المواد القانونية
ماددهی حهڤده: 1-مهكتهبی تهنفیزی له نێوان ئهندامهكانی خۆیدا جێگرێ و سهرۆك و سكرتێرێك و لێپرسراوێكی دارایی به دهنگدانی نهێنی ههڵدهبژێرێ. 2-مهكتهبی تهنفیزی ههر مانگه و جارێك كۆبوونهوهی ئاسایی خۆی سازدهدا و بۆیشی ههیه لهسهر داوای سهرۆكهكهی یان لهسهر داوای سێیهكی ئهندامهكانی كۆبوونهوهی نائاسایی ساز بدات.
ماددهی پێنجهم: شهرت و شروتی ئهندامێتی ئهمانهن: 1-جوتیار دهبێ هاووڵاتی ههرێم بێت و له ههرێم دانیشتبێ. 2-نابێ به جینایهتێكی غهیره سیاسی یان به جونحهیهكی ئابڕووبهر حوكم درابێ. 3-پێویست پیشه سهرهكییهكهی كشتوكاڵ بێت به ههردوو كهرتی رووهكی و ئاژهڵدارییهوه كه ئهم جوتیارانه دهگرێتهوه: أ-ئهوانهی زهوی و زاری چاككردنی كشتوكاڵیان پێ دراوه. ب-كرێگرتهكان (ئهوانهن زهوی وزاریان به كرێ پێدراوه) ههروهها ئهو جوتیارانهشن كه بهپێی رێ و رهسمی ئیلاقاتی كشتوكاڵی كار دهكهن. ج-جوتیار و كریكاری كشتوكاڵی له چوارچیوهی ئیش و كاری یهكێتیهكهیدا. د-ئهو زوراعانهی كه خۆیان تهرخان كردووه و ئیلتیزامیان به هیچ پیشهیهكی دیكهوه نییه. ه-خاوهن ئهو موڵكه تایبهتانهی كه سنووری موڵكهكانیان له سنووری ئهو دابهشكردنهی بهپێی یاساكانی چاككردنی كشتوكاڵ دابهش كراوه زیاتر نهبێ. 4-نابێ تهمهنی له (16) ساڵ كهمتر نهبێت.
ماددهی چوارده: ئهركی سهرشانی لیژنه زهپتییه ئهوهیه سهیری ئهو سكاڵا و شكاتانهی بكات كه له مهكتهبی تهنفیزییهوه بۆی ههواڵه دهكرێ، ههروهها ئهو سهرپێچیانهش كه دهقهكانیان لهم یاسایهدا هاتووە، ئهم لیژنهیه له سێ ئهندام و ئهندامێكی یهدهگ پێك دێت، مهكتهبی تهنفیزی دایاندهمهزرێنێ به مهرجێ له كهمی بڕوانامهی ئامادهییان ههبێ و پێوهندیی به سامانی رووهكی یان ئاژهڵدارییهوه ههبێ، ئهم لیژنهیه له نێوان ئهندامهكانیدا سهرۆكێ بۆ خۆی ههڵدهبژێرێ.
ماددهی چواردهم: وهزیری دارایی بۆی ههیه تهرخانكراوی پارهی داهاتی مانگانه، ئهوهی وهزارهتی تهندروستی بۆ ههموو فهرمانگهكانی وه دی دههێنێ بخاته سهر بودجهی وهزارهتی تهندروستی بۆ مهبهستی كڕینی داودهرمان وههڵسوڕانی خهرجییهكانی چاكردنهوه بهههموو جۆرهكانییهوه و بهگوێرهی داخوازی وهزارهتی تهندروستی، خشتهی داهاته وهدهستهاتووه فیعلییهكانیشی لهگهڵ بدات.
ماددهی نۆزدهم: ئهو كۆمپانیایانهی كه گرێبهستیان لهگهڵ حكومهتی ههرێم و دامودهزگاكانی لهسهر پڕۆژهكانی بهرنامهی وهبهرهێنان (المنهاج الاستپماری) مۆر كردووه لهههموو ئهو باج و ڕهسمانه بهرهسمی پوولیشهوه دهبوردرێن كه لهههرێم لهئهنجامی ئهو كارانه و لهچوارچێوهی گرێبهستهكه كهوتۆته سهریان.
ماددهی پێنجهم : یهكهم : ئهنجومهنێك له دیوانی وهزارهت دادهمهزرێ پێی دهگوترێ (ئهنجومهنی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی) ولهمانه پێكدێ: 1- وهزیر : سهرۆكه. 2- بریكاری وهزارهت: ئهندامه وله كاتی نه هاتنی وهزیر سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكات. 3- سهرۆكهكانی زانكۆ حكومی و دهستهكان: ئهندامن. 4- سهرۆكی دهزگای سهرپهرشتی وبیمهی چۆنایهتی: ئهندامه. 5- راوێژكاران : ئهندامن و بۆیان ههیه بهشداریی له و تووێژهكاندا بكهن و رای خۆیان دهربڕن بێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێ. 6- سهرۆكی ئهنجومهن بۆی ههیه نوێنهری ههر لایهنێكی حكومی و نا حكومی لهوانهی شارهزایی و پسپۆڕییان ههیه له كاتی پێویستدا بانگهێشت بكات. دووهم : سكرتاریهتی ئهنجومهن: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر بهڕێوهی دهبات كه بهلانی كهم بڕوانامهی ماجستێری ههبێ و بهرپرس دهبێ له تۆماركردنی كۆنووسی دانیشتنهكان و گشتاندن و بهدواداچوونی جێبهجێ كردنیان. سێیهم : ئهنجومهن به ئامادهبوونی دوو لهسهر سێی ئهندامانی دهبهسترێ و مانگێ جارێك بهشێوهیهكی ئاسایی كۆدهبێتهوه و وهزیر بۆی ههیه بانگهێشتی سازدانی به شێوهی نا ئاسایی بكات ههر كاتێ پێویستی كرد و، بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئهندامه ئاماده بووهكان وهردهگیرێن و ئهگهر دهنگهكان وهكو یهك بوون ئهو لایهنه پهسنددهكرێ كه سهرۆك دهنگی بۆ داوه. چوارهم : ئهنجومهن ئهم دهستهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: 1. بڕیاردان لهسهر بنهما گشتیهكان بۆ وهرگرتن له خوێندنی بهرایی و باڵا له زانكۆكان و دهسته حكومی یهكان و خوێندنی ئههلی. 2. داننان به زانكۆكان و دهزگا زانستیه نا عیراقیهكان و بڕیاردان لهسهر بنهماكانی هاوسهنگی بۆ پلهو بڕوانامه زانستیهكانیان. 3. بڕیاردان لهسهر پلهو نازناو و بڕوانامهی زانستی كه لهلایهنێكی حكومی ونا حكومی له ههرێم دراون و دانانی مهرجهكانی پێدانیان. 4. راسپاردنی بنیات نانی زانكۆكان و سهنتهری توێژینهوهی راهێنانی ئههلی له بواری خوێندنی باڵا به پێی یاسا و رێنماییهكان له ههرێم. 5. بریاڕدان لهسهر دامهزراندنی كۆلێج و پهیمانگاكان. 6. بڕیاردان لهسهر بهستنی كۆنگرهكانی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی بۆ پهرهپێدانی كارگیریی و زانستی و تهكنیكی و كاركردن بۆ پهرهپێدانی بهرنامهی خوێندن و ئهو یاساكارییانهی پهیوهستن به خوێندنی باڵاو پێڕهوهكانی خوێندنهوه. 7. پێشنیازكردنی پرۆژهی یاسا و پێرهوی پهیوهندیدار به خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی. 8. پێداچوونهوهی ڕێنماییه كارپێكراوهكان و پێشنیازكردنی ههمواركردنی یا یا بهیهككردنیان یاخود ههڵوهشاندنهوهیان. 9. پهسندكردنی ئهو رێككهوتننامه رۆشنبیریی و زانستی و تهكنیكیانهی كه دهزگاكانی وهزارهت لهگهلأ هاوتاكانی له دهزگا بیانیهكانی فێركردندا دهیبهستێ.
ماددهی پێنجهم: بڕیاری ژماره(32) له 6/2/2003 كه لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانیی ههرێمی كوردستان ـ عیراقهوه دهرچووه، ههڵدهوهشێتهوه.
ماددهی شهشهم: یهكهم: فهرمانبهرانی پله (نۆ و ده) ئهوانهی تهنیا مووچهی ئیسمی و دهرماڵهی هاوسهریی و شههادهی خوێندن وهردهگرن بهخشینێكیان پێ دهدرێت به بڕی (480،000) چوارسهد و ههشتا ههزار دینار و به دووجار پێیان دهدرێت لهماوهی ساڵی دارایی 2012 دا. دووهم: خانهنشینكراوهكان ئهوانهی كه مووچهی مانگانهی خانهنیشینیان بڕی (400،000) چوار سهد ههزار دینارو كهمتر بهخشینێكیان پێ دهدرێت بهبڕی (600،000) شهش سهد ههزار دینار و بهدوو جار پێیان دهدرێت له ماوهی ساڵی دارایی 2012 دا.
ماددهی ههژدهم: یهكهم: وهزیری دارایی و ئابووری دهسهڵاتی ههیه موناقهله له نێوان متمانهكانی (اعتمادات)ی یهك دهروو (باب)دا بكات جگه له بهشی مووچه نهبێ كه دهكرێ بۆی بگوازرێتهوه بهڵام نابێ لێی بگوازرێتهوه. دووهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه موناقهله لهنێوان متمانهكانی (اعتمادات) دهرووهكانی بودجهی (أبواب المیزانیه)دا بكات بهمهبهستی دابینكردنی تواناكانی سهرفكردن بۆ ئهو ئیدارانهی كه بڕیاری جیاكردنهوهیان دهدرێ له وهزارهتێك و دهبهسترێنهوه به وهزارهتێكی ترهوه، و وهزیری پهیوهندیدار بۆی ههیه موناقهله لهناو یهك بهش و یهكهیهكی سهرفكردندا بكات. سێیهم: نابێ هیچ جۆره موناقهلهیهك ئهنجام بدرێ له بوارهكانی (ئاوهدانكردنهوه و پهرهپێدانی پرۆژهكانی ههرێم و پارێزگاكان) لهنێوان پارێزگاكاندا. چوارهم: نابێ موناقهله ئهنجام بدرێ له خهرجی پرۆژه سهرمایهدارییهكان (بودجهی وهبهرهێنان)هوه بۆ خهرجییهكانی بهكاربردن (بودجهی جاری). پێنجهم: ئهو متمانانهی پهسهند دهكرێن لهم یاسایهدا بهكار دههێنرێن تا 31/كانوونی یهكهمی ساڵی دارایی 2012 و ئهو داهاتانهی بهدهست دههێنرێن تا 31/12/2011 تۆمار دهكرێن، بهڵام داهاته وهرگیراوهكان دوای كۆتایی ساڵی دارایی 2012 وهكو داهات بۆ بودجهی گشتی ساڵی دارایی 2013 تۆمار دهكرێن.
ماددهی سێزدهم: یهكهم: گوژمهیهك بهبڕی (185) سهد و ههشتا و پێنج ملیار دینار تهرخان دهكرێ بۆ پشتگیری حیزبهكان، و سهرفكردن لهم تهرخانكراوه بهرێكاریی كاتی دهبێ له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهپێی پێوهرێكی دادگهریانه، كه دهبێ ئهو بڕه سولفانهی كه لهلایهن حیزبهكانهوه وهرگیراون لهساڵی 2011 دا تهسویهبكرێن لهوانهی كه لهساڵی 2012دا وهریان دهگرن تا ئهو كاتهی یاسای پشتگیریی دارایی حیزبهكان دهردهچێت، كه له خولی دانیشتنهكانی داهاتوودا دهبێ بێته دهرچوون. دووهم: گوژمهیهك بهبڕی (15) پانزه ههزار ملیار دینار تهرخان بكرێ بۆ رێكخراوه ناحكومییهكان بهگوێرهی یاسای رێكخراوه ناحكومییهكان ژماره (1)ی ساڵی 2011.
ماددهی بیست و سێ: وهزیری پهیوهندیدار یان سهرۆكی ئهو لایهنهی كه گرێ نهدراوه به وهزارهتێكهوه بۆی ههیه ئهو فهرمانبهرانه ئیحالهی خانهنشینی بكات كه زێدهن له پێویستی، ئهوانهی كه خزمهتی خانهنشینیان كهمتر نییه له (15) ساڵ لهسهر داوای خۆی.
ماددهی بیست و یهك: یهكهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكانی تردا ئهركی ئامادهكردنی وردهكاری میلاكاتی دامودهزگاكانی ههرێم بۆ ساڵی دارایی 2012و پهسهند كردنیشی له ئهستۆ دایه لهبهر رۆشنایی تێچووی مووچه پهسهندكراوهكانی ههرێم كه (17.000) حهڤده ههزار پلهی وهزیفی نوێ باوه له ساڵی 2012 دا. دووهم: دامودهزگاكان و وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهی كه گرێنهدراون به وهزارهتێكهوه، ئهركی دابهشكردنی ژمارهی ئهو پله وهزیفییه نوێباوانه لهناو میلاكاتی ساڵی 2012دا بهسهر میلاكاتی دامودهزگاكانی ههرێم و پارێزگاكان دهگرنه ئهستۆ به گوێرهی ئهو رێنماییانهی له ئهنجوومهنی وهزیرانهوه دهردهچێت تاوهكو یاسای ئهنجومهنی راژهی گشتی ههرێمی كوردستان ژماره (7) ساڵی 2011 جێبهجێ دهكرێت. سێیهم: وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهی كه گرێنهدراون به وهزارهتێكهوه ئهركی جاڕدانیان له ئهستۆدایه بۆ پلهكانی وهزیفهی نوێ لهناو میلاكاتی 2012دا له رۆژنامهكانی ناوخۆ و دهبێت میكانیزمی دامهزراندن و مهرجهكانی یهك بن و لهیهك كاتدا بڵاوبكرێنهوه. چوارهم: وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهی كه گرێ نهدراون به وهزارهتێكهوه ئیلتیزام بهو خشتانهوه دهكهن كه ژمارهی فهرمانبهران و ناوو ناونیشان و پلهكانی وهزیفهی ئهوانهی تێدا تۆماركراوه كه تازه دامهزراون به گوێرهی ئهو رێژهیهی كه له سهرهوه ئاماژهی بۆ كرا لهگهڵ بریارهكانی تایبهت به دامهزراندنیان. ئهگهر وهزارهتی دارایی و ئابووری سهرپێچی تێیاندا دۆزییهوه له ئاست ئهو رێژهیهی كه پێشتر ئاماژهی بۆ كرا ئهوا بڕیارهكانی دهرچوو به پێچهوانهی ئهمه بۆ دامهزراندنهكان رهت دهكرێنهوهو ئهنجوومهنی وهزیرانیشی لێ ئاگادار دهكرێتهوه و ئیجرائاتی یاسایی دهرههق به سهرپێچیكاران دهكرێت. پێنجهم: نابێ به گرێ بهست كهس دابمهزرێ بهبێ رهزامهندی وهزارهتی دارایی و ئابووری وهرنهگیرێ، جگه له گرێبهستی پرۆژهكانی وهبهرهێنان نهبێ. شهشهم: هیچ جۆره دامهزراندنێك ئهنجام نادرێ بۆ وهزیفه قیادیهكان له (بهرێوهبهری گشتیهوه بهرهو ژوور) ئهگهر هات و دهرهجهی وهزیفیهكهی نهبوو له یاسای وهزارهتهكه یان ئهو لایهنهی گرێدراوه به وهزارهتهوه له پهیكهری رێكخستنی دا.
ماددهی شهشهم: وهزیری دارایی و ئابووریی ههرێم، بۆی ههیه، رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی پێنجهم: ماددهی دهیهم له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: فێركردن له ههردوو قۆناغی بنهڕهتی و ئامادهیی به خۆراییه له قوتابخانه فهرمیهكاندا، ههروهها له پهیمانگاو مهڵبهنده فهرمییهكانی كه له ماددهی دوازدهمی ئهم یاسایهدا هاتوون. دووهم: فێركردن له قۆناغی بنهڕهتی تهوزیمیه بۆ ئهوكهسانهی كه لهسهرهتای ساڵی خوێندن یان له (31)ی مانگی كانوونی دووهمی ئهو ساڵه شهش ساڵ له تهمهنیان تهواو دهكهن.
ماددهی چواردهم: 1-پرۆگرام و نهخشهی خوێندن و مهرجهكانی وهرگرتن و بهرێوهبردن و زهبن و ئهزمهنهكان و باوهر نامه بۆ جۆرهكانی خوێندن به ههردوو پلهكانیهوه لهم یاسایهدا كراون، به پێی چهند پێرهوێكی تایبهت دادهنێ كه وهزارهت روو نووسهكانیان (لائحه) ئاماده دهكا.2-وهزارهت بۆی ههیه تاقیمان له ههندێ قوتابخانهدا بكا كه رێكخستنی پرۆگرام و هۆیهكانی فێركردن و شێوازی ئهزموونهكان بگرێتهوه، تا سوود له ئهنجامه وهدهست هاتووهكانی وهربگرێ بڵاوی بكاتهوه.
ماددهی ههشتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پێوهندیدارهكانیش حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی ره سمیی ( وهقایعی كوردستان)هوه جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی نۆزده: ئهنجومهنی زانكۆ ئهم ئیشه تایبهتانهی خوارهوه دهكات: 1- ئیشهتایبهته زانستیهكان: أ. تهسدیقكردنی پلانگهلی وهرگرتنی قوتابیان بۆ سهرهتاكانی خوێندن لهكۆلێژهكانداو، ئیقراركردنی پلانگهلی وهرگرتنیش بۆ خوێندنهكانی باڵا. ب. ئیقرار كردنی پلانگهلی لێكۆڵینهوهی زانستی له كۆلێژهكان و ناوهنده زانستییهكانیدا ج- ئیقرار كردنی پلان بۆ فهراههمكردنی پێداویست و ئامرازهكانی فێركردن. د- ئیقرار كردنی پلانی كردنهوهی بهش و لق و ناوهندی زانستی. ه- ئیقرار كردنی بابهتهكانی خوێندن و دابهشكردنیان به سهر ساڵهكانی خوێندن له كۆلێژهكاندا. و- ئیقرار كردنی پلانێك بۆ بیمهكردنی (تأمین) ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ز- بهخشینی مهرتهبه زانستیهكان به ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ح- ئیقرار كردنی وه بهركارخستنی پلانی وهرگرتن له خوێندنه باڵاكاندا. گ بهدواداچوونی بهرنامهی ههڵسهنگاندنی ئهندامانی ههیئهی تهدریسی. ی- ئیقرار كردنی بهرنامهگهلی خوێندن و بهرهو چاكترگۆرینی به بههێزكردنی بارودۆخی زانستی. ك- نیمچهوهستاندن یان به تهواوی وهستاندنی خوێندن له زانكۆدا بۆ ماوهیهك له (6) شهش رۆژ نهترازێ. 2- ئیشه تایبهته ئیداریهكان: أ- ئیقرار كردنی پلانگهلی پێوهندی رۆشنبیریه دوو قۆلییهكان لهگهل زانكۆ و دامو دهزگا زانستیهكانی دهرهوهی ههرێمداو، بهركارخستنیان. ب- گرێبهست لهگهل ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و هونهرمهندانی بیانیدا. ج- دامهزراندنی تهدریسيه خاوهن بڕوانامهی دكتۆراو ماجستێر یان بڕوانامهی هاوتاكانیان. د رهزامهندی لهسهر ناردن و ئیعارهو ئیجازهی دراسی له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا. ه- ئیقرار كردن و وهبهركارخستنی پلانی تهئیهل و مهشق پێ كردنی كادیره زانستی و ئیداریهكان و- ئیقرار كردن و وهبهركارخستنی پلانی ئامادهكردنی میلاكی زانستی وئیداری بۆ كۆلێژهكان و ناوهنده زانستیهكان. 3- ئیشه تایبهته داراییهكان: أ- ئیقرار كردنیوهبهركارخستنی پلانی بوجهی ساڵانهو بهرنامهی هاوهردهنی (الاستیرادیه)و پلانی وهبهرهێنانی (الأستثمار) راستهوخۆ به تهنسیق لهگهل لایهنه پهیوهندیدارهكان له ههرێمدا. ب- تهسدیقكردنی بڕیارهكانی لیژنهكان كه تایبهتن بهسڕینهوهو ههڵسهنگاندن و بهكرێدان و فرۆشتنی ئهموالی گواستهنی و ناگواستهنیی زانكۆ. ج- ئیقرار كردنی حساب و حسابكاریی كۆتایی . 4- ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له سهلاحییاتی خۆی بدات بهسهرۆكی زانكۆ.
ماددهی دووهم: 1-وهزیری سهرۆكی باڵای وهزارهتهو بهر پرسیاره له كارهكانیدا و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی چالاكیهكانی دهكا و ههر له میشهوه ئهو بڕیار و فهرمان و رێنمایی یانه دهردهچن كه پهیوندی یان به ئهركهكانی وهزارهت و دهزگاكانیهوه له روی یاسای بهرێوهبردن و به هونهری یهوه ههیه له چوارچێوهی ئهم یاسایهوه یاساو پیره و رێنمایی یه رهچاو كراوهكانی تردا.ههر وهكو لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسه، بهو مانایهی كه ئهندامێكی هاوبهشیتی. 2-وهزارهت بڕیارێكی دهبێ كه ئهو ئهركانهی بهجێ دێنێ كه وهزیر پێ یانی دهسپێرێ.
ماددهی سێ یهم: 1-وهزیر سهرۆكی باڵایی وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنیشاندانی له كارهكانیدا و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی چالاكییهكانی ههر له وێشهوه ئهو بڕیارو فهرمان و رێنمایی یانه دهردهچن كه پهیوهنیان به ئهرركهكانی وهزارهت و دهزگاكانی یهوه له رووی یاسایی و بهرێوهبردنی و هونهری یهوه ههی، له چوارچێوهی ئهم یاسا و پیرهو و رێنماییی یی كارپێكراوهكانی تر، ههر وهكو لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراناد بهو مانایهی كه ئهندامێكی هاوبهشیهتی و بهرپرسیاره. 2-بهرپرسیاری وهزارهت ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر بۆیانی دیاری دهكا.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة