أحكام القانون

البحث في المحتوى🔎
ازالة
ازالة

مادده‌ی چواره‌م:

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: دادگای شوێنی دانیشتنی داواكاری به‌ڵگه‌ی وه‌فاتنامه‌ یان شوێنی بوونی ئه‌و لایه‌نه‌ حوكمه‌تییه‌ی كه‌ داوای به‌ڵگه‌كه‌ ده‌كات، به‌ دادگای تایبه‌تمه‌ندی ده‌رچواندنی به‌ڵگه‌ی وه‌فاتنامه‌ی بزر بووه‌كه‌ داده‌نرێ، كه‌ ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌، هه‌روه‌ها قه‌سامی شه‌رعی یاسایی كه‌ به‌ پێی به‌ڵگه‌ی ناوبراو ده‌رچوێنراون ئه‌مه‌ش به‌ده‌ره‌ له‌ حوكمه‌كانی بڕگه‌ی یه‌كه‌می مادده‌ (305)ی دادگایی كردنی شارستانی ژماره‌ (83)ی ساڵی 1969.

مادده‌ی یازده‌

متن المادە :

مادده‌ی یازده‌: یه‌كه‌م: سه‌ندیكا له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1. هه‌یئه‌ی گشتی. 2. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. لیژنه‌ی زه‌پتی. 4. هه‌یئه‌تگه‌لی لقه‌كان له‌ پارێزگاكاندا. دووه‌م: 1. هه‌یئه‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌ندامان یان له‌ هه‌موو ئه‌و نوێنه‌رانه‌ پێك دێت كه‌ ئیلتیزامی خۆیان به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ به‌جێ هێناوه‌. ئه‌م هه‌یئه‌ته‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكاكه‌داو به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌ن، و له‌سه‌ر بانگهێشتی نه‌قیب، هه‌ر سێ ساڵ جارێك – كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی، له‌ باره‌گاكه‌ی خۆیدا، بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن سازده‌دات، (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ یان دوو سێیه‌كی نوێنه‌ران دێته‌جێ، جا، ئه‌گه‌ر نه‌هاته‌جێ، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، دوای كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م به‌ پازده‌ رۆژ، هه‌ڵبژاردنێكیدى، لة هةمان كات و جيَطةدا دةكرىَ، لةم بارةدا (نصاب) بة ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان یان سیێه‌كی نوێنه‌ران دێته‌جێ، ده‌نا، ئه‌گه‌ر له‌م باره‌شدا نه‌هاته‌جێ، ئه‌وا، ئه‌نجومه‌ن بۆ خولێكی تریش له‌ ئیشی خۆیدا به‌رده‌وام ده‌بی. 2. ئه‌گه‌ر هات و ژماره‌ی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی گشتی له‌ (500) ئه‌ندام تێپه‌ڕی، ئه‌وه‌ـ له‌و باره‌داـ هه‌ڵبژاردن له‌ رێگای نوێنه‌ره‌كانه‌وه‌ ده‌كرێت و، رێژه‌ی نواندنیش له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ یان له‌لایه‌ن جێگری ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ دیارده‌كرێ. 3. هه‌یئه‌ی گشتی ئه‌م ئیشانه‌ ده‌كات: 4. ته‌سدیقكردنی بوجه‌و وحساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. ئیقراكردنی پێرۆی ناوخۆو هه‌مواركردنی و، سه‌یركردنی ئه‌و پێشنیارانه‌ش كه‌ بۆ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا كه‌ پێشكه‌ش ده‌كرێن.

مادده‌ی سیازده‌

متن المادە :

مادده‌ی سیازده‌: 1. ده‌شێ له‌ یه‌ك، له‌م دوو دۆخه‌ی خواره‌وه‌دا، هه‌یئه‌ی گشتی بانگهێشت بكرێ بۆ كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی: 2. به‌ بڕیارێكی هۆدار له‌لایه‌ن زۆرینه‌ی ئه‌نجومه‌نه‌وه‌. 3. به‌ داوایه‌كی نووسراوی هۆدار، سێیه‌كی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی گشتی بیده‌ن به‌ ئه‌نجومه‌ن و، ئه‌نجومه‌نیش پێویسته‌ له‌ ماوه‌ی (15) پازده‌ رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی گه‌یشتنی داواكه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – بانگهێشت بكاو، واده‌ی كۆبوونه‌وه‌كه‌ی تێدا دیاربكا. 4. له‌ كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی هه‌یئه‌ی گشتیدا، ناشێ، له‌و مه‌سه‌لانه‌ زیاتر، كه‌ له‌ به‌رنامه‌ی كاردا تۆمار كراون و، كۆبوونه‌وه‌كه‌یان بۆ سازدراوه‌، هیچی دیكه‌ یه‌كلا بكرێته‌وه‌.

مادده‌ی نۆیه‌م

متن المادە :

مادده‌ی نۆیه‌م: 1. بۆ ئه‌ندامانی سه‌ندیكا نه‌بێ، كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ئیلتیزاماتی خۆیان به‌جێ هێناوه‌، ده‌نا، هیج كه‌سێ ناشێ ئه‌م پیشه‌یه‌ بكات. 2. دایه‌ره‌ فه‌رمیه‌كان ونیمچه‌ فه‌رمیه‌كان وباقیمه‌نی داموده‌زگاكانی هه‌رێم پێویسته‌ وێنه‌یه‌ك له‌ فه‌رمانی دامه‌زراندنی یان كارپێكردنی پزیشك بنێرن بۆ سه‌ندیكا.

مادده‌ی هه‌شته‌م

متن المادە :

مادده‌ی هه‌شته‌م: نه‌قیب ناشێ نه‌قیبیش بێ و، یه‌كێ له‌م پله‌وپایانه‌ی خواره‌وه‌شی هه‌بێ: 1. سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی. 2. له‌ وه‌زاره‌ته‌كانی هه‌رێمدا وه‌زیر بێت یان بریكاری وه‌زاره‌ت بێت.

مادده‌ی چواره‌م:

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌ندام ده‌بێ ئه‌و مه‌رجانه‌ی لێ بێته‌ دی: یه‌كه‌م: هاووڵاتی هه‌رێم بێ و تیادا جێواربێ. دووه‌م: به‌ تاوانێكی نا سیاسی یان كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ر حوكم نه‌درابێ. سێیه‌م: بروانامه‌ی به‌ كالۆریۆس یان هاوتای ئه‌وه‌ی له‌ كیمیادا به‌ ده‌ست هێنابێ و له‌ بواری ته‌كنیكاری یان زانستی له‌ سنووری پسپۆرییه‌كه‌یدا كاری كردبێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی حه‌وته‌م: سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پێك دێ: 1. ده‌سته‌ی گشتی. 2. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (الانضباط). 4. لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكان.

مادده‌ی په‌نجاو دووه‌م

متن المادە :

مادده‌ی په‌نجاو دووه‌م: كار به‌ حوكمی مادده‌كانی (43،42،41،40)ی ئه‌م یاسایه‌ ده‌كرێ تاكو یاسایه‌كی تایبه‌ت به‌ زانكۆ نا حكومیه‌كان ده‌رده‌چێ و پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران پرۆژه‌یه‌ك له‌ ماوه‌ی سێ مانگدا پێشكه‌ش بكات.

مادده‌ی چل و دووه‌م

متن المادە :

مادده‌ی چل و دووه‌م: یه‌كه‌م: نابێ هیچ لایه‌نێك یا كه‌سێك به‌ر له‌وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندیی وه‌زاره‌ت ده‌زگای خوێندنی باڵای نا حكومی له‌ هه‌رێمدا بكاته‌وه‌ یا به‌رێوه‌ی ببات. دووه‌م: نابێ هیچ ده‌زگایه‌كی خوێندنی باڵای ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم لق یا نووسینگه‌ له‌ هه‌رێمدا بكاته‌وه‌ هه‌تا ره‌زامه‌ندیی وه‌زاره‌ت وه‌رنه‌گرێت. سێیه‌م: ته‌نیا وه‌زاره‌ت تایبه‌تمه‌نده‌ به‌ پێدانی مۆڵه‌تی كردنه‌وه‌ی هه‌ر ده‌زگایه‌كی فێركردنی باڵای كه‌ سه‌ر به‌ وه‌زاره‌ت نه‌بێ جا حكومی بێت یان نا حكومی.

مادده‌ی پێنجه‌م

متن المادە :

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.

مادده‌ی نۆزده‌

متن المادە :

مادده‌ی نۆزده‌: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ئه‌م ئیشه‌ تایبه‌تانه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: 1. كۆشش بۆ وه‌دی هانينى ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. 2. وه‌رگرتنی ئه‌ندامان و قه‌ده‌غه‌كردنیشیان له‌ پیشه‌كه‌. 3. به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری سه‌ندیكا ،و به‌ر كارخستنی پلانگه‌ل وبه‌رنامه‌كان. 4. بانگهێشتی هه‌یئه‌ی گشتی بۆ كۆبوونه‌وه‌و به‌ركارخستنی بڕیاره‌كانی. 5. سه‌رپه‌رشتی ئیش وكاری لقه‌كان، و ده‌سه‌به‌ركردنی هاوده‌نگی له‌ چالاكییه‌كانیاندا. 6. ئاماده‌كردنی بووجه‌ی ساڵانه‌و حساب وحسابكاریی كۆتایی و به‌ڕێوه‌بردنی دارایی سه‌ندیكا. 7. سه‌رپه‌رشتی رێكخستنی پیشه‌گوزاری (ممارسه‌ المهنه‌) له‌ عیاده‌ تایبه‌ته‌كاندا. 8. پێشكه‌شكردنی پێشنیاز بۆ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا. 9. ئه‌گه‌ر نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكای له‌ لێژنه‌گه‌لی ره‌سمی وشتی دیكه‌دا نه‌كرد، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، كه‌سێكی دیكه‌ی بۆ داده‌نێ. 10. هه‌ر ده‌عواو شكاتێكی بۆ بێت، هه‌واڵه‌ی لێژنه‌ تایبه‌تكاره‌كانی ده‌كات. 11. له‌ پێشكه‌ش كردنی پێشنیارگه‌ل، ده‌رباره‌ی پرۆژه‌گه‌ل وپلانگه‌ل و به‌رنامه‌گه‌لی ته‌ندروستی هه‌رێمدا به‌شداری ده‌كات. 12. پێكهێنانی لێژنه‌گه‌لی فه‌رعی، بۆ وه‌ديهانینی ئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. 13. ئیقراركردنی موڵكدارێتی ماڵ وموڵك وعیقارو قبوڵكردنی به‌خشش وشه‌رتوشروتی قه‌رزدان و پێشكه‌شكردنی كۆمه‌كی دارایی، له‌ چوارچێوه‌ی مه‌به‌ست وئامانجی سه‌ندیكادا. 14. ئاماده‌كاری بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان. 15. ئیجازه‌پێدانی پیشه‌گوزاری. 16. سه‌یركردن و یه‌كلاكردنه‌وه‌ی ده‌ستله‌كار هه‌ڵگرتنی نه‌قیب، یان هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن یان هی لقه‌كانی سه‌ندیكا، به‌مه‌رجێ، له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی هه‌یئه‌ی گشتیدا بخرێته‌ به‌رده‌می. 17. دامه‌زراندن و به‌ڕێوه‌بردنی یانه‌گه‌لی سه‌ندیكا به‌پێی یاساى كۆمه‌ڵه‌كان. 18. قبوڵكردنی دیاری به‌ ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ فه‌رمیه‌كان. دووه‌م: سپاردنی هه‌ندێ له‌ سه‌ڵاحییاتی خۆی به‌ نه‌قیب یان به‌سه‌رۆكانی لقه‌كان.

مادده‌ی چواره‌م

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: مادده‌ی (16)ی یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: مده‌كرێت مافه‌ خانه‌نشینیه‌كانی پارێزه‌رایه‌تی و هه‌ر مافێكی خانه‌نشینیی تر به‌ چاوپۆشین له‌ سه‌رچاوه‌كه‌ی كۆبكرێنه‌وه‌ به‌مه‌رجێك كۆی گشتیان مانگانه‌ له‌ (1.800.000) یه‌ك ملیۆن و هه‌شت سه‌د هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێت.

مادده‌ی بیست وسێ

متن المادە :

مادده‌ی بیست وسێ: لیژنه‌ی زه‌پتی ده‌توانێ هه‌ر سزایه‌ك له‌م سزایانه‌ی خواره‌وه‌ بدا: 1/به‌ ئاگاهێنانه‌وه‌ (الفات النظر) 2/ئینزار 3/قه‌ده‌غه‌كردن له‌ هه‌ڵسوڕاندنی پیشه‌ بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م گوزارشتانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانن‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌:- هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای كیمیاگه‌ران. ده‌سته‌ی: ده‌سته‌ی گشتی سه‌ندیكا. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. نه‌قیب: نه‌قیبی كیمیاگه‌ران.

مادده‌ی دووه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی دووه‌م: 1. به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك بۆ كیمیاگه‌ران داده‌مه‌زرێندرێ و كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی خۆی ده‌بێ و باره‌گاكه‌شی له‌ هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێم ده‌بێ و بۆی هه‌یه‌ لقه‌كانی له‌ ناوه‌ندی پارێزگاكانی هه‌رێمدا بكاته‌وه‌. 2. ده‌سته‌یه‌كی ئاماده‌كار له‌ (15) پانزده‌ كه‌س پێك دێت به‌ ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان تاكو هه‌ڵبژاردنی گشتی ده‌كرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی پێنجه‌م: مادده‌ی ده‌یه‌م له‌ یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ ده‌خوێنرێته‌وه: یه‌كه‌م: فێركردن له‌ هه‌ردوو قۆناغی بنه‌ڕه‌تی و ئاماده‌یی به‌ خۆراییه‌ له‌ قوتابخانه‌ فه‌رمیه‌كاندا، هه‌روه‌ها له‌ په‌یمانگاو مه‌ڵبه‌نده‌ فه‌رمییه‌كانی كه‌ له‌ مادده‌ی دوازده‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتوون. دووه‌م: فێركردن له‌ قۆناغی بنه‌ڕه‌تی ته‌وزیمیه‌ بۆ ئه‌وكه‌سانه‌ی كه‌ له‌سه‌ره‌تای ساڵی خوێندن یان له‌ (31)ی مانگی كانوونی دووه‌می ئه‌و ساڵه‌ شه‌ش ساڵ له‌ ته‌مه‌نیان ته‌واو ده‌كه‌ن.

مادده‌ی بیست ویه‌ك

متن المادە :

مادده‌ی بیست ویه‌ك: 1. به‌پێی پێڕۆی ناوخۆ، لقێ بۆ سه‌ندیكا له‌ هه‌ر پارێزگایێ ده‌كرێته‌وه‌. 2. سه‌رۆكی لیژنه‌ی لق، سه‌رۆكایه‌تی كۆبوونه‌وه‌ی لیژنه‌كه‌ی ده‌كا، یان كه‌سێ ده‌یكا سه‌رۆك ئه‌و ئه‌ركه‌ی پێ سپاردبێ. 3. ماوه‌ی خولی لق سێ ساڵه‌، له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات.

مادده‌ی بیست ونۆ

متن المادە :

مادده‌ی بیست ونۆ: ئه‌گه‌ر، بۆ لیژنه‌ی زه‌پتی ده‌ركه‌وت ئه‌و ره‌فتاره‌ی دراوه‌ته‌ پاڵ دكتوره‌كه‌، خۆی له‌ خۆیدا جه‌ریمه‌یه‌، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، پێویسته‌ له‌سه‌ری ده‌عواكه‌ی به‌ هه‌موو ئه‌وڕاقه‌كانییه‌وه‌ هه‌واڵه‌ی دادگای په‌یوه‌ندیدار بكات، ئه‌گه‌ر حوكمی بێتاوانیشی بۆ ده‌رچوو، ئه‌وه‌، به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ رێ له‌ ئجرائاتی زه‌پتیی دیكه‌ ناگرێ.

مادده‌ی بیست وسێ

متن المادە :

مادده‌ی بیست وسێ: سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ مه‌ڵبه‌ندی رۆشنبیری و كۆمه‌لایه‌تی دابمه‌زرێنىَ.

مادده‌ی سییه‌م

متن المادە :

مادده‌ی سییه‌م: ئه‌نجومه‌نی زانستی كۆبوونه‌وه‌ی ده‌وری مانگانه‌ ده‌به‌ستێ و ده‌شبێ له‌ سه‌ر بانگهێشتی سه‌رۆكه‌كه‌ی هه‌ر كاتی پێویستی كرد كۆبوونه‌وه‌ی تر ببه‌سترێ و نیساب به‌ ئاماده‌ بوونی دوو له‌سه‌ر سێی ئه‌ندامان ته‌واو ده‌بێت و بڕیار و راسپارده‌كانی به‌زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌ بووان وه‌رده‌گیرێ و له‌ كاتی یه‌كسان بوونی ده‌نگه‌كان ئه‌ولایه‌نه‌ په‌سند ده‌كرێ كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی بۆ داوه‌.