هذه الاتفاقية وتحيله الى الامين العام لجامعة الدول العربية الذي يقوم بابلاغه الى الدول الاطراف في الاتفاقية لاتخاذ قرار باعتماده باغلبية ثلثي الدول الاطراف ، ويصبح هذا التعديل نافذا بعد مضي ثلاثين يوما من تاريخ ايداع وثائق التصديق او القبول او الاقرار من سبع دول اطراف لدى الامانة العامة لجامعة الدول العربية . 5- لا يجوز لاية دولة طرف ان تنسحب من هذه الاتفاقية ، الا بناء على طلب كتابي ترسله الى الامين العام لجامعة الدول العربية . 6- يرتب الانسحاب اثره بعد مضي ستة شهور من تاريخ ارسال الطلب ، الى امين عام جامعة الدول العربية وتظل احكام هذه الاتفاقية نافذة في شأن الطلبات التي قدمت قبل انقضاء هذه المدة . 7- تقوم كل دولة طرف بتزويد الامين العام لجامعة الدول العربية بنسخ من قوانينها ولوائحها التي تضع الاتفاقية موضع النفاذ ، وبنسخ من أي تغييرات تدخل لاحقا على تلك القوانين واللوائح ، او بوصف لها .

المادة الثامنة

المادة الثامنة – تشكل هيئة استشارية للمجلس الوطني لقيادة الثورة تؤلف من حاكم ونائب عن المدعي العام وعضو عسكري او اكثر يعينهم المجلس الوطني بالاتفاق مع وزير العدل يكون اختصاصها دراسة الدعاوى المقدمة من هيئة التحقيق الى المجلس الوطني وابداء الراي له فيها .

مادده‌ی دوانزده‌م:

مادده‌ی دوانزده‌م: سه‌ندیكا پێك دێ له‌: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (الانضباط). چواره‌م: لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكان.

مادده‌ی بیست ویه‌ك:

مادده‌ی بیست ویه‌ك: راگر (عه‌مید) ئه‌م ئیش و سه‌ڵاحییاتانه‌ی خواره‌وه‌ راى ده‌كا: 1- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ زانستیه‌كان: أ- به‌دواداچوونی ره‌وش و رێكۆپێكیی خوێندنه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی كۆلێژو خوێندنه‌ باڵاكانی و، كۆشش بۆ پته‌وكردنی بارودۆخی په‌روه‌رده‌یی و زانستی. ب- ته‌سدیقكردنی راسپارده‌گه‌لی ئه‌نجومه‌نه‌كانی به‌ش و لقه‌كان. ج- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر دابه‌شكردنی مادده‌ دیراسیه‌كان و یه‌كه‌ فه‌سڵیه‌كان به‌سه‌ر ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی و موحازیره‌كاندا، هه‌روه‌هاش پێكهێنانی لێژنه‌گه‌لی گفتوگۆكردنی نامه‌كان (الرسائل) و دیاركردنی واده‌كانیان. د- وه‌به‌ركارخستنی هه‌موو رێنمایی و پێرۆكان كه‌ له‌باره‌ی رێكخستنی كاروباری زانستی و په‌روه‌رده‌ییه‌وه‌ ده‌رده‌چن، هه‌روه‌ها بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی كۆلیژیش. 2- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ ئیداری و داراییه‌كان: أ- وه‌به‌ركارخستنی ئه‌و یاساو پیڕۆو رێنماییانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ كاروباری ئیداری و داراییه‌وه‌ هه‌یه‌. ب- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر راسپارده‌گه‌لی لیژنه‌كانی كۆلێژه‌كه‌. ج- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر تۆماركردنی قوتابیان بۆ دیراسه‌ی سه‌ره‌تایی كۆلێژو دیراسه‌ی باڵا. د- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر كڕین و هاوردنی ئامرازی تاقیگه‌یی (المختبریه‌)و پێداویستی دیكه‌و گۆڤارو كتێب. ه- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر خه‌ڵاتكردنی كه‌سانی ده‌ره‌وه‌ی زانكۆ كه‌ له‌ كۆلێژه‌كه‌دا مه‌شق داده‌ده‌ن و وانه‌ ده‌ڵێنه‌وه‌و سه‌رپه‌رشتی له‌سه‌ر نامه‌گه‌ل (الرسائل)ده‌كه‌ن وله‌ لیژنه‌گه‌لی تاقیكردنه‌وه‌ی گشتگیر (الشامل) و لیژنه‌كانی گفتوگۆ به‌پێی یاسا به‌ركاره‌كان، به‌شداری كردن. و- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر گۆڕینی عینوانی هونه‌رمه‌ندو ئیداریه‌كان له‌چوارچێوه‌ی میلاكی ته‌سدیقكراوی كۆلێژه‌كه‌دا، به‌پێی حوكمه‌كانی یاساو پێڕۆو رێنماییه‌كان. ز- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر گواستنه‌وه‌و ته‌نسیبكردنی كه‌سانی كارمه‌ند له‌ ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی و هونه‌رمه‌ندو ئیدارییه‌كان له‌چوارچێوه‌ی كۆلێژو دایه‌ره‌كانی زانكۆدا، ئه‌وه‌ش دوای ته‌نسیقكردن له‌نێوان جێ گۆڕكێكاندا، به‌مه‌رجێ موافه‌قه‌تی سه‌رۆكایه‌تیی زانكۆی له‌سه‌ر بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا به‌م سه‌ڵاحییاته‌ی خواره‌وه‌ ڕاده‌بێ : 1. به‌رێوه‌بردنی كاروباری ده‌زگاو، سه‌رۆكایه‌تی كردنی كۆبوونه‌وه‌كانی و سه‌رپه‌رشتی كردنی دایه‌ره‌كانی. 2. نواندنی ده‌زگا له‌به‌رده‌م دادگاو دایه‌ره‌ پێوه‌ندیداره‌كاندا. 3. ئیمزاكردنی ئه‌و موخابه‌راته‌ی له‌ ده‌زگاكه‌وه‌ ده‌رده‌چن. 4. پێشنیازكردنی بوجه‌ی گه‌شتوگوزارو ئاماده‌كردنی میلاك و بوجه‌ی ساڵانه‌و حساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. بۆ هه‌ر حاڵتێ، به‌جیا، موافه‌قه‌ت ده‌كات بڕێ پاره‌ خه‌رج بكرێ له‌ پێنج ملیۆن دینار نه‌ترازێ

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: شێوه‌ی رێك و پێكی كۆمه‌ڵ به‌م شێوه‌یه‌ ده‌بێ: 1-ئه‌ندامه‌ ئه‌سلی یه‌كان: ئه‌و ئه‌ندامانه‌ن كه‌ ره‌سمی بوونه‌ ئه‌ندام و ئابوونه‌ی ساڵانه‌ ده‌ده‌ن و مافی خۆپاڵاوتنیان بۆ ده‌سته‌ی به‌رێوه‌به‌ر و به‌شدار بون له‌ هه‌ڵبژاردنیدا و ده‌نگدانی سه‌باره‌ت به‌ بریكاره‌كانی هه‌یه‌. 2-ئه‌ندامه‌ لایه‌نگره‌كان: ئه‌و هاوڵاتیانه‌ی نیشته‌جێ ی هه‌رێم و ئه‌و بیانیانه‌ی كه‌ به‌ خۆبه‌خشی به‌شداری چالاكییه‌كانی كۆمه‌ڵه‌ ده‌كه‌ن و ره‌سمی بوونه‌ ئه‌ندام ناده‌ن و مافی خۆپاڵاوتن و ده‌نگدانیان نی یه‌. 3-ئه‌ندامه‌ شانازیه‌كان: ئه‌و ئه‌ندامانه‌ن كه‌ له‌ لایه‌ن ده‌سته‌ی به‌رێوه‌به‌ره‌وه‌ به‌هۆی كارێكی پیرۆزیانه‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر كۆمه‌ڵدا نازناوی ئه‌ندامی شانازیان پێ ده‌به‌خشرێ. 4-ده‌سته‌ی گشتی: پێك دێ له‌ گشت ئه‌ندامه‌ ئه‌سلی و لایه‌نگر و شانازی یه‌كان. 5-ده‌سته‌ی به‌رێوه‌به‌ر: پێك دێ له‌ نۆ ئه‌ندام و دووی ئیحتیات كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌ندامه‌ ئه‌سلییه‌كانه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێن، ئه‌ندامه‌كانی ده‌سته‌ی به‌رێوه‌به‌ریش له‌ ناوخۆیان دا سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و سكرتێری هه‌ڵده‌بژێرن. 6-ده‌سته‌ی گشتی هه‌ر دوو ساڵ جارێك بۆ هه‌ڵبژاردنی ده‌سته‌ی به‌رێوه‌به‌ر كۆده‌بێته‌وه‌ یا له‌سه‌ر داخوایی سێ یه‌كی ئه‌ندامه‌ ئه‌سلییه‌كان له‌ كاتی پێویست دا.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: كار به‌ حوكمی یاساكانی باجه‌ به‌رقه‌راره‌كان ده‌كرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا هاودژ بێت.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست ده‌ربهێنێ بۆ ئاسانكردنی جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: لیژنه‌ دوای وه‌رگرتنی بریاری ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران مافی خواستن (استعاره‌)ی فه‌رمانبه‌رانی بۆ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ دوو ساڵ كه‌متر نه‌بێ و ده‌شێ بۆ یه‌ك جار نوێ بكرێته‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: له‌سه‌ر وه‌زیره‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌ كه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: دادگای پێداچوونه‌وه‌ ئه‌و ده‌سته‌ دادوه‌رییه‌ باڵایه‌یه‌ كه‌ سه‌رپه‌رشتی دادوه‌ری گشت دادگاكان ده‌كا و ئه‌گه‌ر ده‌قێكی پێچه‌وانه‌ له‌ یاسادا نه‌بێ و له‌ سه‌رۆكێك و سێ جێگری سه‌رۆك و چه‌ند دادوه‌رێك پێكدێ كه‌ ژماره‌یان له‌ حه‌وت كه‌متر نه‌بێ و باره‌گاكه‌ی له‌ هه‌ولێر ده‌بێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م لایه‌نانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ر چاودێری دارایی ده‌كه‌ون: یه‌كه‌م: وه‌زاره‌ت و كارگێڕییه‌ حكومییه‌كان وئه‌و ده‌سته‌ سه‌ربه‌خۆیانه‌ی كه‌ به‌ وه‌زاره‌ته‌كان نه‌لكاون له‌گه‌لأ ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌ بودجه‌ی سه‌ربه‌خۆ و پاشبه‌ندیان هه‌یه‌. دووه‌م: هه‌موو ئه‌و سه‌ندیكاو كۆمه‌ڵه‌و یه‌كێتی و رێكخراوانه‌ی كه‌ حكومه‌ت مۆڵه‌تی پێ داون. سێیه‌م: هه‌ر لایه‌نێكی دی كه‌ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان – عیراق بڕیار ده‌دات بخرێته‌ ژێر حوكمی چاودێریه‌كه‌ی له‌لایه‌ن چاودێری داراییه‌وه‌ یاخود ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ یاساكانی دامه‌زراندنیدا هاتبێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئامانجی سه‌ره‌كی دیوان بریتیه‌ له‌ پارێزگاری كردن له‌ موڵك و ماڵی گشتی له‌ رێگای پیاده‌كردنی چاودێری كردنێكی كاریگه‌رانه‌ به‌پێی ئه‌و پسپۆڕایه‌تی و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی كه‌ ئه‌م یاسایه‌ پێی داوه‌.

مادده‌ی یازده‌یه‌م

مادده‌ی یازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكه‌كانی ده‌سته‌كان به‌ بڕیاری ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی له‌ سه‌ره‌تای هه‌ر ساڵێك دا دیاری ده‌كرێن و له‌ حاله‌تی ئاماده‌ نه‌بوونی هه‌ر یه‌كێكیاندا پێشترین دادوه‌ری دادگا جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌. دووه‌م: ده‌سته‌كان و له‌گه‌لیاندا ده‌سته‌ی فراوانیش به‌ یڕیاری ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی له‌ سه‌ره‌تای هه‌ر سالێكدا پێك ده‌هێنرێت هیچ ئه‌ندامێكی ده‌سته‌ ناگۆردرێت ته‌نیا له‌ حاڵه‌تی پێویستدا نه‌بێ و ئه‌ویش به‌هه‌مان شێوه‌ ده‌كرێ.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بۆی هه‌یه‌، داوا له‌ دادگای به‌رایی جێگای باره‌گای سه‌ره‌كیی یه‌كێتی بكات، به‌هه‌ڵوه‌ شاندنه‌وه‌ی له‌م حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌دا: أ- ئه‌گه‌ر یه‌ك ساڵ به‌سه‌ر دامه‌زراندنی یه‌كێتییه‌كه‌دا تێپه‌ڕێو ده‌ستی به‌ ئیش وكاری نه‌كردبێ وه‌ك له‌ پێڕۆی ناوخۆیدا ده‌قه‌كانیان هاتووه‌، یان بۆ هه‌مان ماوه‌ له‌ئیش وكار دابڕابێ به‌بێ هۆی پاساوداری به‌جێ. ب- ئه‌گه‌ر له‌ چالاكیه‌كانیدا، له‌و ئامانجانه‌ لایدابێ كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌ مادده‌ی چواره‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتوون. دووه‌م: بڕیاری دادگای به‌رایی، ده‌كرێ، له‌به‌رده‌می دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمدا، تانه‌ی لێ بدرێ له‌ ماوه‌ی سی رۆژدا، له‌رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌. بڕیاری دادگای پێداچوونه‌وه‌ش، له‌سه‌ر ئه‌وتانه‌یه‌، بنبڕده‌بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: له‌م حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌دا، دادوه‌ر ئه‌ندامێتیی له‌ده‌ست ده‌دات: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر مه‌رجێ، له‌مه‌رجه‌كانی ئه‌ندامێتیی له‌ده‌ست بدات. دووه‌م: كاتێ پابه‌ندنه‌بێ به‌ ئه‌ركه‌كانی ئه‌ندمێتییه‌كه‌ی. سێیه‌م: كاتێ ده‌ست ده‌كێشێته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ مه‌رجن بۆ ئه‌ندامێتی له‌ یه‌كێتیدا: أ- ده‌بێ دادوه‌ربێ له‌ دادگاكانی هه‌رێمدا. ب- داواكارییه‌ك، بۆ هاتنه‌ڕیز، پێشكه‌ش به‌ یه‌كێتیبكات. دووه‌م: أ- ده‌شێ، دادوه‌ره‌ خانه‌نشینه‌كان وه‌ك ئه‌ندام له‌ یه‌كێتییه‌كه‌دا وه‌ربگیرێن. ب- ده‌شێ دادوه‌رانی دادگاكانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمیش، له‌ یه‌كێتییه‌كه‌دا وه‌ربگیرێن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة