المواد القانونية
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم : ههرێم : ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم : وهزارهت : وهزارهتی پێشمهرگه له ههرێم. سێیهم : وهزیر : وهزیری پێشمهرگه. چوارهم : بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتی پێشمهرگه. پێنجهم : ئهمینداری گشتی : ئهمینداری گشتی وهزارهت. شهشهم : سهرۆكی دهستهی ئهركان : سهرۆكی دهستهی ئهركان له وهزارهتی پێشمهرگه. حهوتهم : ئهنجومهن : ئهنجومهنی بهرگری وهزارهت.
ماددهی یازدهیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی ههر مانگه به لایهنی كهمهوه جارێك كۆ ببێتهوه و ئهو ئهندامهی ئهنجومهنی وهزیران كه سهرپهرشتی دهزگاكه دهكات یاخود بهلانی كهمهوه سێ یهكی ژماره ئهندامان له كاتی پێویستدا بۆیان ههیه داوای بهستنی كۆبوونهوهی نائاسایی بكهن.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه:1. ههریم: ههرێمی كودستانی عێراق.2. سهندیكا: سهندیكای جیۆلۆجیهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق.3. وهزیر: وهزیری پیشهسازی و ووزه.4. دهستهی گشتی: ههموو ئهو ئهندامانهی سهندیكا نوێنهرایهتییان دهكات به گوێرهی ئهم یاسایه.5. ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا.6. لیژنهی بهرزهفتی: ئهو لیژنهیهی كه راسپێردراوه بۆ لێكۆڵینهوه لهو سكاڵانامانهی كه ئهنجومهن بۆی دهنێرێت.7. دهست دانه پیشه: بریتی یه له دهست دانه پیشهی جیۆلۆجی به گوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست وپێنجهم : یهكهم: سهرۆك و جێگری سهرۆك و راوێژكار به مهرسوومێكی ههرێمی لهسهر پێشنیازی وهزیری داد و رهزامهندی سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران دادهمهزرێن. دووهم: راوێژكاری یاریدهدهر به بڕیاری سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و لهسهر پێشنیازی وهزیری داد و راسپێری دهستهی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی شوورا دادهمهزرێ.
ماددهی بیست وحهوتهم : یهكهم : وهزیری داد بۆی ههیه به رهزامهندی وهزیری فێركردنی باڵاو لێكۆلێنهوهی زانستی دوو له ئهندامانی دهستهی وانهوتنهوه له زانكۆكانی ههرێم ئینتیداب بكات له وانهی بڕوانامهی دوكتۆرایان له یاسا ههیه وپایهی زانستیان له بروفیسۆری یاریدهر كهمتر نیه و ئهمهش بهرهزامهندی نووسراوی خۆیان دهبێ بۆ كاركردن له ئهنجومهن وهك راوێژكاری خۆتهرخان كهر (متفرغ) بۆ ماوهی (3) سێ سالأ كه قابیلی نوێكردنهوهیه بۆ یهك جار. دووهم : وهزیری داد و بهرهزامهندیی سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه دادوهرانی پۆلی یهكهم به رهزامهندی نووسراوی خۆیان، بۆ كاركردن له ئهنجومهن ئینتیداب بكات وهك راوێژكاری خۆتهرخانكهر بۆ ماوهی سێ سالأ و قابیلی نوێكردنهوهیه بۆ یهك جار و ههموو سیفهتێكی دادوهریشیان دهپارێزن.
ماددهی سێ یهم: مهڵبهندی وهزارهت لهمانه پێك دێ: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنوێنی كردندا له كارهكانیداو سهربهستی و چاودێری كردنی چالاكی یهكانی و لهوێشهوه ئهو بڕیار و فهرمان و رێنمایی یانهی ههر شتێك پهیوهندی به ئهركهكانی وهزارهت و دام ودهزگاكانی و گشت كارو باره ئیداریی و دارایی و رێك و پێكی یهوه ههیه دهردهچن له چوارچێوهی یاسا و پهیرهوه و رێنمایییهكارپێكراوهكاناد و لهبهرامبهر ئهنجوومهنی و هزیراندا بهو سیفهتهی ئهندامێكی هاوبهشێتی بهرپرسیاره و بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به بریكار یا بهرێوهبهره گشتی یهكانی یا ههر یهكێ كه پهسهندی بكا بسپێرێ. دووهم: نوسینگهی وهزیر: مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهر له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا و ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر پێ یانی دهسپیرێ بهرپرسیار دهبێت له رێكخستن و پاراستنی دهفتهر و ئهوراقه تایبهتی یهكانی وهزیر و چهند مووچه خۆرێكیش یاریدهی دهدهن. سێ یهم: لقی بانقی ناوهندی له ههرێمدا: راستهوخۆ به وهزیرهوه دهبهسترێتهوه و سیاسهتی دراو و (صیرفه) دادهنێ و سهرپهرشتی و چاودێریی بانقهكانی ناو ههرێم و نووسینگهی كۆمپانیاكانی دابینكردن (تأمین) له رووی هونهری و ئیدارییهوه دهكا و مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا. چوارهم: بریكاری وهزارهت: ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر پێ یانی دهسپێرێ. پێنجهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهر له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا و ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه بریكرا پێیانی دهسپێرێ. شهشهم: كۆمپیوتهر: مووچه خۆرێك به پلهی بهرێوهبهر له لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا و راستهوخۆ به بریكاری وهزارهتهوه دهبهسترێتهوه. حهوتهم: بهرێوهبهرایهتی چاودێری بازارهكان: فهرمانبهرێكی به توانا و لێهاتوو به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا و راستهوخۆ به بریكاری وهزراهت دهبهسترێتهوه. ههشتهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنێكی راوێژكاری له وهزارهتدا به سهرۆكایهتی وهزیر پێكدێ و ئهمانهش ئهندامی دهبن. 1-بریكاری وهزارهت. ئهندام 2-بهڕێوهبهره گشتییهكانی وهزارهت ئهندام 3-بهڕێوهبهری لقی ناوهندی بانقی ههرێم ئهندام 4-ههر كارمهند و پسپۆرێك له ناو وهزارهت و دهرهوهی دا كه وهزیر دهیهوێ به شێوهیهكی ههمیشهیی یا كاتی سوودیان لێ ببینرێ. ئهندام ب-ئهنجوومهن له نهخشهی گشتی وهزارهتدا دهكۆلێتهوه و بڕیاری لهسهر دهدا و بهدوای جێبهجێ كردنیدا دهچێ و پێشنیازی سیاسهتی دارایی وهزارهت دهكا و لهو راپۆرته دهوریانه دهكۆلێتهوه كه بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشه دانان و بهدواداچوون سهبارهت به وهزارهت ئامادهی دهكا و له كۆسپهكان دهكۆلێتهوه كه رێگه به كارهكانی وهزارهت دهگرن و چارهسهری عهمهلی یان بۆ دادهنێ و لهو پرۆژهی یاسا و پهیره و رێنمایی یانهش دهكۆلێتهوه كه پهیوهندی یان به كارهكانی وهزارهتهوه ههیه و ههروهها بیرو رای سهبارهت بهههر كێشهیهك دهربرێ كه وهزیر دهیخاته بهردهمی. نۆیهم: بهرێوهبهرێتی یه گشتیهكان: بهرێوهبهرێتی گشتییهكان ئهمانهن: أ- بهرێوهبهرێتی ژمێریاری. ب-بهرێوهبهرێتی مووچه. ج- بهرێوهبهرێتی میلاك و خزمهت. د- بهرێوهبهرێتی مهسرهف و كاروباری دارایی. ه- بهرێوهبهرێتی چاودێری پشكنینی دارایی. 2-گشتیی دهسكهوت كه ئهمانه پێوهی دهبهسترێتهوه: أ- بهرێوهبهرێتی باج. ب-بهرێوهبهرێتی گومرگ. ج- بهرێوهبهرێتی موڵك. 3-بهرێوهبهرێتی گشتیی بازرگانی كه ئهمانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ- بهرێوهبهرێتی بازرگانی ناوخۆ. ب-بهرێوهبهرێتی بازرگانی دهرهوه. ج- بهرێوهبهرێتی تۆماركردنی كۆمپانیاكان. د- بهرێوهبهرێتی چاودێری كردنی بازار. 4-بهرێوهبهرێتی گشتی دیوان ئهمانهنهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ- بهرێوهبهرێتی كاروباری یاسایی. ب-بهرێوهبهرێتی ئیداره و كاروباری كهسان. ج- بهرێوهبهرێتی ژمێریاری و پێداچوونهوه. 5- بهرێوهبهرێتی گشتی خانهنشینی ههرێم كه بهرێوهرێتی یهكانی خانهنشینی پارێزگاكانی ههرێمی پێوه دهبهسترێتهوه: 6- بهرێوهبهرێتی گشتی نهخشهدانان به دواداچوون.
ماددهی دوانزدهم: سهندیكا پێك دێ له: یهكهم: دهستهی گشتی. دووهم: ئهنجومهنی سهندیكا. سێیهم: لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط). چوارهم: لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكان.
ماددهی پێنجهم: دارستانه پارێزراوهكان: كه رووبهرێكی دارستانه یا ئهو زهویانهی دهكهونه ناو دارستانهكان كه تهرخانكراوه بۆكاری تایبهت، وهك پارێزگاری له ههندێك جۆری دارودرهخت و گیانلهبهر و باڵندهو یان شوێنهواری دێرین یان دیمهنه سروشتییهكان و، دامهزراندن و نیشانكردنی ئهم پارێزراوانه به بڕیارێكی وهزاری دهبن، كه ئهمانهی خوارهوهی تیایدا دیاری دهكرێت: یهكهم: ناوی دارستانه پارێزراوهكه و ئامانجی دامهزراندنی. دووهم: شوێن و سنوورو رووبهرهكهی. سێیهم: رێكخستنی چۆنیهتی هاتووچۆ و بهڕێوهبردنی.
ماددهی دوازدهم: ههر كهسێ (20) سهعات لهههر فهسڵێكی دراسی پێوار (غائب) ببێ، لهپهیمانگه فهسڵ دهكرێ، مهگهر پێوارییهكهی بههۆی نهخۆشییهكی رێگرهوه بوو بێت، بهراپۆرتی لیژنهیهكی پسپۆڕی پزیشكی سهلمێنرابێت و، یان لهبهر هۆكاری ناچاری تر كه ئهنجومهنی پهیمانگه قبوڵی كردبێ، ئینجا دهتوانێ ساڵهكه لهگهڵ دهورهی ئایندهدا دووباره بكاتهوه.
ماددهی پازدهم: ههر كهسێ، لهههر ماددهیهك لهو ماددانهی تاقیكردنهوهی تێدا دهكات،گزی بكات، یان لهساڵی یهكهمدا سهرنهكهوتبێ لهپهیمانگه فهسڵ دهكرێ، بهڵام ئهوهی لهساڵی دووهمدا سهرنهكهوێ ئهوه دهتوانێ بۆ تهنیا یهك جار بهو ساڵه دابچێتهوه لهگهڵ دهورهی دووهمدا، مهگهر دهرنهچوونهكهی بههۆی گزییهوه بوو بێت.
ماددهی سی و چوار: ئهنجومهنی ههیئه ئهو ئیشه تایبهت و سهڵاحییاته رایی دهكا كه دراون به ئهنجومهنی زانكۆو دهقهكانیان له ماددهی (19)ی ئهم یاسایهدا هاتووه، بهجۆرێ كه لهگهلَ بارودۆخی ههیئهكهدا بگونجێ و، بۆیشی ههیه ههندێ له سهڵاحییاتی خۆی بدات به سهرۆكی ههیئهكه.
ماددهی پێنجهم: ئهنجومهن ئهم ئیش و كارانهی خوارهوه دهكات: یهكهم: سهرپهرشتیی گشتی پهیمانگهكه دهكات. دووهم: پلان، بۆ رێكخستنی كاروبارو، پهرهپێدانی پهیمانگهكه و، سهرپهرشتیی جێبهجێ كردنیان پێشنیاز دهكات. سێیهم: لهسهر ئهساسی بڕوانامه و لێهاتوویی و نمره و دهستپاكی كهمهرجی یاسایین بۆ قبوڵكردن، ژمارهی داواكراو لهو قوتابیانهی پێشكهشیان كردووه بۆ پهیمانگهكه ههڵدهبژێردرێت. چوارهم: تاكه تاكهی بهرنامهی تیۆری و تهتبیقی بۆ خوێندن دادهنێ و، دهرسهكانیان دهستنیشان دهكات. پێنجهم: وادهی دهست پێكردنی خوێندن و كۆتایی هاتنی خوێندن و دهستنیشانكردنی وهرزهكانی خوێندن و ماوهكانیان و، ماوهی پشووهكانیش دیاری دهكات. شهشهم: رێساكانی تاقیكردنهوهو، وادهكانیان و، چۆنییهتی رێكارهكان و موراقهبهی رهوشی تاقیكردنهوهكان دادهنێ. حهوتهم: ئهنجامهكانی تاقیكردنهوهكان ئیقرار دهكات. ههشتهم: بهپێی ئیحتیاجی و، بهپێی مامناوهندی (معدل) نمرهكانی تهواو كردنی پهیمانگهكه و، بهپێی ئارهزووی قوتابی، سهركهوتووهكان تهسنیف دهكات كهببن به دادوهر و ئهندامانی داواكاریی گشتی. نۆیهم: رێساكانی زهبتی (الانچباگیه) بۆ قوتابیانی پهیمانگهكه دادهنێ. دهیهم: پێڕۆی ناوخۆی پهیمانگهكه دادهنێ.
ماددهی دووهم: ئامانجی پهیمانگهكه ئهمانهیه: یهكهم: ئامادهكردنی دادوهران و ئهندامانی ئیددیعای گشتی. دووهم: شایاندنی دادوهران و ئهندامانی ئیددیعای گشتی ئهوانه كه لهپلهی سێههم و چوارهمن و هێشتا لهوهزیفهدان . سێیهم: شایاندنی كادیره یاساییه جۆربهجۆرهكان لهفهرمانبهرانی ئهنجومهنی دادوهری و وهزارهتی دادو، وهزارهت و دهزگاكانی تری حكومهت و بهرزكردنهوهی كاراییان.
ماددهی سێیهم: نهقابه كار دهكات بۆ جێبهجێ كردنی ئهم ئامانجانهی خوارهوه:1. بهشداری كردن له پهرهپێدانی ههرێم له بوارهكانی جیۆلۆجیدا.2. بهرزكردنهوهی ئاستی ئهندامهكان له بواری كۆمهڵایهتی و رۆشنبیری و و ئابووری و بهرگری كردن له مافهكانیان و چاودێری كردنی بهرژهوهندییهكانیان.3. رێكخستنی بنهماكانی دهست دانه پیشه.4. پێكهێنانی پهیوهندی و هاوكاری لهگهڵ كۆمهڵ و دهسته و سهندیكا پیشهییهكانی تر له ماو ههرێمی كوردستانی عێراق و دهرهوهی دا.5. كۆشش كردن بۆ دابینكردنی پاشهرۆژی ئهندامهكان له كاتی نهخۆشی و پیری و بیكاری دا.
ماددهی سی و سێ: ههیئه ئهنجومهنێكی ههیه بهرێوهی دهبا و، پێك دێت له: 1. سهرۆكی ههیئه سهرۆك 2. عهمیدهكانی پهیمانگهكان ئهندامن 3. نوێنهرێك له ههر وهزارهتێكی پهیوهندیدارهوه كه پلهی بهڕێوهبهری گشتییان ههیه یان باڵاتر، لهوانهی كه خاوهن ئهزموون و پسپۆڕن و بۆ ماوهی دوو سالَ كه یهك جار یارای نوێكردنهوهیه ناوزهد دهكرێن. ئهندامن 4. ئهندامێ له ههیئهی تهدریسی ههر پهیمانگایێ، له لایهن ئهنجومهنی پهیمانگهوه ناوزهد دهكرێ بۆ ماوهی دوو سالَ و، بۆ یهك جاريش یارای نوێكردنهوهیه.
ماددهی یازده: پهیمانگا لهم بهشانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: بهشی فهحس كردنی زیندووهكان، بزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات. دووهم: بهشی فهحس كردنی مردووهكان، بزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات. سێیهم: بهشی تاقیگه. چوارهم: بهشی وێنه گرتن و تیشك، پزیشكێكی لێزان سهرۆكایهتیی دهكات. پێنجهم: بهشی ئاماكاری و لێكۆڵینهوهكان.
ماددهی سێیهم: ئامانجهكانی ئهم یاسایه لهمانهی خوارهوه دێته دی: یهكهم: یهكخستنی شێوازی ئیش و كاری تیمارگهی دادگوزاری له ههرێمداو سهرپهرشتی بهكار خستنی. دووهم: ئامادهكرن و پێشكهش كردنی شارهزایی زانستی و هونهری بۆ دادگاكان و لایهنی لێ پێچانهوهی پێوهندیدار. سێیهم: مهشق پێ كردن و راهێنانی كادیره پزیشكی و تهندروستی و هونهریهكان. چوارهم: ئامادهكردنی ئهو دیراسهتانهی كه پێوهندییان به پزیشكی دادگوزاریهوه ههیه. پێنجهم: بهجێ هێنانی لیكدانهوه و شیكاری ئاماریی زهبرهكانی (وقعات) پزیشكی دادگوزاری.
ماددهی دووهم: ائامانجی ئهم یاسایه ئهوهیه كه ئیش و كاری پزیشكی دادگوزاری له ههرێمدا رێك بخات و سهویەی كارامهیی كامهندهكانی بهرز بكاتهوه و كار و پیشهیان بهرهو چاكتر ببات به مهبهستی یاریدەدانی دادگوزاری.
ماددهی شهشهم:1. ئابوونهی چوونه پاڵ سهندیكا (30) سی دیناره. 2. ساڵانهی بهشداربوون له سهندیكا (20) بیست دیناره، دهبێ له مانگی شوبات تێنهپهرێ كه بدرێ له ههموو ساڵێكدا، ئهگهر ئهندام له كاتی دیاریكراو نهیداو دواكهوت (50%)ی بریتی ئهندام بونهكهی جهزا دهدرێ و ئهگهر دوو ساڵی یهك به دوای یهكیش دوا كهوت له دانی ساڵانهكهی ئهوا ناوی له تۆماری ئهندامان دهكوژێندرێتهوه.3. ئهوهی بریتی بهشدار بوونی ساڵانه نهدا نابێ دهست بداته پیشهكهی.
ماددهی ههشتهم:1. دهستهی گشتی كۆبوونهوهیهكی ئاسایی دهبهستێت بهمهبهستی كارپێكردنی پسپۆریهتهكهی به گوێرهی ئهم یاسایه له ماوهی ههر (3) سێ ساڵ جارێك به بڕیاری ئهنجومهن، وهنهقیب به پۆستی تۆمار كراو بانگهێشتهكه دهنێرێت بۆ ئهندامهكان بهلای كهمهوه مانگێك پێش رۆژی كۆبوونهوهكه و تێیدا رۆژی كۆبوونهوهكه و شوێنهكه و خشتهی كارهكانی باس دهكرێت و به لای كهمهوه له دوو رۆژنامهدا بڵاو دهكرێتهوه.2. ئهگهر ئهو پرۆسانهى له بڕگهی (1)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه پهیرهو نهكران بۆ بانگهێشتی دهستهی گشتی تا تێپهرینی مانگێك بهسه ئهو دوو ساڵهدا ئهوا وهزیر ههڵدهستێت به بانگێشتی ئهندامان بۆ دابین كردنی كۆبوونهوهكه له ماوهی مانگێكدا.3. ههڵبژاردنی نهقیب و جێگرهكهی و ئهندامانی ئهنجومهن و ئهندامانی لیژنهی چهسپاندن ههر (3) سێ ساڵ جارێك له لایهن دهستهی گشتی له ماوهی كۆبوونهوهی گشتی ئاساییدا دهكرێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة