المواد القانونية
ماددهی دوازدهیهم: رادهی یاسایی به ئاماده بوونی سهرۆكی دانیشتنهكه و نیوهی ژمارهی ئهندامان تهواو دهبێ و ههموو بڕیار و راسپارده و پێشنیارێكیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچێ و له كاتی بهرامبهر بوونی دهنگهكان رای ئهو لایهنه پهسهند دهكرێ كه سهرۆك دهنگی لهگهڵ داوه.
ماددهی دهیهم: 1-دهشێ سهرۆك، یان دوو سێیهكی ئهندامانی دهستهی تهنفیزی، بانگهێشتی دهستهی گشتی بكهن بۆ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بۆ گفتوگۆ كردن لهسهر مهلهسهگهلی دیاركراو. 2- دهستهی گشتی ناشێ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بۆ سهیر كردنی بابهتێك كه لهوه پێش بڕدراوهتهوه ساز بدات تا شهش مانگ بهسهر ئهو كۆبوونهوهیهدا رانهبوورێ كه بابهتهكهی تێدا بڕدراوهتهوه. 3- له كۆبوونهوه لاوهكییهكاندا ههمان ئیجرائاتی كۆبوونهوه ئاساییهكان دهگیرێته بهر.
ماددهی نۆیهم: 1-له كۆبوونهوهی دهستهی گشتیدا، نیصابی یاسایی به ئاماده بوونی دووسێیهكی ئهندامان دێتهجێ، دهنا كۆبوونهوهكه بۆ ماوهی یهك ههفته دوادهخرێت و نیصاب به ئاماده بوونی سێیهكی ئهندامان دێتهجێ. 2- ئهگهر ههلومهرجێكی ناكاو روویداو دهستهی گشتی لهكاتی دیاركراودا كۆبوونهوهوه، ئهوه لهو بارهدا پێویسته لهسهر ئهنجومهن كات و وهختێكی تر بۆ كۆبوونهوهكه دیار بكات و ئهندامهكانیشی لێ ئاگادار بكات. 3- دهستهی گشتی كۆبوونهوهكانی خۆی به سهرۆكایهتیی سهرۆك سازدهداو ئهگهر ئهو دیار نهبوو، ئهوه لهو بارهدا به سهرۆكایهتیی جێگرهكهی سازی دهدات. 4- ئهگهر سهرۆك و جێگرهكهشی ههردووكیان دیار نهبوون، ئهوه كۆبوونهوهكه بۆ ماوهی ههفتهیهك دوادهخرێ، خۆ ئهگهر هات و له كۆبوونهوهی دوای ئهوهشدا ئاماده نهبوون، ئهوه لهو بارهدا دهستهی گشتی لهناو ئهندامهكانی ئهنجومهندا سهرۆكێك بۆ كۆبوونهوهكه دهستنیشان دهكات. 5- دهستهی گشتی بڕیارهكانی خۆی به زۆرینهی رهها دهردههێنێ و، ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه لهو بارهدا دهنگی سهرۆك بۆ كام تایان بووبێ، بۆ ئهوه. 6- دهنگدان لهسهر بڕیارهكانی دهستهی گشتی له رووه.
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی بهرێوهبردنی دهسهڵاتی باڵا له دهزگادا له مانه پێك دێ. 1. سهرۆكی دهزگا- سهرۆكی ئهنجومهن. 2. بهرێوهبهری گشتی دهزگا- جێگری سهرۆكی ئهنجومهن. 3. سهرۆكی ئهركان له وهزارهتی كاروباری (پێشمهرگه) – نوێنهری وهزارهت. 4. بهرێوهبهری گشتی دارایی- نوێنهری وهزارهتی دارایی. 5. بهرێوهبهری گشتی گهشه پێدان و ئاوهدانكاری- نوێنهری وهزارهتی گهشه پێدان و ئاوهدانكاری. 6. بهرێوهبهری گشتی چاودێری كۆمهڵایهتی- نوێنهری وهزارهتی تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی. 7. ئهنجومهنی وهزیران سێ پسپۆر بۆ ماوهی سێ ساڵ دادهمهزرێنێ و بۆی ههیه تازهش بكرێتهوه بۆ ئهوانهی كه خاوهنی رابردوێكی شهرهف مهندانهی تێكۆشانن و به بهشداری بهرچاویان له جوڵانهوهكهدا ههیه.
ماددهی حهوتهم: یهكهم: ئهوهی كه به سهرۆكی دیوان دادهمهزرێ پێویسته ئهم مهرجانهی خوارهوهی لێ بێتهدی: 1- هاووڵاتی ههرێم بێ و لێی نیشتهجێ بێ. 2- بهلانی كهم خاوهن بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت له یهكێك له بوارهكانی (كارگێڕی، دارایی، ئابووری، یاسا)و شارهزایی لهبواری پسپۆڕییهكهی له(10)سالأ كهمتر نهبێ. 3-نابێت به تاوانێك حوكم درابێت كه له پایهو ناو وناوبانگی كهم بكاتهوه. دووهم: پێویسته ئهوهی به جێگری سهرۆكی دیوان یا بهڕێوهبهری گشتی دادهمهزرێ ئهم مهرجانهی خوارهوهی لێ بێتهدی. 1- هاووڵاتی ههرێم بێ و لێی نیشتهجێ بێت. 2-دهبێت بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له زانستی كارگێڕیی یا دارایی یا ئابووری ههبێت. 3- ماوهی (15)سالأ خزمهتی ههبێت، به مهرجێ (10) ساڵی خزمهتی به كردهنی ههبێت لهبوارێك كه پهیوهندی به پسپۆڕییهكهیهوه ههبێ. 4-نابێت به تاوانێك یا كهتنێك حوكم درابێ. سێیهم: 1-جێگری سهرۆكی دیوان به بڕیاری سهرۆكایهتی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق و به راوێژ كردن لهگهڵ سهرۆكی دیوان دادهمهزرێ. 2- بەڕێوەبەرە گشتیەکان دادەمەزرێن بە بڕیارێکی سەرۆکی پەرلەمان کە دیاری دەکرێن لەلایەن
ماددهی دووهم: دهزگایهك له ههرێمدا به ناوی دهزگای ئاسایشی ههرێمی كوردستان دادهمهزرێت و خاوهن كهسایهتیی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی وكارگێڕی دهبێت و بودجهی تایبهتیشی دهبێت و به سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیرانهوه گرێ دهدرێت.
ماددهی شهشهم: ئهرك و فرمانهكانی سهرۆك: سهرۆك ئهم ئهرك و فرمانانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: 1-سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهی دهستهی گشتی و دهستهی تهنفیزی دهكات. 2- لهبهردهمی دادگاو لایهنهكانی دیكهی حكومهت و لایهنی دیكهشدا نوێنهرایهتیی ئهنجومهن دهكاو، دهشتوانێ كهسێكی تر له جیاتی خۆی بۆ ئهو ئهركه دابنێ. 3- بهپێی بنیچه یاساییهكان ههموو گرێبهست و پێكهاتنه وهرزشییهكان ئیمزا دهكات. 4- لهگهڵ ئهمینداری داراییدا ئیزنهكانی صهرف و صكوك ئیمزا دهكات. 5- ههندێ له ئهرك و فرمانهكانی خۆی بۆ ئهو ئهركه دابنێ. 6- ئهرك و فرمان و سهڵاحیاتی سكرتێرو ئهمینداری دارایی دهسنیشان دهكات.
سێیەم : پێویستە لەسەر ئەنجومەنی وەزیران سەرجەم ئەو پێداویستیانە مسۆگەر بکات کە پایتەختی ئاشتی دەیخوازێت.
ماددهی سی وحهوتهم: لهگهڵ پێشێلنهكردنی ههر سزایهكی توندتر كه ههر یاسایهكی تری بهركار له ههرێمدا دهقی له سهر دهكات، ئهوا سزا دهدرێت به بهندكردن بۆ ماوهیهك له سێ مانگ كهمتر نهبێت و له ساڵێك زیاتر نهبێت و به غهرامهیهك له سهد ههزار دینار كهمتر نهبێت و له پێنج سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت یان به یهكێك لهم دوو سزایه، ههر كهسێك: یهكهم: ههر زانیاریێكی هاتوو له ههر شێوهیهكی ئهلیكترۆنی كارهكه، بهبێ ڕهزامهندی خاوهن ماف تیایدا، بسڕێتهوه یان بگۆڕێت، بۆ مسۆگهركردنی بهڕێوهبردنی مافهكان. وه ئهو زانیارییانهی بهمانهی خوارهوه ناسراون، به زانیاری تایبهت به مسۆگهركردنی بهڕێوهبردنی مافهكان ههژمار دهكرێن: 1- كار یان تۆماری دهنگیی بهجێگهینهریی. 2- دانهر یان بهجێگهینهر یان بهرههمهێنهری دهنگیی. 3- خاوهنی ماف له كارێك یان بهجێگهیاندنێك یان تۆماركردنێكی دهنگیی. 4- ئهو مهرجانهی پێویستن بۆ سوودو كهڵك وهرگرتن له كارێك یان بهجێگهیاندنێك یان تۆماركردنێكی دهنگیی، بێنهئاراوه. 5- ههر ژمارهیهك یان جفرهیهك هیما بكات بۆ دهرخستنی ئهم زانیارییانه. دووهم: بهبێ ڕهزامهندی خاوهن ماف، چهند دانهیهك له كارێك یان بهجێگهیاندنێكی چهسپاو یان تۆماركردنێكی دهنگیی، دابهشیان بكات یان هاوردهیان بكات بهمهبهستی دابهشكردنیان یان پهخشیان بكات یان بۆ جهماوهر بیانگوازێتهوه، چ زانیاری ههبێت لهمبارهیهوه یان هۆی تهواوی ههبێت بۆ زانین.
ماددهی ههشتهم: وهزارهتی دارایی ه ئابووری یهكهكانی (مفردات) میلاكی ههموو وهزارهتهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق بۆ ماوهی 1/9/1996 تاكو 31/12/1996 ئاماده دهكات بۆ پهسهندكردنیان لهبهر رووناكی ئهو پارانهی كه بۆ مووچهكان له بودجهدا تهرخان كراون.
ماددهی سی و سێیهم: یهكهم: بڵاوكارو چاپكارو بهرههمهێنهری كارهكان، به هاوبهشی له نێوانیاندا، پابهند دهبن، بهلای كهم، به سپاردنی پێنج دانه له كارهكه ـ بهگوێرهی حاڵهتهكان ـ بهمهبهستی دۆكیومێنتكردنی له لای ههر لایهنێك كهوا وهزارهت دیاری دهكات. دووهم: نهسپاردن نابێته هۆی پێشێلكردنی ئهو مافانهی دانهر كهوا لهم یاسایهدا دهقیان له سهر كراوه. سێیهم: سپاردن دهبێته گرێنهیهك له سهر خاوهندارێتی كاره سپێردراوهكهو دهكرێت پێچهوانهی ئهم گرێنهیه به گشت رێگهكانی سهلماندن، بسهلمێنرێت. چوارهم: ئهو كارانهی كهوا له رۆژنامهو گۆڤارو ناوبهناوهكان بڵاودهكرێنهوه له سپاردن دهبهخشرێن تهنها ئهگهر كارهكه به تهنهایی بڵاوبكرێتهوه.
ماددهی سی و یهكهم: حوكمه تایبهتهكانی دهستلێههڵگرتنی دانهر له مافه داراییهكانی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بهسهر خاوهنی مافه هاوسێكان پیاده دهكرێت. وه لهگهڵ پێشێلنهكردنی ئهو مافه پاوانكارییانهی كهوا ئهم یاسایه بۆ هونهرمهندی بهجێگهینهرو ئێزگهكان دهقی له سهر كردووه، ئهوان بۆیان ههیه تهنها یهكجار، لهبڕی بهكارهێنانی ڕاستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆی بهرنامه بڵاوكراوهكانی ئامانجه بازرگانیهكانی پهخشكردن یان گهیاندن بۆ جهماوهر، بهرامبهرێكی دارایی دادپهروهرانه وهربگرن، ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێكنهكهوتبن.
ماددهی دووهم: بهپێی ئهم یاسایه، ئهنجومهنێ بهناوی (ئهنجومهنی باڵای وهرزشی ههرێمی كوردستانی – عێراق) ساز دهدرێت و به باڵاترین دهستهی كاروباری وهرزشیی ههرێم له قهڵهم دهدرێ و به سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیرانهوه پهیوهست دهبێ و بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و، لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم/ دهستهی گشتی، لهمانه پێك دێت: 1-سهرۆكهكانی یهكێتییه وهرزشییهكانی ههرێم. 2- سهرۆكهكانی یانه وهرزشییهكانی ههرێم. 3- بهرپرسانی لیژنه گهلی وهرزشیی پارێزگاكان. دووهم: دهستهی تهنفیزی، لهمانهی خوارهوه پێك دێت: 1-سهرۆك. 2- جێگری سهرۆك. 3- سكرتێر. 4- ئهمینداری دارایی. 5- بهرپرسی یانهو یهكێتیه وهرزشییهكان. 6- بهرپرسی مهكتهبی پێوهندیگهل و راگهیاندن. 7- بهرپرسانی لیژنهگهلی وهرزشیی پارێزگاكان. 8- نوێنهری وهزارهتی رۆشنبیری. 9- نوێنهری وهزارهتی پهروهرده. 10- نوێنهری فێركردنی باڵا. 11- نوێنهری وهزارهتی كاروباری پێشمهرگه. 12- نوێنهری وهزارهتی ناوخۆ. 13- نوێنهری لاوانی كوردستان. 14- (3) سێ شارهزای پسپۆر كه سهرۆك به رهزامهندیی ئهنجومهن ناوزهدیان دهكات. سێیهم: لیژنه وهرزشییهكانی پارێزگاكان: لیژنهی پارێزگا له (3) سێ ئهندام پێك دێت كه لهلایهن سهرۆكهكانی یهكێتی و یانه وهرزشییهكانی پارێزگاكهوه ههڵدهبژێردرێن و لیژنهكهش لهناو ئهندامهكانی خۆیدا سهرۆكێك و بهرپرسێكی دارایی بۆ خۆی ههڵدهبژێرێ. ئهركی سهرشانی ئهم لیژنهیه ئهوهیه كه سهرپهرشتی ههموو كاروبارێكی وهرزشیی پارێزگاكه دهكاو راپۆرتگهلی خولاوخول (تقاریر دوریه)یش له بارهی بزاڤی وهرزشییهوه پێشكهش به ئهنجومهن دهكات.
ماددهی شهشهم: ماددهی حهوتهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی دادێ دهخوێندرێتهوه: شوقه یان خانووی نیشتهجێ بوون به ناوی داواكاری موڵكهوه له فهرمانگهی تایبهتمهندی تۆماری خانووبهره (تاپۆ) دا وهك ساغه موڵك و رههنكراوه به رههنێكی دڵنیایی كه له بهرژهوهندی وهزارهت تۆمار دهكرێت تا كاتی دانی دوایین قیستی ههقهكهی لهگهڵ رهچاو كردنی بڕگهی (سێیهم) له ماددهی (چوارهم) ی ئهم یاسایه.
ماددهی سێیهم: ئهو ئهفسهرانهی له دوای رێككهوتننامهی 11/ئازاری/1970 وه بهشداری شۆرشی چهكدارانهی كوردییان كردووه و له ساڵی (1975) و دواتریدا خانهنشین كراون یا گوازراونهتهوه بۆ وهزیفهیهكی مهدهنی دهگێردرێنهوه بۆ خزمهت كردن له وهزارهتی كاروباری پێشمهرگهدا و ئهو خزمهتهی دهرهوهی سوپایان به خزمهتی فعلی دادهنرێ بۆ مهبهستی زیادهی ساڵانه و پله بهرزی و خانهنشینی لهگهڵ رهچاو كردنی لێهاتووی و پایهدا به مهرجیچك روتبهشبان له لیوا تێپهر نهكا.
ماددهی شهشهم: گشت ماف و ماڵ و موڵكی ئهو دام و دهزگایانهی لهوه و بهر به وهزارهتی ناوخۆ و حوكمی ناوخۆییهوه له مهڵبهندده بهسترابوونهوه یا پێوهی بهسترانهوه دهبنه هی وهزارهتی ناوخۆ.
ماددهی دووهم: دامهزراو و فهرمانگهكانی ههرێم و خاوهن پلهو پایهكانیان شوێنی دامهزراو و فهرمانگه فیدرالیهكان و خاوهن پلهو پایهكانیان دهگرنهوه له ههر شوێنێكی یاساكهدا هاتبێ.
ماددهی ههشتهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران و لایهنانی پهیوهندیدار حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دووهم: ماددهی سێیهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆره دادێ دهخوێندرێتهوه: داواكاری موڵك مهرجهكه: یهكهم: دهبێ هاووڵاتیی ههرێمی كوردستان ـ عێراق بێت و تێیدا نیشتهجێ بێت. دووهم: دهبێ خاوهنی شوقه یان خانوویهكی نیشتهجێ بوونی سهربهخۆ نهبێت. سێیهم: دهبێ له هیچ پڕۆژهیهكی دیكهی نیشتهجێ بوون له ههرێمدا سوودمهند نهبوو بێت. چوارهم: دهبێ له پێشینهی خانووبهرهكه لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه پێشكهش دهكرێت، سوودمهند نهبوو بێت.
ماددهی پهنجاو یهك: یهكهم: وهزیر ڕاگهیاندن دهگرێته ئهستۆ سهبارهت به: 1- بانگێشهكانی داواكردنی مۆڵهتهكان. 2- ئاگاداركردنهوهی پێدانی مۆڵهت وكوتایی پێهێنانی. دووهم: پێویسته وهزیر بانگێشهكان بڵاوبكاتهوه له ئامرازهكانی ڕاگهیاندن و بهپێی ڕێنماییهكانی لێیهوه دهركراوهو لهمیانهی ئهنتهرنێت له مالپهڕهی ئهلیكتڕۆنی سهربه وهزارهت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة