المواد القانونية
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهمانهی خوارهوه مهرجن بۆ ئهندامێتی له یهكێتیدا: ا- دهبێ دادوهربێ له دادگاكانی ههرێمدا. ب- داواكارییهك، بۆ هاتنهڕیز، پێشكهش به یهكێتیبكات. دووهم: ا- دهشێ، دادوهره خانهنشینهكان وهك ئهندام له یهكێتییهكهدا وهربگیرێن. ب- دهشێ دادوهرانی دادگاكانی دهرهوهی ههرێمیش، له یهكێتییهكهدا وهربگیرێن.
ماددهی پێنجهم: شێوهی رێك و پێكی كۆمهڵ بهم شێوهیه دهبێ: 1-ئهندامه ئهسلی یهكان: ئهو ئهندامانهن كه رهسمی بوونه ئهندام و ئابوونهی ساڵانه دهدهن و مافی خۆپاڵاوتنیان بۆ دهستهی بهرێوهبهر و بهشدار بون له ههڵبژاردنیدا و دهنگدانی سهبارهت به بریكارهكانی ههیه. 2-ئهندامه لایهنگرهكان: ئهو هاوڵاتیانهی نیشتهجێ ی ههرێم و ئهو بیانیانهی كه به خۆبهخشی بهشداری چالاكییهكانی كۆمهڵه دهكهن و رهسمی بوونه ئهندام نادهن و مافی خۆپاڵاوتن و دهنگدانیان نی یه. 3-ئهندامه شانازیهكان: ئهو ئهندامانهن كه له لایهن دهستهی بهرێوهبهرهوه بههۆی كارێكی پیرۆزیانهوه له بهرامبهر كۆمهڵدا نازناوی ئهندامی شانازیان پێ دهبهخشرێ. 4-دهستهی گشتی: پێك دێ له گشت ئهندامه ئهسلی و لایهنگر و شانازی یهكان. 5-دهستهی بهرێوهبهر: پێك دێ له نۆ ئهندام و دووی ئیحتیات كه له لایهن ئهندامه ئهسلییهكانهوه ههڵدهبژێردرێن، ئهندامهكانی دهستهی بهرێوهبهریش له ناوخۆیان دا سهرۆك و جێگری سهرۆك و سكرتێری ههڵدهبژێرن. 6-دهستهی گشتی ههر دوو ساڵ جارێك بۆ ههڵبژاردنی دهستهی بهرێوهبهر كۆدهبێتهوه یا لهسهر داخوایی سێ یهكی ئهندامه ئهسلییهكان له كاتی پێویست دا.
ماددهی نۆیهم: دهستهی گشتی ئهمانهی خوارهوه دهگرێته دهست: یهكهم: گفتوگۆ لهسهر ڕاپۆرتی ئیداریو داراییو ئهو ڕاپۆرتانهش دهكا، كه له لیژنهكانی دیكهوه هاتوون و، پهسندیان دهكا. دووهم: دیاركردنی ئابوونهی ئهندامێتیو ئابوونهی هاوبهشبوونی ساڵانهی ئهندامهكان. سێیهم: ئیقراركردنی ههمواركردنهكانی پێڕۆی ناوخۆو، پێشكهشكردنی پێشنیاز بۆ ههمواركردنی یاساكه. چوارهم: ههڵبژاردنی ئهنجومهن.
ماددهی ههژده: لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط) له سێ ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ، تایبهتمهند دهبێ به تهماشاكردنی ئهو كێشه و شكاتكاریانهی ئهنجومهن بۆی دهنێرێ، وه ئهو بنهمایانه پهیرهو دهكات كه له یاسای بهرزهفتی فهرمانبهرانی دهوڵهتدا هاتووە.
ماددەی یەكەم: مەبەست لەم زاراوە و دەستەواژانەی دادێن، واتاكانی بەرامبەریانە بۆ مەبەستی ئەم یاسایە: یەكەم: هەرێم: هەرێمی كوردستان ـ عیراق. دووەم: وەزارەت: وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزاری هەرێم. سێیەم: وەزیر: وەزیری شارەوانی و گەشت و گوزاری هەرێم. چوارەم: بریكاری وەزارەت: بریكاری وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزاری هەرێم. پێنجەم: ئەنجومەن: ئەنجومەنی راوێژی وەزارەتی شارەوانی و گەشت و گوزاری هەرێم.
ماددهی بیست و سێیهم: رۆژنامهو ئامرازهكانی تری راگهیاندن بۆیان ههیه: یهكهم: بهبێ مۆڵهتی دانهرو بهبێ پێدانی قهرهبووكردنهوه ووتارو وانهو ئاخاوتن و كاره هاوشێوهكانی تری گووتراوه، بڵاوبكاتهوه یان ههمووی، یان بهشێكیان، بهبێ شێواندن یان گۆڕینی بابهتهكه، ئاراستهی جهماوهری بكات، له ههموو ئهم حاڵهتانهشدا مهرجه كارهكهو ناوی دانهرهكهی باسبكرێت به مهرجێك دانهری ههر یهكێك لهم كارانه بۆی ههیه له یهك چاپكراودا یان بهههر رێگهیهك یان وێنهیهكی تر كه ههڵیدهبژێرێت، بڵاویان بكاتهوه. دووهم: بهبێ ڕهزامهندی دانهر یان بڵاوكار ئهوهی له رۆژنامهو ئامرازهكانی تر بڵاودهكرێتهوه له ووتار یان كورته بهشی كارێك كه ڕواڵهتی نوچهی سیاسی یان ئابوری یان كۆمهڵایهتی یان ئایینی و هی تری ههبێت كه له لای ڕای گشتیهوه گرنگیان ههیه، كۆپی بكات یان وێنهیان بگرێت یان بیانگوازێتهوه، به مهرجێك ئاماژه بكرێت به ناوی دانهرو ئهو سهرچاوهی لێی گواستراوهتهوه، تهنها ئهگهر بهڕاشكاوی تیایدا هاتبێت كهوا نابێت لێی بگوازرێتهوه.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: قهرهبووكردنهوهی ئهدهبی لهسهر بنهمای ئهو ئازارو ناخۆشیانه دهخهمڵێرێ كه زیان پێكهوتوو تووشی هاتووه و ئهوهی كه كاری له ناوبانگ یان پێگهی كۆمهڵایهتی یان وهزیفی كردووه. دووهم: قهرهبووی ماددی لهسهر بنهمای ئهوهی له دهستی چووهو ئهو زیانهی له ماوهی گلدانهوه یان گرتن یان حوكمدانهكهی دهخهمڵێندرێ. سێیهم: پێویست لهسهر ئهنجومهنی دادوهریی بڕیارهكانی حوكمدان بهبێ تاوانی (براءه) و ئازاد كردنی ئهو كهسهی بێتاوانی دهسهلمێندرێ یان ئازاد دهكرێت له دوو رۆژنامهی رۆژانهی ههرێمدا بڵاوبكاتهوه.
ماددهی حهوتهم: ئهگهر ئهنجومهنی دادوهریی ههرێمی كوردستان به پێی ئهو زانیاریانهی له لایهتی یان لهسهر راسپاردهی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهكه، یان سهرۆكی دادگای تاوانهكانی تایبهتمهند بینی ههڵهیهك له رێكاره دادوهریهكان ههیه، یان ههڵهیهك له دادوهرێكهوه روویداوه بووهته هۆی گرتنی تومهتبار بهبێ ههق، یاخود حوكمدانی بهبێ بهڵگهیهكی یاسایی، دهبێ دادوهری ناوبراو بهپێی یاسای دهسهڵاتی دادوهریی له ههرێمی كوردستان ژماره (23)ی ساڵی 2007 بۆ لێژنهی كاروباری دادوهرانی رهوانه بكات.
ماددهی دهیهم: 1-دهشێ سهرۆك، یان دوو سێیهكی ئهندامانی دهستهی تهنفیزی، بانگهێشتی دهستهی گشتی بكهن بۆ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بۆ گفتوگۆ كردن لهسهر مهلهسهگهلی دیاركراو. 2- دهستهی گشتی ناشێ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بۆ سهیر كردنی بابهتێك كه لهوه پێش بڕدراوهتهوه ساز بدات تا شهش مانگ بهسهر ئهو كۆبوونهوهیهدا رانهبوورێ كه بابهتهكهی تێدا بڕدراوهتهوه. 3- له كۆبوونهوه لاوهكییهكاندا ههمان ئیجرائاتی كۆبوونهوه ئاساییهكان دهگیرێته بهر.
ماددهی دووهم: سهرهتای ماددهی شهشهم ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دهستهی گشتی ههر چوار ساڵ جارێك به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی یهكێتیهكه یان زۆرینهی نوێنهركانیان كۆنگرهی خۆی دهبهستێ بۆ بهدیهێنانی ئهمانهی خوارهوه.
ماددهی نۆیهم: 1-له كۆبوونهوهی دهستهی گشتیدا، نیصابی یاسایی به ئاماده بوونی دووسێیهكی ئهندامان دێتهجێ، دهنا كۆبوونهوهكه بۆ ماوهی یهك ههفته دوادهخرێت و نیصاب به ئاماده بوونی سێیهكی ئهندامان دێتهجێ. 2- ئهگهر ههلومهرجێكی ناكاو روویداو دهستهی گشتی لهكاتی دیاركراودا كۆبوونهوهوه، ئهوه لهو بارهدا پێویسته لهسهر ئهنجومهن كات و وهختێكی تر بۆ كۆبوونهوهكه دیار بكات و ئهندامهكانیشی لێ ئاگادار بكات. 3- دهستهی گشتی كۆبوونهوهكانی خۆی به سهرۆكایهتیی سهرۆك سازدهداو ئهگهر ئهو دیار نهبوو، ئهوه لهو بارهدا به سهرۆكایهتیی جێگرهكهی سازی دهدات. 4- ئهگهر سهرۆك و جێگرهكهشی ههردووكیان دیار نهبوون، ئهوه كۆبوونهوهكه بۆ ماوهی ههفتهیهك دوادهخرێ، خۆ ئهگهر هات و له كۆبوونهوهی دوای ئهوهشدا ئاماده نهبوون، ئهوه لهو بارهدا دهستهی گشتی لهناو ئهندامهكانی ئهنجومهندا سهرۆكێك بۆ كۆبوونهوهكه دهستنیشان دهكات. 5- دهستهی گشتی بڕیارهكانی خۆی به زۆرینهی رهها دهردههێنێ و، ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه لهو بارهدا دهنگی سهرۆك بۆ کام تایان بووبێ، بۆ ئهوه. 6- دهنگدان لهسهر بڕیارهكانی دهستهی گشتی له رووه.
ماددهی یازدهههم: 1/دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانه، یا ئهو مهندوبانه، پێك دێ كه به پێی ئهم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه و، له سهندیكادا به باڵاترین دهسهڵات له قهڵهم دهدرێ. ههر سێ ساڵیش "جارێ" كه له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه دهست پێ دهكا، به بڕیاری ئهنجومهن و داواكردنی نهقیب كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ جێگای ئهندامێتيی ئهنجومهن، له بارهگای خۆیدا سازدهدا، (نیصاب)یش به ئامادهبوونی دوو له سێی ئهندامانی ههیئهی (دهستەی) گشتی، یا مهندووبهكان، دێتهجێ. ئهگهر (نصاب)یش نههاته جێ، ئهوا، دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا، ههڵبژاردن له كات و جێگای دیاركراودا دهست پێدهكا، لهم بارهدا، (نصاب) به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان یان مهندووبان دێته جێ، خۆ ئهگهر هات و لهو رێژهیهش داگهڕا، ئهوه، لهم بارهدا، ئهنجومهن بهوه لهقهڵهم دهدرێ كه بۆ خولێكی تریش له كاری خۆیدا بهردهوامه. 2/ ئهگهر ژمارهی ئهندامانی دهستهی گشتی له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بێ، ئهوه لهو بارهدا، ههڵبژاردنهكه له رێگای موندووبانهوه دهكرێ. رێژه (نسبه)ی نواندنیش، ئهنجومهن، خۆی یا جێگری پلهوپایهی ئهنجومهن دیاری دهكا، به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاشهوه.
ماددهی ههژدهههم: 1/ (نصاب) له ئهنجومهندا، به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامان دێته جێ و، بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهدرێ و، ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه، لهوبارهدا، دهنگی نهقیب بۆ كام تایان بێ، هی ئهوه. 2/ئهگهر هات و، جێگای نهقیب، بهههر هۆیهك دهبێ، ببێ، چۆڵ بوو، ئهوه، لهو بارهدا، نوێنهرهكهی جێگای دهگرێتهوه، خۆ، ئهگهر هات و جێگای نوێنهری نهقیبیش چۆڵ بوو، ئهوا، سكرتێر، بۆ باقیمهنی ماوهكه جیگای دهگرێـتهوه. 3/ئهگهر، ههر جێگایهكی ئهنجومهن، به ههر هۆیهك دهبێ، ببێ، چۆڵ بوو، ئهوه، لهو بارهدا، ئهندامێ له ئهندامه ئهسڵییهكان، به دهنگدانی نهێنی جێگای دهگرێتهوه، خۆ ئهگهر هات و جێگای ئهمیش چۆڵ بوو، ئهمه، لهم بارهدا، یهكێ له دوو ئهندامه یهدهگهكه، كامیان دهنگی زۆرتری بووبێ، ئهوهیان جێگای دهگرێتهوه. 4/ئهگهر پلهوپایه (جێگاكانی) زۆرینهی ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوون، ئهوه، لهو بارهدا پێویسته لهسهر ئهنجومهن، له ماوهی دوو مانگدا، ههیئهی گشتی بانگهێشت بكا، بۆ ئهوهی كۆببێتهوه و كهسانێ به ههمان ئهو شێوهیهی كه لهم یاسایهدا دیاركراوه، بۆ باقیمهنی ماوهكه بهمهرجێ لهشهش مانگ كهمتر نهبێ ههڵبژێرێ.
ماددهی بیست و حهوتهم: 1/ كاروباری لقی سهندیكا له پارێزگهدا لهلایهن لیژنهی لقهوه, كه نوێنهری سهندیكایه لهوێ، دهگێڕدرێ. 2/لیژنهی لق له سهرۆك وچوار ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ، ئهندامانی لقی پارێزگهكه ههر سێ ساڵ جارێ به دهنگدانی نهێنی ههڵیاندهبژێرن، به مهرجێ لهوانه بن كه بهو پیشهیهوه خهریك بن. لیژنهكهش، یهكێ له چوار ئهندامهكهی خۆی به نوێنهری سهرۆك ههڵدهبژێرێ بهمهرجێ ماوهیهك پیشهكهی كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ. 3/ لە كۆبوونەوەكانی ليژنەی لقدا هەمان ئەو ئيجرائاتە پەيڕەو دەكرێ كە تايبەتن بە كۆبونەوەكانی ئەنجومەن.
ماددهی بیست و یهك: پێویسته ئهندام لهو كارانهی خوارهوه دوور كهوێتهوه: یهكهم: پشتگوێ خستن یاخود كۆسپ خستنه بهر پیادهكردنی یاسا و پێرهوهكانی پهیوهندیدار به سهندیكاكان و ئهو بڕیارانهی كه دهریان دههێنێ. دووهم: دهست دانه پیشه بهبێ نوێكردنهوهی بهشداری ساڵانه. سێیهم: چاودێری نهكردنی رهوشتی پیشهیی (المهنی) زهرهردان له ناوبانگ و كهرامهتی پیشهكه. چوارهم: ههڵگرتنی سیفهتی به درۆی لهقهبی پیشهیی یان سیفهتی پیشهیی یان ناراست، به پێی یاسا و پێرهوه بهرقهرارهكان.
ماددهی چوارهم: بڕگهی دووهم له مادده (20) ههڵدهوهشێتهوه وئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه:ـ دووهم: له كاتی ئیعتیرازكردنی پارێزهر یا خانهنشین لهلای ئهنجومهنی وردهكاریی(15000) پازده ههزار دینار وهك یارمته لێوهردهگیرێ وكاتێك كه دهركهوت له ئیعتیرازهكهی خاوهن ههقه ئهوا پارهكهی بۆ دهگهڕێتهوه.
ماددهی پێنجهم: دهزگا لهمانه پێك دێ :ـ یهكهم: سهرۆكی دهزگا: سهرۆكی بهڕێوهبهری دهزگایه ودهبێ بروانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وشارهزایی پسپۆریشی لهو بوارهدا ههبێت وبهبڕیاری ئهنجومهنی وهزیران دادهمزرێت. دووهم: جێگری سهرۆكی دهزگا: دهبێ بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت ولهم بوارهدا شارهزا بێت وجێگهی سهرۆك لهكاتی ئاماده نهبوونی دهگرێتهوهو بهبڕیاری ئهنجومهنی وهزیران وبهپلهی تایبهت دادهمزرێ. سێیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری ودارایی: فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وپسپۆڕی بێت. چوارهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری هونهری: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وپسپۆڕ بێت. پێنجهم: دهزگا لهههر پاریزگایهك له پارێزگاكانی ههرێم بهڕێوهبهرێكی گشتی بۆ كاروباری (مین)ی دهبێ وههر یهكهیان بهڕێوهبهریكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وپسپۆڕی بێت.
مادهی بیست: نهقیب، سهرهرای ئهو ئةركوفرمانة تایبهتهی ئهنجومهن پێی دهبهخشێ، ئهم ئهركانهش دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: 1. لهبهردهمی ههموو لایهنهكاندا نوێنهری سهندیكایه. 2. بڕیارهكانی ئهنجومهنی سهندیكا دهخاته بهر كار. 3. لهسهر بڕیاری ئهنجومهنی سهندیكا بانگهێشتی ههیئهی گشتی دهكا بۆ كۆبوونهوه. 4. سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهی ههیئهی گشتی وئهنجومهنی سهندیكا دهكات. 5. ئیمزاكردنی سهنهدگهلی سپاردن وسهرفكردنی ئهموالی سهندیكا. 6. ئامادهكردنی بوجهی ساڵانهو، راپۆرتی كۆتایی بۆ حساب وحسابكاریی كۆتایی و، راپۆرتی ساڵانهی بزاڤ و چالاكیی سهندیكاو، پێشكهشكردنیان به ئهنجومهنی سهندیكا، له وادهی دیاركراوی خۆیاندا. 7. بهپێی میلاك، كه ئهنجومهن تهسدیقی كردووه، كارمهندان بۆ سهندیكا داهدمهزرێنی و، كاروباری خزمهت و زهپتیشیان بهجێ دهگهيينىَ. دووهم: نهقیب بۆی ههیه، ههندێ له فرمانهتایبهتهكانی خۆی، به نوێنهرهكهی یان یهكێ له ئهندامانی ئهنجومهن بسپێرێ.
ماددهی بیست وشهش: ئهم ئيشانهی خوارهوه، قهدهغهن: 1. راكێشانی نهخۆش به فریودان وله رێگای واسیتهوه. 2. ناوبانگ زڕاندنی پیشهو خاوهن پیشهكهو بێ نرخ كردنی پێگهی زانستی و ئهدةبییان. 3. ئیش پێكردنی خاون پیشه توندروستییه بێ ئیجازهكان.
ماددهی بیست وجوار: 1. دارایی سهندیكا لهمانه پێك دێت: 2. ئابوونهی ئینتیماو بهشداربوونی ساڵانه. 3. مزی ناوی خۆنوسین. ج.مزی نووسینی نازناوی پسپۆری. د.مزی ئیجازهپێدان و تازهكردنهوهی پیشهگوزاریی تایبهت بۆ دام ودهزگا تهندروستیهكان. هـ.مزی تهسدیقكردنی راپۆرتگهلی پزیشكی. و.سوودی چاپهمهنیهكانی سهندیكا. ز.غهرامهی ئهو حوكمانهی كه لیژنهی زهپتی پارێزگا بهسهر ئهندامهكانیدا دهدات ح.دیاری وبهخشش وههر دهستهاتێكی دی. گ.داهاتی یانهگهلی ومهلبهندهكانی رۆشنبیری وكۆمهلایهتی بۆ سهندیكا. 2. ئهگهر لهبهر بارودۆخێكی نا ئاسایی، تهسدیقكردنی بوجه له وادهی دیاركراوی خوێدا نهكرا، ئهوه، لهو بارهدا، كار بهپێی دهروازهو بهشهكانی بوجهی پێشتر دهكرێ تا بوجه تازةكة تهسدیق دهكرێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة