مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: یه‌كه‌م :حكومه‌تی فیدراڵی: حكومه‌تی كۆماری عێراقی فیدراڵی. دووه‌م :ده‌ستووری فیدراڵی: ده‌ستووری كۆماری عێراقی فیدراڵی. سێیه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی - عێراق. چواره‌م :سه‌رۆكی هه‌رێم: سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان - عێراق. پێنجه‌م:په‌رله‌مان: ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستان - عێراق. شه‌شه‌م :حكومه‌تی هه‌رێم: حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان - عێراق. حه‌وته‌م :ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان- عێراق. هه‌شته‌م :ئه‌نجومه‌نی هه‌رێمی: ئه‌نجومه‌ن هه‌رێمی بۆ كاروباری نه‌وت و گاز له‌ هه‌رێمی كوردستان-عیراق نۆیه‌م :وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی سامانه‌ سروشتییه‌كانی هه‌رێم. ده‌یه‌م :وه‌زیر: وه‌زیری سامانه‌ سروشتییه‌كانی هه‌رێم. یازده‌م : نه‌وت: هه‌ر هیدرۆكاربۆناتێكی سروشتی یان هه‌ر هیدرۆكاربۆناتێكی تێكه‌ڵاوی سروشتی چ له‌ دۆخی گازی یان شلی بێ ئه‌وانه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ ده‌توانرێ بگه‌ڕێندرێته‌وه‌ بۆ حه‌شارگه‌ كه‌. دوازده‌م : نه‌وتی خاو: هه‌موو هیدرۆكاربۆناته‌كانی شل له‌ دۆخه‌ سروشتییه‌كه‌ی یان له‌ گازی سروشتییه‌وه‌ به‌هۆی خه‌ستكردنه‌وه‌ یان هه‌ر هۆكارێكی پوختكردنی دیكه‌وه‌ به‌رهه‌مهێنرابێت. سێزده‌م : گازی سروشتی: هه‌موو هیدرۆكاربۆناته‌كانی گازی كه‌ به‌ سستی له‌ دۆخه‌ سروشتییه‌كه‌یدا مابێته‌وه‌، له‌وانه‌ش گازی ته‌ڕ، گازی وشك، ئه‌و گازه‌ی له‌ به‌رگی بیر هه‌یه‌ (Casing)و ئه‌و گازه‌ی له‌ پڕۆسه‌ی پوختكردنی هیدرۆكاربۆنی شل له‌ گازی ته‌ڕمابێته‌وه‌، جگه‌ له‌ نه‌وتی خاو. چوارده‌م : گازی سروشتی به‌یاوه‌ر: گازی به‌رهه‌مهێندراو، وتێكه‌ڵاو له‌گه‌ڵ نه‌وتی خاو له‌ ژێر بارودۆخی حه‌شارگه‌ییدا. پانزده‌م : كێڵگه‌ی نه‌وت: حه‌شارگه‌ یان كۆمه‌ڵێك له‌ حه‌شارگه‌كانی نه‌وتی له‌ پێكهاته‌كانی جیۆڵۆجی زانراو یان دیارده‌یه‌كی جیۆڵۆجی كه‌ نه‌وتی لێ به‌رهه‌م ده‌هێنرێ به‌ شێوه‌یه‌كی بازرگانی وه‌ به‌پێی ته‌كنۆلۆژیایه‌كی ئاسایی وسوودێكی ئابووری هه‌بێ. شانزده‌م: كێڵگه‌ی ئێستا: ئه‌و كێڵگه‌ نه‌وتیه‌ی كه‌ تا پێش 15/8/2005 به‌رهه‌می بازرگانی هه‌بوو. حه‌ڤده‌م : كێڵگه‌ی ئاینده‌: ئه‌و كێڵگه‌ نه‌وتیه‌ كه‌ تا پێش 15/8/2005 به‌رهه‌می نه‌بووه‌ و هه‌ر كێڵگه‌یه‌كی نه‌وتی دۆزراوه‌ یان له‌ ئه‌نجامی پڕۆسه‌كانی دۆزینه‌وه‌ی ئاینده‌ دا ده‌دۆزرێته‌وه‌. هه‌ژده‌م : پڕۆسه‌كانی نه‌وت: به‌دواداگه‌ڕان و دۆزینه‌وه‌ به‌ مه‌به‌ستی په‌ره‌پێدان، به‌رهه‌مهێنان، به‌ بازاركردن، عه‌mبار كردن، گواستنه‌وه‌، پاڵاوتن، فرۆشتن و هه‌ناردنی نه‌وت یان بنیادتنان و دانان و دامه‌زراندنی هه‌ر هه‌یكه‌لێكی ده‌زگاكان و مه‌كینه‌كان بۆ مه‌به‌ستی ئاماژه‌ بۆكراو و دوكوتایی هێنان به‌ مۆڵه‌ت و یان لابردنی هه‌ریه‌كێك له‌و هه‌یكه‌ل و دامه‌زراو وبیناكان. نۆزده‌م : موڵكه‌ جێگیره‌كان: هه‌ر سامانێكی نه‌گوازراوه‌ چ گشتی بێ یان تایبه‌تی. بیسته‌م : مۆڵه‌تی به‌دواگه‌ران: مۆڵه‌تێكه‌ به‌پێی مادده‌ی بیست و یه‌كی ئه‌م یاسایه‌ له‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌رده‌چێت. بیست ویه‌ك : مۆڵه‌تی ڕێپێدان: ئاگاداركردنه‌وه‌ یان ئه‌و ڕه‌زامه‌ندیه‌ی كه‌ له‌ وه‌زیره‌وه‌ به‌ پێی مادده‌ی بیست و چواری ئه‌م یاسایه‌ ده‌رده‌چێت. بیست و دوو : مۆڵه‌ت: ڕێگه‌دان به‌ گرێبه‌ستی نه‌وت، یان ڕێگه‌دان به‌ گه‌ڕان به‌ دوای نه‌وتداو یان هه‌ر ریكه‌وتنیكی تایبه‌تی پێی. بیست و سێ: كه‌س: هه‌ر كه‌سێكی سروشتی یان مه‌عنه‌وی یان هه‌ر دامه‌زراویكی یاسایی دیكه‌. بیست وچوار: كه‌سی ڕێپێدراو: ئه‌و به‌ڵێنده‌ره‌ی كه‌ گرێبه‌ستی نه‌وتی له‌ خوی ده‌گرێت یان ئه‌و كه‌سه‌ی به‌پێی مۆڵه‌ت یان ڕێپێدان به‌رپرسیاریه‌تی ده‌خرێته‌ ئه‌ستۆی. بیست و پێنج : به‌ڵێنده‌ر: هه‌ر كه‌سێك له‌بواری نه‌وت دا له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ت گرێبه‌ست گرێده‌دا. بیست وشه‌ش : به‌رهه‌م هێنانی بازرگانی: به‌رهه‌م هێنانی ڕۆژانه‌ كه‌ له‌(5000) پێنج هه‌زار به‌رمیل كه‌متر نه‌بێ و له‌ ماوه‌ی(12) دوازده‌ مانگدا. بیست وحه‌وت : گرێبه‌ستی نه‌وت: هه‌ر گرێبه‌ستێك گرێده‌درێ یان ریگه‌دان یان لاری نه‌بوون یان هه‌ر موله‌تێك به‌پێی مادده‌ی (23) بیست وچواری ئه‌م یاسایه‌ ده‌درێت. بیست وهه‌شت : ناوچه‌ی گرێبه‌ست: ئه‌و رووبه‌ره‌ی له‌ گرێبه‌ستی نه‌وت دا دراوه‌. بیست ونۆ: گرێبه‌ستی به‌شدار كردن له‌ به‌رهه‌مهێناندا: نمونه‌ی گرێبه‌ستی نه‌وت كه‌ ناوه‌ ناوه‌ له‌وانه‌یه‌ ده‌خرێته‌ به‌رچاو و هه‌موار ده‌كرێت له‌لایه‌ن وه‌زاره‌ته‌وه‌، كه‌ جگه‌ له‌هه‌ندێ له‌ كاروباری دیكه‌وه‌، مه‌ترسی ئابووری و هونه‌ریشی تێدایه‌، كه‌ به‌ڵێنده‌ر به‌ڵێنی پێده‌دات له‌ به‌رامبه‌ر به‌شێك له‌ به‌رهه‌مه‌كه‌دا كه‌ بۆی هه‌یه‌ وه‌كو بنه‌مایه‌ك بۆ دانوستاندنه‌كان له‌ گرێبه‌ستی نه‌وتی دا پشتی پێ ده‌به‌سترێ له‌ نێوان وه‌زاره‌ت و ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ئاره‌زوویان له‌ جێبه‌جێ كردنی پڕۆسه‌كانی نه‌وتی دا هه‌یه‌. سی : داهاته‌كان: داهاته‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم كه‌ له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وت به‌ده‌ست ده‌كه‌ون، له‌وانه‌ش فرۆشتنی نه‌وت و گازو مولكانه‌ و پاداشتی ئیمزاكردن و به‌رهه‌مهێنان له‌و گرێبه‌ستانه‌ی نه‌وتی له‌ نێوان كۆمپانیا بیانییه‌كان و ناوخۆییه‌كان به‌ستراوه‌. سی ویه‌ك : مولكانه‌: ڕێژه‌یه‌ك له‌ نه‌وتی به‌رهه‌مهێنراو كه‌ مسۆگه‌ره‌، كه‌ بۆ حكومه‌تی هه‌رێم له‌ ناوچه‌ی گرێبه‌سته‌كه‌دا دابین ده‌كرێ. سی و دوو : خاڵی دابین كردن: ئه‌و شوێنه‌ی له‌ دوای پڕۆسه‌ی ده‌رهێنانی دێ كه‌ نه‌وتی خاو و گازی سروشتی ئاماده‌ن بۆ فرۆشتن و وه‌رگرتن به‌پێی پێوانه‌كانی نێو ده‌وڵه‌تی، واته‌ ئه‌و شوێنه‌ی كه‌ كه‌سێك مافی موڵكداری نه‌وتی هه‌یه‌ تیادا به‌پێی بڕگه‌ی حه‌وته‌م له‌ مادده‌ی سێیه‌م له‌م یاسایه‌دا. سی وسێ : سندوقی ژینگه‌: ئه‌و سندوقه‌یه‌ كه‌ داهاته‌كان له‌ خو ده‌گرێت و به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ دا دیاری ده‌كرێت، وبه‌ڵێنده‌ره‌كان به‌به‌شداری كردن تێیدا به‌پێی مه‌رجه‌كانی گرێبه‌ستی به‌شداریكردنی به‌رهه‌مهێنان وبه‌پێی مادده‌ی سی و حه‌وت له‌م یاسایه‌دا پابه‌ند ده‌بێت. سی وچوار : كونترول كردن: كونترول كردنی ڕاسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆ بۆ زۆرینه‌ی ده‌نگه‌كان دامه‌زراوی مه‌به‌ست، له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی هه‌ڵگری پشكه‌كان . سی وپێنج : سه‌ركار: كه‌سی ڕێپێدراو یان هه‌ركه‌سێكی دیكه‌ له‌ مۆڵه‌ته‌كه‌دا ناوی هاتبێ بۆ ئه‌وه‌ی پڕۆسه‌كانی نه‌وت به‌ڕێوه‌ببات. سی و شه‌ش : حه‌شارگه‌: پێكهاته‌ی به‌ردی ژێر زه‌وی كه‌ نیشتنی سروشتی تاكی هه‌یه‌ و سه‌ربه‌خۆیه‌ له‌و هیدڕۆكاربۆناته‌ی كه‌ توانای به‌رهه‌مهێنانی نه‌وتی هه‌یه‌ كه‌ به‌ سیسته‌می پاڵه‌په‌ستۆی سروشتی یه‌كگرتوو جیاده‌كرێته‌وه‌. سی و حه‌وت: بیر: كون كردنی ڕووی زه‌وی، كه‌ هه‌ڵكۆڵین و بڕینی پێكهاته‌كانی به‌ردی ژێر زه‌وی ده‌گرێته‌وه‌، به‌مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ له‌پێناو به‌دواگه‌ران یان به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: كاركردن به‌ حوكمی بڕگه‌كانی (2، 3)ی مادده‌ی سی و نۆیه‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌. 2. مێرد ناچار ده‌كرێت گۆژمه‌ پاره‌یه‌ك بۆ ماوه‌ی (3) سێ مانگ له‌ سندوقێكی تایبه‌تی چاودێری خێزان دابنێ له‌لای دادگا له‌كاتی به‌رزكردنه‌وه‌ی داوای ته‌ڵاق . 3. ئه‌گه‌ر مێرد ژنه‌كه‌ی ته‌ڵاق دا و له‌لای دادگا ساغ بووه‌وه‌ كه‌ پیاوه‌كه‌ خه‌تاباره‌ له‌ ته‌ڵاق دانی و ژنه‌كه‌ی له‌و باره‌یه‌وه‌ تووشی زیان بووبوو، ئه‌وا دادگا حوكم ده‌دات له‌سه‌ر ئه‌و داوایه‌ی ژنه‌كه‌ پێشكه‌شی ده‌كات، به‌وه‌ی كه‌ پیاوه‌كه‌ی ته‌ڵاقی داوه‌ قه‌ره‌بووێكی وای بكاته‌وه‌ كه‌ گونجاو بێت له‌گه‌ڵ باری دارایی و پله‌ی خه‌تاو توندوتیژیه‌كه‌یداو تێكرا ته‌خمین ده‌كرێ به‌ مه‌رجێك كه‌متر نه‌بێ له‌ نه‌فه‌قه‌ی سێ ساڵ و زیاتریش نه‌بێ له‌ پێنج ساڵ جگه‌ له‌و مافانه‌ی دیكه‌ی كه‌ سه‌لمێنراون. دووه‌م: بڕگه‌یه‌ك به‌ زنجیره‌ی(4) ده‌خرێته‌ سه‌ر مادده‌كه‌ به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌: 4. حكومه‌تی هه‌رێم چاودێری ژنی ته‌ڵاقدراوكه‌ هیچ ده‌ستكه‌وتێكی نه‌بێ ده‌خاته‌ ئه‌ستۆی خۆی و پاره‌یه‌كی مانگانه‌ی له‌لایه‌ن چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی بۆ ته‌رخان ده‌كرێ، تاكو ده‌رفه‌تێكی كاركردنی بۆ ده‌ره‌خسێ، یاخود شوو ده‌كاته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: یه‌كه‌م: كاركردن به‌بڕگه‌ (1) له‌مادده‌ی (سێیه‌م) له‌یاسای ژماره‌(188)ی ساڵی 1959ی هه‌مواركراو، له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: 1- هاوسه‌رگیریی گرێبه‌ندێكی ئاره‌زوومه‌ندانه‌یه‌ له‌ نێوان ژنء پیاودا كه‌ به‌ هۆیه‌وه‌ هه‌ریه‌ك بۆ ئه‌وه‌كه‌ی دی به‌ پێی شه‌رع حه‌ڵاڵ ده‌بێ و مه‌به‌ست لێی پێكهێنانی خێزانه‌ له‌ سه‌ر بنچینه‌ی خۆشه‌ویستی و به‌زه‌یی و به‌ر پرسیاریێتی هاوبه‌ش به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. دووه‌م: كاركردن به‌ بڕگه‌كانی (7،6،5،4)ی ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: نابێ هاوسه‌رگیریی له‌گه‌ڵ ژنێك پتر بكرێت مه‌گه‌ر به‌ رێگه‌پێدانی دادوه‌رنه‌بێ. ده‌بێ رێگه‌دانیش ئه‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌ی تێدابێت: أ- له‌به‌رده‌م دادگا ره‌زامه‌ندیی هاوسه‌ری یه‌كه‌م له‌ سه‌ر ژنهێنانی دووه‌می مێرده‌كه‌ی وه‌ربگیرێ. ب- تووشبوونی ژنه‌كه‌ به‌ نه‌خۆشیه‌كی درێژخایه‌نی سه‌لمێنراو كه‌ ڕێگه‌ له‌ كاری سه‌رجێی ژن و مێردایه‌تی بگرێ و ئومێدی چاكبوونه‌وه‌ی نه‌بێ، یاخود نه‌زۆك بێ. كه‌ به‌ راپۆرتی لیژنه‌ی تایبه‌تی پزیشكی سه‌لمێنرابێ. ج- ئه‌و پیاوه‌ی ژنی دووه‌م دێنێ توانای دارایی وای هه‌بێ كه‌ به‌شی به‌ڕێوه‌بردنی پتر له‌ ژنێك بكات و ئه‌مه‌ش ده‌بێ به‌ به‌ڵگه‌نامه‌ی فه‌رمی بسه‌لمێنێ و له‌ كاتی رێكاری گریبه‌ندی هاوسه‌رگیریه‌كه‌دا پێشكه‌ش به‌ دادگای بكات. د- ده‌بێ مێرده‌كه‌ له‌ به‌رده‌م دادگا به‌ڵێنامه‌یه‌ك به‌ نووسین به‌ر له‌ گریبه‌ندیی هاوسه‌رگیریی پێشكه‌ش بكات به‌ به‌دیهێنانی دادوپه‌روه‌ری و یه‌كسانی له‌ نێوانی هه‌ردوو هاوسه‌ره‌كه‌ی له‌ چوونه‌ سه‌رجێی هاوسه‌ری و په‌یوه‌ندییه‌كانی دیكه‌ی هاوسه‌رگیریی له‌ڕووی (ماددی و مه‌عنه‌وی)یه‌وه‌. ه- نابێ ژنه‌كه‌ ئه‌و مه‌رجه‌ی له‌ گرێبه‌ندی هاوسه‌رگیریی دانابێ، كه‌ هه‌وێی به‌سه‌ر نه‌یه‌ت. و- هه‌ر كه‌سێكی گرێبه‌ندی هاوسه‌رگیریی بۆ زیاتر له‌ ژنێك به‌ پێچه‌وانه‌ی هه‌ریه‌ك له‌ بڕگه‌كانی (أ،ب،ج،د،ه) له‌ (دووه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌ كرد، به‌حه‌پس كردن بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ كه‌مترو له‌ ساڵێكیش زیاتر نه‌بێ و به‌ غه‌رامه‌یه‌كی ده‌ ملیۆن دیناریش سزاده‌درێ. ز- نابێ دادوه‌ر جیبه‌جێ كردنی ئه‌و سزایانه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌ی (و) دا هاتوون ڕابگرێ.

مادده‌ی چواره‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی دیوانی وه‌زاره‌ت: 1. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی دیوانی گشتی: فرمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا بڕوانامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تایی هه‌بی و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕبێت و، ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییانه‌ی خواره‌وه‌شی په‌یوه‌ست ده‌بن. أ- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری ئیداری و ئه‌فراد. ب- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری دارایی. ج- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری خزمه‌تگوزاری و ته‌جهیزات 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی پلاندانان و لێكۆلینه‌وه‌: فرمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا بڕونامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تای هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕبێت. له‌ ئاماده‌كردن و پێشنیازكردنی پلانی ساڵبه‌سال و پلانی قۆناغ به‌ قۆناغ و پلانگه‌لی دوورمه‌ودادا به‌شداری ده‌كاو، لێكۆلینه‌وه‌ی په‌یوه‌ست به‌ چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌تیش راده‌په‌ڕێنێ 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌دواداچوون: به‌ڕێوه‌به‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، بڕوانامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تای هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕبێت، ژماره‌یةك فرمانبه‌ری خاوه‌ن ئه‌زموون و لێهاتو له‌بواری پسپۆڕیی خۆیاندا هاوكاریی ده‌كه‌ن به‌دواداچوون و ریقابه‌كردنی ره‌وشی كار له‌ پێهاته‌كانی وه‌زاره‌تدا ده‌گرێته‌و ده‌ست و راپۆرتگه‌لیش له‌سه‌ر چالاكی و سه‌ویه‌ی كارڕاپه‌راندن بۆ وه‌زیر ئاماده‌ ده‌كات و راوێژی خۆی له‌باره‌یانه‌وه‌ پێشكه‌ش ده‌كا. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری یاسایی: فرمانبه‌رێ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا بڕوانامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تای له‌ یاسادا هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆربێت. له‌به‌رده‌می دادگاكان و ئه‌نجومه‌نگه‌ل و هه‌یئه‌كاندا نوێنه‌ریی وه‌زاره‌ت ده‌كاو، له‌بابه‌تگه‌لی یاسایی و گرێبه‌ستیدا راوێژ پێشكه‌ش ده‌كات. 5. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كارگه‌كان و ئالاته‌كان: فرمانبه‌رێ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا بڕوانامه‌ی زانكۆیی له‌ زانسته‌كانی ئه‌ندازه‌ی میكانیزم یان كاره‌باییدا هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و لێهاتووش بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م: پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت: 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی رێگاوبان و پرده‌كان: فرمانبه‌رێ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ري طشتي سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا بڕوانامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تای له‌ زانسته‌كانی ئه‌ندازه‌ی مه‌ده‌نیدا هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕبێت و، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی رێگاوبان و پردی پارێزگاكانیش په‌یوه‌ست ده‌بن. 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی نیشته‌جێ كردن و بینایه‌كان: فرمانبه‌رێ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا بڕوانامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تای له‌ زانسته‌كانی ئه‌ندازه‌ی مه‌ده‌نی یان بیناسازیدا هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕبێت و، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی نیشته‌جێ كردن و بینایه‌كانی له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا په‌یوه‌ست ده‌بن. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی گونده‌كان: فرمانبه‌رێ به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا بڕوانامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تای له‌ زانسته‌كانی ئه‌ندازه‌ی مه‌ده‌نی یان بیناسازیدا هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕبێت و، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی گونده‌كان له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا په‌یوه‌ست ده‌بن.

مادده‌ی شه‌شه‌م: هه‌موو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و فراژوكاری (التنمیه‌)و وه‌زاره‌تی كارو نیشته‌جێ كردن ئیلغا ده‌كرێن و كارمه‌نده‌كانیان به‌سه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و پێكهاته‌كانی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌دا دابه‌ش ده‌كرێن و، گشت ئیلتیزام و ماف و موڵكێكیان ده‌بن به‌هی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م: 1. وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ كۆمپانیاگه‌لی ته‌نفیزی و ته‌صمیمیی پسپۆڕ له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌دا پێك بهێنێ، له‌پاش وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندیی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 2. وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و به‌ش و هۆبه‌و یه‌كه‌گه‌لێ له‌ چوارچێوه‌ی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌دا، له‌كاتی پێویستدا بكاته‌وه‌ یان تێكه‌ڵیان بكات. 3. وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌پێی پێویست لیژنه‌و هه‌یئه‌ی كاتی پێك بهێنێ. 4. ئه‌رك و فرمان و ئیشه‌ تایبه‌ته‌كانی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌ پێڕۆ دیار ده‌كرێن.

مادده‌ی هه‌شته‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنماییگه‌لی پێویست بۆ ساناكردنی به‌ركارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربهێنێ.

مادده‌ی نۆیه‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاته‌ به‌ركار.

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌سته‌ی گشتی له‌ كۆتایی هه‌موو ساڵێكدا له‌سه‌ر بانگهێشتی نووسراوی ده‌سته‌ی ته‌نفیزی كۆبوونه‌وه‌یه‌ك ساز ده‌دا. له‌و بانگهێشته‌دا ده‌سته‌ی ته‌نفیزی كات و جێگای كۆبوونه‌وه‌كه‌ دیار ده‌كات و ئه‌م به‌یاننامانه‌شی له‌گه‌ڵدا ده‌نێرێ: 1-لیستی ئیشه‌كان. 2- راپۆرتی ته‌دقیقكاری حسابات له‌ ئه‌نجومه‌ن. 3- راپۆرتی ژمێریاری یاسایی له‌باره‌ی ساڵی رابوردوو. 4- خه‌مڵاندنه‌كانی بوجه‌ی ساڵی دادێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی دووه‌م: بڕگه‌ی(2)ی مادده‌ی سێیه‌م هه‌موارده‌كرێ وبه‌م جۆره‌ ده‌خۆینرێته‌وه‌: 2- خاوه‌نی ئه‌و زه‌ویانه‌ به‌ڕیژه‌ی(20%) له‌ كۆی رووبه‌ری ئه‌و زه‌وییه‌ی كه‌ به‌ناوی شاره‌وانی تۆمار ده‌كرێ به‌شێوه‌یه‌كی (عه‌ینی) قه‌ره‌بوو ده‌كرێته‌وه‌ وئه‌و رووبه‌ره‌ی كه‌ پێی ده‌درێ به‌ جیاكراوه‌ داده‌نرێ به‌شێوه‌یه‌كی وا كه‌ له‌گه‌لأ به‌كارهێنانه‌كانی بڕیاری بۆ دراوه‌ ناكۆك نه‌بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م: ده‌سته‌ی گشتی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: 1-سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ته‌نفیزی هه‌ڵده‌بژێرێت – ته‌نیا نوێنه‌رانی وه‌زاره‌ته‌كان و لاوانی كوردستان و ئه‌و شاره‌زایانه‌شی لێ ده‌رچێ كه‌ به‌ دامه‌زراندن داده‌مه‌زرێن. 2- گفتوگۆ له‌سه‌ر مه‌حزه‌ری كۆبوونه‌وه‌كانی پێشتر ده‌كات. 3- راپۆرتی چالاكی و پلانه‌ جۆربه‌جۆره‌كانی ساڵی تازه‌ی ئه‌نجومه‌ن ته‌سدیق ده‌كات. 4- گفتوگۆ له‌سه‌ر ئه‌و پێشنیازانه‌ ده‌كات كه‌ یه‌كێتی و یانه‌ وه‌رزشییه‌كان پێشكه‌شی ده‌كه‌ن، ئه‌وجا به‌ر له‌ كۆبوونه‌وه‌، له‌ كه‌می به‌ مانگێك به‌ نووسین پێشكه‌شی ده‌كات به‌ مه‌كته‌بی یه‌كێتی و یانه‌كانی ئه‌نجومه‌ن. 5- راپۆرتی حساباتی كۆتایی ساڵی دارایی رابوردووی ئه‌مینداری دارایی ئه‌نجومه‌ن ته‌سدیق ده‌كات. 6- بوجه‌ی ساڵانه‌ی ئه‌نجومه‌ن ئاماده‌ ده‌كات و پێشكه‌شی ده‌كات به‌ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كان. 7- دروشمی ئه‌نجومه‌ن دیار ده‌كات.

المادة الثانية عشرة – اذا حضر المحكوم عليه غيابيا او قبض عليه خلال الستة اشهر من تاريخ اعلان الحكم فللهيئة المختصة ان تقرر توقيفه او اطلاق سراحه بكفالة ان كانت الجريمة مما يجوز اطلاق السراح فيها بالكفالة حتى تتم محاكمته حسب الاصول المنصوص عليها في هذا القانون . وللمحكمة عند اعادة المحاكمة ان تؤيد قرار التجريم السابق او تبدله او تلغيه وتبرئ المتهم ولها ايضا ان تؤيد العقوبة او تخفضها او تلغيها . واذا كانت المحكمة التي اصدرت الحكم الغيابي موجودة ولسكن غير منعقدة فتجتمع بذات هيئتها السابقة لاعادة المحاكمة ويعين اخرون بدلا عنهم ان تعذر ذلك .

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: له‌ حاڵه‌تێك كه‌ بڕیاری دادوه‌ری به‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ ده‌رچوو، له‌ سه‌ر دادگایه‌ پاكتاو كارێك دابمه‌زرێنێ. دووه‌م: له‌سه‌ر رێكخراو یان تۆڕه‌ تۆمارێك به‌ هه‌موو ژمێریارییه‌كان و بنه‌چه‌كان (اصول) و داهاته‌كان به‌ پاكتاو كار بدات، بنه‌چه‌كان یه‌كه‌م بۆ دانه‌وه‌ی قه‌رزی موسته‌حه‌قی رێكخراو یان تۆڕ به‌كار دێت و، بنه‌چه‌كانی (اصول) دیكه‌ش بۆ موڵكیه‌تی رێكخراو یان تۆڕێكی دیكه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ كه‌ هه‌مان ئامانجی هه‌بێت یان ئامانجه‌كانی له‌ ئامانجه‌كانی رێكخراو یان تۆڕه‌ هه‌ڵوه‌شاوه‌كه‌وه‌ نزیك بێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م: رێكخراوه‌كه‌ ده‌بێ ئه‌م سجل و تۆمارانه‌ی خواره‌وه‌ رابگرێ به‌ مه‌رجێ دایه‌ره‌ی كاتبی عه‌دل ته‌سدیقی كردبن: 1-سجلی ئه‌ندامان و (ئه‌وانه‌ی سه‌ربه‌ رێكخراوه‌كه‌ن). 2-سجلی بڕیار و مه‌حزه‌ره‌ی دانیشتنه‌كان. 3-سجلی پرۆژه‌كان. 4-سجلی حساب و حسابكاری. 5-سجلی ئه‌موال و كه‌لوپه‌له‌كان.

مادده‌ی چواره‌م: بۆ گه‌یشتن به‌ قه‌ره‌بوێكی دادوه‌رانه‌ بۆ كه‌سانی په‌یوه‌ندیدار ده‌شێ لاری بوون (اعتراض) نیشان بدان له‌سه‌ر بڕیاری لیژنه‌ تایبه‌تمه‌نده‌ جێبه‌جێ كاره‌كانی حوكمه‌كانی ئه‌م بڕیاره‌ له‌ لای دادگا به‌رای شوێنی عه‌قاره‌كه‌ له‌ ماوه‌ی (15) رۆژدا له‌ مێژووی ئاگادار كردبوون به‌ بڕیاره‌كه‌وه‌، بڕیاری دادگاش بن بڕه‌، وه‌ له‌سه‌ر دادگاكانیشه‌ كه‌ به‌ په‌له‌ سه‌یری ئه‌م لاری بوونانه‌ بكه‌ن.

مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: بۆ دڵنیابوون له‌ ئه‌نجامی چالاكییه‌كانی ژمێریاریی و كارگێڕیی له‌ رووی یاسایی و رێنماییه‌ داراییه‌ په‌یڕه‌وكراوه‌كان، دیوان بۆی هه‌یه‌: 1-پشكنین و وردبینی مامه‌ڵه‌كانی خه‌رجییه‌كان له‌باره‌ی مووچه‌و ده‌رماڵه‌و پاداشته‌وه‌ بكات بۆ دڵنیابوون له‌ چۆنیه‌تی خه‌رجكردنیان . 2-دڵنیابوون له‌ نه‌به‌زاندنی سنووری پشتیوانه‌ داراییه‌كان له‌ بودجه‌ی په‌سه‌ندكراو. 3-دڵنیابوون له‌ به‌كارهێنانی دارایی گشتی بۆ ئه‌و مه‌به‌ستانه‌ی كه‌ بۆی ته‌رخانكراوه‌، هه‌روه‌ها دڵنیابوون له‌ به‌فیڕۆ نه‌دان و ده‌ست بڵاوی له‌گه‌لأ هه‌ڵسه‌نگاندنی سووده‌كانی. 4-چاودێری و هه‌ڵسه‌نگاندنی كارو چالاكیه‌كان به‌پێی مادده‌كانی ئه‌م یاسایه‌. دووه‌م: پشكنین وردبینی كردنی مامه‌ڵه‌كانی خه‌مڵاندن و به‌ده‌ستهێنان و وه‌رگرتنی داهات بۆ دڵنیابوون له‌ هه‌ڵسوكه‌وته‌ په‌یڕه‌وكراوه‌كان و چۆنیه‌تی جێبه‌جێ كردنیان.  سێیه‌م: پێشكه‌ش كردنی كۆمه‌كی هونه‌ریی له‌ بواره‌كانی ژمێریاریی و چاودێری و هه‌موو كاروبارێكی كارگێڕی و رێكخستن كه‌ په‌یوه‌ندییان پێیه‌وه‌ هه‌بێت. چواره‌م: رێكخستنی خولی فێركاریی بۆ فه‌رمانبه‌رانی دیوان و ده‌زگا حكومیه‌كان بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی توانایان و دیوان بۆی هه‌یه‌ به‌پێی یاسا په‌یڕه‌وكراوه‌كان ده‌رماڵه‌یان بۆ دابین بكات. پێنجه‌م: دیوان رای خۆی له‌سه‌ر خشته‌و به‌یاننامه‌و راپۆرته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌ ئه‌نجامی كارو چالاكی دارایی بۆ ئه‌و لایه‌نانه‌ ده‌رده‌بڕێت كه‌ له‌ژێر چاودێری دارایی دانراون له‌گه‌لأ ده‌ربڕینی راوبۆچوون له‌باره‌ی شێوازی رێكخستنی به‌پێی یاسا و رێسای ژمێریاریی په‌یڕه‌وكراو، بۆ دڵنیابوون له‌ ئاستی گونجاندنی له‌گه‌لأ راستی و گونجاندنی له‌گه‌لأ ناوه‌نده‌ داراییه‌كان و ئه‌نجامه‌كانی. شه‌شه‌م: ده‌رخستنی به‌ڵگه‌كانی گه‌نده‌ڵی و فێڵكردن و به‌فیڕۆدان و خراپ به‌كارهێنان وبێ توانایی له‌ كاروباری وه‌رگرتن و خه‌رجكردن و به‌كارهێنانی دارایی گشتی له‌ ئه‌نجامی وردبینی و هه‌ڵسه‌نگاندنی كارو چالاكی فه‌رمانگه‌كان. حه‌وته‌م: لێكۆڵینه‌وه‌ و ئاگاداركردنه‌وه‌ له‌و كاروبارانه‌ی په‌یوه‌ندییان هه‌یه‌ به‌ لێهاتوویی به‌ده‌ستهێنان و خه‌رجكردن و به‌كارهێنانی ماڵی گشتی وه‌ك چۆن به‌ فه‌رمی له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان – عیراقه‌وه‌ داواكراوه‌. هه‌شته‌م: به‌دواداچوونی جێبه‌جێ كردنی یاساو رێنماییه‌ دارایی و ژمێریارییه‌ كار پێكڕاوه‌كان بۆ دڵنیابوون له‌ جێبه‌جێ كردنی و شیاوی وگونجانی له‌گه‌لأ ئه‌و پێشكه‌وتنه‌ نوێیانه‌ی له‌ هه‌رێم ڕوویان داوه‌و سه‌رنج راكێشان به‌ره‌و چۆنیه‌تی ده‌ركه‌وتنی کورتهێنان و پێشكه‌شكردنی پێشنیازی پێویست به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار به‌ مه‌به‌ستی پێشخستنی یا هه‌مواركردنی ئه‌و یاساو پێڕه‌و ورێنماییانه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌وه‌ی كه‌ به‌ سه‌رۆكی دیوان داده‌مه‌زرێ پێویسته‌ ئه‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌ی لێ بێته‌دی: 1- هاووڵاتی هه‌رێم بێ و لێی نیشته‌جێ بێ. 2- به‌لانی كه‌م خاوه‌ن بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بێت له‌ یه‌كێك له‌ بواره‌كانی (كارگێڕی، دارایی، ئابووری، یاسا)و شاره‌زایی له‌بواری پسپۆڕییه‌كه‌ی له‌(10)سالأ كه‌متر نه‌بێ. 3-نابێت به‌ تاوانێك حوكم درابێت كه‌ له‌ پایه‌و ناو وناوبانگی كه‌م بكاته‌وه‌. دووه‌م: پێویسته‌ ئه‌وه‌ی به‌ جێگری سه‌رۆكی دیوان یا به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێ ئه‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌ی لێ بێته‌دی. 1- هاووڵاتی هه‌رێم بێ و لێی نیشته‌جێ بێت. 2-ده‌بێت بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ زانستی كارگێڕیی یا دارایی یا ئابووری هه‌بێت. 3- ماوه‌ی (15)سالأ خزمه‌تی هه‌بێت، به‌ مه‌رجێ (10) ساڵی خزمه‌تی به‌ كرده‌نی هه‌بێت له‌بوارێك كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ پسپۆڕییه‌كه‌یه‌وه‌ هه‌بێ. 4-نابێت به‌ تاوانێك یا كه‌تنێك حوكم درابێ. سێیه‌م: 1-جێگری سه‌رۆكی دیوان به‌ بڕیاری سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان – عیراق و به‌ راوێژ كردن له‌گهڵ سه‌رۆكی دیوان داده‌مه‌زرێ. 2- بەڕێوەبەرە گشتیەکان دادەمەزرێن بە بڕیارێکی سەرۆکی پەرلەمان کە دیاری دەکرێن لەلایەن  

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌رك و فرمانه‌كانی سه‌رۆك: سه‌رۆك ئه‌م ئه‌رك و فرمانانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: 1-سه‌رۆكایه‌تیی كۆبوونه‌وه‌ی ده‌سته‌ی گشتی و ده‌سته‌ی ته‌نفیزی ده‌كات. 2- له‌به‌رده‌می دادگاو لایه‌نه‌كانی دیكه‌ی حكومه‌ت و لایه‌نی دیكه‌شدا نوێنه‌رایه‌تیی ئه‌نجومه‌ن ده‌كاو، ده‌شتوانێ كه‌سێكی تر له‌ جیاتی خۆی بۆ ئه‌و ئه‌ركه‌ دابنێ. 3- به‌پێی بنیچه‌ یاساییه‌كان هه‌موو گرێبه‌ست و پێكهاتنه‌ وه‌رزشییه‌كان ئیمزا ده‌كات. 4- له‌گه‌ڵ ئه‌مینداری داراییدا ئیزنه‌كانی صه‌رف و صكوك ئیمزا ده‌كات. 5- هه‌ندێ له‌ ئه‌رك و فرمانه‌كانی خۆی بۆ ئه‌و ئه‌ركه‌ دابنێ. 6- ئه‌رك و فرمان و سه‌ڵاحیاتی سكرتێرو ئه‌مینداری دارایی ده‌سنیشان ده‌كات.